Bijlage 1 - Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................................................................2 Rekening in één oogopslag .............................................................................................................................................................................................................8 Feiten en cijfers ..............................................................................................................................................................................................................................15 Samenvattend resultaat .................................................................................................................................................................................................................17 Jaarverslag .....................................................................................................................................................................................................................................27 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

............................................................................................................................................................28 Programma 2 Samen leven en ondersteunen................................................................................................................................................................................48 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ..........................................................................................................................................................................65 Programma 4 Vrije tijd ....................................................................................................................................................................................................................81 Programma 5 Veiligheid .................................................................................................................................................................................................................92 Programma 6 Dienstverlening en participatie ..............................................................................................................................................................................106 Programma 7 Inrichting van de stad

............................................................................................................................................................................................112 Overhead......................................................................................................................................................................................................................................129 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................................................................................................133 VPB ..............................................................................................................................................................................................................................................136 Paragrafen....................................................................................................................................................................................................................................138

2

Lokale heffingen .......................................................................................................................................................................................................................139 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................................................................................................................................144 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................................................................................................................153 Financiering ..............................................................................................................................................................................................................................161 Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................................................................................................................168 Wet open overheid ...................................................................................................................................................................................................................183 Verbonden

Partijen ...................................................................................................................................................................................................................184 Grondbeleid ..............................................................................................................................................................................................................................191 Jaarrekening.................................................................................................................................................................................................................................197 Het overzicht van baten en lasten ............................................................................................................................................................................................198 Toelichting op het overzicht van baten en lasten .....................................................................................................................................................................201 Rechtmatigheid ....................................................................................................................................................................................................................201

Rechtmatigheidsverantwoording ......................................................................................................................................................................................208 Toelichting verschillen tussen de begroting na wijziging en de rekening per programma ...............................................................................................210 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie ..............................................................................................................................................210 Financieel overzicht Programma 1 ...................................................................................................................................................................................210 Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren ............................................................................................................................................214 Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs .............................................................................................................................................................215 3

Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat .............................................................................................................215 Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid ........................................................................................................................................................215 Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie ...............................................................................................................................................215 Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan ...................................................................................................................................217 Programma 2 Samen leven en ondersteunen ..................................................................................................................................................................219 Financieel overzicht Programma 2 ...................................................................................................................................................................................219 Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp

...........................................................................................221 Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen .........................................................................................................223 Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden ...............................................................................................................................224 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ............................................................................................................................................................225 Financieel overzicht Programma 3 ...................................................................................................................................................................................225 Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling ........................................................................................................................................................227 Doelstelling 3.2 Behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte ...............................................................................................................................228 Programma 4 Vrije tijd

......................................................................................................................................................................................................230 Financieel overzicht Programma 4 ...................................................................................................................................................................................230 Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen .............................................................................................231 Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad .....................................................................................................................................................................232 Programma 5 Veiligheid ...................................................................................................................................................................................................233 4

Financieel overzicht Programma 5 ...................................................................................................................................................................................233 Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning ............................................................................................................................................234 Doelstelling 5.2 Bevorderen /behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk ..................................................................................................................234 Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad ...............................................................................................................................................................235 Programma 6 Dienstverlening en participatie ..................................................................................................................................................................236 Financieel overzicht Programma 6 ...................................................................................................................................................................................236 Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid

...............................................................................................................................................................237 Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie ...............................................................................................................................................................238 Programma 7 Inrichting van de stad ................................................................................................................................................................................239 Financieel overzicht Programma 7 ...................................................................................................................................................................................239 Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder .............................................................................................................241 Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio .....................................................................................................242 Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte ........................................................................................................244 Doelstelling 7.4 Behouden goede

bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid ......................................................................................................245 Doelstelling 7.5 Overige ...................................................................................................................................................................................................245 Overhead ..........................................................................................................................................................................................................................246 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ....................................................................................................................................................249 VPB ..................................................................................................................................................................................................................................252 5

Overzicht van de aanwending van het begrotingsbedrag voor onvoorzien ......................................................................................................................253 Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting ..........................................................................................................................................254 Overzicht van de incidentele baten en lasten ...................................................................................................................................................................255 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ................................................................................................................270 Overzicht van topinkomens ..............................................................................................................................................................................................270 Balans ......................................................................................................................................................................................................................................273 Toelichting op de balans

..........................................................................................................................................................................................................276 Activa ....................................................................................................................................................................................................................................276 Vaste activa ......................................................................................................................................................................................................................276 Vlottende activa ................................................................................................................................................................................................................281 Passiva .................................................................................................................................................................................................................................288 Vaste passiva ...................................................................................................................................................................................................................288 Vlottende passiva

.............................................................................................................................................................................................................309 Gewaarborgde geldleningen en garantstellingen buiten de balanstelling ........................................................................................................................312 Toelichting niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen ...............................................................................................................317 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.................................................................................................................................................................319 Bijzondere gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................................................................................................325 SiSa (Single information Single audit) ......................................................................................................................................................................................326 6

Overzicht taakvelden ................................................................................................................................................................................................................357 Bijlagen.........................................................................................................................................................................................................................................373 Bijlage 1 Afkortingen en begrippen ..........................................................................................................................................................................................374 Bijlage 2 Staat van de gemeente .............................................................................................................................................................................................396 Bijlage 3 Verbonden partijen ....................................................................................................................................................................................................397 Bijlage 4 Gewaarborgde geldleningen .....................................................................................................................................................................................430 Bijlage 5 Verplichte

indicatoren ................................................................................................................................................................................................435 Bijlage 6 Cijferanalyse Jeugd en Wmo nieuw ..........................................................................................................................................................................438

7

Rekening in één oogopslag

8

9

10

11

12

13

14

Feiten en cijfers Cijfers voor de jaarrekening 2023

Inwoners Zoetermeer (1)

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2024

Per 1-1-2023

•

Aantal inwoners

128.451

127.031

•

Aantal woningen (2)

57.654

56.995

•

Gemiddeld aantal personen per woning

2,23

2,23

•

Oppervlakte gemeente (in ha)

3.705

3.705

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2023

Per 1-1-2022

Werkgelegenheid Zoetermeer (3) •

Aantal bedrijven

11.035

10.405

•

Aantal arbeidsplaatsen

54.910

54.226

•

Waarvan aantal banen ICT-sector (4)

2.372

2.499

15

Beroepsbevolking Zoetermeer (5) •

Beroepsbevolking (aantal personen)

Werkloosheid Zoetermeer •

Aantal geregistreerde werkzoekenden (6)

•

Werkloosheidspercentage (7)

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2024

Per 1-1-2023

72.710 (5.1)

70.291

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-8-2023

Per 1-8-2022

5.747

5.675 3,9%

1. Bron: BRP 1-1-2024. 2. Bron: BAG 31-12-2023. 3. Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden 2000-2023. De peildatum van de meest recente gegevens in dit register is 1-1-2023. Het weergegeven aantal betreft het aantal vestigingen. De aantallen zijn voorlopig en onder voorbehoud van registratie-/ systeemfouten. Cijfers over voorgaande jaren kunnen met terugwerkende kracht zijn gewijzigd. 4. Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden 2000-2023. Totaal aantal arbeidsplaatsen in SBI-bedrijfsklasse 62 (“Dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie”). De aantallen van het voorgaande jaar kunnen met terugwerkende kracht zijn gecorrigeerd. 5. Bronnen: BRP en CBS Statline. De beroepsbevolking volgens de ILO-definitie bestaat uit de werkzame plus de werkloze 15- t/m 74-jarigen. 1. Dit is een schatting, berekend als het aantal 15- tot 75-jarigen in Zoetermeer, vermenigvuldigd met 75,99%. 75,99% is het aandeel van de beroepsbevolking in heel Nederland t.o.v. alle 15- tot 75-jarigen in Nederland (in 2023Q3). Het CBS berekent zelf weliswaar ook de beroepsbevolking van Zoetermeer, maar die cijfers zijn minder recent (het meest recente cijfer gaat over 2022). 6. Het gaat om het aantal geregistreerde werkzoekenden zonder dienstverband. Bron: UWV. 7. Bron: CBS Statline. Het werkloosheidspercentage is het gemiddelde van een heel kalenderjaar.

In 2022 was het werkloosheidspercentage in Zoetermeer 3,9%. Het werkloosheidspercentage over 2023 was begin februari 2024 nog niet bekend.

16

Samenvattend resultaat 2023: Samen doen wat nodig is 2023: doorpakken in roerige tijden Zoetermeer heeft in 2023 mooie resultaten geboekt. Met als uitgangspunt ‘Samen doen wat nodig is’ en de visie Zoetermeer 2040 in de hand, is er hard gewerkt aan de stad. Dit ging niet zonder slag of stoot. Zo was er een gespannen arbeidsmarkt. Dat heeft energie gevergd om de capaciteit op peil te houden. Het duurder worden van bouwmaterialen werkte niet bevorderlijk voor bijvoorbeeld het bouwen van woningen. 2023 was daarmee een jaar waarin veel externe factoren sporen op onze gemeente hebben nagelaten. De tijdsgeest en ontwikkelingen vertalen zich ook in de uitslag van de parlementsverkiezingen. Een politieke koerswijzing is niet uit te sluiten. Een koerswijziging heeft ongetwijfeld effect op ons lokale beleid en financiële positie. Internationaal is er veel onrust door het conflict in Gaza. Nog steeds is er onrust door de oorlog in Oekraïne. Dat geeft druk op de opvang van vluchtelingen maar heeft ook stijgende benzine- en energieprijzen tot gevolg. In deze jaarrekening vindt u een gedetailleerd overzicht van onze financiële prestaties en onze resultaten. Hieraan voorafgaand worden enkele belangrijke mijlpalen en het financieel perspectief verder toegelicht.

Stadsfestival 2040 Op 16 september vond het Stadsfestival Zoetermeer 2040 plaats, waar een kleine 600 mensen van verschillende Zoetermeerse organisaties bezoekers toonden op welke manieren er in de samenleving wordt gebouwd aan het Zoetermeer van 2040. Verspreid over de stad vonden de hele dag meer dan 75 activiteiten plaats. Van inhoudelijke activiteiten als een projectenmarkt, duurzaamheidsmarkt, vrijwilligersmarkt tot activiteiten in buurt- en wijktuinen, de Liefste Straatverkiezing, sport, spel, ambacht en dans. Dit unieke festival wist inwoners op een creatieve manier te betrekken bij de visie die als leidraad dient voor ons beleid, de visie Zoetermeer 2040. Verbeteren huishoudboekje van inwoners De bestaanszekerheid van inwoners staat onder druk. De gemeente heeft hierop niet veel invloed, maar wel een paar knoppen om aan te draaien. In 2023 heeft de gemeente hiertoe enkele stappen gezet. Twee van deze maatregelen zijn het verruimen van de kwijtscheldingsnormen bij de gemeentelijke belastingen en het verhogen van de giftendrempel. Zo worden de zwaarste lasten voor inwoners beter verdeeld. Successen in lastige situaties We kregen lastige situaties te verwerken die onze aandacht vroegen. Zo was daar de Nelson Mandelabrug, waar we actie op hebben moeten ondernemen.

In januari 2023 is, na een intensief traject, de tijdelijke brug in gebruik genomen waardoor voetgangers en fietsers weer veilig gebruik konden maken van de verbinding. Daarnaast is er gewerkt aan extra ondersteuning van het brugdeel over de Zuidweg en het deel boven het treinspoor. Ook het NS-station Zoetermeer en de RandstadRail-halte Driemanspolder zijn begin dit jaar weer in gebruik genomen. Dan zijn er nog de ontwikkelingen rond het HagaZiekenhuis die een onzekere toekomst voorspellen voor het behoud van de geboortezorg in Zoetermeer. Om de maatschappelijke gevolgen van een mogelijke sluiting van geboortezorg in kaart te brengen heeft het college aan GGD Haaglanden een onderzoeksopdracht verstrekt om dit in kaart te brengen. De inzet blijft om duidelijk te maken dat Zoetermeer als derde stad van Zuid-Holland een compleet zorgaanbod in het ziekenhuis nodig heeft. Dit vergt ook veel energie en inzet van de gemeente. 17

Financiële gevolgen en blik vooruit Verder treft u in deze jaarrekening het exploitatieoverzicht per programma. Over 2023 was het saldo van de gemeentelijke begroting ca. € 10 mln. positief. Dat is ca. € 20 mln. minder dan in 2022, wat strookt met de doelstelling om praktijkgerichter te begroten. De begroting van Zoetermeer is daarmee nog steeds sluitend, ondanks de tegenvaller op het jeugdhulpbudget. Onze verwachting is dat het sluitend houden van de begroting ook komende jaren nog zonder grote mutaties kan worden bewerkstelligd. Echter dient er nogmaals gezegd te worden dat er, net zoals de laatste jaren, met de handen op de rug begroot moet worden. Het financiële ravijn van 2026 weerhoudt ons ervan om een meerjarenbegroting op te stellen zonder lastige beperkingen. Wanneer het voornemen van de Rijksoverheid om het Gemeentefonds anders in te richten niet verandert zal dit al in 2024 tot lastige keuzes leiden. Lastige keuzes Ondanks de tegenslagen, heeft Zoetermeer alsnog veel weten te bereiken. Met die mentaliteit moeten ook in 2024 lastige keuzes worden gemaakt. Het garanderen van een sluiteinde meerjarenbegroting betekent offers brengen. Steeds met het continue streven om Zoetermeer nog mooier en aantrekkelijker te maken.

Leeswijzer Het college legt elk jaar tijdens het Resultatendebat verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid. Dit gebeurt op basis van de jaarstukken. De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. Een groot deel van de opgenomen informatie is verplicht voorgeschreven vanuit wetgeving. De Gemeentewet schrijft voor dat elke gemeente jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. Het jaarverslag Het jaarverslag begint met de programmaverantwoording. Hierin legt het college verantwoording af over de beleidsmatige resultaten in 2023. Voor de programmaverantwoording is het bij de Programmabegroting 2023-2026 vastgestelde beleid het uitgangspunt. De gemeente Zoetermeer heeft zeven programma’s. In deze programma’s wordt ingegaan of de beoogde maatschappelijke effecten en doelstellingen zijn bereikt in 2023. Vanuit het BBV worden daarnaast overzichten voorgeschreven: het overzicht van de kosten van de overhead, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en Vennootschapsbelasting (VPB). Ook de paragrafen, zoals opgenomen in deze Jaarstukken, zijn verplicht.

De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop, de rechtmatigheidsverantwoording, de balans en de toelichting daarop, de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling, de bijzondere gebeurtenissen na balansdatum en een aantal bijlagen. Over onderwerpen, waarbij gedurende het jaar is gebleken dat er een afwijking op de begroting is ontstaan, is de raad geïnformeerd via de Tussenberichten. Deze afwijkingen zijn verwerkt als ‘begrotingswijziging’. Tevens is de raad in december geïnformeerd over grote of bijzondere afwijkingen na het Tweede Tussenbericht in de memo ‘Financiële afwijkingen na het Tweede Tussenbericht 2023’ . De accountantscontrole is met name gericht op het jaarrekeninggedeelte. De accountant controleert of de administratie van de gemeente aansluit bij de jaarrekening en of aan alle regelgeving over verslaggeving en rechtmatigheid is voldaan. 18

Als gevolg van rechtstreekse onttrekking van informatie uit het financiële systeem van de gemeente kunnen kleine afrondingsverschillen in de tabellen voorkomen.

Exploitatieresultaat Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

jaarrekening

saldo begroting na wijziging en jaarrekening

Lasten

-441.718

-497.572

-483.860

13.712

Baten

433.478

487.709

479.910

-7.799

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-8.240

-9.863

-3.949

5.914

Toevoegingen

-10.521

-49.485

-98.491

-49.006

Onttrekkingen

17.938

63.694

112.669

48.975

Mutaties reserves

7.418

14.209

14.178

-31

Gerealiseerd saldo

-822

4.345

10.228

5.883

Toelichting exploitatieresultaat In bovenstaande tabel komt het rekeningresultaat (het verschil tussen werkelijke baten en lasten) naar voren van € 10,2 mln. positief. In de gewijzigde begroting 2023 was een begroot positief saldo (na wijziging) van € 4,4 mln. opgenomen. Het verschil tussen de verwachting en het in de jaarstukken gemelde resultaat bedraagt € 5,9 mln. positief. De raad is in december in het memo 'Financiële afwijkingen na het Tweede Tussenbericht 2023' geïnformeerd over € 2,0 mln. aanvullende grote of bijzondere afwijkingen na het Tweede Tussenbericht. Per saldo geeft de jaarrekening - ten opzichte van de eerdere verwachting - een financieel beter uitkomst van € 3,9 mln. De hoofdlijn van deze verbetering is toegelicht in het eerste hoofdstuk van de jaarstukken. En in meer detail in het onderdeel jaarrekening. In de Perspectiefnota wordt voorgesteld om totaal € 6,2 mln. te bestemmen richting 2024 en verder. In onderstaande tabel duiden we op hoofdlijn het resultaat ten opzichte van de verwachting in 2023. Geplande activiteiten die niet uitgevoerd konden worden beïnvloeden het resultaat. In de duiding van het resultaat wordt vooruitgeblikt op het bestemmingsvoorstel.

19

Bedragen x €1.000 Programma's

saldo begroting na wijziging en jaarrekening

1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie 2. Samen leven en ondersteunen

-16 -1.649

3. Leefbaarheid, duurzaam en groen

-33

4. Vrije tijd

104

5. Veiligheid

-163

6. Dienstverlening en participatie

-387

7. Inrichting van de stad

241

Overzicht overhead Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting Totaal

49 7.545 191 5.883

Samenvatting verschillenverklaringen op hoofdlijnen per programma In de jaarrekening worden de verschillen in de “toelichting op het overzicht baten en lasten” groter dan € 100.000 verklaard. Onderstaande betreft per programma een samenvatting op hoofdlijnen (verschillen > € 0,5 mln.). De optelling tot het totaal per programma van het verschil tussen de gewijzigde begroting en rekening die in onderstaande samenvatting niet wordt verklaard, bestaat uit een optelling van kleinere posten. 20

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie: € 16.000 nadeel De gemeente Zoetermeer ontvangt en beheert als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal de middelen voor de regio. De besteding van deze middelen wordt bepaald in overleg met de regionale partners en vastgelegd in het jaarlijks op te stellen Uitvoeringsplan ZHC. In het Tweede Tussenbericht is melding gedaan van een verwachte onderbesteding van de beschikbare middelen. Ten opzichte van dat bericht stellen wij het beeld voor 2023 als volgt bij: De kosten van de afgesproken activiteiten vallen op 2 posten lager uit dan ingeschat: • •

Regiogelden (€ 0,1 mln. voordeel): deze middelen ontvangt de regio met als doel om de regionale samenwerking te verstevigen. Perspectief op werk/Dichterbij dan je denkt (€ 0,5 mln. voordeel): In 2022 zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld door het Rijk om in te zetten voor de krapte op de arbeidsmarkt. Besloten is om deze middelen in te zetten voor uitbreiding van dienstverlening van matchmakers, het Leerwerkloket en praktijkleren.

Omdat deze middelen van de regio zijn (en daarmee dus niet vrij besteedbaar) wordt met deze jaarrekening een voorstel gedaan tot een voorlopige bestemming van het resultaat. In het Tweede Tussenbericht is al een afwijking gemeld van 2,4 mln. voordelig. Dit brengt het totale over te hevelen bedrag van 2023 naar 2024 op € 3,0 mln. In de Perspectiefnota 2025 zal een voorstel worden gedaan voor een definitieve resultaatbestemming om het bedrag van € 3,0 mln. volledig over te hevelen naar 2024. In 2023 heeft De Binnenbaan een verzoek ingediend om een eenmalige (indexerings-)compensatie van € 0,5 mln. vanwege uitzonderlijke kostenstijgingen in 2022 en 2023. Dit heeft geleid tot extra uitgaven. Deze kostenstijgingen werden veroorzaakt door de volgende factoren: • • • •

De hoge inflatie die volgde na de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne De stijging van het minimumloon per 1 januari 2023 De nieuwe CAO SGO per 1 januari 2023 Oplopende kosten van semipermanente inhuurkrachten voor het kaderpersoneel van de Binnenbaan

Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 2 Samen leven en ondersteunen: € 1,6 mln. nadeel In de Perspectiefnota 2024 is incidenteel een budget van € 0,3 mln. beschikbaar gesteld voor de projecten Jeugd, ter dekking van personele lasten. Vanwege capaciteitsproblemen en andere dekkingsbronnen is dit budget niet gebruikt. Daarnaast is op de projecten Toekomstbestendig jeugdhulp € 0,2 mln. minder uitgegeven dan vooraf verwacht, omdat de kosten voor het grootste deel ten laste zijn gebracht van de specifieke uitkering Integraal Zorgakkoord. Activiteiten zijn in 2023 opgestart en zullen in 2024 verder invulling krijgen. Het totaal zal door middel van budgetoverheveling in 2024 beschikbaar worden gesteld. Gedurende 2023 bleek dat het beschikbare budget voor specialistische jeugdhulp niet voldoende was om de stijgende vraag te kunnen opvangen. In het Tweede Tussenbericht 2023 is een nadeel gemeld van € 9,0 mln. In de raadsmemo's Nieuwe prognose kosten specialistische jeugdhulp 2023 en de 21

Financiële afwijkingen na het Tweede Tussenbericht 2023 is een aanvullend nadeel met een bandbreedte van € 2,0 tot € 3,7 mln. gemeld. De overschrijding van de Specialistische Jeugdhulp is € 2,8 mln.. Het nadeel wordt verklaard door de volgende oorzaken: • • • • • •

Voortzettende stijging van het aantal jeugdigen met jeugdhulp. Dit doet zich met name voor binnen de jeugd-GGZ. Ook binnen de ambulante jeugdhulp was een lichte stijging te zien van het aantal jeugdigen. In het raadsmemo over de monitor kosten jeugdhulp (afdoening toezegging 632) is weergegeven hoe de kosten en het gebruik zich verdelen over de verschillende jeugdhulpcategorieën. Daarin is zichtbaar dat de grootste kostenstijging zich voordoet bij ambulante jeugdhulp, jeugdhulp met verblijf en jeugd-GGZ. Door de toename van het aantal jeugdigen die zeer specialistische landelijk ingekochte jeugdhulp ontvangt, stijgen ook de kosten voor deze vormen van jeugdhulp. Daarnaast neemt de zorgzwaarte toe; jeugdigen krijgen meer en of langer zorg. Dit leidt tot een hogere gemiddelde kostprijs per jeugdige. Er zijn meer kosten gemaakt voor maatwerk en PGB's; Indexatie van de tarieven.

Op de noodopvang van de ontheemde Oekraïners is een (aanvullend) voordeel behaald van € 1,2 mln. Het totale voordeel bedraagt hiermee € 6,1 mln. In het memo Financiële afwijkingen na Tweede Tussenbericht 2023 was een (aanvullend) voordeel gemeld van € 0,8 mln. De lagere kosten zijn ontstaan door de zelfredzaamheid van de Oekraïners, lagere organisatiekosten en lagere kosten levensonderhoud. Het Rijk heeft geanticipeerd op deze ontwikkelingen en heeft de normvergoeding 2024 voor de opvang en het levensonderhoud naar beneden bijgesteld. Daarnaast wordt door het Rijk nagedacht over een beëindiging van de specifieke regeling en het onderbrengen van opvang van ontheemden en asielzoekers in één regeling. Het bureau HHM heeft, in gezamenlijke opdracht van inZet en gemeente, in 2023 onderzoek gedaan naar een passend budget voor inZet en daartoe ook een rekenmodel ontwikkeld. Eind 2023 hebben de gemeente en inZet onder begeleiding van HHM invulling gegeven aan het rekenmodel. Dat heeft geleid tot een aanpassing van het budget voor 2023, zoals gemeld in het raadsmemo Financiële afwijkingen na het Tweede Tussenbericht 2023. Op basis van onderzoek en rekenmodel zal het voorstel worden gedaan het budget ook voor 2024 en verder aan te passen. Dit voorstel zal worden betrokken bij Perspectiefnota 2025 / Eerste Tussenbericht 2024.

Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen: € 33.000 nadeel We hebben een nadeel van € 1,1 mln. op de lasten van riolering. Hiervan heeft € 0,3 mln. betrekking op prijsstijgingen welke worden gedekt uit de stelpost prijsstijgingen in het overzicht algemene dekkingsmiddelen. Het resterende bedrag van € 0,8 mln. heeft betrekking op onvoorziene spoedreparaties naar aanleiding van inspecties en onvoorziene kosten bij projecten. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln.

22

Programma 4 Vrije tijd: € 0,1 mln. voordeel Er zijn geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 5 Veiligheid: € 0,2 mln. nadeel Bij het coalitieakkoord zijn er tijdelijke middelen beschikbaar gesteld vanuit de Reserve fonds Zoetermeer 2040. Er is op basis van het coalitieakkoord ingezet op intensivering van de gemeentelijk handhavingscapaciteit. De uitbreiding van team handhaving is nog niet op orde, doordat náást de uitbreiding, we ook te maken hebben gehad met natuurlijk verloop, waardoor de formatie nog niet op volle sterkte is. Daarom is de bijdrage vanuit de Reserve fonds Zoetermeer 2040 in 2023 niet nodig geweest. Er zijn geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 6 Dienstverlening: € 0,4 mln. nadeel Voor het afhandelen van WABO-vergunningen worden leges ontvangen. Bij het memo 'financiële afwijkingen na tweede Tussenbericht 2023' is gemeld dat ten opzichte van het tweede Tussenbericht een nadeel verwacht werd van € 0,9 mln. in 2023. Dit is nagenoeg zo uitgekomen. De belangrijkste reden is dat er minder grote aanvragen zijn ingediend. De oorzaak is een combinatie van hogere bouwkosten en de hoge rentes. Het was een uitdaging om goed personeel te vinden voor vergunningverlening waardoor inhuur noodzakelijk was. Daarnaast is ook ingehuurd voor langdurig ziekteverzuim.

Hierdoor is er een nadeel ontstaan van € 0,8 mln. Op grond van de Wet Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) is een voorziening is getroffen voor de pensioenverplichtingen aan wethouders. Door het stijgen van de rente in 2023 is een voordeel op de baten van € 0,7 mln. Dit bedrag valt vrij uit de voorziening vanwege de rentestijging. Daarnaast is er een voordeel op de uitgaven van € 0,1 mln., door de rentestijging is de in 2023 geraamde toevoeging aan de voorziening niet nodig geweest. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 7 Inrichten van de stad: € 0,3 mln. voordeel Er zijn geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Overzicht Overhead: € 49.000 voordeel Bij uitbreiding van formatie hebben we rekening gehouden met een stijging van de overheadkosten. De werkelijke stijging is lager dan verwacht. Hierdoor bedraagt de afwijking € 0,5 mln. voordelig. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien: € 7,5 mln. voordeel In de tweede helft van het jaar hebben we actief leegstandsonderzoek uitgevoerd. Dat heeft geleid tot extra OZB-aanslagen waarmee de opbrengst OZB € 0,6 mln. hoger is uitgekomen.

De opbrengsten hondenbelasting, toeristenbelasting en precario zijn per saldo € 0,1 mln. lager dan begroot. 23

De inkomsten uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn € 4,5 mln. hoger dan begroot. Dit komt door: • • •

de effecten van de septembercirculaire (€ 2 mln.); herverdeeleffecten € 1,5 mln.; extra taken € 1 mln. uit de decembercirculaire.

Het vrijvallen van de reservering voor loon- en prijsstijging van € 2,3 mln. is al gemeld bij het memo financiële afwijkingen na TB2. Hier tegenover staan tegenvallers op onder andere programma 1 voor de hogere kosten van de Binnenbaan en op programma 3 voor de hogere kosten voor de riolering. Voor de eerder gereserveerde taken die de gemeente van het rijk heeft gekregen is € 0,8 mln. niet uitgegeven. Voor ruim € 0,5 mln. betreft het hier de middelen die we hebben gekregen voor de verbetering van de dienstverlening naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Hiervan is bij de Perspectiefnota om de middelen te besteden aan andere zaken door het vrij te laten vallen in het begrotingssaldo. Dit is gedaan voor de jaren 2024-2027. Het bedrag van 2023 valt nu vrij in het jaarrekeningsaldo. Voor € 0,1 mln. gaat het om middelen voor het klimaatakkoord en voor € 0,2 mln. voor de aanpak van laaggeletterdheid. Aan de inkomstenkant is een nadeel grotendeels ontstaan doordat de extra middelen voor de noodopvang van asielzoekers nog niet is ontvangen. Hier was in de begroting wel rekening mee gehouden. De verwachting is dat dit in 2024 gecorrigeerd gaat worden. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Heffingsbedrag vennootschapsbelasting: € 0,2 mln.

voordeel Er zijn geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln.

Overzicht lasten per programma, baten per kostensoort Uit de volgende grafiek ‘lasten per programma’ wordt duidelijk hoe de programma’s zich in omvang tot elkaar verhouden. De gemeente geeft het meeste budget uit in de programma’s 1 en 2, aan bijstandsuitkeringen en jeugdzorg. Veruit de meeste inkomsten van de gemeente komen terecht in ‘Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (OAD)’. Voor deze grafiek ‘baten per kostensoort’ is daarom gekozen voor een andere weergave. Kostensoorten (of opbrengstsoorten) zijn een andere manier van indelen van de begroting dan naar programma. De inkomsten van de gemeente komen vanuit het Rijk, via het gemeentefonds en via andere uitkeringen vanuit het Rijk naar de gemeente. Vanuit belastingen en heffingen haalt de gemeente 11% van de inkomsten op.

24

25

26

Jaarverslag Programmaverantwoording

27

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

28

Algemene doelstelling: Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Dit programma gaat over onderwijs, economie en arbeidsparticipatie en laat zien wat we gedaan hebben zodat elke Zoetermeerder kan leren, werken of meedoen naar vermogen. Onderwijs In 2023 is samen met de kinderopvangorganisaties en het onderwijs gewerkt aan het vergroten van kansen voor alle kinderen, jeugdigen en volwassenen in Zoetermeer. Met de blik op Zoetermeer 2040 hebben we ons samen ingespannen om het gemakkelijker te maken om van jong tot oud te kunnen leren en ontwikkelen. Dit doen we voor iedereen, of je al vanaf je geboorte in Zoetermeer woont of daar net bent aangekomen. Dat deden we het afgelopen jaar onder andere door organisaties in de stad subsidies te geven vanuit bijvoorbeeld het Nationaal Programma Onderwijs en het onderwijsachterstandenbeleid. De budgetten van dit programma zijn onder andere bedoeld voor het beperken van laaggeletterdheid, voor het vervoer van of naar school, het verbeteren van de onderlinge samenwerking of het zorgen voor schoolgebouwen. Hieronder bij de doelstellingen worden de activiteiten van het afgelopen jaar toegelicht. Economie Voor een gezonde doorontwikkeling van de stad is een groei van de werkgelegenheid nodig. De inzet en acties met betrekking tot economie zijn geactualiseerd.

Er is ingezet op het verbeteren van het vestigingsklimaat, het stimuleren van MKB -ondernemers in digitalisering en het geven van een impuls aan de kenniseconomie. Er vinden transities plaats op het gebied van energie, klimaat en digitalisering. Deze transities bieden kansen op werkgelegenheid en innovatie. Arbeidsparticipatie en inkomensbeleid In 2023 was nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt. Dit bood veel kansen, maar ondersteuning bij het vinden van werk vanuit De Binnenbaan en de Arbeidsmarktregio bleef cruciaal voor veel mensen. Om deze dienstverlening te optimaliseren zijn in 2023 belangrijke stappen gezet. Een mijlpaal was de ondertekening van de intentieverklaring voor oprichting van het Regionaal Werkcentrum (RWC). Het RWC moet aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers een centraal punt bieden voor vragen rondom werk(aanbod) en scholing. In een tijd van hoge prijzen was 2023 ook een jaar waarin veel aandacht is gegeven aan het herstellen van bestaanszekerheid van mensen. Zo heeft de gemeente in 2023 de energietoeslag uitgekeerd aan huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum: in totaal € 1.300 per huishouden. Een succesvol project in 2023 was de ‘Vindplaats verborgen schulden’ waarin het belang van vroegsignalering van geldzorgen op de werkvloer helder is geworden.

En naast vele andere activiteiten op het gebied van schuldhulpverlening heeft de gemeente in 2023 de intakefase voor schuldhulpverlening verkort en eenvoudiger gemaakt.

29

Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren Wat hebben we gerealiseerd in 2023 in de vier pijlers van onze onderwijsvisie? Pijler 1. Stimuleren dat er een (onderwijs)aanbod op maat is, zodat ieder kind, iedere jongere en volwassene zich zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen in kwalitatief goede accommodaties. •

• •

Begin 2023 zijn de integrale huisvestingsplannen voor het renoveren en vervangen van onderwijsgebouwen voor de komende jaren vastgesteld. Na het bedenken, schrijven en onderhandelen, is gestart met het voorbereiden van het echte werk. Het vinden van een gemeentelijke projectleider voor het begeleiden van nieuwbouw bleek alleen niet eenvoudig. Hierdoor is het werk minder snel gevorderd dan gehoopt. Eind 2023 is een projectleider aangesteld voor de nieuwbouw van de dubbelstroomsschool Touwladder/Hofvijver in Seghwaert. Het project kan daardoor starten. De beoogde projecten voor de nieuwbouw van het Integraal Kindcentrum Het Palet en de gezamenlijke huisvesting van De Keerkring en De Horizon (allebei speciaal onderwijs) worden naar verwachting rond de zomer van 2024 gestart. De werkzaamheden aan het binnenklimaatsysteem van de schoolgebouwen De Oranjerie, De Oostwijzer en de Florence Nightingale zijn met gebruik van de toegekende rijkssubsidieregeling Suvis uitgevoerd. De definitieve oplevering van deze werkzaamheden heeft eind 2023 nog niet plaatsgevonden. Dit komt door vertraging in de levering van materiaal. In 2023 zijn ook de gesprekken met de verschillende schoolbesturen over het overdragen van het onderhoud aan de schoolgebouwen van de gemeente naar de betreffende schoolbesturen afgerond.

Het resultaat van deze gesprekken is dat vanaf 1 januari 2024 alle schoolbesturen binnen de gemeente nu zelf verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van het onderhoud aan hun schoolgebouwen.

Pijler 2. Het organiseren met partners van goed onderwijsaanbod. •

•

• •

De Lokale Educatieve Agenda van kinderopvang, onderwijs en de gemeente richt zich op de drie ambities; Gelijke Kansen, Passende Plek en Zoetermeer 2024. In 2023 is gebouwd aan de website Rijkeleeromgevingzoetermeer.nl voor professionals in de kinderopvang en het onderwijs in Zoetermeer. Op deze website zijn educatief aanbod en praktijkervaringen met allerlei (maatschappelijke) onderwerpen te vinden, zodat dit met elkaar gedeeld kan worden. De website wordt op 9 februari 2024 gelanceerd en bevat ook een evenementenkalender en een overzicht aan rijksregelingen voor het onderwijs. Het aanbieden van taal- en schakelklassen zijn voorbeelden van het stimuleren van de brede ontwikkeling van kinderen die de Nederlandse taal nog niet goed beheersen. Het zorgen voor voldoende plaatsen heeft veel inspanningen gekost. In 2023 is gewerkt aan het vinden en geschikt maken van de nieuwe locatie voor de internationale schakelklas. In het eerste kwartaal van 2024 starten de leerlingen op deze nieuwe plek, die bekend staat als 2BHome’ Veel kinderen gaan, voor ze naar school gaan, naar een kinderdagverblijf of gastouder.

Door de deskundigheid van pedagogisch medewerkers en gastouders te vergroten door (online) lezingen te organiseren, of hen hulp vanuit het samenwerkingsverband of de jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau) te geven, vergroot je kansen van kinderen en help je hen op de plek waar de kinderen al komen. In 2023 is het geld van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) gebruikt om negatieve leer- en ontwikkelingsgevolgen van COVID-19 verder te beperken. Het geld is onder andere ingezet voor het vervoer naar en aanbieden van sportactiviteiten voor leerlingen van het speciaal onderwijs, een rondje langs culturele instellingen voor leerlingen van het voortgezet onderwijs, extra schoolmaatschappelijk werk en voor de inzet van projectleiders Integrale Kindcentra om de samenwerking tussen de kinderopvangorganisaties en het basisonderwijs verder te bevorderen. 30

•

Eind 2023 is het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid vastgesteld. Het aanbod is dit jaar uitgebreid met onder andere een Peuterplusgroep voor peuters die naast een taalachterstand aanvullende ondersteuning nodig hebben. Verder zijn een zomerschool in Meerzicht en een overbruggingsaanbod voor nieuwkomerskinderen voor het basisonderwijs gerealiseerd.

Pijler 3. Een goede start en actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt. • • • • • •

•

Voor Innovatief onderwijs is een subsidie van € 2,1 mln. en vanuit het groeifonds van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat beschikbaar gesteld voor het onderwijs in de Dutch Innovation Factory (DIF). Het aantal inschrijvingen van nieuwe studenten is ongeveer gelijk gebleven met voorgaande jaren. Er zijn 144 IT- studenten afgestudeerd in de DIF. Er zijn 200 VO leerlingen via ‘challenges’ in contact gebracht met de opleidingen in de DIF om zich te oriënteren op IT-opleidingen. Het Experimenteerhuis heeft een nieuw programma en heeft het zorgnetwerk van Zoetermeer 2025 verbonden aan de DIF. Er kwamen vele bezoekers uit het werkveld naar het huis en het bevorderde ook de studentsamenwerkingen tussen het mbo en het hbo. Er is door 200 havo-leerlingen van het ONC Parkdreef praktijkgericht onderzoek uitgevoerd naar maatschappelijke vraagstukken. Deze vraagstukken zijn afkomstig van collega’s van de gemeente Zoetermeer en van twee Zoetermeerse bedrijven. De leerlingen hebben onder andere onderzocht hoe jongeren enthousiast kunnen worden voor het doen van vrijwilligerswerk of hoe ouderen in Zoetermeer gemotiveerd worden om meer te bewegen. In november heeft een bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen het onderwijs (vmbo, mbo) en de twee wethouders onderwijs en arbeidsmarkt over de aansluiting van het beroepsonderwijs op de opgaven uit Zoetermeer 2040.

Het gesprek ging over de hoofdlijnen 4 ‘Stad van toegepaste innovatie’ en 5 ‘Doorlopende ontplooiingskansen voor iedere inwoner van Zoetermeer’. Concreet werd gesproken over het versterken van de samenwerking tussen onderwijs en de arbeidsmarkt in de Zoetermeerse kernsectoren IT/ICT, Health, Logistiek & Handel en Bouw & Installatie. Het belang om de opgaven gezamenlijk op te pakken wordt breed gedragen. Daarom wordt er op korte termijn een vervolgoverleg op bestuurlijk niveau gepland. Op 15 december 2023 is een bijeenkomst georganiseerd door gemeente Zoetermeer voor het bedrijfsleven en het onderwijs om de wensen en belangen rondom een technische praktijklocatie in Zoetermeer te bespreken. Bestuurders vanuit onderwijs, bedrijfsleven en gemeente hebben hun handtekening gezet voor een startcoalitie, om de opgehaalde contourschets verder uit te werken. Hiernaast hebben een aantal bedrijven in de techniek hierop besloten samen verder te willen doorpraten en te onderzoeken hoe zij vanuit het bedrijfsleven dit proces kunnen vormgeven en versnellen.

Pijler 4. Iedere volwassen inwoner beschikt over voldoende basisvaardigheden. • •

Om zelfstandig en actief te kunnen deelnemen in onze samenleving is het nodig om te beschikken over een goede beheersing van de Nederlandse taal, een basisrekenvaardigheid en digitale vaardigheden. Het vergroten van deze basisvaardigheden is ons doel. Na de aanbesteding van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) in 2022 heeft in 2023 de nadruk gelegen op de uitvoering van de plannen. Er is een meerjarenplan Aanpak Laaggeletterdheid vastgesteld, waardoor er zowel lokaal als regionaal een goede basisstructuur staat waar we op verder bouwen. De extra rijksbijdrage geeft mogelijkheden om breed aandacht te vragen voor laaggeletterdheid en beperkte digitale vaardigheden. Zo heeft het Glazen Radiohuis, dat van 6 tot 9 september in de Dorpsstraat stond, gezorgd voor media-aandacht en enkele tientallen nieuwe taalvrijwilligers. Hiermee pakken we laaggeletterdheid aan en halen het uit de taboesfeer.

31

% VVE-kinderen dat een meer dan gemiddelde leerwinst boekt (Realisatie 2023) Bron: Jaarlijkse monitor VVE Zoetermeer Type

2022

2023

Begroting

46%

46%

Realisatie

37%

42%

Trendgrafiek % VVE-kinderen dat een meer dan gemiddelde leerwinst boekt (Realisatie 2023)

Bron: Jaarlijkse monitor VVE Zoetermeer

32

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: We zien een stijgende lijn in het percentage meer dan gemiddelde leerwinst. De belangrijkste oorzaak voor het niet behalen van het streefpercentage is de behaalde leerwinst van de peuters op het onderdeel taal. Het streefpercentage voor de peuters is nog gebaseerd op de behaalde resultaten op basis van Cito-toetsen. Het Rijk heeft een paar jaar geleden besloten dat de Cito-toetsen niet meer afgenomen mogen worden. De resultaten worden sinds die tijd bepaald op basis van het leerlingvolgsysteem KIJK!. We zien dat de behaalde percentages op basis van het KIJK! voor het onderdeel taal lager zijn dan op basis van Cito. De Cito-toetsen gaven alleen een beeld van de woordenschat, terwijl KIJK! een breder beeld van de taalontwikkeling laat zien, zoals het begrijpen van een verhaal en het spelen met letters. De behaalde resultaten zijn daarom niet goed met elkaar te vergelijken. We hebben het streefpercentage nog niet aangepast, omdat we (mede door de corona-periode) geen goed beeld hebben van een nieuw realistisch streefpercentage.

Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs Jongeren met een afgeronde beroepsopleiding hebben meer kans om hun leven op eigen wijze vorm te geven. Via de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten dragen we er daarom aan bij dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Voor die jongeren waar terugkeer naar school echt geen optie is, realiseren we een vlotte doorstroom naar de arbeidsmarkt. Omdat elk kind recht heeft op een passende (onderwijs)plek, hebben ouders, scholen, leerplicht/RMC en zorgpartners zich samen ingespannen. Wat hebben zij met elkaar in 2023 hiervoor gedaan? •

•

•

Om de thuiszittersaanpak te versterken zijn vanuit het Nationaal Programma Onderwijs twee aandachtsfunctionarissen onderwijs-jeugdhulp binnen het team Jeugd en Gezinshulp (JGH) aangesteld. Zij vervullen een ‘overstijgende rol’ door in een eerder stadium aan te sluiten bij overleggen en handelen proactief richting de hulpverleningsketen. Binnen het Consultatie- en Adviesteam is voorrang gegeven aan alle (dreigende) thuiszitters. De wachtlijst van het Plusteam werd ook hierdoor verkort (44% korter van 52 gezinnen naar 29). En de wachttijd werd verlaagd met twee maanden. Meer informatie over thuiszitters treft u aan in het jaarverslag Leerplicht/RMC. Het verslag wordt in het tweede kwartaal 2024 aan de raad aangeboden. Na de herfstvakantie is een behandel- en onderwijsgroep voor het jonge kind (4-8 jaar) gestart in Zoetermeer. Hiermee kunnen 16 kinderen die aangewezen zijn op behandeling vanwege ernstige gedragsproblematiek ook onderwijs volgen. Voorheen waren deze voorzieningen alleen in omliggende steden zoals Den Haag, Delft en Leiden aanwezig. Daardoor moesten Zoetermeerse leerlingen langer op een plek wachten en kregen soms dagbesteding als overbruggingshulp. Deze gecombineerde voorziening (De Schatkist) is tot stand gekomen door de samenwerking van de gemeente, het samenwerkingsverband passend onderwijs, Jeugdformaat en de Leo Kanner Onderwijsgroep.

Het traject duurt gemiddeld 9 maanden en kinderen stromen daarna door naar regulier (speciaal) onderwijs. In 2023 is de schakelfunctionaris Jeugdhulp/Wmo opnieuw ingezet op het mbo voor de verbinding met het sociaal domein. In het laatste kwartaal zijn extra overleggen met de partners georganiseerd rond 4 thema’s: armoede, mentale gezondheid, veiligheid en vitaliteit. Tijdens deze goed bezochte bijeenkomsten zijn concrete afspraken gemaakt over het aanbod van begeleiding op deze gebieden. Die begeleiding wordt zoveel mogelijk op de onderwijslocatie georganiseerd. Dat geldt zowel voor de gemeentelijke uitvoering sociaal domein als voor de begeleiding vanuit het onderwijs en de zorgaanbieders. Hiermee sluiten we aan op het regionale beleid voortijdig schoolverlaten waarbij deze aanpak ‘Mbo als werkplaats’ als speerpunt voor 2024 is benoemd.

33

•

•

•

De Leerwerkmakelaar heeft in 2023 voor de aanpak voorkomen voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid, jongeren bemiddeld naar een leerbaan. Voor de leerroute Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL) waren dat 13 jongeren, naar een beroepsopleiding BOL 9 jongeren en naar regulier werk 8 jongeren. Daarnaast zijn nog 7 jongeren in begeleiding en 7 jongeren waren onvoldoende gemotiveerd. Met de krappe arbeidsmarkt kunnen jongeren makkelijker werk vinden. De aangemelde jongeren hebben een grote afstand tot scholing en werk. Naast het stimuleren van werken en leren in de praktijk, is meer aandacht gekomen voor het voorbereiden op de arbeidsmarkt als jongeren nog op het mbo zitten, om ze daarmee als het ware meer werkfit te krijgen. Vanuit deze preventieve aanpak is in samenwerking met het WerkgeversServicepunt en het Leerwerkloket, het evenement ‘Create your future’ georganiseerd. Ruim 300 studenten van mboRijnland bezochten het evenement. In de tweede helft van 2023 is meegewerkt aan ‘Acute acties jeugdhulp’. Voorbeelden hiervan die een relatie hebben met onderwijs zijn: het versterken van het team Leerplicht/RMC, het opstellen van de ‘Routekaart voorkomen schooluitval en thuiszitten’ en het bespreken en aanscherpen van de verzuimaanpak door in gesprek te gaan met alle schooldirecties of bestuurders van primair-, voortgezet (speciaal) onderwijs en het mbo.