Bijlage 1 - Tweede Tussenbericht 2023

Tweede Tussenbericht 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave.................................................................................................................................................................................................................................3 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................4 Programma 1. Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie.............................................................................................................................................................8 Programma 2. Samen leven en ondersteunen...............................................................................................................................................................................15 Programma 3. Leefbaarheid, duurzaam en groen .........................................................................................................................................................................20 Programma 4.

Vrije tijd...................................................................................................................................................................................................................30 Programma 5. Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................34 Programma 6. Dienstverlening en participatie ...............................................................................................................................................................................35 Programma 7. Inrichting van de stad .............................................................................................................................................................................................38 Overzicht Overhead .......................................................................................................................................................................................................................45 Overzicht algemeen dekkingsmiddelen en onvoorzien ..................................................................................................................................................................48

2

Inleiding Inleiding In het Tussenbericht geeft het college aan de raad aan welke afwijkingen er zijn in de uitvoering van de Programmabegroting van het lopende jaar. De uitvoering van activiteiten die in de begroting staan opgenomen, lopen niet overal zoals gepland. Dit heeft vaak financiële gevolgen. De betreffende onderwerpen en om welke bedragen het gaat staan in dit Tweede Tussenbericht van 2023. Onderwerpen die niet worden genoemd worden uitgevoerd zoals het in de begroting staat: zoals gepland en voor het bedrag dat is begroot. In het voorjaar is het Eerste Tussenbericht (TB1) uitgebracht. Het Eerste Tussenbericht is opgenomen in de Perspectiefnota. In het Tweede Tussenbericht staan afwijkingen die boven op de afwijkingen in het Eerste Tussenbericht zijn gekomen en nieuwe, niet eerder aan de raad gemelde afwijkingen. De gemelde afwijkingen in de Tussenberichten gaan altijd over een doorkijk naar het hele begrotingsjaar. Met dit Tweede Tussenbericht wordt dus een prognose gegeven over het resultaat over het einde van het jaar. De afwijkingen zijn per programma van de begroting opgenomen. Per gemelde afwijking staat aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft. De financiële afwijkingen die leiden tot een meerjarig effect zijn in de tabellen aangegeven met "Meerjarig". Deze meerjarige effecten zijn verwerkt in de Programmabegroting 2024-2027.

Wanneer er geen meerjarig effect wordt verwacht staat achter de afwijking "Eenmalig" opgenomen. Voor de meldingen geldt als uitgangspunt een rapportagegrens van € 100.000 per onderwerp. Het Tweede Tussenbericht heeft ook een functie in het behouden van rechtmatigheid. Rechtmatig betekent dat de handelswijze van het college in overeenstemming is met de geldende regels en besluiten. De raad geeft, door in te stemmen met het Tussenbericht, toestemming aan het college voor de verwachte afwijkingen.

Financiële uitkomst op hoofdlijnen De verwachting is dat de gemeente niet alles wat gepland staat in 2023 uit kan voeren in 2023. Sommige geplande activiteiten lopen vertraging op. Het budget voor deze activiteiten staat begroot in 2023 en moet dan worden meegenomen naar 2024. Dit zijn de ‘budgetoverhevelingen’. Als we de bedragen voor deze activiteiten bij elkaar optellen komt dat in totaal op € 5 mln. De budgetoverhevelingen worden aan door de raad eerder vastgestelde criteria getoetst, het resultaat van het betreffende programma moet bijvoorbeeld positief zijn (zoals staat opgenomen in de Programmabegroting, bijlage 1 spelregels begrotingsbeleid). Of de budgetoverhevelingen aan de criteria voldoen, kan pas worden bekeken bij de Jaarrekening 2023. Het besluit over het al dan niet overhevelen van budget wordt genomen bij de volgende Perspectiefnota.

3

In onderstaande tabel staan de activiteiten waar het om gaat. Bedrag in € * 1000 Programma

Budgetoverhevelingen/resultaatbestemmingsvoorstel

1

Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

1

Toeslagenaffaire

370

2

Toegankelijkheid - impuls vergroten toegankelijkheid 'Open stad'

120

3

Portalen tbv verkeersregelinstallaties en bewegwijzering

200

3

Buitengym

60

4

Brede combinatiefunctionarissen

300

4

Museum de Voorde: frictiekosten stopzetten subsidierelatie

383

4

Bibliotheek: verbouwing Wijkvestigingen Oosterheem en Rokkeveen

450

6

Voorbereiding Omgevingswet

90

6

Dienstverlening

100

7

Onderzoek ontsluiting Rokkeveen en Langeland ziekenhuis met OV

70

7

Verkeersveiligheid

120

Overzicht Overhead

Inwonersberaad

100

Overzicht Overhead

Informatisering en automatisering

50

Overzicht Overhead

Flankerend beleid

150

Totaal

2.421

4.984

4

Als we alle afwijkingen die in dit Tweede Tussenbericht staan bij elkaar optellen komt er een positief saldo uit van € 3,1 mln. Dit bedrag bestaat uit meerdere grote voor- en nadelen. In onderstaande tabel leest u om welke bedragen per programma het gaat. Bedrag in € * 1000 Per programma 1. Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

-297

2. Samen leven en ondersteunen

-4.442

3. Leefbaarheid, duurzaam en groen

-2.328

4. Vrije tijd

266

5. Veiligheid

-700

6. Dienstverlening en samenspraak

-1.585

7. Inrichting van de stad

-1.115

Overzicht overhead

360

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

12.970

Totaal meldingen

3.129

Grootste voordelen in het overzicht Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Het grootste voordeel hierbij is de bijstelling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds met € 5,7 mln. voordeel. Op 22 juni 2023 heeft u hierover een memo ontvangen: dit memo informeert u over de financiële gevolgen van de meicirculaire 2023 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In de meicirculaire worden gemeenten geïnformeerd over de middelen die zij de komende jaren ontvangen vanuit de algemene uitkering van het gemeentefonds. Deze afwijking staat in het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD). Voordelen in programma 1 en 2 Naar verwachting wordt € 3 mln. minder uitgegeven van het totale budget voor Wmo (programma 2). Door een gunstige vergoeding die het rijk geeft voor de opvang van Oekraïners en asielzoekers heeft de gemeente een voordeel van € 1,2 mln. Van door de gemeente ontvangen ESF-subsidie (Europees Sociaal Fonds bedoeld voor mensen met een slechte arbeidsmarktpositie) blijft € 0,8 mln. over (programma 1).

5

Grootste nadelen in programma's 2 tot en met 6 • • • • •

Het grootste nadeel betreft de jeugdzorg. Door oplopende kosten is dit nadeel € 9,0 mln. (programma 2). In programma 3 staat een nadeel van € 2,7 mln. vanwege het treffen van een voorziening (verplichting) voor kunstwerken tunnelbak Europaweg en wethouder Jennétunnel. Voor de korting aan huurders van gemeentelijk vastgoed is geen dekking gevonden. Dit leidt tot een nadeel van € 0,8 mln. in programma 4. In programma 5 is een nadeel vanwege het treffen van een voorziening voor de brandweerkazerne opgenomen van € 0,7 mln. In programma 6 staat een nadeel van € 0,8 mln. vanwege de verkiezingen in november. En in programma 6 is een nadeel van € 0,6 mln. vanwege minder inkomsten vanuit bouwleges.

De optelling tot het totaal per programma van de meldingen die in bovenstaande samenvatting niet wordt verklaard, bestaat uit een optelling van kleinere posten en is per programma na te lezen in het Tussenbericht. Met de afwijkingen uit het Eerste Tussenbericht, raadsbesluiten die dit jaar zijn genomen die de financiën betreffen en de afwijkingen uit het Tweede Tussenbericht komt de gemeente naar schatting aan het eind van het jaar uit op € 3,4 mln. Hiervan is nog € 5 mln. nodig voor activiteiten die niet door zijn gegaan. Aan het eind van het jaar komt de gemeente € 1,6 mln. te kort.

6

Programma 1. Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie Toelichting per onderwerp 1. Onderwijshuisvesting: Alfrink College In 2017-2018 is het Alfrink College aan de Werflaan 45 in opdracht en onder begeleiding van de gemeente gerenoveerd. De afgelopen maanden is duidelijk geworden dat de beplating niet goed bevestigd is en loskomt van de gevel. Het gevaar van afvallende gevelplaten is reëel en het schoolbestuur heeft maatregelen genomen o.a. door het ondergelegen atrium af te sluiten voor de leerlingen. De vervangingswerkzaamheden zijn eind juni jl. gestart. De totale kosten van dit werk zijn € 0,3 mln. Met dit werk en deze kosten is geen rekening gehouden in de begroting van onderwijshuisvesting en dit zal dus leiden tot een overschrijding. 2. Onderwijsachterstandenbeleid, gemeentelijk deel Op het budget 2023 Onderwijsachterstandenbeleid (onderdeel peuteropvang) van € 0,7 mln. wordt een voordeel van € 0,1 mln. verwacht. Per 2020 is het beleid voor gesubsidieerde peuteropvang gewijzigd. De financiële effecten van deze beleidswijziging op de lange termijn zijn nog niet bekend. Er is nog geen stabiele situatie ontstaan, omdat de afgelopen twee coronajaren hun invloed hebben gehad op de afname van het peuteraanbod. De verwachting is dat er dit jaar minder subsidie nodig is dan vooraf ingeschat was. 3. Onderwijsachterstandenbeleid, wettelijk deel Het voordeel van € 1,5 mln.

bestaat uit twee bestanddelen: een voordeel van € 0,6 mln. op het budget 2023 en een correctie van € 0,85 mln. op een melding TB1 2023 inzake het vrijvallen van een balanspost Vooruitontvangen bedragen. Op het budget 2023 van ongeveer € 5,2 mln. wordt een onderschrijding verwacht van € 0,6 mln. De wettelijke taken en het aanvullende gemeentelijk beleid worden conform planning uitgevoerd. De niet bestede middelen blijven bestemd voor de taak waarvoor ze beschikbaar zijn gesteld en zullen aan het budget voor 2024 worden toegevoegd. De afwijkingen van de lasten (uitvoering beleid) en de baten (rijksbijdrage) zijn per saldo budgettair neutraal. In TB 1 is gemeld dat een balanspost Vooruitontvangen van € 0,85 mln. vrijvalt ten gunste van het budget 2023. Dat is ten onrechte. Het bedrag heeft betrekking op de middelen die in 2022 niet zijn besteed. Het bedrag moet op de balans blijven staan in afwachting van een afrekening met het rijk van de rijksbijdragen voor de kalenderjaren 2019 tot en met 2022. De melding van TB 1 wordt hierbij gecorrigeerd. 4. Laaggeletterdheid / Wet Educatie en Beroepsonderwijs Zoetermeer ontvangt middelen van het Rijk voor het uitvoeren van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) als contactgemeente voor de regio. Er is voor 2023 een totaal WEB-budget van € 1,5 mln. beschikbaar. Vanuit 2022 is een bedrag van € 0,6 mln.

meegenomen naar 2023 (gemeld bij Tussenbericht 1 2023), waardoor er in 2023 in totaal afgerond € 2,1 mln. regionaal te besteden is. Het 'meeneem-deel' 2022 is relatief omvangrijk, door: a. de ruimere meeneemregelingen in de coronajaren, waardoor er meer middelen doorgeschoven mochten worden,

7

b. het niet doorgaan van educatietrajecten door COVID-19 en c. een opstartfase na de aanbesteding. Het budget 2023 van circa € 2,1 mln. zal naar verwachting voor een bedrag van € 0,8 mln. worden onderschreden. Voor het derde en vierde kwartaal 2023 zijn aanvullende educatietrajecten opgestart. Het verwachte saldo kan daardoor anders uitvallen. Middelen die in 2023 niet worden besteed, mogen tot een door het Rijk bepaald maximum besteed worden in het volgende begrotingsjaar. 5. Subsidie Arbeidstoeleiding Pro-vso De subsidie is bedoeld om arbeidstoeleiding en een duurzame werkplek voor vso-leerlingen te ondersteunen. Voor dit project ontvangt de gemeente een ESF-subsidie namelijk € 0,3 mln. Deze subsidie wordt verstrekt aan de scholen en daarmee is er ook voor € 0,3 mln. aan kosten opgenomen. 6. Subsidie re-integratie en arbeidsinpassing AMR-ZHC Vanuit Coronacrisisherstelfonds REACT-EU is er ESF-subsidie beschikbaar gesteld. Dit is aangewend om de brede kwetsbare ESF-doelgroep uitkeringsgerechtigden -waaronder ook jongeren < 28 jaar, arbeid belemmerden en vreemdelingen/statushouders- binnen de context van COVID-19 te bereiken en stapsgewijs toe te leiden naar arbeidsparticipatie/betaald werk. De ESF REACT-EU-subsidies zijn aangevraagd voor re-integratiedienstverlening/ casemanagement en plaatsingssubsidies.

De totale declarabele kosten voor de gemeente Zoetermeer bedroegen € 1,5 mln. De subsidie die ontvangen is voor de hele arbeidsmarktregio waarvoor Zoetermeer de ESF-coördinatie doet bedraagt € 2,2 mln. Na aftrek van de subsidies voor andere gemeenten en gemaakte kosten resulteert per saldo een voordeel van € 0,8 mln. voor de gemeente. Dit eenmalige voordeel ontstaat omdat de kosten voor casemanagement al zijn opgenomen in de reguliere begroting, terwijl geen rekening is gehouden met de te ontvangen ESF-subsidie, vanwege de onzekerheid. 7. Strategie werklocaties In de programmabegroting is € 0,13 beschikbaar gesteld voor de uitwerking van de strategie werklocaties. Het budget voor de uitwerking van de strategie werklocaties wordt gebruikt voor het opstellen van gebiedsvisies a) de noordelijke bedrijventerreinen € 30.000 en b) de kantorenzone langs de A12 € 0,1 mln. met aandacht voor het beter benutten ervan. In 2023 stond als uitwerking van deze strategie het opstellen van een gebiedsvisie gemengd zakendistrict A12 zone gepland. De op te stellen gebiedsvisie voor de kantorenzone langs de A12 kan in verband capaciteitsgebrek net als in 2022 nog niet volledig worden opgestart. De verwachte onderschrijding bedraagt € 0,1 mln. Hier staat een lagere onttrekking aan de Reserve Investeringsfonds tegenover. 8.

Economie De gemeente heeft functionarissen in dienst voor de uitvoering van het gemeentelijke beleid economie. Het budget hiervoor bedraagt € 1 mln. Door openstaande vacatures, mede veroorzaakt doordat functionarissen van economie worden ingezet voor andere dossiers, is extern personeel aangetrokken. Het extern personeel is duurder dan het eigen personeel. Dit veroorzaakt samen met de niet volledig voorziene cao-loonstijging een nadeel van € 0,15 mln. Hiertegenover staat een reservering op OAD opgenomen. 9. Arbeidsmarktregio De gemeente Zoetermeer ontvangt en beheert als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal de middelen voor de regio. De besteding van deze middelen wordt bepaald in overleg met de regionale partners en vastgelegd in het jaarlijks op te stellen Uitvoeringsplan ZHC. De kosten van de afgesproken activiteiten vallen op 3 posten lager uit dan ingeschat: 8

- Regiogelden (€ 0,2 mln. voordeel): deze middelen ontvangt de regio met als doel om de regionale samenwerking te verstevigen. Vooraf was rekening gehouden met het inzetten van extra personeel om in te zetten op regionale projecten. Het werven van medewerkers duurt langer dan gedacht waardoor minder personeelsinzet is in 2023 dan vooraf ingeschat. - Perspectief op werk/Dichterbij dan je denkt (€ 0,4 mln. voordeel): In 2022 zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld door het Rijk om in te zetten voor de krapte op de arbeidsmarkt. Besloten is om deze middelen in te zetten voor uitbreiding van dienstverlening van matchmakers, het Leerwerkloket en Praktijkleren. Ook hier duurt de werving van nieuwe medewerkers langer dan gedacht waardoor minder personeelsinzet is in 2023 dan vooraf ingeschat. In 2021 is regionaal geld toegevoegd aan de brede bestemmingsreserve. Om deze middelen beschikbaar te stellen aan de regio moeten deze ‘onttrokken’ worden uit de bestemmingsreserve. Er was rekening gehouden met een bedrag van €1 mln. maar bij de jaarrekening 2021 kwam dit bedrag uit op € 0,6 mln. Er is dus een bedrag van € 0,4 mln. in de reserve achtergebleven. Dit laatste bedrag is nu toegevoegd aan de regionale middelen waardoor er extra ruimte is ontstaan voor initiatieven in de regio. Hierdoor ontstaat nu incidenteel een voordeel van € 0,4 mln. - Steun- en herstelpakket (€ 1,45 mln.

voordeel): voor de aanpak jeugdwerkloosheid heeft het Rijk in 2020 en 2021 middelen beschikbaar gesteld vanuit het steun- en herstelpakket omdat de verwachting was dat de jeugdwerkloosheid sterk zou stijgen. De arbeidsmarkt is echter in korte tijd snel veranderd, waardoor er minder jongeren werkloos zijn geraakt dan verwacht. Besloten is om deze middelen de komende vier jaar in te zetten voor de uitbreiding van de capaciteit van de Leerwerkmakelaars. Omdat deze middelen van de regio zijn (en daarmee dus niet vrij besteedbaar), zal bij de jaarrekening worden voorgesteld om het budget over te hevelen naar volgend jaar. 10. Regionaal mobiliteitsteam Het Regionaal Mobiliteitsteam Zuid-Holland Centraal (RMT ZHC) helpt werkzoekenden, werknemers en ondernemers met onder andere kosteloze (om)scholing en begeleiding. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft hiervoor geld beschikbaar gesteld, namelijk € 0,3 mln. Hier tegenover staan ook kosten voor hetzelfde bedrag. 11. Wet Inburgering De wet inburgering 2021 heeft in Zoetermeer een nieuw hoofdstuk ingeluid in het streven naar een inclusieve en harmonieuze samenleving. Met een duidelijke focus op participatie, taalverwerving en maatschappelijke betrokkenheid, heeft de gemeente Zoetermeer zich toegewijd aan het ondersteunen van nieuwkomers bij hun integratieproces.

Zoetermeer hecht er belang aan om nieuwkomers te voorzien van de juiste instrumenten en hulpmiddelen om niet alleen de Nederlandse taal te leren, maar ook essentiële vaardigheden te ontwikkelen die nodig zijn om vol vertrouwen deel te nemen aan het arbeidsproces en de gemeenschap. Hiervoor ontvangen wij via een Specifieke Uitkering van het Ministerie van SZW-middelen voor de bekostiging van inburgeringsvoorzieningen. De uitkering is nu voorlopig vastgesteld en wordt na afloop van 2023 definitief vastgesteld als bekend is hoeveel asielstatushouders, gezins- en overige migranten in de gemeente werkelijk gevestigd zijn. De lasten worden ingeschat op € 0,7 mln. De (werkelijke) kosten worden via de specifieke uitkering volledig vergoed door het rijk. 12. Aanpak energiearmoede - Energietoeslag Als gevolg van de sterk stijgende energieprijzen is er aanleiding om de huishoudens met lagere inkomens te ondersteunen in hun koopkracht. Het kabinet heeft als prioriteit om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Hiervoor is onder andere de Wetswijziging eenmalige energietoeslag 2022 tot stand gekomen. De energietoeslag bedroeg voor het jaar 2022 € 1300 voor mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. Het kabinet heeft in september 2022 besloten om in 2023 nogmaals € 1300 aan deze doelgroep uit te keren. Om huishoudens in 2023 9

nog beter te ondersteunen, biedt het kabinet gemeenten de mogelijkheid om € 500 hiervan al in 2022 uit te keren. Gemeenten hebben onder deze wetgeving de tijd om de toeslag tot 1 juli 2023 uit te keren. Zoetermeer heeft begin 2023 dit bedrag uitgekeerd. Voor Zoetermeer gaat het om ongeveer € 3,3 mln. aan tegemoetkoming aan huishoudens en ongeveer €0,2 mln. aan uitvoeringskosten. 13. Bijstandslasten/BUIG De ontwikkeling van de bijstandsaantallen is nadeliger (0,8%) dan de inschatting gemaakt bij de Perspectiefnota/TB1, wat een nadeel oplevert van ca. € 0,4 mln. De reden hiervan is een hogere instroom, de toename wordt met name veroorzaakt door meer immigranten. De Rijksvergoeding voor de bijstandslasten komt naar verwachting € 0,2 mln. lager (0,5%) uit dan verwerkt in TB1. Het totale nadeel ten opzichte van TB1 is € 0,6 mln. 14. Toeslagenaffaire Het Rijk heeft de gemeente gevraagd te ondersteunen bij zijn maatregelen in het kader van de kinderopvangtoeslag. Dit beroep betreft enerzijds zaken in de uitvoering en anderzijds het kwijtschelden van gemeentelijke vorderingen op de betreffende groep ouders. Onze eerste inschatting van de hiermee samenhangende kosten bestaat uit: • € 0,8 mln. uitvoeringskosten • € 0,2 mln. kwijtschelding • € 1,5 mln. individuele verstrekkingen (met name medisch en inrichting) Vanuit de resultaatbestemming is € 0,4 mln.

beschikbaar om de kosten te dekken. De verwachte afwijking aan de lastenkant is € 2 mln. De verwachte vergoeding van het Rijk met betrekking tot deze kosten voor het jaar 2023 bedraagt € 2,8 mln. Dit bestaat uit een afrekening van € 0,44 mln. over de toeslagenaffaire betreffende het jaar 2021 dat een eenmalig voordeel oplevert. Voor het restant van het voordeel van € 0,37 mln. zal een resultaatbestemming worden gedaan voor de uitvoering van de uitvoeringskosten. 15. Collectieve ziektekostenverzekering Deze gemeentelijke zorgverzekering is onderdeel van een collectief. Men profiteert dus van een collectiviteitskorting op de basisverzekering en korting op een goedkoop aanvullend pakket. De gemeente betaalt vanuit de bijzondere bijstand een deel van de verzekeringspremie. In de Programmabegroting 2023 is rekening gehouden met 4.500 deelnemers. In de eerste acht maanden van het jaar zijn er 4.135 deelnemers waarvoor een bijdrage is betaald. Een reden dat het aantal deelnemers lager is dan begroot, kan liggen aan het aanbod polissen dat wij bieden. Dit aanbod kan als minder aantrekkelijk worden ervaren. Doordat alles duurder wordt kiest men bewuster een zorgverzekering uit. Dit geeft een voordeel van € 0,1 mln.

10

Financiële afwijkingen Afwijking TB2 '23 Nr.

Doelstelling

Onderwerp Bedrag in € * 1000

Voordeel/ Nadeel

Meerjarig/ Eenmalig

Financiële afwijkingen bestaand beleid 1

1.1

Onderwijshuisvesting: Onderhoud Alfrink College

-283

Nadeel

Eenmalig

2

1.1

Onderwijsachterstandenbeleid, gemeentelijk deel (onderdeel peuteropvang)

120

Voordeel

Eenmalig

Lasten Onderwijsachterstandenbeleid, wettelijk deel

1.464

Voordeel

Eenmalig

Idem, rijksbijdrage

- 1.464

Nadeel

Eenmalig

Lasten Laaggeletterdheid

800

Voordeel

Eenmalig

Idem, rijksbijdrage Wet Educatie en Beroepsonderwijs

- 800

Nadeel

Eenmalig

Subsidie Arbeidstoeleiding Pro-vso

-341

Nadeel

Eenmalig

- subsidie Europees Sociaal Fonds (ESF)

341

Voordeel

Eenmalig

-1.471

Nadeel

Eenmalig

2.261

Voordeel

Eenmalig

Strategie werklocaties

100

Voordeel

Verrekening reserve

-100

Nadeel

3

4

5

6

1.1

1.5

1.2

1.2

Subsidie ESF Re-integratie en Arbeidsinpassing Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal - subsidie Europees Sociaal Fonds (ESF)

7

1.3

Eenmalig

11

8

1.3

Economie

-150

Nadeel

Eenmalig

- Regiogelden

185

Voordeel

Eenmalig

- Perspectief op werk/Dichterbij dan je denkt - lagere uitvoeringskosten - verrekening met brede bestemmingsreserve

400 381

Voordeel Voordeel

Eenmalig Eenmalig

- Steun- en herstelpakket

1.455

Voordeel

Eenmalig

Regionaal Mobiliteitsteam Zuid-Holland Centraal

-295

Nadeel

Eenmalig

- rijksbijdrage

295

Voordeel

Eenmalig

Wet inburgering inkomsten Rijk

680

Voordeel

Eenmalig

Trajectkosten wet inburgering

-680

Nadeel

Eenmalig

-3.510

Nadeel

Bijstandslasten

-404

Nadeel

Eenmalig

BUIG (Rijksvergoeding bijstand)

-193

Nadeel

Eenmalig

Toeslagenaffaire kwijtschelding, verstrekkingen en uitvoeringskosten

- 2.008

Nadeel

Eenmalig

- Rijksbijdrage

2.820

Voordeel

Eenmalig

100

Voordeel

Eenmalig

Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

9

10

11

1.5

1.5

1.6

Aanpak energiearmoede/energietoeslag 12

1.6

Eenmalig

- voordeel uit OAD

13

14

15

1.6

1.6

1.6

Collectieve ziektekostenverzekering

12

16

Lasten Sociaal Innovatiefonds,

850

Voordeel

Eenmalig

Onttrekking Reserve Sociaal Innovatiefonds

- 850

Nadeel

Eenmalig

- 297

Nadeel

div (1.5/1.6)

Saldo programma 1

Afwijking geïnvesteerde activa/voorzieningen Bedragen x € 1.000 Onderwerp

Bedrag

Toelichting onderwerp

-300

Het project is afgerond met een budgetoverschrijding (al gemeld in het 2e Tussenbericht van vorig jaar). De oorzaak van de overschrijding ligt in prijsstijgingen en hogere kosten voor toezicht en administratie als gevolg van de langere doorlooptijd van het project. De hogere projectkosten voor het gebouw worden in 50 jaar afgeschreven.

-143

Betreft versnelde afschrijven van materieel vaste activa die niet langer in gebruik is dan wel in 2023 is gesloopt. De hieruit vloeiende extra lasten vallen weg tegen de uitgestelde afschrijvingslasten van investeringen die later opgeleverd worden dan gepland.

Onderwijsgebouwen: Moerbeigaarde 58-60 Extra afschrijvingen Vastgoed

13

Programma 2. Samen leven en ondersteunen Toelichting per onderwerp 1. Jeugdhulp Zorg in Natura De kosten voor jeugdhulp Zorg in Natura stijgen fors in 2023. De kosten stijgen in de hele regio H10 en voor Zoetermeer wordt rekening gehouden met een overschrijding van het beschikbare budget van € 9,0 mln. De verwachte kostenstijging wordt grotendeels veroorzaakt door een sterke stijging in de kosten voor ambulante jeugdhulp. Deze kostenstijging is veel hoger dan op basis van indexatie van de tarieven te verwachten was. De stijging van de kosten wordt niet zozeer verklaard door een stijging van het aantal jeugdigen, maar wel door een stijging van de gemiddelde kostprijs. Het beeld is dan ook dat de intensiteit van de zorg toeneemt: meer uren zorg en of inzet van zwaardere vormen van ambulante jeugdhulp. Daarnaast nemen de kosten voor jeugdhulp met verblijf toe. Dit wordt met name verklaard doordat er een afbouw plaatsvindt van de gesloten jeugdhulp en een omschakeling naar kleinere groepen. Ook de stijging van het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van zeer specialistische landelijk ingekochte jeugdhulp zet zich door. Het gaat dan om dure jeugdhulp voor een kleine groep jeugdigen. De komende periode wordt prioriteit gegeven aan het opzetten van maatregelen die de kostenstijging beïnvloeden. 2.

Personeelskosten Jeugdbeleid Bij de Perspectiefnota 2024 is extra budget aangevraagd voor de bemensing van de Projecten Jeugd. De formatiekosten voor de uitvoering van de projecten vallen in 2023 hoger uit dan het beschikbare budget. Oorzaak hiervan is dat meer taken uitgevoerd moesten worden, dan vooraf begroot. Het gaat hierbij onder meer om het uitvoeren van analyses in de Toegang tot jeugdhulp. Dit veroorzaakt samen met de niet volledig voorziene cao-loonstijging een nadeel van € 0,1 mln. Hiertegenover staat een reservering op OAD opgenomen. 3, 4 en 5 Wmo woningaanpassingen, hulpmiddelen en hulp bij het huishouden In 2022 is er een inschatting gemaakt van de impact van het inlopen van de achterstallige meldingen wmo op de uitgaven 2023. Uit deze inschatting kwam een forse toename van de aantallen naar voren. Enerzijds door de doorwerking van de achterstanden bij de toewijzingen en anderzijds door de autonome groei. Dit heeft geleid tot een eenmalige ophoging van de wmo budgetten in 2023. Inmiddels is de achterstand van vorig jaar bijna volledig ingelopen en zien we dat sommige uitgaven achterblijven bij de verwachting. Dit vraagt om een nadere analyse. Deze analyse kost capaciteit die nog niet beschikbaar is. We verwachten eind november een goede analyse en doorkijk naar het jaarresultaat 2023 te kunnen maken.

Het totale budget voor de woningaanpassingen (8%), hulpmiddelen (20%) en hulp bij het huishouden (72%) is € 19,6 mln., waarvan naar verwachting € 3 mln. niet besteed wordt. Hieronder ontstaat er een voordeel van € 3 mln. 6. Persoonsgebonden budgetten Wmo In de afgelopen jaren zien we een daling van het aantal cliënten met een pgb-indicatie. Deze trend lijkt zich door te zetten in 2023. In 2019 was het aantal klanten met een pgb-indicatie nog 374. Eind 2022 waren er nog 210 pgb cliënten. Ook zien we dat de verzilvering achter blijft op de toekenning. Het verwachte voordeel dat hierdoor ontstaat is ongeveer € 0,3 mln. ten opzichte van een budget van € 1,35 mln. Het vraagt nadere analyse om deze trends te 14

analyseren. Deze analyse kost capaciteit die nog niet beschikbaar is. We verwachten eind november een goede analyse en doorkijk naar het jaarresultaat 2023 te kunnen maken. 7. Meerkosten Wmo i.v.m. Corona 2022 Voor 2022 is de Regeling meerkosten Jeugdwet en WMO 2022 getroffen waarbij het Rijk en de VNG afspraken hebben gemaakt over het bieden van financiële zekerheid en ruimte aan zorgorganisaties en professionals gedurende de corona pandemie. Het Rijk heeft de gemeenten gecompenseerd voor de meerkosten die zij aan hun aanbieders betalen ten behoeve van de extra maatregelen vanwege corona. Voor 2022 werden deze kosten geschat op € 0,08 mln. Voor dit bedrag is een transitorische post opgenomen in het boekjaar 2023 waar de kosten landen. Uiteindelijk is gebleken dat de aanbieders meer meerkosten hebben gedeclareerd bij de gemeente. De definitieve bijdrage 2022 is bepaald aan de hand van de ingediende aanvragen en goedgekeurde declaraties van aanbieders en vastgelegd in een ondertekend vaststellingsovereenkomst per aanbieder. Er is in totaal € 0,4 mln. uitbetaald waardoor er een eenmalig nadeel is ontstaan van € 0,3 mln. 8. Werkbudget wijkwethouders en wijkregisseurs Op grond van het coalitieakkoord 'Samen doen wat nodig is' is gedurende de collegeperiode € 0,14 mln.

per jaar ter beschikking gesteld als werkbudget voor de wijkwethouders en wijkregisseurs om op snelle wijze kleine maar belangrijke zaken op te pakken en op te lossen. De nieuwe aanpak heeft een aanloop nodig; over 2023 resteert naar verwachting een budget van € 0,1 mln. 9. Afrekening 2022 gebiedsgerichte ondersteuning In de gemeentelijke jaarrekening 2022 werd nog rekening gehouden met aanpassing van het budget 2022 ten behoeve van inZet in verband met een groei van de ondersteuningsbehoefte. Op grond van de jaarverantwoording 2022 van inZet blijkt deze aanpassing niet nodig te zijn. Er valt een bedrag van € 0,16 mln. vrij. 10. Toegankelijkheid - Impulsmiddelen vergroten toegankelijkheid Om een impuls te geven aan de toegankelijkheid is in het coalitieakkoord 'Samen doen wat nodig is' een budget van € 0,15 mln. per jaar gereserveerd. Er wordt momenteel een uitvoeringsagenda ontwikkeld. Naar verwachting zal het merendeel van de middelen 2023 in 2024 uitgegeven worden. Dit geeft voor 2023 een voordeel van € 0,12 mln. Bij het bestemmen van het jaarrekeningresultaat wordt, als dat mogelijk is, een voorstel tot budgetoverheveling gedaan. 11. Onafhankelijke cliëntondersteuning Het budget voor onafhankelijke cliëntondersteuning 2023 bedraagt € 0,2 mln. waarvan naar verwachting € 0,1 mln. niet wordt besteed.

De opdracht voor onafhankelijke cliëntondersteuning is in 2021 opnieuw gedefinieerd. Het Adviespunt Zorgbelang is de uitvoerder hiervan. Gebleken is dat het aantal inwoners dat van het Adviespunt gebruik maakt lager is dan vooraf is ingeschat. 12. Noodopvang Asielzoekers In 2021 heeft het college een verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) ontvangen om de leegstaande Penitentiaire Inrichting (PI) in Zoetermeer in te zetten voor noodopvang van statushouders en asielzoekers. De gemeente ontvangt hiervoor een vaste vergoeding van € 0,35 mln. De gemeente is verantwoordelijk voor o.a. het garanderen van de openbare orde en de veiligheid, de inrichting van de onderwijsvoorzieningen, de handhaving van de leerplicht, de publieke gezondheidszorg en de jeugdhulpverlening. Of hiervoor kosten ontstaan is situatieafhankelijk en hangt samen met de 15

samenstelling en het totaal van de opgevangen groepen. De verwachting is dat er geen tot beperkt gebruik wordt gemaakt van gemeentelijke voorzieningen en dat er geen kosten voor handhaving nodig zijn. Dit geeft een voordeel van minimaal € 0,2 mln. 13. Noodopvang Oekraïne In opdracht van het Rijk vangt Zoetermeer ontheemden en vluchtelingen op en hiervoor worden Rijksmiddelen ter beschikking gesteld. Het Rijk vergoedt niet de werkelijke kosten, maar hanteert een vaste vergoeding op basis van normen. De vergoeding op basis van normen is voor de gemeente Zoetermeer hoger dan de werkelijke lasten van de gemeente en daarvoor is een voordelig saldo geraamd van ca. € 3,85 mln. In de begroting is er rekening mee gehouden dat de normvergoeding door het Rijk naar beneden wordt bijgesteld. Hiervoor is in de begroting een reservering opgenomen van € 1,5 mln. Tot medio 2023 is er door het Rijk nog geen besluit genomen over een bijstelling van de normvergoeding. De inschatting is dat de norm niet met terugwerkende kracht wordt verlaagd. Om deze reden kan de reservering voor de aframing van de rijksvergoeding tot en met augustus vervallen. Op basis van een voorlopige schatting levert dit een aanvullend voordeel van € 1 mln. op. Het Rijk volgt op basis van inventarisaties de kosten van gemeenten en zal naar verwachting in het najaar een besluit nemen over de omvang van de vergoeding.

In het raadsmemo Financiële afwijkingen na Tweede Tussenbericht 2023 zullen wij u over het vervolg informeren. Daarbij zal ook de problematiek rondom de derdelanders betrokken. Dit zijn ontheemden die gevlucht zijn uit de Oekraïne en zijn opgevangen in ons land maar niet de Oekraïense nationaliteit hebben. 14. Brede SPUK Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) De specifieke uitkering Sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026, kortweg Brede SPUK, is een bundeling van 15 nieuwe en bestaande subsidies van het rijk, waarmee gemeenten preventief kunnen werken aan een gezonde generatie in 2040. De Brede SPUK is ingesteld om de afspraken uit het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord te kunnen uitvoeren. Sport, bewegen en cultuur, Gezondheid en sociale basis en Ondersteunende onderdelen zijn de drie hoofthema’s waarvoor de gemeente Zoetermeer vanaf 2023, op aanvraag, een financiële bijdrage ontvangt. De hoofdthema's Gezondheid en sociale basis en Ondersteunende onderdelen vallen binnen programma 2. Samen leven en ondersteunen. Hiervoor is in 2023 een bedrag van in totaal € 1,3 mln. beschikbaar. Hiervan zal naar verwachting een bedrag van € 0,16 niet worden besteed. De rijksregeling Brede SPUK staat toe om dit mee te nemen naar 2024.

Voor wat betreft de Brede SPUK, hoofdthema Sport, bewegen en cultuur: zie programma 4. Vrije Tijd. 15. Sociaal innovatiefonds In 2022 is het programma Sociaal Innovatiefonds gestart. In verband met het feit dat de opstartfase langer duurde dan was voorzien, zijn de budgetten voor de diverse projecten binnen het programma geherfaseerd. Doordat de opstartfase langer duurt dan waarmee rekening was gehouden, schuift de uitvoeringsfase verder naar achteren. Hier is in diverse memo’s aan de raad over gecommuniceerd.

16

Financiële afwijkingen Afwijking TB2 '23 Nr.

Doelstelling

Voordeel/ Nadeel

Meerjarig/ Eenmalig

-9.000

Nadeel

Meerjarig

Onderwerp Bedrag in € * 1000

Financiële afwijkingen bestaand beleid 1

2.1

Jeugdhulp Zorg in Natura

2

2.1

Personeelskosten Jeugdbeleid

-107

Nadeel

Eenmalig

3

2.2

Wmo woningaanpassingen

300

Voordeel

Eenmalig

4

2.2

Wmo hulpmiddelen

1.200

Voordeel

Eenmalig

5

2.2

Wmo hulp bij het huishouden

1.500

Voordeel

Eenmalig

6

2.2

Persoonsgebonden budgetten Wmo

300

Voordeel

Eenmalig

7

2.2

Meerkosten Wmo i.v.m. Corona 2022

-325

Nadeel

Eenmalig

8

2.2

Werkbudget wijkwethouders

100

Voordeel

Eenmalig

9

2.2

Gebiedsgerichte ondersteuning - afrekening 2022

160

Voordeel

Eenmalig

10

2.2

Toegankelijkheid - Impuls vergroten toegankelijkheid 'Open stad'

120

Voordeel

Eenmalig

11

2.2

Onafhankelijke cliëntondersteuning - bijdrage Adviespunt Zorgbelang

110

Voordeel

Eenmalig

12

2.2

Noodopvang Asielzoekers

200

Voordeel

Eenmalig

13

2.2

Noodopvang Oekraïne

1.000

Voordeel

Eenmalig

17

14

15

Uitvoeringsplan Gezond en Actief Leven Akkoord

164

Voordeel

Eenmalig

- idem, Brede SPUK 2023

-164

Nadeel

Eenmalig

Lasten Sociaal Innovatiefonds,

557

Voordeel

Eenmalig

Onttrekking Reserve Sociaal Innovatiefonds

-557

Nadeel

Eenmalig

-4.442

Nadeel

2.3

div.

Saldo programma 2

Afwijking geïnvesteerde activa/voorzieningen Bedrag Onderwerp

Voorziening Jeugdhulpplus

in € * 1000

-750

Toelichting onderwerp

Landelijk is de wens om jeugdigen zo min mogelijk in een gesloten jeugdzorgsetting (JeugdzorgPlus) te plaatsen. De bedoeling is om een omslag te maken naar kleinschalige vormen van jeugdhulp. JeugdzorgPlus is bovenregionaal georganiseerd in landsdelen. De regio Haaglanden behoort tot het landsdeel Zuidwest. In dit landsdeel zijn er twee JeugdzorgPlus-instellingen. De afname van de instroom heeft financiële consequenties voor de aanbieders van JeugdzorgPlus. Zo is het huidige vastgoed van deze instellingen ingericht op een gesloten setting. Door de dalende instroom in de oorspronkelijke vorm van JeugdzorgPlus, hebben de aanbieders minder omzet. Dit leidt tot problemen in de financiering van vaste lasten, waaronder vastgoed en personeel. JeugdzorgPlus is aangemerkt als cruciale jeugdzorg: een vorm van jeugdhulp waarvan de continuïteit gewaarborgd moet worden. Dit betekent ook dat de gemeenten financieel moeten bijdragen aan het in stand houden van JeugdzorgPlus. Bij de Jaarrekening 2022 is een financiële voorziening getroffen van € 750.000 ten laste van 2022. De verwachting is dat deze volledig zal worden aangewend.

18

Programma 3. Leefbaarheid, duurzaam en groen Toelichting per onderwerp 1. Afvalinzameling Lasten Op het onderdeel 'afvalstromen' is een voordeel van € 0,3 mln. Dit voordeel komt door: • • •

De hoeveelheid grofvuil is lager dan begroot (voordeel € 0,06 mln.); Bij het B-hout (bewerkt hout) krijgen we nu een vergoeding per ton in plaats van te betalen voor verwerkingskosten. Dit komt door de grote vraag naar hout voor biomassacentrales. Ten opzichte van de begroting halen we minder matrassen op, daardoor betalen we minder aan verwerkingskosten (voordeel € 0,06mln.).

Op 'voertuigen' is een voordeel van € 0,4 mln. Het budget dat gereserveerd is voor het vervangen van voertuigen is niet gebruikt omdat de voertuigen langer meegaan (voordeel € 0,57 mln.). Wel zijn er daardoor hogere onderhoudskosten (nadeel € 0,18 mln.). Door de stijging van de lonen (CAO 2023) zijn de loonkosten bij de afvalinzameling € 0,24 mln. hoger dan geraamd. Hier tegenover staat een reservering opgenomen op OAD. De totale omvang van het budget voor de afvalinzameling aan de lastenkant is € 12,9 mln., het te verwachten voordeel is per saldo € 0,73 mln. Baten De vergoeding die gemeenten ontvangen voor de inzameling van oud papier en karton is fors verlaagd. Dit komt door een mindere vraag naar oud papier en karton. Het nadeel is € 0,2 mln. De totale omvang van het budget voor de afvalinzameling aan de batenkant is € 19,5 mln., het te verwachten nadeel is € 0,2 mln. 2. Warmte-Koude opslag Palenstein In het kader van het landelijke Programma Aardgasvrije wijken (PAW) is aan de gemeente een bedrag van € 6,5 mln. voor de aanleg van een WKO-net in Palenstein beschikbaar gesteld. Voor 2023 is hiervoor ca. € 1,1 mln. begroot. Door verslechterde marktomstandigheden is de aanbesteding mislukt en is de gunning niet doorgegaan.

Daarnaast is als gevolg van het Ancatus-arrest het risico ontstaan dat de verhuurder de kapitaals- en onderhoudskosten van de nieuwe verwarmingsinstallaties niet mag doorberekenen. Dit is wel een uitgangspunt van het project in Palenstein. De rechterlijke uitspraak vormt voor deelnemer woningcorporatie Stedelink aanleiding het project te pauzeren totdat hiervoor een oplossing is gevonden. De geplande nieuwbouw van De Goede Woning kan daar waarschijnlijk niet op wachten. Er moet rekening mee worden gehouden dat daarvoor nu een alternatieve aardgasvrije warmtevoorziening wordt gerealiseerd. De betrokken gebouweigenaren besloten in de Stuurgroep Zoetermeer Aardgasvrij van 12 mei 2023 de voorbereiding van de aanbesteding WKO met 1 à 2 jaar uit te stellen totdat voldoende perspectief ontstaat op een kansrijke doorstart. Dit geeft voor de begroting een voordeel van ca. € 1,1 mln. (inclusief prijscompensatie). Tegenover de lagere kosten staat een lagere onttrekking uit de brede bestemmingsreserve van € 1 mln. 19

3. Duurzaamheidsfonds De komende jaren is € 7,5 mln. vrijgemaakt ten behoeve van de bevordering van energiebesparing, het aardgasvrij maken en de opwek van duurzame energie. Hieraan wordt in 2023 € 2,5 mln. toegevoegd (zie ook besluitvorming technische wijziging). Voor het jaar 2023 is € 2,2 mln. beschikbaar gesteld. De besteding van dit budget is om de volgende redenen vertraagd: • • • •

criteria besteding duurzaamheidsfonds capaciteit subsidieregeling inventarisatie vastgoed

Op verzoek van de raad zijn in 2023 criteria ontwikkeld en vastgesteld voor de besteding van het fonds. De ambtelijke inzet (overleg, aanvragen) is in de eerste helft van 2023 vooral ingezet op het volledig benutten van de rijkssubsidieregelingen, zoals de ‘Specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie, de energiearmoede en de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. Met de laatste regeling wordt de capaciteit ook vergroot. Daarnaast is een subsidieregeling vastgesteld voor de aanwending van het duurzaamheidsfonds. Een deel van het gereserveerde budget is bestemd voor de verduurzaming van het eigen maatschappelijk vastgoed. Voor de aanwending hiervan vindt een inventarisatie plaats waarna er keuzes zullen worden gemaakt welke panden het eerst aangepakt zullen worden. De afronding is voorzien in 2024. Om deze redenen zijn de uitgaven beperkt en wordt voor 2023 een voordeel verwacht van € 2 mln. Tegenover de lagere kosten staat een lagere onttrekking duurzaamheidsfonds. 4. Klimaatmiddelen Op 17 februari 2020 heeft de raad het voorstel actualisatie van het programma Duurzaam en Groen vastgesteld. Onderdeel van dit voorstel is het beschikbaar stellen van (rijks)budget voor de organisatie van een ondersteuningsaanbod voor particuliere huiseigenaren. Het budget 2023 van € 0,26 mln.

wordt meegenomen naar 2024 ter compensatie van het in de Perspectiefnota 2024 opgenomen voorstel om in 2024 eenmalig het gemeentelijk budget duurzaam € 0,5 mln. in te leveren ter dekking van overige uitgaven. Dit levert voor 2023 een voordeel op van € 0,26 mln. Tegenover de lagere kosten staat lagere onttrekking uit de brede bestemmingsreserve voor hetzelfde bedrag. 5. Noodfonds Voor compensatie van de in 2022 snel gestegen energieprijzen en de hiermee oplopende inflatie is voor inwoners, bedrijven, verenigingen en maatschappelijke organisaties een tijdelijk noodfonds van € 2 miljoen gevormd. Hiervan is € 0,2 mln. beschikbaar gesteld voor bedrijven en ondernemers. Daarnaast is via de gemeentelijke website kenbaar gemaakt dat er vanuit de rijksoverheid maatregelen zijn getroffen, zoals de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK)-regeling en het prijsplafond voor energie voor alle kleinverbruikers. Tot op heden zijn er vanuit bedrijven en ondernemers geen dringende signalen ontvangen over eventuele negatieve gevolgen van de energiecrisis en zijn er geen aanvragen ontvangen voor de stimuleringsregeling. Om deze reden worden er voor 2023 geen uitgaven verwacht en zal een voordeel ontstaan van € 0,2 mln. Hier staat een even hoog nadeel onttrekking reserve tegenover. 6. Regeling aanpak energiearmoede Het rijk heeft middelen beschikbaar gesteld om energiearmoede tegen te gaan.

De middelen worden gericht ingezet om huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de gestegen energielasten te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te verlagen. In 2023 is hiervoor € 2,4 mln. 20

beschikbaar. In 2022 en de eerste helft van 2023 lag de focus op fixers maar daarna op grotere isolatiemaatregelen. Dit wordt verstrekt aan woningcorporaties en huiseigenaren. De uitvoering is vertraagd door: • Het maken van regeling • De uitvoering van een aanbesteding • Inschrijving huiseigenaren • De toewijzing van projecten aan woningbouwcorporaties Omdat woningcorporaties in verband met marktverstoring niet voor elke bezitting subsidie mag krijgen, moet daar een regeling voor worden opgezet. Voor het deel dat we willen besteden aan de woningeigenaren moet een aanbesteding gedaan worden. Voor de uitwerking van beide zaken is tijd nodig om dit te organiseren. Daarna moet met de woningcorporaties worden afgestemd voor welke projecten het budget wordt ingezet en moeten huiseigenaren inschrijven op regeling zodat de toewijzing kan plaatsvinden. Dit geeft voor 2023 een voordeel van € 2 mln. Hier staat een lagere subsidie tegenover voor hetzelfde bedrag. Verwacht wordt dat de uitvoering deels in 2024 en deels in 2025 zal plaatsvinden. De subsidievoorwaarden laten dit ook toe. 7. Groenprojecten Voor Groenprojecten is een budget van € 0,5 mln. beschikbaar. In de eerste helft van het jaar lag de focus op de afronding van lopende projecten.

Voor de nieuwe projectenreeks is het project “koers voor de buitenruimte” gestart waarin ook aansluiting wordt gezocht met de ruimtelijke strategie. Voor 2023 wordt een voordeel verwacht van € 0,2 mln. Dit wordt veroorzaakt door een tijdelijk capaciteitsprobleem in de uitvoering. Daarnaast is ook de uitvoering van het project aan de Zoetermeerse Plas (daar wordt een ijzerhoudend zandfilter langs gelegd om blauwalg te voorkomen) vertraagd naar 2024. De gemeente werkt hiervoor samen met het Hoogheemraadschap. 8. Ecologie Door de toenemende vraag om advies en ondersteuning vanuit het taakveld ecologie is de capaciteit verdubbeld van 1 naar 2 fte. Door de situatie op de arbeidsmarkt wordt deze uitbreiding ingevuld met inhuur. Doordat zowel het verschil in uurtarief alsmede niet alle advieskosten (uren) aan de vragende onderdelen kunnen worden doorbelast is er een nadeel van € 0,1mln. Hier tegenover staat een reservering opgenomen op OAD. 9. Personeelskosten openbare ruimte Als gevolg van de hoeveelheid nog uit te voeren werkzaamheden, de openstaande vacatures en de krapte op de arbeidsmarkt van de civiele techniek is het noodzakelijk om tot tijdelijke inhuur van personeel over te gaan. De hogere kosten van de inhuur kunnen niet geheel binnen de beschikbare budgetten worden opgevangen. In 2023 wordt een nadeel verwacht van € 0,4 mln. 10.

Aanleg kabels en leidingen Voor het graven in de openbare ruimte wordt een herstelvergoeding bij netbeheerders in rekening gebracht. Door een toename van het aantal opbrekingen wordt dit jaar een extra inkomst van € 0,6 mln. verwacht. Deze inkomsten zullen worden aangewend voor herstelwerkzaamheden van de verharding en bedragen naar verwachting € 0,6 mln. Het is de verwachting dat dit tot 2026 doorloopt. 11. Calamiteiten riolering Bij de nieuwe aanbesteding van “klein dagelijks onderhoud en calamiteiten riolering” zijn de kosten hoger dan het beschikbare budget. Ook is gebleken dat er meer incidenten zijn dan voorgaande jaren. Hierdoor wordt dit jaar een overschrijding verwacht van € 0,2 mln. De oorzaak van de toename van het aantal incidenten wordt onderzocht. 21

12. Horeca aansluiting Nieuwe Driemanspolder Bij de aanleg van de Nieuwe Driemanspolder is er een inkomst ontvangen voor de aanleg van kabels en leidingen naar een beoogde horeca locatie en botenverhuur. Deze vooruitontvangen inkomst is bij de jaarrekening 2022 ten onrechte vrijgevallen en wordt hiermee weer opgevoerd. Het eenmalige nadeel bedraagt € 0,1 mln. 13. Inkomsten rioolheffing De begrote opbrengsten voor rioolheffingen zijn € 7,8 mln. Door een toename van het aantal woningen en een hogere WOZ-waarde is er een eenmalig voordeel van € 0,1 mln. Bij het opstellen van de rioolheffing 2024 wordt rekening gehouden met de geactualiseerde gegevens. 14. Gronddepot Nieuwe Driemanspolder Voor de afvoer van grond naar het gronddepot in de Nieuwe Driemanspolder is € 0,53 mln. aan baten en lasten begroot. Door vertraging in projecten is de toelevering van grond achtergebleven, waardoor er minder inkomsten en uitgaven zijn. Dit geeft aan de batenkant een nadeel van € 0,48 mln. en aan de lastenkant een voordeel van € 0,48 mln. De verwachting was dat het gronddepot in 2023 kon worden afgesloten. Door de vertraging in de projecten zijn werkzaamheden verschoven. Hierdoor worden er nog werken in 2024 en 2025 verwacht. Jaarlijks wordt € 0,1 mln. aan baten en € 0,1 aan lasten verwacht. 15. Betaald parkeren In het TB1 is een incidentele opbrengstverhoging van € 0,15 mln.

voor de jaren 2023 en 2024 gemeld. Deze incidentele opbrengst was verwacht doordat de locatie Markt langer beschikbaar blijft door de vertraging van het project Markt 10. Deze incidentele opbrengstverhoging wordt niet behaald. De begrote opbrengsten zijn vanaf 2023 € 2 mln. Dit is een aanvullend nadeel van € 0,15 mln. voor de jaren 2023 en 2024. Hier tegenover staan lagere beheerkosten. Dit geef een eenmalig voordeel van € 0,16 mln. 16. Begraven De opbrengsten op de exploitatie begraafplaatsen zijn begroot op € 0,54 mln. We verwachten een incidenteel voordeel van € 0,15 mln. wat onder andere komt door een toename in grafreserveringen. 17. Kunstwerken In de tunnelbak Europaweg heeft in 2023 een calamiteit plaatsgevonden. De hierbij behorende herstelkosten van de afwateringsroosters in de zijn € 0,36 mln. Uit de constructieve inspecties is vastgesteld dat op korte termijn extra onvoorzien groot onderhoud benodigd is aan de tunnelbank de verwachte kosten zijn € 1,15 mln. de verwachte uitvoering is in 2024. Dit geeft een eenmalig nadeel € 1,5 mln. De kosten van de werkzaamheden bij de Wethouder Jennétunnel waren voor een bedrag € 0,46 mln. (incl. 15 % VTA) begroot als investeringskosten. De uit te voeren werkzaamheden worden aangemerkt als grootonderhoud en gaan naar verwachting € 1,15 mln. kosten (incl. 15 % VTA).

De kosten zijn hoger uitgevallen dan begroot doordat bij de begroting met een standaard eenheidsprijs van kunstwerken is gerekend, waardoor de kosten van een aantal elementen niet of met een te laag bedrag zijn berekend. Het gaat hier dan onder andere over de vervanging van de trappen, de grootschalige inzet van 22

verkeersregelaars en onvoorziene werkzaamheden. Dit geeft een eenmalig nadeel van € 1,15 mln. in de exploitatie daar tegenover staat een eenmalig voordeel van € 0,46 mln. bij investeringen. 18. Mandelabrug In de jaarrekening 2022 is voor de kosten van de afsluiting en ontmanteling van de Nelson Mandelabrug een voorziening gevormd. Er zullen nog jaarlijkse kosten zijn voor onder andere de huur van de tijdelijke brug en bijbehorende onderhoudskosten totdat er een nieuwe oplossing is. Om de voorziening toereikend te maken wordt deze met € 0,26 mln. verhoogd van € 6,01 mln. naar € 6,27 mln. 19. Portalen t.b.v. verkeersregelinstallaties en bewegwijzering In verband met een calamiteit is een portaal verwijderd. Deze moet versneld vervangen worden waarvoor een incidenteel budget van € 0,2 mln. beschikbaar is gesteld. Door een vertraging in levertijden is de verwachting dat de plaatsing van het nieuwe portaal niet meer in 2023 uitgevoerd gaat worden. Het eenmalige voordeel bedraagt € 0,2 mln. en zal met een budgetoverheveling naar 2024 worden overgezet. 20. Buitengym Voor het realiseren van twee buitengymlocaties is in 2023 een incidenteel bedrag van € 0,12 mln. beschikbaar gesteld. In 2023 wordt één locatie gerealiseerd. Door o.a. participatie- en capaciteitsproblematiek is er nog geen tweede uitvoeringslocatie beschikbaar. Het eenmalige voordeel bedraagt € 0,06 mln.

en zal door een budgetoverheveling naar 2024 worden overgezet. 21. Verkeersregelinstallaties (VRI’s) Afrikaweg Voor het plaatsen van VRI’s aan de Afrikaweg is een bijdrage vanuit het rijk toegezegd. Deze bijdrage van € 0,14 mln. wordt ingezet om de extra kosten bij deze VRI’s te kunnen dekken. 22. Kapitaallasten De werkelijke kapitaallasten zijn lager dan begroot doordat de investeringen van voorgaande jaren in Groot Onderhoud in Wegen, Kunstwerken en Waterbouwkundige voorzieningen zijn vertraagd. In 2023 levert dit een voordeel op van € 0,3 mln. Dit voordeel heeft een doorwerking in 2024 en verder. 23. Groot onderhoud Openbare Ruimte bovengronds De begroting voor groot onderhoud en vervanging in de openbare ruimte is gebaseerd op een theoretische levensduur van kapitaalgoederen. Hierbij is sprake van een verwachting over de ontwikkelingen van de staat van kapitaalgoederen. De werkelijke staat van kapitaalgoederen, vastgesteld bij inspecties, kan om verschillende redenen afwijken van deze verwachte staat. Bij afwijkingen tussen de verwachte en de werkelijke staat loopt begroting en realisatie uiteen. Voor het groot onderhoud is voor de jaarschijf 2023 een bedrag van € 12,5 mln. beschikbaar gesteld. De geplande programma’s, inclusief verschuivingen tussen de jaren, worden uitgevoerd voor een bedrag van € 13,7 mln. Dit is een nadeel van € 1,2 mln.

en wordt onttrokken uit de egalisatiereserve. 24. Berkelseweg saneringskosten bodem Bij de uitvoering van het investeringsproject Berkelseweg fase 1 is bodemverontreiniging aangetroffen. De saneringskosten mogen conform de regelgeving niet als investering worden aangemerkt. Zodra de financiële afwikkeling van het project is afgerond worden de saneringskosten deze naar de exploitatie geboekt. Deze kosten zijn een eenmalig nadeel. 23

Financiële afwijkingen

Afwijking TB2 '23 Nr.

Doelstelling

Onderwerp Bedrag in € * 1000

Voordeel/ Nadeel

Meerjarig/ Eenmalig

Financiële afwijkingen bestaand beleid

1

2

3

4

5

6

Afvalinzameling lasten

487

Voordeel

Eenmalig

Afvalinzameling baten

-203

Nadeel

Eenmalig

Warmte-Koude opslag Palenstein

1.068

Voordeel

Verrekening reserve

-1.000

Nadeel

Duurzaamheidsfonds

2.000

Voordeel

Verrekening reserve

-2.000

Nadeel

Klimaatmiddelen

261

Voordeel

Verrekening reserve

-261

Nadeel

Noodfonds

200

Voordeel

Verrekening reserve

-200

Nadeel

Regeling aanpak energiearmoede

2.000

Voordeel

Subsidie

-2.000

Nadeel

3.1

3.1

Meerjarig

3.1

Eenmalig

3.1

Eenmalig

3.1

Eenmalig

3.1

Eenmalig

24

7

3.1

Groenprojecten

200

Voordeel

Eenmalig

8

3.2

Ecologie

-100

Nadeel

Eenmalig

9

3.2

Personeelskosten Openbare ruimte

-400

Nadeel

Eenmalig

3.2

Aanleg kabels en leidingen baten

630

Voordeel

Meerjarig

Herstelkosten verharding lasten

-630

Nadeel

Meerjarig

10

11

3.2

Calamiteiten riolering

-200

Nadeel

Eenmalig

12

3.2

Horeca aansluiting Nieuwe Driemanspolder

-100

Nadeel

Eenmalig

13

3.2

Inkomsten rioolheffing

120

Voordeel

Eenmalig

Gronddepot Nieuwe Driemanspolder baten

-480

Nadeel

14

3.2 Gronddepot Nieuwe Driemanspolder lasten

480

Voordeel

Betaald parkeren baten

-150

Nadeel

Meerjarig

Betaald parkeren lasten

160

Voordeel

Eenmalig

150

Voordeel

Eenmalig

15

Meerjarig

3.2

16

3.2

Begraven

17

3.2

Kunstwerken

-2.660

Nadeel

Meerjarig

18

3.2

Mandelabrug

-260

Nadeel

Eenmalig

19

3.2

Portalen t.b.v. verkeersregelinstallaties en bewegwijzering

200

Voordeel

Eenmalig

20

3.2

Buitengym

60

Voordeel

Eenmalig

25

21

135

Voordeel

Eenmalig

Verkeersregelinstallaties lasten

-135

Nadeel

Eenmalig

Kapitaallasten

300

Voordeel

Eenmalig

Groot onderhoud Openbare Ruimte bovengronds

-1.200

Nadeel

Eenmalig

Verrekening met egalisatiereserve

1.200

Voordeel

Eenmalig

PM

Nadeel

Eenmalig

-2.328

Nadeel

3.2

22

3.2

23

3.2

24

Verkeersregelinstallaties baten

3.2

Berkelseweg, bodemsaneringskosten

Saldo programma 3

Afwijking geïnvesteerde activa/voorzieningen Bedragen x € 1.000 Onderwerp

Voorziening Mandelabrug

Vervangingsinvestering tractiemiddelen afvalinzameling

Bedrag

Toelichting onderwerp

-3.100

In de jaarrekening 2022 is voor de kosten van de afsluiting en ontmanteling van de Nelson Mandelabrug een voorziening gevormd van € 6,01 mln. De kosten voor 2023 bedragen € 3,1 mln. Hoewel de voorziening is gevormd, is de besteding hiervan nog niet formeel begroot. Om deze reden wordt de uitgave 2023 gemeld in TB2.

2.400

Tijdens het ontwikkelen van nieuw afvalbeleid zijn de investeringen voor nieuwe inzamelvoertuigen vooruitgeschoven. Het was immers niet bekend welke maatregelen we gingen invoeren of afschaffen. In de tussentijd zijn de levertijden fors toegenomen, waardoor we mogelijk vier nieuwe voertuigen die in 2023 besteld zijn pas in 2024 geleverd krijgen. Hierdoor wordt het budget voor de aanschaf van de voertuigen van € 6,2 mln in 2023 deels niet uitgegeven. De verwachting is dat er € 3,8 mln van het krediet wordt uitgegeven en er een voordeel is van € 2,4 mln. Dit restant krediet wordt bij de jaarrekening overgeheveld naar 2024.

26

De gemeente voert jaarlijks vervangingen van de openbare ruimte uit. Bij de totstandkoming van het programma wordt bepaald wat de meest efficiënte maatregel is om het kapitaalgoed in de gewenste staat te houden. In 2023 wordt op een beschikbaar gesteld budget van € 11,5 mln. een incidenteel voordeel van € 3,8 mln. verwacht. Deze afwijking wordt veroorzaakt doordat dit de maximale haalbare uitvoering in 2023 is. De maximale haalbare grens is beperkt door de aanwezige personeelsbezetting (bij gemeente en aannemer) en qua tijd door de wetgeving rond Flora/Fauna (broedende vogels), de vergunningverlening en de (langere) levertijden van materialen. Het verwachte voordeel van € 4,26 mln. is als volgt onderverdeeld: - een voordeel van in totaal € 0,9 mln. op de investeringsbudgetten bruggen.

Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut 4.260

Investering Berkelseweg

- 575

Dit is onderverdeeld in: 1) € 0,1 mln .voordeel bij stalen bruggen; 2) € 0,6 mln. voordeel bij de betonnen bruggen; 3) € 0,2 mln. voordeel bij de Houten bruggen. - een voordeel van € 0,2 mln. op Natuurvriendelijke oevers; - een voordeel van € 1,0 mln. op Asfaltverharding; - een voordeel van € 1,6 mln. op Elementverharding; - een voordeel van € 0,56 mln. op de personeelskosten van de investeringen. De kosten van de werkzaamheden aan de Berkelseweg fase 1 zijn hoger uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat de grond vervuild was en de locatie gesaneerd is. Door de bodemverontreiniging waren ook extra werkzaamheden benodigd die niet waren voorzien. De verwachte extra kosten zijn € 575.000, inclusief 15 % VTA. De saneringskosten mogen conform de regelgeving niet worden geactiveerd als investering. Zodra de financiële afwikkeling van het project is afgerond worden de saneringskosten naar de exploitatie over geboekt waardoor het de extra kosten lager worden.

27

Technische begrotingswijziging College/Raad

Toelichting

Raad

Duurzaamheidsfonds Het Raadsvoorstel Criteria per bestedingscategorie van het duurzaamheidsfonds 2023-007320 is 5 juni 2023 behandeld in de raad. Met het aangenomen amendement 2306-B is € 2,5 mln. toegevoegd aan de reserve duurzaamheidsfonds. Het fonds bedraagt na de toevoeging € 10 mln. Met de toevoeging beschikt de gemeente over meer mogelijkheden voor initiatieven in de stad. De financiële uitwerking van dit besluit in de begroting moet nog plaatsvinden. Met de griffie is afgestemd om deze (meerjarige) uitwerking via TB2 te laten lopen. Vanuit de reserve Fonds Zoetermeer 2040 wordt in 2023 via programma 3 een bedrag van € 2,5 mln. overgeheveld naar de reserve Duurzaamheidsfonds Zoetermeer 2040. De besteding zal in overeenstemming met het amendement naar rato van de toekenning van het budget zoals dit in het raadsbesluit is opgenomen plaatsvinden. Dit met uitzondering van bestedingscategorie 3 gemeentelijk vastgoed. De besteding over de categorieën van de € 2,5 mln. wordt als volgt: 1. Duurzame initiatieven € 1.570.000 2. Eigenaar bewoners € 930.000 De besteding over de jaren is van 2024 t/m 2027 jaarlijks € 625.000

28

Programma 4. Vrije tijd Toelichting per onderwerp 1. Nationaal Sportakkoord Het rijk heeft op 14 december 2022 een nieuw Nationaal Sportakkoord ondertekend. Daarbij is een nieuwe verdeling gemaakt van de rijksmiddelen voor gemeenten. Het totale budget voor het sportakkoord is € 0,14 mln. In TB1 is deze te laag opgenomen. Het betreft geoormerkte middelen die aan sport uitgegeven moeten worden. De middelen komen ten goede aan de stad. De baten en lasten in de begroting zullen met € 0,06 mln. stijgen. 2. Noodsteun programma 4 Instellingen binnen de sector kunst en cultuur konden in 2021 en 2022 coronasteun aanvragen. Conform afspraak wordt de raad via het tussenbericht geïnformeerd over de verwachte kosten van de ondersteuningsmaatregelen corona. Per ultimo augustus is voor een bedrag van € 0,8 mln. aan noodsteun/huurkorting verstrekt. 3. Zoetermeerse kunst in openbare ruimte Op 1 november 2021 heeft de gemeenteraad motie 2111-05: Zoetermeerse kunst in de openbare ruimte aangenomen. Met deze motie is het college gevraagd om meer mogelijkheden in de openbare ruimte te creëren waar Zoetermeerse kunstenaars hun werk kunnen tonen. Bij het vaststellen van deze mogelijkheden out of the box te denken, bijvoorbeeld - maar niet alleen - via tijdelijke locaties, regelmatig wisselende objecten, innovatieve kunst en live kunst. Deze investering (max.