Bijlage 1 - Tussenrapportage RSZ zomer 2024

TUSSENRAPPORTAGE ZOMER 2024

RUIMTELIJKE STRATEGIE ZOETERMEER 2040 STAD IN DE BUURT

INLEIDING TITEL INHOUD • Inleiding: waarom een ruimtelijke strategie? • Vertrekpunt bestaande stad: kwaliteiten en identiteit • De Zoetermeerse ruimtelijke principes • Huidige situatie, opgaven en maatregelen per thema • Niet alles past; schaarse ruimte vraagt om keuzes • Vervolgstappen programma RSZ WAAROM EEN RUIMTELIJKE STRATEGIE? In 2022 heeft de raad de Visie Zoetermeer 2040 vastgesteld. Deze visie beschrijft een toekomstbeeld van Zoetermeer. De Omgevingswet stelt als eis dat iedere gemeente haar omgevingsvisie concreet vertaalt naar de principes voor inrichting van de openbare ruimte en gebieden. In deze Ruimtelijke Strategie Zoetermeer (RSZ) maken we zichtbaar welke opgaven (wonen, economie, mobiliteit etc.) we waar in de stad ruimte bieden en hoe Zoetermeer er in 2040 uit ziet. ​ ​Als de RSZ klaar is, wat kunnen we daar dan mee?​ 1. Met de RSZ maken we zichtbaar welke opgaven in de stad om ruimte vragen. De ruimte neemt niet toe, maar het aantal inwoners en opgaven wel. De RSZ helpt om belangen tegen elkaar af te wegen en keuzes te maken over wat we waar in de stad willen.​ 2. De RSZ helpt om projecten en (gebieds) programma’s goed op elkaar aan te laten sluiten. Omdat we nu een totaalbeeld van de stad maken kunnen we straks beter bepalen hoe we bepaalde voorzieningen over de stad verdelen.

Of hoe we het woningbouwprogramma zo over de stad verdelen dat nieuw te bouwen woningen ook echt passen in de betreffende wijk. Zo kunnen we de sociaal economische balans in de stad verbeteren, een belangrijk doel van de Visie Zoetermeer 2040.​ 3. Tenslotte kunnen we met de RSZ aan externe partners, zoals investeerders en ontwikkelaars, goed uitleggen welke richting we met de stad op willen. Dit biedt hen duidelijkheid en maakt van Zoetermeer een nog interessantere stad om in te investeren.​

2

​En wellicht het allerbelangrijkste: de ruimtelijke strategie maken we met elkaar, met collega’s, inwoners en andere belanghebbenden. Het is een prachtig instrument om met elkaar in gesprek te zijn over de toekomst van deze mooie stad. BESTAANDE STAD: KWALITEIT EN IDENTITEIT De ruimtelijke strategie begint bij de bestaande stad en bouwt voort op de kwaliteiten die er al zijn. Er is geen reden om het karakter van de stad fundamenteel te veranderen. Zoetermeer heeft zich in 60 jaar ijd ontwikkeld tot een fijne stad met suburbane stedelijkheid waar het prettig wonen en werken is. Stedenbouwkundig vormt de stad een bloemlezing van diverse naoorlogse stijlen op het gebied van inrichting en experimentele woningbouw. Dit is niet alleen op de plattegrond, maar ook in de stad voelbaar. Wijken hebben een eigen identiteit en opzet waardoor ze voor inwoners herkenbaar zijn. De opzet maakt ook dat elke wijk zijn eigen gewaardeerde kwaliteiten heeft. ​ Inwoners waarderen de centrale ligging en het vele groen. Het compacte karakter, van met name de eerste groeikernwijken, maakt dat alles goed bereikbaar is. De H-structuur en Randstadrail maken dat je makkelijk door de stad reist en verbonden bent met de regio. Bovendien is Zoetermeer de beste fietsstad van Nederland.​ Uniek aan Zoetermeer is dat het de oude dorpskern verbindt met het nieuwe stadshart.

De historische linten vormen herkenbare lijnen die de stad verbinden met het omliggende landschap.​ Het Dorp Zoetermeer is ruim 60 jaar geleden groeikern geworden en is uitgegroeid tot een volwassen stad. Een stad met een eigen identiteit en positie in de stedelijke regio. Een identiteit die is gebouwd op zowel het vooroorlogse verleden als op de vele interessante stukken stad die in de groeifase zijn toegevoegd. De eerste vernieuwingen van deze stukken stad hebben al plaatsgevonden en zo zal de stad zich steeds verder ontwikkelen. Voortbouwend op de waarden en kwaliteiten die haar inwoners zo waarderen. De stad is nooit af.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

WERK AAN DE WINKEL Ook al is de stad relatief jong, de eerste wijken dateren toch al weer van 60 jaar geleden. Een aantal wijken heeft aandacht en liefde nodig. Woningen zijn verouderd en voldoen niet meer aan de (energie)normen van deze tijd. Het voorzieningenniveau in de wijken staat op een aantal plaatsen onder druk en de wijkcentra hebben niet de uitstraling die hoort bij een vitale stad. Bovendien is er in sommige wijken een te eenzijdig woningaanbod, wat leidt tot een sociaal economische disbalans in de stad. Meer kwaliteit, diversiteit en een gemengd woningaanbod zijn gewenst. ​ De beoogde groei van de stad vraagt ook om aanpassingsvermogen. Het voorzieningenniveau dient mee te groeien met de groei van het aantal inwoners. Bovendien kunnen de bestaande voorzieningen, bijvoorbeeld in de wijkcentra, wel een kwaliteitsimpuls gebruiken.​ De functionele opbouw van de stad maakt dat functies in Zoetermeer, zoals wonen en werken, sterk van elkaar zijn gescheiden. De opvattingen hierover zijn veranderd. Het combineren van wonen en werken leidt tot een meer levendige stad waar werklocaties ’s avonds niet uitgestorven zijn en de sociale veiligheid toeneemt. ​ Kortom: we werken vanuit een mooie basis aan vernieuwing van de stad, waardoor deze ook voor toekomstige generaties de aantrekkelijke stad blijft waar het fijn wonen en werken is!​

THEMA

BEELDEN ZEGGEN MEER DAN WOORDEN.

Groen karakter

Erfgoed en experiment

Woonwerkbalans

Alles in de buurt

Goede voorzieningen

Mensen maken de stad

Tussen de parken

Goede bereikbaarheid

Sportieve stad

UIT GESPREKKEN MET INWONERS BLIJKT DAT MEN HET VOLGENDE WAARDEERT AAN ZOETERMEER...

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

3

ZOETERMEERSE PRINCIPES TITEL ZOETERMEERSE PRINCIPES Zoetermeer heeft te maken met een veelheid aan opgaven (groen, wonen, sociaal, economie, mobiliteit, energie etc.). De beschikbare ruimte wordt steeds schaarser dus we moeten keuzes maken over wat we waar willen. In deze tussenrapportage van de RSZ zijn alle opgaven per thema uitgewerkt. In de tweede helft van 2024 zullen college en raad voor een aantal thema’s belangen tegen elkaar moeten afwegen. Bijvoorbeeld: willen we bedrijventerreinen bestemmen voor bedrijven of willen we ook woningen toevoegen? ​ Om dit soort afwegingen te kunnen maken zijn de ‘Zoetermeerse principes’ opgesteld. Deze principes zijn tot stand gekomen door de uitkomsten van participatie te vertalen in 7 richtinggevende uitspraken over de toekomst van de stad:​

1. Mensen maken Zoetermeer Ontwikkeling van de stad dient de mens en niet andersom. Er is ruimte voor initiatieven, participatie en beleving in de stad. We denken mee met inwoners; we kijken vooral naar de kansen van een initiatief en hoe we dit mogelijk kunnen maken. Per ontwikkeling gaan we actief op zoek naar de doelgroepen die van belang zijn om te participeren. Zo bouwen we aan plekken waarmee mensen zich verbonden voelen en vergroten we het eigenaarschap in de stad.

5. De juiste functie op de juiste plek We beoordelen per gebied wat nodig en passend is (de omgeving of inzichten wijzigen in de loop der jaren soms (on)bewust). We voegen functies toe of halen ze weg om de bestaande kwaliteit te versterken en impulsen te geven aan herstel van de sociaaleconomische balans (bijvoorbeeld: bedrijven elders in de stad huisvesten die niet op een bedrijventerrein horen of per wijk een andere samenstelling in het woningaanbod realiseren).

2. Bestaande kwaliteit is leidend De bestaande kwaliteiten van de stad of van een plek vormen het vertrekpunt voor verdere verstedelijking. Bij nieuwe ontwikkelingen bewaken we dat deze niet ten koste gaan van bestaande kwaliteiten, zoals het groene karakter van de stad.

6. Bouwen aan een gezonde leefomgeving Gezondheid van onze inwoners is een basisvoorwaarde bij de ontwikkeling van de stad. Wij werken aan gezonde mobiliteit en richten de leefomgeving zo in dat deze uitnodigt tot bewegen, ontmoeten, spelen en sporten en toegankelijk is voor iedereen.

3. Groen groeit mee Als de stad groeit laten we de groene ruimte mee groeien door, waar mogelijk, verharding te vervangen door groen. Door veel groen op daken/gevels te realiseren combineren we verschillende opgaven. We verbeteren de kwaliteit en gebruikswaarde van het bestaande groen en vangen de gevolgen van klimaatverandering op.

7. Meervoudig ruimtegebruik Schaarse ruimte vraagt om slim ruimtegebruik. Waar mogelijk stapelen, combineren en mengen we functies, zowel in de bebouwde als onbebouwde ruimte (geen dak blijft onbenut: bijvoorbeeld optoppen, waterberging, zon, groen, verblijven, ….).

4. Alles in de buurt De hele stad kent een uitgebreid netwerk van aantrekkelijke routes die alle belangrijke voorzieningen bereikbaar maken. We zorgen ervoor dat de dagelijkse voorzieningen op loopafstand en voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn.

4

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

FOTO fotoflex

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

5

RUIMTELIJKE THEMA’S TITEL RUIMTELIJKE THEMA’S In het afgelopen jaar hebben veel collega’s gewerkt aan de RSZ. Samen hebben we de belangrijkste opgaven op een rij gezet en beoordeeld hoe deze opgaven een plaats kunnen krijgen in de stad. Daarnaast hebben we diverse gesprekken met inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties gevoerd. ​ In het vervolg van deze tussenrapportage zetten we alle thema’s (groen, wonen, economie etc.) op een rij. Hiermee krijgt u inzicht in alle sectorale opgaven en hun ruimtelijke consequenties. Waar willen we groen toevoegen? Waar realiseren we onze woningbouwopgave en waar realiseren we genoeg ruimte voor bedrijven?​

In de tweede helft van 2024 gaan we alle sectorale opgaven met elkaar ‘confronteren’. Waar blijkt dat bepaalde opgaven met elkaar ‘botsen’ zullen we samen met inwoners, collega’s en bestuurders moeten komen tot een integrale afweging van alle belangen. ​ De Zoetermeerse Principes (zie pagina 4) gaan helpen om deze afwegingen te maken omdat zij beschrijven wat we echt belangrijk vinden bij de inrichting van de openbare ruimte.

​ Keuzes maken​ Uit de beschrijving van de thema’s zal duidelijk worden dat er sprake is van een ‘stapeling’ van opgaven in de schaarse ruimte. Soms kan slim ruimtegebruik helpen om meerdere functies op dezelfde plek te realiseren, bijvoorbeeld door bedrijven te huisvesten in de plinten van een woningbouwprogramma. Soms zal het ook nodig zijn om ruimte anders in te richten. Het groen in de stad zal alleen kunnen groeien als we ‘versteende’ locaties inruilen voor waterdoorlatende verharding of beplanting.

• Zoetermeer nu; Hoe ziet Zoetermeer er uit en wat zijn de belangrijkste kenmerken? • Opgaven 2040; De opgaven tot 2040 op basis van Visie Zoetermeer 2040. • Lopende en aanvullende maatregelen; De kaart van Zoetermeer in 2040 met daarbij de lopende maatregelen en voorstellen voor aanvullende maatregelen die nog uitgevoerd zouden moeten worden om de ambities uit de Visie Zoetermeer 2040 te realiseren. • Toelichting; Een nadere toelichting op de voorgestelde maatregelen. In dit document worden alleen de ruimtelijke opgaven en maatregelen tot 2040 toegelicht. Een doorkijk naar de periode na 2040 volgt in de tweede helft van 2024

In een aantal gevallen zullen ook stevige keuzes gemaakt moeten worden. Als we onze woningbouwopgave willen realiseren én willen vasthouden aan het principe ‘één woning, één arbeidsplaats’ dan zullen we de ruimte op onze bedrijventerreinen anders moeten gaan inrichten. En als we willen werken aan stil en schoon vervoer dan zullen we ruimte voor mobiliteit wellicht anders over de verschillende methoden van vervoer moeten verdelen; meer ruimte voor de voetganger en de fietser en wat minder voor de auto.​

6

PER THEMA WORDT HET VOLGENDE UITGEWERKT

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

GROEN, BLAUW EN BIODIVERSITEIT WONEN ECONOMIE MOBILITEIT VOORZIENINGEN ENERGIE SOCIALE EN GEZONDE STAD ONDERGROND REGIO

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

7

GROEN, BLAUW EN BIODIVERSITEIT ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Veel groene ruimte, maar kwaliteit van het groen staat onder druk • Groen kan beter worden verbonden en benut • Toenemende risico’s door hittestress, droogte en wateroverlast • Biodiversiteit onder druk

• Realiseren van een duurzame stad in en tussen de parken. • Groen is dé identiteit van Zoetermeer. • Wonen tussen natuur; kwaliteit en toegankelijkheid van het groen verbeteren. • De stad groen en blauw dooraderen en aansluiten op het netwerk van parken en landschappen. • Meer plekken realiseren voor bewegen, sporten, ontmoeten en verblijven. • Verbindingen met en tussen parken realiseren om het gebruik van het groen te verbeteren. • Wijken vergroenen; bij meer woningen ook meer groen toevoegen.

8

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

9

GROEN, BLAUW EN BIODIVERSITEIT LOPENDE MAATREGELEN

TOELICHTING

• Vergroening Binnenstad via programma Binnenstad (inclusief Centraal Park en water). • Vergroening via programma Entree, o.a. door groene Stadsstraat en forse groene randen inclusief water rond Entree.

Zoetermeer groeit in de komende jaren en dat kan de leefbaarheid verder onder druk zetten. Bijvoorbeeld omdat de ruimte te veel bebouwd is en te weinig plekken overblijven voor ontspanning. Of omdat de groei van het autoverkeer ten koste gaat van onze gezondheid. Juist in een groeiende stad is het belangrijk om veel aandacht te besteden aan een groene en gezonde leefomgeving. Daarnaast zijn er als gevolg van klimaatverandering ingrepen nodig om ervoor te zorgen dat de stad leefbaar blijft; wateroverlast, droogte en hitte zijn de belangrijkste thema’s voor de stad. In de Visie Zoetermeer 2040 wordt dit ook onderkend. Sterke vergroening van de stad vormt dan ook de basis van onze ruimtelijke strategie. Op de volgende manier gaan wij werken aan vergroening van de stad:

AANVULLENDE MAATREGELEN • Klimaat adaptief bouwen als beleid. • Groene ruimte en structuren in de stad versterken ter voorkoming van hittestress en wateroverlast. • Verbeteren kwaliteit van bestaande stads- en wijkparken en verbinding maken met de buurten en de grote landschappelijke structuren. • Toegangen tot regionale parken en de onderlinge verbinding verbeteren. • Fijnmazig groen netwerk van routes wat ruimte biedt voor verkoeling, ontmoeten, sporten en spelen. • Stimuleren dat particuliere terreinen en erfscheidingen vergroend worden. • Aanpak hittestress op urgente plekken. • Toegankelijkheid van de openbare ruimte verbeteren op basis van landelijke en gemeentelijke standaarden.

10

1. Waarborgen van de leefbaarheid op korte termijn: • Bij verdichting en inbreidingslocaties klimaatadaptief bouwen samen met een klimaatadaptieve buitenruimte. • Beleid opstellen voor natuurinclusief bouwen bij nieuwe bouwontwikkelingen en in de lopende gebiedsprogramma’s. • Bij onderhoud en herinrichting openbare ruimte sterk vergroenen. • Het stimuleren van vergroening van particuliere terreinen en erfafscheidingen. • Versterken groenstructuren op plekken met acute hittestress zoals Rokkeveen, Oosterheem en de industrieterreinen.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

2. Versterken van groenstructuren en parken: • Verbeteren en verbinden van de Zoetermeerse wijk/ stadsparken met de omliggende buurten, de oude landschappelijke groen blauwe structuren en de parken rond de stad. De wijk/stadsparken worden de groene oases van Zoetermeer met veel gevarieerde ruimte voor bewegen, beleven en ontmoeten. • Realiseren van een fijnmazig groen netwerk door de hele stad langs wandel- en fietspaden met bomen, groen en (tijdelijk) water. • Bestaande open verbindingen met omliggend landschap (‘groene wiggen’) die de stad in lopen onbebouwd laten om de stad koel te houden en natuur ruimte te geven. 3. Herverdeling van beschikbare ruimte • Versterken van de H-structuur tot robuuste groenblauwe lijnen in de stad. • Woonstraten en erven worden vergroend voor verblijven, ontmoeten, spelen en bewegen. • Snippergroen en buurtgroen wordt bijeen gebracht in grotere vlakken; op deze plekken kunnen bomen toegevoegd worden (zgn ‘stadsbosjes’) die sterk bijdragen aan verkoeling. Tevens ontstaat meer ruimte voor spelen en ontmoeten. 4. Versterken van parken en groengebieden rond de stad: • De parken rond de stad worden onderling verbonden en uitgebreid ten behoeve van koelte en waterberging. • De (extra) groene wiggen worden ook de stad ingebracht.

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

11

WONEN ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• • • • •

• Woonaantrekkelijkheid, diversiteit en kwaliteit versterken (roltrap verlengen en verbreden). • Vergroten van sociaal en fysiek eigenaarschap zodat inwoners verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en de woonomgeving. • Bouwopgave: 10.000 woningen (met zoekopgave tot 16.000) . • Renovatie en energiezuinig maken van woningen in bestaande wijken. • Voorraad sociale huurwoningen in bezit van corporatie beter spreiden over de stad. • Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert verbeteren met een combinatie van sociale, economische en fysieke ingrepen (wijkgerichte aanpak).

12

Fijne woonstad met suburbane stedelijkheid. Sommige wijken te eenzijdig qua woningvoorraad. Bouw blijft achter bij opgave; versnelling is nodig. Groot deel woningvoorraad toe aan opknapbeurt. Er is ruimte voor verdichting.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

13

WONEN LOPENDE MAATREGELEN

TOELICHTING

• Woningbouwontwikkeling Entree (4500 - 5700 woningen). • Extra programma Entree (6250-7250). • Woningbouwontwikkeling Binnenstad (tenminste 2000 woningen). • Vernieuwing van wijken van de toekomst door gebiedsgerichte aanpak (Meerzicht, Buytenwegh). • 5800 levensloop geschikte woningen realiseren. • Sterke lobby voor woningbouw op Bleizo-West.

We richten ons op kwaliteit en diversiteit Zoetermeer kent een lange historie van vernieuwende woningbouw. Bij nieuwe woningbouwprogramma’s richten wij ons op kwaliteit en diversiteit. Kwaliteit betekent niet ‘bouwen, bouwen, bouwen’ maar vooral ook programma toevoegen dat past bij de doelgroepen die hun wooncarrière in de stad willen verlengen en dat de tand des tijds kan doorstaan. Diversiteit betekent dat we sturen op variëteit in het woningaanbod zodat verschillende bevolkingsgroepen bij elkaar wonen.

AANVULLENDE MAATREGELEN • Toevoegen woningprogramma rond OV knooppunten. • Zoekopgave voor de bouw van ca. 4000 woningen; in 2040 in uitvoering of in harde planvoorraad. • Wijkgerichte aanpak Seghwaert. • Realiseren van woonmilieus in midden en hoger segement. • Verminderen concentraties sociale huur. • Schuifruimte realiseren om ruimte te bieden voor sociale woningbouw op andere locaties. • Bijzondere en onderscheidende woonvormen toevoegen. • Voldoende betaalbare woningen realiseren (30% sociale huur/30% betaalbare huur/koop).

Inspelen op demografische ontwikkelingen Zoetermeer vergrijst tot 2050 sterk. Belangrijk is dat de toekomstige woningvoorraad wordt afgestemd op de veranderende vraag. Om voldoende geschikte woningen voor ouderen te realiseren is het belangrijk om de nieuwbouwplannen hier op af te stemmen. Ook onderzoeken we of bestaande eengezinswoningen kunnen worden aangepast tot kleinere en/of levensloopgeschikte eenheden die in de behoefte van oudere doelgroepen voorzien. Met de nieuwbouw van woningen voor ouderen komen er voor gezinnen en starters weer woningen beschikbaar. Aandacht voor bestaande voorraad Uiteraard is de huidige woningvoorraad van Zoetermeer minstens zo belangrijk als de nieuwbouwplannen. Een groot deel van de voorraad is toe aan groot onderhoud en moet verduurzaamd worden. In samenwerking met de corporaties lopen er afspraken om deze opgaven op te pakken. Tevens onderzoeken we of we delen van de bestaande voorraad kunnen aanpassen, bijvoorbeeld via optoppen (woonlaag toevoegen op bestaande bouw). Concentratie in het centrum In de huidige woningbouwplannen concentreert een groot deel van de woningtoename zich in het centrumgebied, tot 2040 vooral in Binnenstad en Entree. Hiermee ontwikkelt de groei van het aantal woningen zich in de nabijheid van voorzieningen zoals detailhandel, horeca en cultuur.

Het voorzieningenniveau in het centrumgebied dient mee te groeien met de toename van het aantal woningen.

14

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

Herstel van de sociaal economische balans De wijken behouden, zeker in de komende decennia, hun suburbane karakter waar Zoetermeerders rustig kunnen wonen in de nabijheid van veel groen, goede basisvoorzieningen en OV haltes. In een aantal wijken, zoals Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert, heeft Zoetermeer te maken met een eenzijdige woningvoorraad en een concentratie van sociale huur. In deze wijken voegen we woningprogramma toe rond de OV haltes van de randstadrail. Deze programma’s helpen om de sociaal economische balans in de wijken te herstellen omdat de samenstelling van het programma er op gericht is om meer diversiteit in doelgroepen en woningvoorraad te realiseren. In een wijk als Meerzicht voegen we daarom verhoudingsgewijs meer middenhuur en –koop toe en verlagen we zodoende het percentage sociale huur. Voor een wijk als Rokkeveen betekent deze aanpak juist een omgekeerde programmering: wat meer sociale huur omdat het percentage in deze wijk op dit moment laag is. Voor een nadere uitwerking en detaillering van het woningbouwprogramma in Zoetermeer wordt verwezen naar het programma Woningbouw als Aanjager.

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

15

ECONOMIE ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Goede balans wonen – werken. • Focus op kernsectoren ICT, Health, Logistiek en Handel en Bouw en Installatie. • Werklocaties deels verouderd en gedomineerd door laagbouw. • Mismatch vraag – aanbod arbeidsmarkt. • Woon – werk functies zijn veelal gescheiden. • Veel vraag naar bedrijfsruimte. • Afnemende vraag naar grootschalige kantoorruimte (>500m2). • Succesvol Dutch Innovation Park.

• Gezonde woon-werkbalans behouden (1 woning = 1 arbeidsplaats). • Ruimte programmeren voor brede werkgelegenheid. • Mengen waar het kan, scheiden waar het moet. • Vernieuwen, verdichten en verduurzamen van bedrijventerreinen en weren/uitfaseren van gebiedsvreemde functies (voorbeeld: sportschool op bedrijventerrein). • Versterken van het ondernemersklimaat voor onze kernsectoren. • Wijkwinkelcentra vernieuwen en gedeeltelijk transformeren. • Ruimte voor wijkeconomie programmeren. • Verduurzamen kantorenvoorraad en doorontwikkelen kantorenlocaties naar gemengde zakendistricten. • Versterken van het ondernemersklimaat voor startups en scale-ups.

16

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

17

ECONOMIE LOPENDE MAATREGELEN

TOELICHTING

• Doorontwikkeling en uitbreiding Dutch Innovation Park. • Uitvoeren strategie werklocaties. • Gemengde woon-werk-milieus programmeren in Binnenstad, Entree en de wijken. • Verouderde werklocaties revitaliseren. • Verduurzamen kantorenlocaties en zonnepanelen op daken.

Zoetermeer streeft naar een gezonde woon–werk balans waarin het aantal banen meegroeit met het aantal woningen. Dat is belangrijk voor de economische ontwikkeling van de stad maar ook om vervoersbewegingen in de toekomst te beperken. Net als woningen vragen werkplekken ruimte. Vooral bedrijven in een hogere milieu categorie vragen veel ruimte omdat zij niet kunnen worden gecombineerd met woningen in de directe nabijheid. We zien een verschuiving in de behoefte aan bedrijfsruimte. Minder behoefte aan kantoren en meer behoefte aan flexibele bedrijfsruimtes die voor verschillende bedrijfsfuncties kunnen worden ingezet.

AANVULLENDE MAATREGELEN • Beter benutten van bestaande bedrijventerreinen. • Programmeren ruimte voor stadsverzorgende economie. • Gedeeltelijke transformatie van kantoren in Entree. • Concentratie van kantoorlocaties rond A12 zone. • Langdurig leegstaande kantoren op incourante plekken transformeren tot gemengde woon-werk locaties. • Wijkcentra revitaliseren in Meerzicht, Buytenwegh/ De Leyens en Seghwaert; aantrekkelijke combinaties van detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en horeca.

18

Om voldoende ruimte voor werk te scheppen richt Zoetermeer zich op de volgende maatregelen: 1. Beter benutten van bedrijventerreinen voor bedrijven die daar horen. Elders in de stad ruimte bieden aan bedrijven die mengbaar zijn met andere functies, bijvoorbeeld in de plinten van woningbouwontwikkelingen zoals Entree. 2. Waar mogelijk realiseren van gemengde woon–werk milieus. Dit leidt tot meer levendigheid en gevoel van veiligheid op betreffende locaties. Het geeft de stad meer levendigheid. 3. Kantorenvoorraad verduurzamen en versterken en onttrekken van incourante delen uit de kantorenvoorraad ten behoeve van de stedelijke opgaven, waaronder wonen. 4. Om de wijkeconomie te stimuleren en ruimte daarvoor te creëren worden de wijkwinkelcentra in Meerzicht, Buytenwegh/De Leyens en Seghwaert opgeknapt. Waar mogelijk wordt ruimte gerealiseerd voor kleinere bedrijfsruimtes en flexwerkplekken. 5. Als stad van toegepaste innovatie wordt het Dutch Innovation Park verder ontwikkeld als regionale IT-Campus, met daarbij aandacht voor start-ups en scale-ups.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

19

MOBILITEIT ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Beste grote fietsgemeente. • Hoog autobezit en gebruik. • Gescheiden infrastructuur voor auto, fiets en voetganger. • De komende jaren neemt autoverkeer flink toe. Lokale wegen kunnen de verwachte toename van lokaal verkeer relatief goed aan met de huidige infrastructuur. • De infrastructuur kent veel barrièrewerking (A12, Spoor en H-structuur) en veel woningbouwplannen rondom deze infrastructuur. • Vooral sterke OV verbindingen met Den Haag, maar verbetering wenselijk OV-verbindingen Noord- Zuid en Oost i.v.m. regionale bereikbaarheid. • Reistijd OV blijft sterk achter op auto. • Verkeersveiligheid is verslechterd, aantal ongelukken neemt toe (in lijn met landelijke trend). • Weinig aanbod deelmobiliteit. • Dalende reizigersaantallen op stations. • Te weinig reizigers op ‘de Krakeling’ voor rendabel OV.

Ruimtelijke mobiliteitsopgaven voor verstedelijking, leefbaarheid en veiligheid in balans • Fiets: Een nog aantrekkelijkere fietsstad worden en meer aandacht voor voetgangersnetwerken en -verbindingen. • Verkeersveiligheid & leefbaarheid: passende snelheden en duidelijke hiërarchie infrastructuur met verkeersveilige, sociaal veilige en leefbare inrichting. • Modal Shift: De toenemende mobiliteitsvraag opvangen met schone en stille mobiliteit: lopen, fietsen, deelmobiliteit en openbaar vervoer en het aantal korte autoritten verminderen (onder 5-7,5km. De netwerken van lopen, fietsen, ov, auto en deelmobiliteit in samenhang (multimodaal) ontwikkelen. • OV-corridors: goede OV-verbindingen in noordzuid richting om regiopositie en de bereikbaarheid van de stad te versterken en autoafhankelijkheid te verminderen. • Deelmobiliteit: De toekomstlocaties van deelmobiliteit, ketenmobiliteit & maatwerkvervoer bepalen i.r.t. het versterken van het OV-gebruik en regionale bereikbaarheid. • Parkeren in de openbare ruimte in balans brengen met gebiedsopgaven.

20

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

21

MOBILITEIT LOPENDE MAATREGELEN

TOELICHTING

• Verkenningen en lobby voor railverbinding Zoetermeer – Rotterdam (ZoRo) en HOV Leiden versterken (LeiZo). • Vernieuwing stationsgebied Zoetermeer en busplatform over A12 (groeifonds) • Onderzoek toekomstbestendige Krakeling • Metropolitane fietsroute naar Rotterdam

Disclaimer: Op dit moment wordt nog gewerkt aan een nieuwe mobiliteitsvisie voor Zoetermeer. Team mobiliteit trekt op dit moment een flink ‘been bij’ in het analyseren van de mobiliteitssituatie, nu en voor 2040. Prioriteit ligt op het bepalen van strategische keuzes die invloed hebben op de openbare ruimte. Deze zijn na de zomer gereed en worden samengebracht in de ruimtelijke strategie. Het doel is een mobiliteitsvisie 2040 gelijktijdig vast te laten stellen met de ruimtelijke strategie. In de mobiliteitsvisie is ook ruimte voor thema’s als betaalbaarheid, sociale veiligheid, toegankelijkheid en schone en stille voertuigen.

AANVULLENDE MAATREGELEN (in overweging) • Aantrekkelijkheid, toegankelijkheid en zichtbaarheid OV-haltes verbeteren. • Ruimte voor mobiliteit houden, maar mogelijk anders verdelen tussen de modaliteiten. • Alternatieven voor de verkeerscirculatie onderzoeken voor faciliteren Europaweg en Afrikaweg als stadsstraat • (deel-)Fietsmaatregelen en stallingen langs haltes en knooppunten. • Situatie analyseren met richtlijnen CROW • Extra voetgangersverbindingen. • Innovatieve mobiliteit voor regionaal verkeer, zoals maatwerkvervoer en deelmobiliteit.

22

Vooruitlopend op de uitkomsten benoemen we hier een aantal belangrijke punten met betrekking tot het thema mobiliteit: • Mobiliteit is er definitie een systeemvraagstuk, aanpassingen in het netwerk moeten op straat, stad en regionaal niveau worden benaderd. Ook willen we de verschillende modaliteiten (fiets, lopen, auto, ov) meer in samenhang benaderen (lees: multimodaal). • Het autoverkeer neemt de komende jaren (flink) toe. Het streven om het autoverkeer gelijk te houden met nu is daarom een uitdaging met veel effect op toename OV-gebruik en fiets. • In het Masterplan Entree en Visie binnenstad Zoetermeer 2040 worden gesproken over nieuwe functies van de Afrikaweg en Europaweg als resp. stadsstraat en stadsboulevard met een verblijfsfunctie. Beide straten zijn nu ‘stroomwegen’ en onderdeel van de H-structuur (hoofdwegenstructuur). In de mobiliteitsvisie wordt op stadsniveau nagedacht over oplossingsrichtingen om dit te faciliteren. • De opzet van Zoetermeer met veel conflictvrije infrastructuur is waardevol met tegelijkertijd uitdagingen. De netwerken kunnen beter op elkaar inspelen (lopen + OV bijvoorbeeld) en er is barrièrewerking, geluid en uitstoot. • Verbetering van de Noord–Zuid verbindingen zijn van strategisch belang voor de toekomst van Zoetermeer.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

• • •

•

Daarom verkennen we en lobbyen we voor zowel de ZoRo als LeiZo verbindingen, samen met onze partners. Deze krijgt een prominente rol in de mobiliteitsvisie en Ruimtelijke Strategie Zoetermeer volgt de landelijke trend van meer verkeersongevallen, dit willen we keren. We zetten in op verder verbetering van de kwaliteit en het gebruik van fiets- en wandelroutes en OV Voor mobiliteit is het concept ‘nabijheid’ van wonen, werken en voorzieningen bij OV knopen belangrijk om de groei van mobiliteit op te vangen met lopen, fietsen en OV. In gebiedsontwikkelingen is parkeren (de parkeernorm en openbare parkeerruimte) een belangrijke ‘knop’ om aan te draaien voor het ontwikkelen van meer woningen en aantrekkelijke ruimte. De parkeersituatie willen we laten passen bij het nieuw te ontwikkelen gebied en de toekomstige bewoners.

THEMA

Aan een ge-update kaart wordt gewerkt: begin september Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

23

VOORZIENINGEN ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Basisniveau voorzieningen redelijk op orde maar staat onder druk. • Grote vervanging- of verduurzamingsopgave voor maatschappelijk vastgoed. • In nieuwere wijken een grotere afstand tot (basis) voorzieningen. • Behoefte aan meer sporthallen. • Weinig aanbod voor jongeren en jongvolwassenen. • Vanwege vergrijzing aandacht nodig voor zorg. • Mogelijk ruimte voor meer hoger onderwijs, cultuur en horeca. • In de regio zijn vele grootstedelijke voorzieningen nabij. • Zoetermeer heeft een relatief klein achterland.

• Aanbod stedelijke voorzieningen mee laten groeien met de groei van de stad. • Aantrekkelijke voorzieningen behouden en uitbreiden voor bestaande en nieuwe doelgroepen. • Een toonaangevend en ruim evenementenaanbod dat aansluit op de wensen van de bewoners en de levendige, groene en actieve omgeving. • Wijkcentra verbeteren als hart van de wijk (sociale basis). • We faciliteren een leven lang ontwikkelen (onderwijs, arbeidsmarkt, bibliotheken). • Juiste functie op de juiste plek: vernieuwen poppodium De Boerderij, nieuwe locatie Nationaal Videogamemuseum Binnenstad, nieuwbouw ziekenhuis.

24

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

25

VOORZIENINGEN LOPENDE MAATREGELEN • Vergroten multifunctioneel gebruik gemeentelijk vastgoed. • Vernieuwen onderwijshuisvesting en toevoegen sport (hallen). • Realiseren van meerdere plekken voor ‘Huis van de wijk’. • Behoud van stedelijke voorzieningen zoals het ziekenhuis. AANVULLENDE MAATREGELEN • Voorzieningen als ontmoetingsplekken verbeteren. • Voorzieningenniveau mee laten groeien met de groei van de stad en gewenste doelgroepen. • Voorzieningen meer op stedelijk niveau programmeren. • Concentreren stedelijke voorzieningen in de Binnenstad. • Aanvullende ruimte realiseren voor de gezondheidscentra en ontmoetingsplekken in de wijken. • Inzetten op groei vervolgonderwijsaanbod in de stad. • Meer aandacht voor bijzondere voorzieningen in de stad die de identiteit van de stad versterken (imago/ identiteit/citymarketing) zoals Snowworld, de Dutch Innovation Factory en het Nationaal Videogame Museum. TOELICHTING Stedelijke voorzieningen en profilering van Zoetermeer in de regio Zoetermeer beschikt over een aantal stedelijke voorzieningen die het profiel van de stad mede bepalen, zoals Snowworld, de Dutch Innovation Factory en het Nationaal Videogame Museum. Voor veel grootstedelijke voorzieningen kunnen Zoetermeerders een beroep doen op steden als Den Haag en Rotterdam.

De kracht van het Zoetermeerse voorzieningenniveau kan als volgt worden samengevat: • Stad in de buurt: de basis is op orde (maar deels verouderd). Al het dagelijkse is in de buurt, met een passend aanbod op buurt, wijk, stad en regio niveau. 26

• Suburbane stedelijkheid: met name op stad en op regio niveau onderscheidt Zoetermeer zich van andere suburbane gemeenten door: Eigen stedelijke voorzieningen als een bioscoop, filmhuis, poppodium en ziekenhuis. Nabijheid van steden met een groot aanbod van musea, cultuur, ontspanning, winkels en (sport)evenementen. • Stad tussen de parken: een stad met rust en ruimte voor ontspanning, onder andere door een bijzonder aanbod van regionale parken en leisure voorzieningen. Basisvoorzieningen in de wijken en wijkwinkelcentra Zoetermeer wil dat iedere inwoner op loop- of fietsafstand woont van basisvoorzieningen zoals een supermarkt, medische voorzieningen, onderwijs en ontmoetingsplekken. Over het algemeen is dit op orde maar in een aantal wijken staat het voorzieningenniveau onder druk. Zo loopt het winkelaanbod in de wijken van de toekomst het risico te ‘verschralen’ en zijn er slechts beperkte voorzieningen voor ontmoeten en sociale activiteiten. Bovendien is een deel van het vastgoed verouderd. In de gebiedsprogramma’s Meerzicht, Buytenwegh en Seghwaert wordt aandacht besteed aan het verbeteren van dit voorzieningenniveau, onder andere door ruimte in te zetten voor het ‘Huis van wijk’, aanvullende ruimte voor de gezondheidscentra en het toevoegen van sporthallen. Spreiding en nabijheid We sturen op goede spreiding en nabijheid van voorzieningen voor onze inwoners.

Per type voorziening gaan we streefwaarden bepalen (bij groei van de stad x aantal voorzieningen toevoegen). We zorgen er voor dat voorzieningen voor iedereen goed bereikbaar zijn waarbij we ons vooral richten op lopen en fietsen. Maatschappelijke voorzieningen onder druk Voor de ambitie ‘Zoetermeer is mijn thuis’ is het van belang dat Zoetermeer een stad is met een sterke sociale cohesie. Hiervoor is het nodig dat Zoetermeerders elkaar kunnen ontmoeten en sociaal actief kunnen zijn. Het is van belang dat zowel in bestaande wijken als bij nieuwe ontwikkelingen er voldoende ruimte is voor maatschappelijk programma. Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

Vanuit kostenoverwegingen komt dergelijk programma regelmatig onder druk te staan. Belangrijk is dat de gemeente stuurt op een goed balans tussen functies en voorzieningen bij de transformatie van wijken en nieuwe gebiedsontwikkelingen. Een sterk netwerk van sociale ondernemers helpt om deze balans te realiseren. Werken met gebiedstypen Om sturing te geven op de juiste functie op de juiste plek wordt de stad in verschillende gebiedstypen onderverdeeld. De Binnenstad kent veel menging van functies, reuring, levendigheid en grootschalige stedelijke voorzieningen. De stedelijke kernzone rond de Binnenstad bevat dichtbij de Binnenstad gelegen buurten, wijken en bijzondere gebieden waar naast wonen ruimte is voor voorzieningen met een stads breed profiel en verzorgingsgebied. De suburbane woonbuurten bevinden zich aan de randen van de stad en kennen hoofdzakelijk een scheiding van functies. In de stadsranden is ruimte voor (actieve) ontspanning en aanverwante functies. Deze functies kunnen drukte met zich meebrengen, maar worden zodanig ingepast dat het groene ontspannen karakter gewaarborgd blijft. Plekken van ontmoeting en (actieve) ontspanning, binnen en buiten Voorzieningen dragen bij aan de identiteit/het verhaal van de plek. Voorzieningen zijn belangrijk voor het samenleven in buurt, wijk en stad.

Het zijn de plekken waar we elkaar tegenkomen, activiteiten ondernemen, hulp vragen of geven, waar we ontspannen of geïnspireerd raken. Het zijn ook de plekken die niet exclusief van één iemand of groep zijn, ze zijn van de hele stad, wijk of buurt en dragen hiermee bij aan de identiteit, verbinding en sociale cohesie. In dit kader is het volgende van belang: • Plek voor iedereen, We clusteren verschillende functies bij elkaar en zetten in op meervoudig gebruik van ruimte en vastgoed. • Uitnodigend en zichtbaar: voorzieningen hebben een ontmoetingsfunctie. Goede zichtbaarheid, uitnodigende entrees en toegankelijkheid ondersteunen deze ontmoetingsfunctie.

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

27

ENERGIE ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Als New Town een relatief moderne energie infrastructuur. • 9% woningen is aardgasvrij. • 29% woningen met energielabel heeft A of hoger. • 60% utiliteitsbouw met energielabel heeft A of hoger. • Inzet op een vastgoed gerichte strategie. • Lokaal warmtenet in Oosterheem. • Aanpak samen met stakeholders zoals ontwikkelaars en bewoners.

• • • •

28

Transitie realiseren naar duurzame energie opwek. Alle woningen energiezuinig en goed geventileerd. Bebouwde omgeving aardgasvrij in 2040. Eigen elektriciteit zo veel mogelijk opwekken. Opwekdoel 159MW in 2030 (huidige opwek in 2024 is 79MW). • Versterken energie-infrastructuur. • Sociale energietransitie (o.a. voorkomen van energie armoede).

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

29

ENERGIE LOPENDE MAATREGELEN • Verduurzaming woningen in samenwerking met corporaties • Individuele warmteoplossingen. • Collectieve Warmte-Koude Opslag (WKO’s) bij hoogbouwlocaties. • Duurzame elektriciteitsopwekking op daken, parkeerplaatsen en geluidschermen. • Zonneparken Roeleveenseweg en voormalig baggerdepot Oosterheem. • Vernieuwing en verzwaring elektriciteitsnet (o.a. 5 middenstations en ca. 200 distributiestations. • Zonne opwek langs A12. AANVULLENDE MAATREGELEN • Kleinschalige collectieve WKO’s bij Rekening houden met toekomstige warmte-reserveringen (Warmte Samenwerking Oostland (WSO). • Ruimte maken voor toenemende capaciteitsvraag Stedin. • Ondergrondse infrastructuur dient mee te groeien met de verdichting van de stad (Elektra, Water, Riolering, Kabels en Leidingen). TOELICHTING De uitdaging van de energietransitie Zoetermeer moet in 2050 aardgasvrij zijn maar wil dat het liefst al in 2040. Voor die energietransitie zullen er tot 2040 honderden miljoenen euro’s in Zoetermeer geïnvesteerd worden. Zoetermeer wil én de energietransitie realiseren én de investeringen hierin zoveel mogelijk benutten als vliegwiel voor vernieuwing en verbetering van de woonaantrekkelijkheid in buurten en wijken.

Met de energietransitie maken wij het verschil door deze investeringen zo veel mogelijk te laten bijdragen aan andere opgaven uit de visie Zoetermeer 2040.Zoetermeer heeft daarbij een gunstige uitgangspositie als een zogenaamde new-town. Bijna de hele woning voorraad is tussen nu en 2040 aan groot onderhoud of renovatie toe. Dit biedt bij uitstek 30

mogelijkheden voor een grootschalige aanpak bij natuurlijke investeringsmomenten. Kortom… als het in Zoetermeer niet lukt, lukt het nergens!

en ondergronds). Deze stations vragen om specifieke locaties. Per wijk wordt hiervoor een inpassingskader opgesteld.

Warmte Voor de opwekking van warmte kiest Zoetermeer in het centrum van de stad voor collectieve oplossingen. Dat kunnen lokale oplossingen zijn, zoals bodemenergiesystemen of een regionale oplossing in het kader van de Warmte Samenwerking Oostland (WSO). Tot grootschalige investeringen in een dergelijk netwerk wordt pas besloten op het moment dat de haalbaarheid en betaalbaarheid van zo’n regionaal netwerk goed onderbouwd kunnen worden. Buiten het centrumgebied kiest Zoetermeer voor individuele oplossingen in de vorm van warmtepompen. Per gebiedsontwikkeling worden afwegingen en afspraken over warmte oplossingen gemaakt met inwoners en ontwikkelaars. Wij kiezen bij de energietransitie voor intensieve samenwerking en maatwerk.

Slim werk met werk maken in de wijken De grote transformaties op het gebied van woningbouw vinden in de komende jaren achtereenvolgens plaats in Binnenstad, Meerzicht, Entree en Buytenwegh waarbij het meeste programma wordt gerealiseerd in Binnenstad en Entree. Belangrijk is dat we bij deze ontwikkelingen werk met werk maken. Dat betekent dat grootschalige woningbouwprogramma’s gelijktijdig worden uitgevoerd met mogelijke aanpassingen aan de ondergrondse en bovengrondse infrastructuur, waaronder de uitbreiding van de distributiestations in de wijken.

Elektra Om invulling te geven aan de afspraken zoals deze in de Regionale Energie Strategie (RES) zijn gemaakt reserveert Zoetermeer voor schone opwek ruimte voor een tweetal zonneparken aan de Roeleveenseweg en het voormalig baggerdepot in Oosterheem. Belangrijk is daarnaast dat daken en gevels optimaal benut worden voor de opwek van zonne-energie. Zoetermeer kiest niet voor opwek via extra windmolens. Ten aanzien van grote systeembatterijen voor balancering van het netwerk staan we op het standpunt dat deze een plek moeten krijgen waar elektriciteit van wind op zee aanlandt. Aanpassing aan toenemende capaciteitsvraag De stad groeit en om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen worden in de periode tot 2030 een hoogspanningsstation (Bleiswijk 3) toegevoegd en worden vier midden spanning stations toekomstbestendig gemaakt. Voor een vijfde station dient de definitieve locatie nog vastgesteld te worden (Berkelseweg). Voor laagspanning zullen in de wijken in de komende jaren nog circa 200 trafohuisjes worden toegevoegd (25 – 50m2 ruimtebeslag per station bovenTussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

Capaciteitsvraag bedrijven Op dit moment is de verwachting dat het energienetwerk in Zoetermeer tijdig kan meegroeien met de vraag. De komst van grote bedrijven kan deze vraag – aanbod balans verstoren. Indien de Zoetermeerse strategie om bedrijventerreinen beter te benutten leidt tot de komst van bedrijven met een forse energievraag kunnen er risico’s ontstaan voor (tijdige) levering. Ontwikkelingen van de bedrijventerreinen dient daarom voortdurend afgestemd te worden met partner Stedin. Planmatig en voorspelbaar proces Een gezamenlijke planning van projecten en samenwerking tussen gemeente en Stedin is essentieel in de uitvoering van de energie strategie. Gemeente en partner Stedin zullen gezamenlijke prioriteiten en uitgangspunten formuleren om de steeds veranderende vraag en aanbod continu op elkaar af te kunnen stemmen.

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

31

SOCIALE EN GEZONDE STAD ZOETERMEER NU

OPGAVEN

• Veel groene ruimte aanwezig. • De kwaliteit en gezondheid van de openbare ruimte staat onder druk door de impact van de autoinfrastructuur. • Ruim aanbod speelvoorzieningen. • Veel rustige plekken. • Verkeersveilige fietsvoorzieningen. • Gezondheidscijfers vallen negatief op ten opzichte van de regio en het land (GGD). • Beweegnorm. • Sociale cohesie. • Eenzaamheid. • Gezonde voeding. • Relatief weinig gebruik van gezonde mobiliteit in de vorm van fiets en OV (Gezonde Stad index Arcadis).

Inzetten op gezondheidsbevordering, meedoen en eigenaarschap: • De leefomgeving zo inrichten dat deze uitnodigt tot bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. • Inspirerende omgeving met zowel plek voor ontspanning en groen als voor cultuur, kunst en interactie. Inzetten op gezondheidsbescherming: • De leefomgeving zo inrichten dat die (verkeers-) veilig is, waar geluidsoverlast en uitstoot van schadelijke stoffen beperkt wordt • Een gezonde voedsel- en middelenomgeving. • Inwoners beschermen tegen klimaatoverlast (water en hitte).

Inrichting: Gezonde leefomgeving Gezondheidsbevordering

stimuleert en faciliteert gezonde activiteiten: • Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten • Eigenaarschap, Groen en Inspirerend

32

Gezondheidsbescherming

beperkt negatieve gezondheidseffecten • Verkeersveiligheid, Geluidsoverlast, Hittestress, Luchtvervuiling, sociale veiligheid en voeding

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

33

SOCIALE EN GEZONDE STAD LOPENDE MAATREGELEN • Gebruikswaarde van het groen verhogen; onder andere voor sporten en bewegen. • Betrekken van gezondheid in beslissingen over de leefomgeving. • Bevorderen van klimaatadaptatie (o.a. hittestress tegengaan). • Stimuleren van ontmoeten en bewegen in de buitenruimte. AANVULLENDE MAATREGELEN • Inzetten op een aantrekkelijk netwerk van gezonde routes en plekken. • Sociaal veilige routes en plekken door routes langs (toe te voegen) voorkanten te realiseren. • Plekgericht werken: werken aan plekken voor ontmoeting en ontspanning en daarbij eigenaarschap verbeteren. • Ruimte bieden voor particulier initiatief. TOELICHTING Zoetermeer kent relatief lage scores op sociale cohesie (Louter) en beweging (GGD) en relatief hoge scores op eenzaamheid (GGD) vergeleken met andere steden in Nederland en in de regio. Deze ontwikkeling is niet beperkt tot een enkele leeftijdscategorie. Uit de Gezonde Stad Index (Arcadis) blijkt dat Zoetermeer relatief veel ontmoetingsplekken in de stad heeft. De impact van deze ontmoetingsplekken op welzijn en gezondheid in de stad blijft op dit moment echter onderbenut. Dit uit zich in de relatief slechte score op eenzaamheid, sociale cohesie en gebruik van gezonde mobiliteit (lopen, fietsen en OV).

Gezondheidsbescherming in Zoetermeer Zoetermeer is een compacte stad waar afstanden klein zijn en er een sterk contrast is tussen de stad en het omliggende groen. De stad heeft herkenbare wijken met eigen centra en (groen-)voorzieningen. Er is veelal sprake van functiescheiding waardoor overlast van bijvoorbeeld werken op wonen beperkt blijft. Ook op het gebied van verkeer is sprake van gescheiden systemen 34

(vrij liggende fietspaden) waardoor de verkeersveiligheid goed is. Met name hierdoor is Zoetermeer al drie jaar op rij uitgeroepen tot beste grote fietsstad van Nederland. De gescheiden systemen zien we op alle niveaus terug: stad/landschap, fiets/auto/voetganger, wonen/ werken. Ze beperken de overlast van het één op het ander en zorgen dat elke functie zo min mogelijk belemmeringen ondervindt van andere functies. Op het gebied van gezondheidsbescherming gaat het vanuit de oorspronkelijke opzet van Zoetermeer door deze functiescheiding relatief goed. Er zijn echter plekken waar de luchtkwaliteit negatief wordt beïnvloed door autoverkeer op hoge snelheden. Ook de sociale veiligheid wordt in de vele donkere en stille gebieden rond en soms ook in de wijken als niet goed ervaren waardoor men in de avonduren sneller voor de auto kiest. Gezondheidsbevorderende leefomgeving Door de benadering van ‘Positieve gezondheid’ in het Zoetermeerse gezondheidsbeleid zijn de gezondheidsbevorderende aspecten van de leefomgeving belangrijke speerpunten. Het gaat hierbij om een leefomgeving die gezond gedrag stimuleert: bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. In Zoetermeer is de ruimte hiervoor veelal op wijkniveau aanwezig en nabij, maar kwalitatief is die lang niet altijd voldoende aantrekkelijk ingericht.

De afstand die door functiescheiding ontstaat tussen gebieden en tussen mensen bevordert de gezondheid onvoldoende. De wijken zijn elk als een eigen eenheid bedacht en ontworpen, waardoor op sommige plekken doorlopende fiets- en voetgangersroutes ontbreken. Voorzieningen die niet op wijkniveau aanwezig zijn, zijn vaak bereikbaar via de hoofdwegen en de voet- en fietspaden die de hoofdwegen volgen. De grotere afstanden en de als slecht ervaren sociale veiligheid in deze gebieden in de avonduren maakt dat Zoetermeerders minder verleid worden de fiets te pakken. De leefomgeving kan ook de gezondheid bevorderen door ontmoeten en meedoen te stimuleren. Hier is bij de ontwikkeling van Zoetermeer veel aandacht aan besteed. Onder andere door woonerven en vele experimentele woonconcepten zoals koepeltjeswoningen, dekwoningen en galerijflats met voorzieningen op het Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

dak van de parkeergarages. In de tijd is deze functie van de openbare ruimte steeds meer naar de achtergrond verdwenen. Dit heeft onder andere te maken met individualisering van de samenleving, de opkomst van de schutting en de toegenomen ruimte die de (geparkeerde) auto in beslag neemt. Dit heeft geleid tot een meer anonieme en verharde openbare ruimte. Met hittestress tot gevolg. Door de leeftijd en het beheerniveau van veel wijken in de stad is de openbare ruimte in een aantal gebieden bovendien sleets en de groeninrichting sober. Hierdoor is bewegen, verblijven en ontmoeten in de buitenruimte minder verleidelijk en vanzelfsprekend. Strategie: Stad van gezonde routes en plekken Zoetermeer is de plek! Niet alleen in de slogan, maar ook in de fysieke stad gaan we plekgericht werken. We zetten extra in op belangrijke plekken in de stad, ontmoetingsplekken, voorzieningen, verenigingen en plekken waar initiatieven uit de stad ontstaan. Op deze plekken werken we bij herontwikkeling samen met inwoners aan ‘het verhaal van de plek’ en zetten we meedoen en ontmoeten centraal. De plekken worden op stad, wijk en buurtniveau verbonden door aantrekkelijke routes voor gezond verkeer. Routes die niet alleen langs, maar ook door de wijken lopen en die aantrekkelijk zijn ingericht voor fietsers en voetgangers. Zo helpen we mensen te bewegen en elkaar tegen te komen.

Niet elke straat kan worden getransformeerd tot voetgangersgebied of fietsstraat. Daarom stellen we een aantal routes samen die voor iedereen dichtbij zijn en de plekken in de stad met elkaar verbinden. Veiligheid De openbare ruimte kan veel bijdragen aan het veiligheidsgevoel van inwoners, bijvoorbeeld door goede openbare verlichting, gebouwen met ‘ogen op de straat’ en het voorkomen van slecht zichtbare locaties. Bij gebiedsontwikkeling zullen eisen worden geformuleerd voor een (sociaal) veilige openbare ruimte. Met name bij de herontwikkeling van de wijkcentra in de wijken van de toekomst zal hier aandacht aan worden besteed.

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

35

ONDERGROND THEMA OPGAVEN

TOELICHTING

• Ondergrondse infra tijdig mee laten groeien met bovengrondse ontwikkelingen. • Ontwikkelen van een Zoetermeerse visie, samenwerkings- en afwegingskader voor de ondergrond. • Samenwerking met partners intensiveren.

Meer en meer wordt de groei van de ondergrondse infrastructuur een randvoorwaarde voor de groei van de stad. De groei van het aantal woningen zal gepaard gaan met een groter capaciteitsbeslag van kabels en leidingen. Maar dit kan weer op gespannen voet staan met de ambities om de stad te vergroenen en te verdichten omdat kabels en leidingen ruimte vragen in de ondergrond die niet gebruikt kan worden voor de wortelgroei van bomen of funderingen van gebouwen. Op korte termijn kunnen dergelijke ontwikkelingen leiden tot ruimte conflicten en verstoringen.

LOPENDE MAATREGELEN • Herinrichting openbare ruimte. • Verzwaring van het elektriciteits-netwerk. • Inperken mogelijke risico’s voor kwetsbare functies. AANVULLENDE MAATREGELEN • Inzetten op een aantrekkelijk netwerk van gezonde Herschikken ondergrondse leidingtracés bij herinrichting t.b.v. klimaatadaptieve maatregelen.

36

Omdat het niet zichtbaar is dreigt dit urgente vraagstuk naar de achtergrond te verdwijnen. Om te voorkomen dat de ondergrond een belemmering wordt voor bovengrondse ontwikkelingen is het belangrijk dat we de urgentie (h)erkennen. Inmiddels is een inventarisatie ondergrondse infra opgesteld waarin een aantal aanbevelingen wordt gedaan om grip te krijgen en te houden op dit vraagstuk. Daarbij zijn de volgende zaken van belang: 1. Duidelijkheid over wie regie voert op het vraagstuk. Welke rol ziet de gemeente voor zichzelf? 2. Optimale coördinatie en afstemming met externe partners zoals Dunea en Stedin. 3. Ontwikkelen van een gezamenlijk afwegingskader bij belangenconflicten of concurrerende ruimteclaims. 4. Een integraal overzicht van het ondergrondse netwerk en de conditie van de verschillende onderdelen. 5. Het op elkaar afstemmen van werkzaamheden aan de ondergrondse infra om ‘werk met werk’ te maken, kosten te besparen en overlast zoveel mogelijk te beperken. 6. Gezamenlijk onderzoeken hoe zo efficiënt mogelijk gebruik kan worden gemaakt van de beschikbare ruimte.

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

37

REGIO ZOETERMEER NU

LOPENDE MAATREGELEN

TOELICHTING

• Centrale ligging in groene hart. • Onderscheidend in de regio als groene stad met suburbane stedelijkheid. • Regio zeer belangrijk voor ontwikkeling van Zoetermeer. • Aanjager van regionale samenwerking. • Gerichte lobby in regionale gremia op Zoetermeerse doelen (o.a. ZoRo, Leizo, Bleizo, versterken economische structuur).

• • • • • • •

Samen staan we sterk De regio is zeer belangrijk voor de ontwikkeling van Zoetermeer. Steeds meer vormt de regio het schaalniveau waarop opgaven op het gebied van woningbouw, economie en mobiliteit samen met andere steden kunnen worden gerealiseerd. De schaalgrootte van de regio maakt het bovendien makkelijker om belangen op landelijk niveau te behartigen. Samen staan we sterk!

OPGAVEN

• Realiseren van krachtig groen – blauw netwerk. • Versnelling campusontwikkeling en verbinding met kennisclusters. • Realiseren van woningbouw op Bleizo West

• • • • • •

Concurrerende woonaantrekkelijkheid versterken. Bestaande wijken toekomstbestendig maken. Regionaal ruimte voor werk maken. Bijdrage leveren aan regionale energie opgave. Alzijdige verbinding met de regio versterken. Regionale groenstructuren versterken.

Deelname in alle relevante regionale gremia. Programma Woningbouw als Aanjager. Ruimte maken voor werk. Doorontwikkeling Dutch Innovation Park Lobby ZoRo en LeiZo lijn. Deelname A12 studie. Metropolitane fietsroute Rotterdam.

AANVULLENDE MAATREGELEN

Aanjager van regionale samenwerking Als aanjager van regionale samenwerking investeert Zoetermeer daarom veel in regionale gremia als de verstedelijkingsalliantie en MRDH. De Zoetermeerse lobby is er daarbij op gericht om haar economische positie te versterken en de alzijdige verbinding met de regio verder te ontwikkelen door het verbeteren van de aansluitingen op Rotterdam (ZoRo) en Leiden, Bioscience en Katwijk/ Noordwijk (LeiZo). Strategische positie woningbouw ontwikkeling Belangrijk voor haar regionale positie is het programma Woningbouw als Aanjager. Woningbouwontwikkeling vormt een belangrijke aanjager om het mobiliteitsnetwerk en voorzieningenniveau in de stad verder te versterken. Bovendien heeft Zoetermeer hiermee een belangrijke positie om een substantiële bijdrage te leveren aan de grote woningbouwopgave in Zuid Holland. Deze positie maakt van Zoetermeer niet alleen een aantrekkelijke stad voor toekomstige inwoners, maar ook voor investeerders, ontwikkelaars en bedrijven.

38

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

THEMA

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

39

NIET ALLES PAST TITEL

SCHAARSE RUIMTE VRAAGT OM KEUZES Hoe slim we de ruimte ook gebruiken, het toenemende aantal opgaven vraagt om het maken van strategische ruimtelijke keuzes. In sommige gevallen hebben we te maken met ‘concurrerende ruimteclaims’; meerdere opgaven die gerealiseerd moeten worden in dezelfde ruimte. Op dit moment worden alle sectorale ambities en belangen integraal tegen elkaar afgewogen. De Zoetermeerse principes die we hebben benoemd helpen daarbij. De verschillende strategische keuzes die uit deze afweging voortvloeien zullen in de tweede helft van het jaar aan college en raad worden voorgelegd. In deze fase van het proces voorzien wij in ieder geval op de volgende thema’s mogelijke concurrerende ruimteclaims:

functies zoals wonen, werken en groen en kan het bijdragen aan een gezondere woon- en leefomgeving. 4. Bouwopgave en vergroening versus ruimte in de ondergrond Kabels en leidingen vragen om steeds meer ruimte in de ondergrond. Dit kan op gespannen voet staan met onze ambities voor woningbouw (kabels en leidingen versus funderingen) en vergroening van de stad (kabels en leidingen versus ruimte voor boomwortels).

1. Wonen en groen versus parkeren Om wonen, werken en voorzieningen mogelijk te maken in een groeiende stad dienen parkeernormen aangepast te worden aan de lokale situatie. Vooral omdat ondergronds parkeren een erg kostbare oplossing is en maaiveld parkeren veel ruimte vraagt. In Binnenstad, Entree en rond OV knooppunten zullen parkeernormen verlaagd moeten worden om de overige ambities te kunnen realiseren. 2. Monofunctioneel versus gemengd gebruik van ruimte Bedrijventerreinen lagen van oudsher aan de rand van de stad. De huidige noordelijke bedrijventerreinen liggen nu meer in de stad en vormen monofunctionele werkgebeiden, als eilanden in de stad met een barrièrewerking. Aanpassing (menging) van bedrijventerreinen met wonen of voorzieningen zijn strijdig met de behoefte aan meer bedrijfsterreinen om in de economische vraag te voorzien. 3. Auto versus ander gebruik van de ruimte De auto krijgt veel ruimte in Zoetermeer. Door de snelheid van het autoverkeer te verlagen (van maximale doorstroming naar optimale doorstroming) en de ruimte voor de auto te beperken ontstaat ruimte voor andere

40

Tussenrapportage Ruimtelijke Strategie Zoetermeer - zomer 2024

VERVOLGSTAPPEN THEMA

FOTO fotoflex

De eindversie van de ruimtelijke strategie zal eind van dit jaar worden afgerond waardoor definitieve besluitvorming in het eerste kwartaal van 2025 kan plaatsvinden. In de tweede helft van dit jaar zullen de volgende onderwerpen nog worden afgerond en uitgewerkt: • Afronding van het participatieproces en vastleggen van de opbrengsten in een hoofdstuk van de ruimtelijke strategie. Onder andere de resultaten van alle bijeenkomsten in de Expo ruimte zullen in dit hoofdstuk een plaats krijgen. • Het aanscherpen van een aantal onderwerpen die nog nader onderzoek en uitwerking behoeven, zoals mobiliteit. • Het uitwerken van een uitvoeringsparagraaf waarin wordt beschreven hoe de ruimtelijke strategie uitgevoerd zal gaan worden (uitwerking in programma’s, fasering etc.). • Het uitwerken van een financiële paragraaf met daarin een globale doorrekening van de ruimtelijke plannen en een investeringsstrategie. • In kaart brengen van ruimteclaims die mogelijk met elkaar conflicteren (zie vorige sheet) en keuzes maken over welke opgaven we prioriteit willen geven. De ‘Zoetermeerse principes’ kunnen hierbij helpen als richtinggevend kader. • Het ontwikkelen van een langere termijn ‘doorkijk’ naar de periode 2040 – 2060. • Bestuurlijke besluitvorming in college en raad in het eerste kwartaal van 2025.