Bijlage 2 - Bestuurlijke monitor Jeugdhulp februari 2022

Aan De gemeenteraad van Zoetermeer

Zaakid

Van Het college/ Wethouder Groeneveld

Datum

Onderwerp Bestuurlijke monitor Jeugdhulp februari 2022

Bijlagen

23 februari 2022

De raad heeft de wens geuit om aan de hand van terugkerende indicatoren de ontwikkelingen binnen het sociaal domein te kunnen volgen. Voor de specialistische jeugdhulp is hiervoor de Bestuurlijke monitor Jeugdhulp opgezet. NB: Voor de gegevens in de monitor maken we gebruik van declaratiegegevens. De cijfers over de periode 2015 tot en met 2021 zijn geactualiseerd ten opzichte van de vorige Rapportage Sociaal Domein. De cijfers betreffen de stand van zaken op basis van verwerkte declaraties op peildata eind januari en begin februari 2022.

Definities In de bestuurlijke monitor wordt een aantal definities gebruikt. Onderstaand een korte toelichting van de gebruikte termen. Instroom: De jeugdige ontvangt voor het eerst jeugdhulp. Bijv. Joost krijgt in 2018 voor het eerst een vorm van jeugdhulp. Doorstroom: De jeugdige ontvangt aaneengesloten in een bepaald kalenderjaar en in het daaropvolgende jaar (of jaren) ook jeugdhulp. Bijv. Joost krijgt zowel in 2018 als in 2019 een vorm van jeugdhulp. Herintreder: De jeugdige ontvangt in het betreffende jaar jeugdhulp, maar heeft eerder – maar niet in het direct in het daaraan voorafgaande jaar – ook jeugdhulp ontvangen. Bijv. Joost ontving jeugdhulp in 2018, deze hulp werd in 2018 afgesloten. In 2019 kreeg hij geen jeugdhulp, maar in 2020 is opnieuw een vorm van jeugdhulp ingezet. Uitstroom: De jeugdige heeft jeugdhulp ontvangen, deze hulp is afgesloten en de jeugdige stroomt niet meer in. De termijn van een half jaar wordt hierbij aangehouden. Als er na een half jaar geen declaraties meer worden ontvangen, dan telt de jeugdige mee als ‘uitstromer’. Bijv. Joost ontvangt jeugdhulp in 2018, maar in de jaren daarna wordt geen hulp meer ingezet. Joost is uitgestroomd uit de jeugdhulp. Als hij in 2021 toch weer hulp krijgt, dan wordt Joost meegeteld als herintreder.

Vroegtijdig signaleren - Aantal jeugdigen dat instroomt in jeugdhulp per type verwijzer - Gemiddelde leeftijd instroom - Aantal verwijzingen naar vrij toegankelijke zorg, aantal jeugdigen geholpen binnen 5 gesprekken vanuit de toegang, aantal verwijzingen naar jeugdhulp

Aantal jeugdigen dat instroomt in de jeugdhulp Onder ‘instroom’ wordt het aantal jeugdigen verstaan waarvoor in het betreffende jaar voor het eerst wordt gedeclareerd. Een jeugdige kan slechts één keer instromer zijn.

Jaar 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Aantal unieke jeugdigen 3.814 1.870 1.329 1.166 1.063 1.001 1.102

In 2015 stroomden alle jeugdigen ‘nieuw’ in vanwege de decentralisatie van de jeugdhulp naar de gemeente. In 2016 was Tabel 1. Instroom van jeugdigen in de periode de instroom 1.870 jeugdigen. Vanaf 2017 is de gemeente op basis 2015-2021 (peildatum 27-01-2022) van het eerste actieplan nadrukkelijk gaan sturen op het beperken van de instroom in de jeugdhulp. In de monitor is zichtbaar dat de instroom afneemt sinds 2017. De instroom stijgt echter voor het eerst weer in 2021. De stijging bedraagt 10,1 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Mogelijk is de instroom toegenomen doordat er als gevolg van de COVID 19-pandemie een grotere vraag is naar specialistische jeugdhulp. Ook het totaal aantal jeugdigen met jeugdhulp stijgt voor het eerst sinds jaren en is in 2021 weer gelijk aan het aantal jeugdigen met jeugdhulp in 2017. Ten opzichte van 2020 stijgt het totaal aantal jeugdigen met jeugdhulp met 2,5 procent. Naast een toename van de instroom, wordt de stijging ook verklaard doordat er in 2021 een stijging was van het aantal jeugdigen dat onder de noemer ‘herintreder’ valt (zie ook tabel 5).

Aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp

4800

4494

4600

4548

4510

4548 4434

4437

2017 2018 2019 Aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp

2020

4400 4200 4000

3814

3800 3600 3400 2015

2016

Figuur 1. Aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp periode 2015-2021 (peildatum 27-1-2022).

2

2021

Gemiddelde leeftijd instroom

Jaar

De gemiddelde leeftijd waarop jeugdigen instromen in de jeugdhulp daalt in de periode 2015 tot 2020 en is licht gestegen in 2021.

Gemiddelde leeftijd in jaren 11,2 10,4 9,6 9,3 9,1 9,0 9,2

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Tabel 2. Gemiddelde leeftijd bij instroom op peildatum 1 juli van het betreffende jaar (peildatum 27-1-2022)

Aantal jeugdigen dat instroomt in jeugdhulp per type verwijzer Het overzicht met het aantal unieke jeugdigen per verwijzer per jaar is geactualiseerd. De gegevens zijn betrouwbaar weer te geven vanaf 2019.

Gecertificeerde instelling Gemeente overig¹ Huisarts Jeugdarts jeugdgezondheidszorg Medisch specialist Rechter, Raad voor de Kinderbescherming, Officier van Justitie Verwijzing voor dyslexiezorg JGH

2019 334 577 2.282 281 382 433

2020 357 620 2.163 152 393 364

2021 329 576 2.561 210 356 323

168 710

142 774

164 1.145

Tabel 2. Aantal unieke jeugdigen per type verwijzer, periode 2019-2021 (peildatum 10-2-2022). ¹In sommige gevallen staat de gemeente als verwijzer genoteerd, maar gaat het niet om een besluit van het team Jeugd- en Gezinshulp. Dit is het geval bij verwijzingen vanuit het Crisisinterventieteam (CIT), de Jeugdbeschermingstafel, het schoolmaatschappelijk werk en bij huisverboden door de burgemeester.

3

In onderstaand cirkeldiagram is de verhouding tussen de verschillende types verwijzers weergegeven (peildatum 10-2-2022).

2021

6% 20%

10%

3% 6% 6% 4%

45%

Gecertificeerde instelling Gemeente overig¹ Huisarts Jeugdarts jeugdgezondheidszorg Medisch specialist Rechter, Raad voor de Kinderbescherming, Officier van Justitie Verwijzing voor dyslexiezorg JGH Figuur 2. Verhouding aantal unieke jeugdigen per type verwijzer in 2021 (peildatum 10-2-2022).

Uit het diagram blijkt dat de huisarts, daarbij ondersteund door de POH-jeugd, de grootste verwijzer is naar jeugdhulp. Het aandeel van de overige verwijzers is een stuk kleiner. In 2021 zijn er, ten opzichte van het jaar ervoor, meer unieke jeugdigen met een verwijzing via de huisarts en via Jeugd- en Gezinshulp.

4

Efficiënte doorlooptijd - Gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt (doorstroom) - Aantal wachttijden/wachtlijsten

Gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt (doorstroom) Onder ‘doorstroom’ wordt verstaan dat voor de jeugdige in het betreffende jaar en het direct voorafgaande jaar jeugdhulp is gedeclareerd. Het aantal unieke jeugdigen dat doorstroomt in de jeugdhulp is al een aantal jaar redelijk stabiel.

Jaar 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Aantal unieke jeugdigen dat doorstroomt 2.624 3.122 3.139 3.108 3.127 3.101

Tabel 4. Doorstroom aantal unieke jeugdigen per jaar in de periode 2015-2021 (peildatum 27-12022)

Extra info over herintreders Het aantal herintreders wordt niet meegenomen in het bepalen van het aantal jeugdigen dat doorstroomt. Onder ‘herintreders’ vallen jeugdigen die in het betreffende jaar opnieuw jeugdhulp ontvangen en waarvoor eerder – maar niet in het direct in het daaraan Jaar Aantal unieke Aandeel herintreders voorafgaande jaar – ook jeugdhulp gedeclareerd is. jeugdigen dat t.o.v. totaal aantal Het aantal herintreders kunnen we vanaf 2017 in herintreder is unieke jeugdigen met beeld brengen, aangezien dit het eerste jaar was dat jeugdhulp er sprake was van eventuele herintreders. Het betreft 2015 dan jeugdigen die in 2015 wel jeugdhulp hadden, in 2016 2016 niet en in 2017 weer wel. 2017 97 2,1% 2018 205 4,5% We zien dat het aantal herintreders in het afgelopen 2019 263 5,9% jaar is toegenomen. Het zou kunnen dat meer 2020 289 6,5% jeugdigen opnieuw jeugdhulp nodig hebben als 2021 345 7,6% gevolg van de COVID19-pandemie. Echter, het Tabel 5. Aantal unieke jeugdigen per jaar dat herintreder aantal jeugdigen dat herintreedt stijgt elk jaar; zowel is in de jeugdhulp, periode 2015-2021 (peildatum 27-1absoluut als relatief ten opzichte van het totaal 2022) unieke jeugdigen met jeugdhulp. Dit is een te 5

verwachten effect: naarmate er over meer jaren meetgegevens beschikbaar zijn, neemt het aantal jeugdigen dat kan herintreden toe. Zo kunnen in 2021 jeugdigen herintreden die in 2020 geen jeugdhulp kregen, maar wel in 2015, 2016, 2017, 2018 en 2019.

Aantal wachttijden/ wachtlijsten Op dit moment kunnen nog geen gegevens worden toegevoegd aan de monitor. Zie ook de toelichting hierover in de rapportage Sociaal Domein.

Effectieve jeugdhulp - Aantal jeugdigen dat uitstroomt en niet binnen zes maanden weer instroomt in jeugdhulp - Doelrealisatie (vanaf 2020) - Cliënttevredenheid (vanaf 2020) - Uitval (vanaf 2020)

Aantal jeugdigen dat uitstroomt en niet binnen zes maanden weer instroomt in jeugdhulp

De cijfers over de uitstroom in de afgelopen jaren zijn voor deze rapportage geactualiseerd. Het uitstroomcijfer over 2021 is toegevoegd.

Jaar 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Aantal unieke jeugdigen 1.190 1.372 1.409 1.402 1.307 1.336

Tabel 6. Uitstroom aantal unieke jeugdigen per jaar in de periode 2015-2021 (peildatum 27-1-2022)

6

Doelrealisatie en uitval In onze eigen database houdt gegevens bij op basis van declaraties en verwijzingen en beschikt niet over gegevens over doelrealisatie, cliënttevredenheid en uitval. Het CBS beschikt wel over deze cijfers op basis van gegevens die jeugdhulpaanbieders bij het CBS moeten aanleveren. Het beeld van het CBS is niet volledig, zo zijn zelfstandig werkende jeugdhulpaanbieders niet verplicht om gegevens aan te leveren. In onderstaande tabellen wordt een weergave gegeven van het percentage jeugdhulptrajecten beëindigd volgens plan en het percentage voortijdig afgesloten jeugdhulptrajecten. Dit geeft een indruk van de doelrealisatie en de mate van uitval. Het CBS hanteert de volgende definities: Beëindigd volgens plan: het percentage jeugdhulptrajecten dat geheel volgens plan wordt uitgevoerd ten opzichte van het totaal aantal jeugdhulptrajecten. Voortijdig afgesloten: het percentage jeugdhulptrajecten dat voortijdig is afgesloten ten opzichte van het totaal aantal jeugdhulptrajecten. Het traject kan in overeenstemming tussen cliënt en aanbieder zijn afgesloten, eenzijdig door de cliënt, eenzijdig door de aanbieder of er kunnen externe omstandigheden zijn waardoor het traject is afgesloten. Het percentage jeugdhulptrajecten dat volgens plan is beëindigd in 2020 ligt iets lager dan het landelijke percentage (82,2%). De gegevens over 2021 zijn nog niet beschikbaar.

Jaar

Beëindigd Voortijdig volgens plan afgesloten 2015 83,5% 16,5% 2016 75,2% 24,8% 2017 78,1% 21,9% 2018 83,9% 16,4% 2019 86,1% 13,9% 2020 81,1% 18,9% Tabel 5. Percentage jeugdhulptrajecten beëindigd volgens plan en voortijdig afgesloten, periode 2015-2020 (Bron: CBS Jeugd, geraadpleegd 16-9-2021)

Aantal unieke jeugdigen naar totaal aantal jaren onafgebroken zorg per jaar Aantal unieke jeugdigen naar aantal jaar onafgebroken zorg 1 2 3 4 5 6 2015 3.814 2016 1.870 2.624 2017 1.426 1.383 1.739 2018 1.371 1.009 896 1.234 2019 1.326 988 601 610 909 2020 1.310 985 595 401 444 702 2021 1.447 993 615 377 282 308

7

526

Tabel 7. Aantal unieke jeugdigen per jaar naar aantal jaar onafgebroken zorg in de periode 2015-2021 (peildatum 27-01-2022)

7

Hoe langer de periode wordt waarover de gemeente declaratiegegevens beschikbaar heeft, hoe meer inzicht we hebben in de duur van de hulp aan jeugdigen. In de tabel is het aantal jeugdigen per aantal jaar onafgebroken zorg opgenomen. Van de 3.814 jeugdigen die in 2015 jeugdhulp ontvingen, kregen in 2021 526 jeugdigen nog steeds een vorm van jeugdhulp. Dit is 13,8 % van het totaal aantal jeugdigen dat in 2015 jeugdhulp had. De cijfers uit bovenstaande tabel zijn vertaald naar onderstaande grafiek. Deze grafiek maakt zichtbaar hoe de verhouding in aantal jaren onafgebroken zorg veranderd is in de afgelopen jaren. Zo is te zien dat de instroom sinds 2017 is afgenomen en in 2021 voor het eerst weer is gestegen. Wanneer naar het jaar 2021 wordt gekeken, dan wordt inzichtelijk dat in dit jaar 31,8% één jaar zorg ontving. Ongeveer een kwart (24,5%) van het totaal aantal unieke jeugdigen met jeugdzorg ontving in 2021 al minimaal 5 jaar onafgebroken jeugdhulp, waarvan 11,6% al minimaal 7 jaar.

Verdeling aantal unieke jeugdigen naar aantal jaar onafgebroken zorg 5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2015

2016 1 jaar

2017 2 jaar

2018

3 jaar

4 jaar

2019 5 jaar

6 jaar

2020

2021

7 jaar

Figuur 3. Verdeling jeugdigen per jaar over aantal jaar onafgebroken zorg (peildatum 27-1-2022).

8

Ontwikkeling kosten jeugdhulp - Ontwikkeling aantal unieke jeugdigen en kosten per type hulp (jeugdhulp) zonder verblijf, jeugdhulp met verblijf, jeugdbescherming en jeugdreclassering)

Ontwikkeling aantal unieke jeugdigen en kosten per type hulp (jeugdhulp zonder verblijf, jeugdhulp met verblijf, jeugdbescherming en jeugdreclassering)

Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf Jeugdbescherming Jeugdreclassering

2015 3.611

2016 4.308

2017 4.386

2018 4.266

2019 4.199

2020 4.232

2021 4.366

472

507

528

484

454

431

418

446

444

414

424

437

409

388

169

159

142

136

139

127

116

Tabel 8. Aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp per type jeugdhulp in de periode 2015-2021 (peildatum 1-2-2022, excl. vervoer, landelijk ingekochte hulp en PGB) .

De grootste groep jeugdigen met jeugdhulp ontvangt jeugdhulp zonder verblijf. Ten opzichte van 2020 is het aantal jeugdigen met jeugdhulp zonder verblijf gestegen met 3,2%. De stijging is met name zichtbaar in een toename in het aantal unieke jeugdigen met ambulante jeugdhulp en met jeugd-ggz. Het aantal jeugdigen met verblijf neemt sinds 2018 af. Ook het aantal unieke jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering blijft dalen. NB. Het is niet mogelijk de aantallen in de kolommen op te tellen. Een jeugdige kan immers zowel jeugdhulp zonder verblijf ontvangen als een jeugdbeschermingsmaatregel hebben. Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf Jeugdbescherming Jeugdreclassering

2015

2016

2017

2018

2019

2020

€ 16.022.375

€ 18.611.979

€ 21.414.807

€ 24.214.736

€ 27.674.513

€ 31.704.044

€ 9.484.419

€ 9.351.972

€ 9.375.619

€ 11.192.036

€ 10.532.916

€ 10.830.129

€ 2.420.447

€ 2.224.494

€ 2.356.285

€ 2.418.918

€ 2.564.521

€ 2.824.109

€ 696.285

€ 716.429

€ 585.247

€ 589.031

€ 730.313

€ 669.598

2021 € 32.434.183

€ 10.743.215 € 2.503.037 € 515.138

Tabel 9. Kosten per type jeugdhulp in de periode 2015-2021, peildatum 1-2-2022 (excl. vervoer, landelijk ingekochte hulp en PGB).

9

De kosten voor jeugdhulp zonder verblijf vormen het grootste aandeel in de kosten voor jeugdhulp. Op basis van de verwerkte declaraties op het moment van de peildatum (1-2-2022) vallen de kosten voor de overige typen over 2021 lager uit ten opzichte van vorig jaar, maar hierbij is ook het aantal unieke jeugdigen gedaald. Bij de overige typen jeugdhulp zijn de kostenverschillen over de afgelopen jaren minder groot, zoals ook zichtbaar is in onderstaande grafiek.

€35.000.000 €30.000.000 €25.000.000 €20.000.000 €15.000.000 €10.000.000 €5.000.000 €0 Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf 2015

2016

2017

2018

Jeugdbescherming 2019

2020

Jeugdreclassering

2021

Figuur 4. Kosten per type jeugdhulp in de periode 2015-2019 (peildatum 1-2-2022).

In tabel 10 is een weergave opgenomen van de gemiddelde kosten per jeugdige waarin zichtbaar is dat de gemiddelde kosten voor een jeugdhulptraject zijn gestegen in de afgelopen jaren. Het is nog te vroeg om een gemiddelde kostprijs per type jeugdhulp over het kalenderjaar 2021 te geven.

2015 Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf Jeugdbescherming Jeugdreclassering

2016

2017

2018

2019

2020

2021

€ 4.437

€ 4.320

€ 4.883

€ 5.676

€ 6.591

€ 7.492

€ 7.429

€ 20.094

€ 18.445

€ 17.757

€ 23.124

€ 23.200

€ 25.128

€ 25.701

€ 5.427

€ 5.010

€ 5.692

€ 5.705

€ 5.868

€ 6.905

€ 6.451

€ 4.120

€ 4.506

€ 4.121

€ 4.331

€ 4.653

€ 5.272

€ 4.441

Tabel 10. Gemiddelde kosten per cliënt per type jeugdhulp in de periode 2015-2021, peildatum 01-022022 (excl. vervoer, landelijk ingekochte hulp en PGB).

10

Top 10 meest gebruikte jeugdhulpproducten Naar aanleiding van het raadsbesluit bij het raadsvoorstel over het Rekenkameronderzoek Jeugdzorg H10 wordt met ingang van deze bestuurlijke monitor een ‘Top 10’ opgenomen van de jeugdhulpproducten die het meest worden gebruikt.

Productomschrijving 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Specialistische jeugd-ggz Geïntegreerde specialistische jeugd-ggz Basis jeugd-ggz HBO JOH ambulante HBO Individuele begeleiding middel JH2-A Ambulante specialistische jeugdhulp Dyslexie behandeling

Aantal unieke jeugdigen 1.297 1.054

Individuele begeleiding zwaar Individuele begeleiding licht Ondertoezichtstelling jaar 2 en verder: inspanningsgericht

641 542 412 370 259 244 230 221

Totale kostprijs

Grootste verwijzer

€ 5.190.544 Huisarts Huisarts € 7.192.660 € 998.599 Huisarts Huisarts € 1.684.681 Huisarts € 2.303.741 Huisarts € 1.090.508 Zorgaanbieder via € 599.649 school Jeugd- en Gezinshulp € 1.321.064 Huisarts € 1.501.481 Rechter, Raad voor de Kinderbescherming, € 1.401.248 Officier van Justitie

Tabel 11. Top 10 meest gebruikte jeugdhulpproducten in 2021 inclusief kostprijs en grootste verwijzer (peildatum 10-2-2022).

Op basis van deze top 10 is zichtbaar dat de producten waarvan de meeste jeugdigen in 2021 gebruik maakten, niet automatisch ook de producten zijn met de hoogste totaalkosten. In de meeste gevallen is de huisarts degene die het meest naar de producten in de top 10 verwijst. Daar het bepalen van de Top 10 een momentopname is, is het lastig om informatie op te nemen over de zorgduur.

Voor technische vragen kunt u zich wenden tot: Naam : Dorst, M.H. Telefoonnummer : 079-3468721 E-mailadres : M.H.Dorst@zoetermeer.nl

:

11