Bijlage 2 - Beschikking SPUK energiearmoede Zoetermeer

*.«

MinisterievanBinnenlandse Zakenen Koninkrijksrelaties

*073991*

> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Gemeente Zoetermeer (ZH) T.a.v. College Burgemeester en Wethouders Postbus 15 2700 AA ZOETERMEER

flemeente Zoelern

Rout.: i n Cr ~ Lp öoooo xSG

ar •-'* ♦

U DEC 2021 ^ ^

■Saa;

___ - . ' f ;^/n

T bt'Sl LP 0^OOOoOCj2> Datum

10 december 2021

Betreft

Middelen aanpak energiearmoede

Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Via deze brief informeer ik u over in de Kamerbrief van 15 oktober jlT aangekondigde specifieke uitkering die in januari beschikbaar komt voor uw gemeente om huishoudens die te maken hebben met energiearmoede te ondersteunen bij het nemen van energiebesparende maatregelen. De middelen worden zo snel mogelijk in januari 2022 aan uw gemeente beschikbaar gesteld. In deze brief licht ik het belang en inrichting van deze maatregel toe. De brief is afgestemd met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en enkele gemeenten om de richting van de regeling te toetsen. Stijgendeenergielasten Sinds de zomer is er sprake van een uitzonderlijke situatie op de gasmarkt. De energieprijzen, en in bijzonder die van gas, zijn in de afgelopen maanden fors gestegen. Het kabinet ziet dat deze situatie onzekerheid oplevert. Veel Nederlanders maken zich zorgen of de prijzen blijven stijgen en of ze hun energierekening nog kunnen betalen. Het kabinet heeft daarom aangekondigd de prijsstijging volgend jaar voor iedereen te dempen met twee tijdelijke aanpassingen in de energiebelastingen. Voor een huishouden met gemiddeld verbruik betekent dit een tegemoetkoming van 422 euro (incl. btw).

Specifiekemaatregel voor huishoudensmet lage inkomens Recent onderzoek van TNO^ laat zien dat ongeveer 550.000 huishoudens in Nederland te maken hebben met energiearmoede. Zij hebben een laag inkomen en hoge energiekosten en/of wonen in een huis van lagere energetische kwaliteit en kunnen hun energierekening niet of nauwelijks betalen. Daarom heeft het kabinet 150 miijoen euro gereserveerd voor gemeenten om deze huishoudens die in het bijzonder hard worden getroffen - door de huidige problematiek op korte termijn gerichter te ondersteunen bij het verlagen van hun energierekening. Ongeveer 75% van deze huishoudens woont in een corporatiewoning, circa 12%

‘ Kamerstukken II 2021/22, 29013, nr. 272 ^ TNO: De feiten over energiearmoedein Nederiand - Energiearmoedeen de energietransitie,september 2021

Directoraat-Generaal Bestuur,Ruimte en Wonen Directie Bouwen en Energie Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.iinkedin.com/company/ ministerie-van-bzk Kenmerk 2021-0000645993 Uw kenmerk

> 9

^

Directoraat-Generaal Bestuur,Ruimte en Wonen Directie Bouwen en Energie

in koopwoningen en een vergelijkbaar percentage huurtvan een particuliere verhuurder. De aanpak richt zich derhaive zowel op huur-als koopwoningen. Specifiekeuitkeringverlagenenergierekening De middelen worden als specifieke uitkering (SPUK) in januari 2022 aan u uitgekeerd. U kunt de uitkering gericht inzetten om de huishoudens die te maken hebben met energiearmoede en zich in een kwetsbare positie bevinden vanwege de gestegen energielasten - op korte termijn te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te verlagen. De middelen zijn op basis van de data van TNO naar rato van het aantai huishoudens in energiearmoede per gemeente over alle gemeenten in Nederland verdeeld. Zie voor een overzicht van de bedragen per gemeente de nota van wijziging op de begroting van BZK^. Verantwoording vindt plaatst door middel van single information, single audit (SiSa). We willen onder andere weten hoeveel huishoudens u heeft bereikt en welke maatregelen zijn toegepast om de energierekening te veriagen. Inzet middelenaan gemeenten Ik realiseer me dat de aanpak van energiearmoede niet eenvoudig is en intensieve begeleiding en een gerichte inzet vraagt. Verduurzaming van de woning of het nemen van andere energiebesparende maatregelen is vaak niet de eerste prioriteit voor huishoudens die moeite hebben met de (woon- en energiejiasten.

Veel gemeenten hebben een armoede-aanpak waar ook energiekosten een onderdeel van zijn. Daarnaast is er al veel lokaal beleid gericht op reductie van energiegebruikvan alle typen huishoudens opgetuigd, met een bijbehorende infrastructuurzoals energieloketten en buurtteams.Waar mogelijk zou ik u - gezien de urgentie van het probleem - willen vragen zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande infrastructuurof aanpakken die kansrijk zijn voor deze doeigroep en daarop voort te bouwen. De financiëie gevolgen van de gestegen energieprijzen zijn in een deel van de gevallen nu al merkbaar en daarom is de inzet van deze middelen op korte termijn wenselijk zodat de besparingseffecten waar mogelijk deze en anders de volgende winter merkbaar zijn voor de huishoudens. De besteding van deze middelen voor de gemeente moet dan ook uiterlijk 1 mei 2023 zijn afgerond. Samenwerkingwoningcorporaties Omdat 75% van de huishoudens die te maken heeft met energiearmoede in een corporatiewoning woont, is samenwerking met woningcorporaties voor de hand liggend. Woningcorporaties kunnen helpen de huishoudens te selecteren op basis van o.a. betaalachterstanden of andere betaiingsproblematiek. Aedes - de vereniging van woningcorporaties - zai de problematiek en aanpak ook bij haar leden onder de aandacht brengen.

Daarnaast zijn we met Aedes in gesprek om tot afspraken te komen over de wijze waarop de extra middelen die beschikbaar zijn gemaakt voor de verlaging van de verhuurderheffing zo effectief mogeiijk kunnen worden ingezet. Wat betreft verduurzaming staat de sector voor een forse opgave die een iangere doorlooptijd kent. In het iicht van de actuele problematiek, is het doei om afspraken te maken ^ Kamerstukken II 2021/22,

35925-VII, nr. 50

Kenmerk 2021-0000645993

4

Directoraat-Generaal Bestuur,Ruimte en Wonen Directie Bouwen en Energie

die toezien op het versneld doorvoeren van verduurzamingsmaatregelen in slecht geïsoleerde woningen. De afspraken die worden gemaakt zullen richtinggevend zijn voor de extra investeringen die woningcorporaties de komende jaren met de middelen doen. Dit betekent dat de afspraken op lokaal niveau benut moeten kunnen worden bij het maken van prestatieafspraken door gemeenten, woningcorporaties en huurder. Aan welkemaatregelenvalt te denken ]uist vanwege de diversiteit in aanpakken, krijgen gemeenten een grote mate van vrijheid bij de besteding van deze middelen. Er valt te denken aan een breed scala aan maatregelen en activiteiten, van maatregelen die direct effect hebben en snel toepasbaar zijn zoals energledisplays en radiatorfolie tot een bijdrage aan grotere isolatiemaatregelen zoals vloer- of spouwmuurisolatie. Buurtteams en energiecoaches kunnen de huishoudens hierbij ondersteunen. Zolang de aanpak maar tot doel heeft de energierekening van huishoudens die te maken (kunnen) hebben met energiearmoede te verlagen. Daarbij is het ook mogelijk de aanpak te combineren met bestaande activiteiten en middelen binnen de gemeenten. Ook zijn combinaties met de inzet van provincies denkbaar.

Ondersteunendaanbod Om gemeenten te ondersteunen, heeft TNO op energy.nl op gemeentelijk niveau data beschikbaar gesteld die gemeenten een beeld opleveren in welke buurten energiearmoede specifiek aan de orde kan zijn en welke doelgroepen het betreft (bijvoorbeeld éénoudergezinnen of gepensioneerden). Ook de Datavoorziening Energietransitie Gebouwde Omgeving (DEGO) van de VNG kan hierbij behulpzaam zijn. Op wijk- en buurtniveauis bijvoorbeeld het percentage huishoudens met een hoge energiequote en percentage huishoudens met een laag inkomen en hoog gasverbruikte vinden. DEGO is te raadplegen via deao.vna.nl. Tevens treft u in bijlage I een lijst met veel gestelde vragen en antwoordenover hoede middelen ingezet mogenworden (FAQ-lijst). We organiseren begin volgend jaar ook een aantal online informatiebijeenkomsten waarbij gelegenheid is om vragen te stellen en goede voorbeelden uit te wisselen. Medewerkers van de gemeente, zowel uit het sociale- als energiedomein, kunnen zich daarvoor aanmelden. Voor verdere inhoudelijke vragen over deze uitkering, kunt u een email verzenden naar aanpak.eneraiearmoede(a)minbzk.nl. Nationaal isolatieprogramma Naast deze 150 miljoen euro die het kabinet heeft vrijgemaakt ter bestrijding van energiearmoede, is er ook 514 miljoen euro beschikbaar gesteld in de periode 2022 t/m 2024 voor een nationaal isolatieprogramma.

Het doel van het nationaal isolatieprogramma is het isoleren van woningen die nu nog slecht geïsoleerd zijn. Dit draagt bij aan COz-reductie en leidt bovendien tot lagere energielasten voor bewoners. De hooflijnen van het nationaal Isolatieprogramma zijn medio november 2021 naar de Tweede Kamer gestuurd.Een onderdeel van het nationaal isolatieprogramma is de lokale aanpak, waarvoor gemeenten in de loop van 2022 plannen kunnen indienen. Gemeenten kunnen hun plannen hiervoor “ Kamerstukken II 2021/22,

30196, nr. 770

Kenmerk 2021-0000645993

■t

Directoraat-Generaal Bestuur,Ruimte en Wonen Directie Bouwen en Energie

bijvoorbeeld laten aansluiten bij de transitievisies warmte, hun aanpak energiearmoede of ter bevordering van opschaling van isoiatiemaatregelen bij (soortgelijke) woningen. Hierbij heeft de Kamer een duideiijke focus op energiearmoede gelegd via de motie Grinwis c.s.^, waarin de regering is verzocht de focus te leggen op woningen met iabei G, F, E en D en voorrang te geven aan wijken met energiearmoede. Hoe de lokaie aanpak van het nationaal isolatieprogramma exact vorm krijgt en op weike criteria de plannen zullen worden beoordeeld, wordt in het voorjaar van 2022 bekend. Financiële compensatie Daarnaast verzoekt de Motie Hammelburg/Van Dijk^ het kabinet te onderzoeken hoe huishoudens met een laag inkomen een energietoeiage kunnen ontvangen. Het kabinet is in gesprek met de VNG en gemeenten over of en hoe huishoudens met een laag inkomen een extra tegemoetkoming kunnen ontvangen voor de stijgende energieprijzen. Tot slot De aanpak vraagt nauwe samenwerking tussen het sociaie domein, energiedomein en externe partijen zoals woningcorporaties, verhuurders en huurdersorganisaties. Ik heb er aiie vertrouwen in dat hier goede aanpakken volgen voor huishoudens die dat nodig hebben. Hoogachtend, De Minister van Binneniandse Namens deze.

Zaken en Koninkrijksreiaties,

rs. ÖB.F. Kuijpers Diretteur-generaalBestuukRuimte en Wonen

= Motie Grinwis, Boulakjar, Bromet, Kamerstukken II 2021/22 ® Kamerstukken II 2021/22, 35925, nr. 129

32813, nr. 924.

uit

Datum Kenmerk 2021-0000645993

Biilaae I FAO liist - aanoak eneraiearmoede: 1. Wanneerkrijgengemeentenhet geld op hun rekening? Januari2022krijgen alle gemeenteneen beschikkingtoegestuurd,met daarin hetbedrag dat aan de betreffende gemeente wordtovergemaakt. 2. Moetenze hiervooreenplan indienenen wat zijn de eisendie hieraan worden gesteld? Voorhet ontvangenvan de specifieke uitkeringhoeftgeenplaningediendte worden.De middelen zijn verdeeld opbasis van de data uithet recente rapportvan TNO overenergie armoede. Het geld wordtnaar rato van het aantal huishoudens met energiearmoedeverdeeld. Wel moetde gemeente achteraf via de SiSa systematiek aangevenhoede middelen zijn ingezet. De verantwoordingvindt plaats in de jaarrekeningvan de gemeenteen wordtgecontroleerddoorde accountant. 3. Wat gebeurter als het geld niet of gedeeltelijk wordt gebruikt? Als hetgeld nietofgedeeltelijk wordtgebruiktzal BZK hetgeld (gedeeltelijk) terugvorderen. 4. Hoe bepalengemeentenwelkehuishoudenshiervoorin aanmerking komen? Gemeentendienende middelen gerichtin te zetten om huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de hogeenergielastente ondersteunen bij het nemenvan maatregelen om het energieverbruikte verminderen.De manier waaropdit wordtaangepaktis aan de gemeenten.Ze kunnenhiervooraansiuitingzoekenbij de kennisen ervaring vanuithetsociale domein.

TNO heeft naast de data pergemeente ookde beschikkingover verschillendedata opwijk- en buurtniveaudie inzichten handvattenbieden aan gemeentenom de activiteiten specifiek te richten.Deze data zijn (binnenkort)te vindenop:https://energy.nl/category/themas/energie-rechtvaardigheid/ 5. Krijgen gemeenten de gegevens van TNO ook zelf beschikbaar? Het rapportvan TNO 'De feiten overenergiearmoedein Nederland - inzichtopnationaaien iokaal niveau', is onlinegepubliceerden te vindenop:TNO-2021-P11678 f2Vpdf. Zoals in vraag 3 is vermeld, heelt TNO ookdata opwijk- en buurtniveaudie met de gemeentenwordengedeeld. 6. Moet het geld voor kleineenergiebesparende maatregelenworden gebruiktof mag het ook naar grote isolatiemaatregelengaan? De specifieke manier waaropde middeien wordeningezet, is aan de gemeenten. Wel is hetde bedoelingdat met de middeien huishoudens in een kwetsbare positievanwege de hogeenergielasten wordenondersteund.Bij voorkeursluit de gemeenteaan bij initiatievendie qllopen.Het nemenvan groteisolatie maatregelen (opkorte termijn)zai totgevolghebbendat minderhuishoudens worden geholpen.Die afweging is aan de gemeenteom te maken. 7. Kunnen we het systeem via vouchersuitgeven? Dit is aan de gemeentezelf, maar gelet opde doelgroeplijkt dat nietde meest kansrijke route. 8.

Hoe moetende gemeentendit geld verantwoorden? De gemeentezai wordengevraagd om achteraf via de SiSa (Singie Information Singie audit) systematiek aan te geven hoede middelen zijn ingezet. De verantwoordingvindtplaats in de jaarrekeningvan de gemeenteen wordtgecontroleerddoorde accountant.De indicatorenzullenin de beschikkingwordenaangegeven. 9. Tot wanneermogen gemeenten het geld inzetten? Het streven is om nogdeze winterofkomendewinter deze huishoudens te bereiken. De besteding van deze middelen voorde gemeente moet uiterlijk 1 mei 2023zijn afgerond.

1

10. Mogen gemeentensamenwerken? Ja, gemeentenmogensamenwerken. Het geld wordt echterpergemeenteuitgekeerd. 11. Mogen gemeenten hetgeldaanlatensluitenbij plannenuit de RREW? Ja, zeker. Veel gemeentenhebbenreeds beleid ontwikkeldgerichtopde reductie van energiegebruik van huishoudens (onderandere via de RRE en RREW) en daar een infrastructuur voorstaan via bijvoorbeeldenergieloketten,energiecoaches,energie coöperatiesetc. Omdat uithet TNO rapport blijkt dat veel kwetsbare huishoudens in de sociale huursector zitten, kan met name de aanpak voor de huurwoningen uitde RREW van nutzijn om bij aan te sluiten. 12. Waarkunnengemeententerechtvoor vragen? Deze middelen wordendirect doorBZK aan gemeentenuitgekeerd. Vragen kunnen gestuurdworden naar de volgendepostbus:aanoak.energiearmoede^minbzk.nl . Daarnaast zullenookeen aantal Webinars ofandere onlinesessies gefaciliteerd worden,waar gemeentenen BZK van gedachten kunnenwisselen over aanpakkendie effectief zijn. 13. Mogen uit de middelenook energiecoachesworden betaald? Ja. Gemeentenmogenzelf bepalenhoeze de middelen inzettenom huishoudens te ondersteunen. 14. Mag er ook (korting op) energiezuinigwitgoed meeworden aangeschaft? Ja. Alles wat ondersteuning biedt aan huishoudens in een kwetsbare positievanwege de hoge energielasten(gas en elektra) is in principemogelijk. Zeker als de gemeentedaar al een effectieve actie opheeftontwikkeld.

15. Hoe zit het met de BTW? De bedragen wordenexclusiefBTW overgemaakt. Er kan aanspraak wordengemaakt opBTWcompensatievia hetBTW compensatiefonds. 16. Kunnen anderepartijen (bijvoorbeeldprovincies)ook deelnemen? Nee. Het bedrag is bestemd voorgemeentenmaar het kan wel besteed wordenaan een aanpak die ookdoorde provinciewordtondersteund. 17. Zijn er voorbeelden van effectieveaanpakken? Ja. Deze voorbeeldenwordenonlinebeschikbaar gesteld. 18. Mogengemeentende middelen ookaan huishoudens uitkerenals financiëlecompensatie? Nee. Daar is een aparte compensatievan de energierekeningvoor.De middelen die gemeentennu krijgen, dieneningezette wordendoorde gemeentenvoormaatregelen ter ondersteuning van huishoudens voorde gestegenkostenvoorenergie, en/ofeen slechte energetischestaat van hun woning. 19. Mogen met de middelenook verhuurders worden ondersteundvoor isolatie? Ja, in principeis er een ruime beleidsvrijheid. Gemeentenmoetenwel voldoenaan de staatssteun regels en ze moetenverantwoordenhoeveelhuishoudens ze met hunaanpakhebbenbereikt. 20. Mogen de middelenook besteedworden voor energieopwek? Er is een ruime beleidsvrijheid voorgemeenten,uiteraard dienende middelen wel ten goede te komenaan de doelgroep,dientde gemeentedeze middelen uiterlijk 1 mei 2023te besteden en dient aan de staatssteunregelste wordenvoldaan.

*

21. Kunnen gemeentenhuishoudensbenaderenmetgegevens uit het sociale domein en hoe zit dat dat met de AVG? Uit de voorbeeldenvan gemeentenblijkt dat heteffectief kan zijn actief samen te werken met de collega's van de sociale zaken afdeling van de gemeenten.Dat de AVG daarbij gerespecteerdmoet wordenspreekt voorzich. 22. Zitten er nog eisenaan de ondersteuningskosten die gemaaktmogen worden? Nee, er zijn geen eisen aan de ondersteuningskosten zoals bij de RREW. De gemeenteheefteen grote mate van beleidsvrijheid. Omdat deze doelgroepeen actieve benaderingvereist, kan hetzijn dat de gemeentemeer middelen voorondersteuning van de activiteiten nodigheeftdan bij de RREW het geval is. 23. Mogen de middeleningezetworden om quickscans voor VvE'suit te voeren? Als deze quickscansonderdeelzijn van de gemeentelijkaanpakom te achterhalenwat voorde doelgroep juiste maatregelen zijn, dan is die ruimte er. 24. Waar kan ik mij aanmeldenvoor de webinars? Via aanpak.energiearmoede^minbzk.nl kuntu zich aanmelden voorde webinars waarin meer informatiewordtgegevenen er ruimte is voorverdere vragen. 25. Geldener staatssteunregels? Ja. Bij het verlenenvan de specifieke uitkeringendientrekeningte wordengehouden met de Europesestaatssteunregels,zoals vastgelegd in het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (artikelen 107toten met 109 VWEU).

Zie vooralgemene Informatie: https://europadecentraal.nl/onderwerp/staatssteun/ 26. Wanneeris er geensprakevan staatssteun? Bij hetbeschikbaar stellen van advies, energiebesparendematerialen ofhetinregelenvan een cvinstallatie vooreen eigenaar-bewoneris er in ieder geval opdat niveaugeen sprake van staatssteun, omdat dit particulierenbetreft en geen ondernemingen in Europeesrechtelijke zin. 27. Mogen gemeentenhetgeld overdragenaan woningcorporaties? Dit ligt aan de aard van de maatregelen die de woningcorporaties hiermeefinancieren.De maatregelen moetende huurderten goede komenen nietde woningcorporatie zelf Woningwaarde verhogendemaatregelen zoals bijvoorbeeldglasisolatie, is wel staatssteunen dientde woningcorporatie zelf te financieren.Voorhetbeschikbaar stellen van advies, energiebesparende materialen ofhet inregelenvan een cv-ketel vooreen huurdervia de verhuurder,is er geen sprake van staatssteun.

Wanneerde gemeentein hetkader van de specifieke uitkeringafsprakenmaakt met verhuurdersbij de aanpak, moetende afsprakenzijn gerichtophetgeven van informatieen bieden van (eenvoudige) energiebesparendemaatregelen aan huurdersom deze aan te brengenin de woningen.In dat geval is er geen sprake van een voordeeldat de verhuurderstoekomt,mits de specifieke uitkeringwordt ingezetvoorde huurder.De informatieen de maatregelen wordenImmers ter beschikkinggesteld aan de huurdersen komthenookten goedein hetenergieverbruik.