Bijlage 1 - Jaarrekening 2022

Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang De doordecentralisatie van beschermd wonen is door het Rijk uitgesteld naar 2024. Dit betekent dat de formele transitie van taken en financiën pas vanaf dat moment plaats zal vinden. In 2022 is samen met de andere gemeenten uit de regio Haaglanden verder gewerkt aan het uitvoeren van de transformatieopgaven zoals deze zijn benoemd in de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022 – 2025. Daarnaast is eind 2022 het implementatietraject van de doordecentralisatie weer opgestart. De maatschappelijke opvang blijft de komende jaren een verantwoordelijkheid van de Centrumgemeente Den Haag. Vanuit de eenmalige financiële impuls voor de Regio Haaglanden om dak- en thuisloosheid tegen te gaan is er samen met de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Wassenaar gestart 58

met Kamers met Aandacht. Deze pilot is uiteindelijk gestopt vanwege een lager aantal aanmeldingen van zowel verhuurders als jongvolwassenen. Sinds maart 2020 heeft Zoetermeer de pilot Daklozenpunt. Deze pilot wordt in 2023 geëvalueerd. Wmo Maatwerkvoorzieningen Veel cliënten met een indicatie voor begeleiding en/of dagbesteding zijn overgedragen naar inZet na afloop van hun indicatie. Deze cliënten krijgen nog wel ondersteuning, maar tellen niet meer mee in het aantal klanten met een maatwerkvoorziening. Hierdoor daalt het aantal klanten met een maatwerkvoorziening, maar deze daling wordt gedeeltelijk gecompenseerd door de hoge instroom van nieuwe cliënten die een beroep doen op een Wmovoorziening. Passend wonen met zorg Om inwoners zo zelfstandig mogelijk te laten wonen, zijn voldoende geschikte woningen nodig. Door de dubbele vergrijzing en veranderende zorgbehoefte is er een toenemende vraag naar diverse woonvormen met of zonder zorg en woonzorglocaties. De gemeente heeft een faciliterende rol in het organiseren van wonen met zorg op locaties en gemeenschappelijke ruimten in wooncomplexen. Open Stad In 2022 is er gewerkt aan de uitvoering van de Agenda Open Stad. Er is aandacht besteed aan de bewustwording van toegankelijkheid. Dit gebeurde met een bijeenkomst Toegankelijk Ontwikkelen in oktober.

De Toegankelijkheidsraad heeft maandelijks twee tot drie (mondelinge) adviezen uitgebracht en schouwen uitgevoerd rond wijk(gezondheid)centra. De gemeente heeft gewerkt aan verbeteringen op basis van de adviezen van de Toegankelijkheidsraad.

Gemiddeld budget maatwerkondersteuning per cliënt (Realisatie 2022) Deze indicator geeft inzicht in het gemiddeld budget van alle Wmo maatwerkvoorzieningen per client. Bron: Gemeentelijke database Wmo/Begroting Type

2021

2022

Begroting

3.348 €

2.814 €

Realisatie

3.205 €

3.056 €

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het gemiddeld budget per cliënt is gedaald ten opzichte van 2021, maar is hoger dan begroot. Dit verschil wordt verklaard doordat het budget op een andere manier wordt samengesteld waardoor de cijfers niet met elkaar te vergelijken zijn.

59

% Cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod (Realisatie 2022) De gemeente Zoetermeer neemt deel aan een landelijk onderzoek onder Wmo cliënten. Dit onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd in het voorjaar. De resultaten van het onderzoek zijn steeds in de zomer beschikbaar. Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2021

2022

Begroting

80 %

80 %

Realisatie

76 %

79 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het percentage tevreden cliënten is toegenomen ten opzichte van vorig jaar en zit met 79% bijna op het begrote percentage. De exacte redenen waarom het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag net lager is dan 80% zijn niet bekend. Het Cliëntervaringsonderzoek (CEO) is anoniem waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden.

% Cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag (Realisatie 2022) Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2021

2022

Begroting

80 %

80 %

Realisatie

76 %

77 %

60

Trendgrafiek % Cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag (Realisatie 2022)

Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het percentage is toegenomen ten opzichte van het percentage uit 2021. De exacte redenen waarom het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag lager is dan 80% zijn niet bekend. Het Cliëntervaringsonderzoek (CEO) is anoniem waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden. Het percentage tevreden cliënten is toegenomen ten opzichte van vorig jaar.

61

% Cliënten v/h samenwerkingsverband dat tevreden is over de kwaliteit v/d ondersteuning (Realisatie 2022) De gemeente Zoetermeer neemt deel aan een landelijk onderzoek onder Wmo cliënten. Dit onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd in het voorjaar. De resultaten van het onderzoek zijn steeds in de zomer beschikbaar. Bron: Cliëntervaringsonderzoek inZet Type

2022

Begroting

0,0 %

Realisatie

87,3 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: 87,3% van de respondenten van het klanttevredenheidsonderzoek van inZet beoordeelt de dienstverlening van inZet gemiddeld met een 8.

% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt door de gemeente/het samenwerkingsverband (Realisatie 2022) De indicator is de uitkomst van een algemene vraag naar de ervaren ondersteuning. De vraag is onderverdeeld naar ondersteuning door de gemeente direct of door het samenwerkingsverband inZet en naar ondersteuning uit de directe omgeving van de mantelzorger. De uitkomsten zijn terug te vinden in de omnibus enquête. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

15,0 %

20,0 %

Realisatie

18,0 %

20,2 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De gemeente en inZet hebben ingezet op de ondersteuning van mantelzorgers.

62

% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt vanuit de eigen omgeving (Realisatie 2022) De indicator is de uitkomst van een algemene vraag naar de ervaren ondersteuning. De vraag is onderverdeeld naar ondersteuning door de gemeente direct of door het samenwerkingsverband inZet en naar ondersteuning uit de directe omgeving van de mantelzorger. De uitkomsten zijn terug te vinden in de omnibus enquête. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

70,0 %

70,0 %

Realisatie

76,0 %

75,2 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Mantelzorgers ervaren hun eigen omgeving traditioneel als belangrijke ondersteunende factor.

% Mantelzorgers dat zich over het geheel genomen voldoende ondersteund voelt (Realisatie 2022) De indicator is de uitkomst van een algemene vraag naar de ervaren ondersteuning. De vraag is onderverdeeld naar ondersteuning door de gemeente direct of door het samenwerkingsverband inZet en naar ondersteuning uit de directe omgeving van de mantelzorger. De uitkomsten zijn terug te vinden in de omnibus enquête. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

70 %

70 %

Realisatie

69 %

67 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De gemeente heeft hierin maar een beperkte invloed. Er is geen directe oorzaak te noemen waarom er in 2022 sprake is van een kleine afname ten opzichte van 2021. De mate waarin mantelzorgers zich over het geheel genomen ondersteund voelen fluctueert jaarlijks. Het is goed mogelijk dat mantelzorgers zich over de gehele linie zwaarder belast voelen, dat kan ook komen door externe factoren.

63

% Vrijwilligers (Realisatie 2022) Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

29 %

27 %

Realisatie

23 %

23 %

Trendgrafiek % Vrijwilligers (Realisatie 2022)

Bron: Stadspeiling

64

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Er is in 2022 een stabilisatie te zien van het aantal vrijwilligers.

Coëfficiënt voor eenzaamheid onder inwoners (> 18 jaar) (Realisatie 2022) Deze indicator is de uitkomst van elf stellingen die in de omnibusenquête worden voorgelegd en betrekking hebben op eenzaamheid. Hieruit wordt een eenzaamheidsscore berekend volgens de methode van De Jong Gierveld en Kamphuis (1985). Deze score kan (individueel) gehele waarden aannemen tussen nul (niet eenzaam) en 11 (zeer sterke eenzaamheid). Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

2,4

2,4

Realisatie

2,6

2,5

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Ten opzichte van 2021 is er een afname te zien in de eenzaamheidsscore. De stijging van de eenzaamheidsscore in voorgaande jaren heeft zeer waarschijnlijk te maken met de maatregelen van COVID-19.

Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden In 2022 is het lokaal gezondheidsbeleid voortgezet vanuit de vier prioriteiten: • • • •

Vitaal ouder worden Gelijke kansen op leven Lekker in je vel ((preventieve) GGZ) Samen werken aan (positieve) gezondheid .

Samen met onder meer subsidiepartners is ingezet op activiteiten die een gezonde leefstijl bevorderen. Deze activiteiten richten zich vooral op collectieve preventie, voor alle inwoners of voor inwoners met een verhoogd gezondheidsrisico. Een voorbeeld hiervan is de campagne 'We zijn zelf het medicijn'. Daarnaast is gewerkt aan de verdere verspreiding van de Gezonde School aanpak. Hierbij hebben 17 scholen (27%) een Gezonde School vignet ontvangen en daarnaast is er met 15 scholen (22%) contact vanuit de Gezonde School-aanpak. Zoetermeer 2025 Vanuit het samenwerkingsverband Zoetermeer 2025 is de actielijn preventie en chronische zorg van start gegaan. In Meerzicht heeft de Preventiecoalitie een 65

onderzoek uitgevoerd om samen met inwoners en professionals te werken aan het verbeteren van manieren om gezonder te leven in de wijk. Daarnaast wordt gewerkt aan het verder verspreiden van Positieve Gezondheid als leidraad om gezond te leven te bevorderen. De Preventiecoalitie wordt gefinancierd met subsidie vanuit het Ministerie van VWS.

% Mensen dat een goede gezondheid ervaart (Realisatie 2022) In de omnibus enquête wordt gevraagd aan te geven wat respondenten vinden van hun gezondheid. Het cijfer geeft aan hoeveel respondenten aangeven een zeer goede of een goede gezondheid ervaren. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

70 %

70 %

Realisatie

72 %

71 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De meeste inwoners ervaren een goede tot zeer goede gezondheid.

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 2 Samen leven en ondersteunen

Lasten jaarrekening

Baten jaarrekening

Saldo jaarrekening

Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp (2.1)

-67.789

914

-66.875

Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen (2.2)

-46.241

8.688

-37.554

Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden (2.3)

-1.796

30

-1.766

-115.826

9.631

-106.195

TOTAAL PROGRAMMA

Toelichting financiën Financiën op hoofdlijnen Doelstelling 2.1 Het budget is grotendeels ingezet voor jeugdhulp. Daarnaast is het budget besteed aan subsidies voor de Stichting Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Meerpunt (netwerkorganisatie en een samenwerkingsverband tussen 25 partners in Zoetermeer die werken rondom jeugd en gezin), het jongerenwerk en de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden. Ook de kinderopvang op basis van een sociaal medische indicatie is uit dit budget bekostigd. 66

Doelstelling 2.2 Het budget is grotendeels ingezet ten behoeve van de gebiedsgerichte ondersteuning door inZet, de individuele maatwerkvoorzieningen Wmo (huishoudelijke hulp, vervoers- en woonvoorzieningen e.d.) en voor specialistische ondersteuning onder regie van de gemeente. Daarnaast is een deel van het budget bestemd voor Algemene voorzieningen die worden gesubsidieerd door de gemeente Doelstelling 2.3 Het budget is in 2022 besteed aan preventief gezondheidsbeleid en aangewend voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD Haaglanden. Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

67

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen

68

Algemene doelstelling: Bevorderen van een duurzaam, veilige en aantrekkelijke leefomgeving Resultaten voor bevorderen duurzame ontwikkeling • • • • • •

Evaluatie van de aanpak van de energietransitie, als onderdeel van het programma Duurzaam & Groen Zoetermeer. Dit levert de input voor de actualisatie. In 2022 is het aantal kilogram restafval ten opzichte van 2021 verminderd. In de COVID-19-periode in 2020 en 2021 waren de hoeveelheden restafval hoger. Dit kwam vooral doordat mensen vaker thuis waren. Verdere uitrol van het ondersteuningsaanbod voor particuliere huiseigenaren (VvE’s en eengezinswoningen) bij de energietransitie, waaronder twee collectieve inkoopacties voor zonnepanelen en isolatie. Faciliteren en stimuleren realisatie zonnecentrales op (bedrijfs-)daken, langs infrastructuur en bij de Roeleveenseweg als actiepunten vanuit de Uitvoeringsagenda Zon en Wind Verkennen van de mogelijkheden voor een nieuwe aanbestedingsprocedure voor een WKO (warmte koude opslagsysteem) voor de bestaande hoogbouw Palenstein (1100 woningen en gemeentelijk vastgoed). De lopende aanbesteding is voortijdig stopgezet door de verslechterde marktomstandigheden. In 2022 is het aantal kilogram restafval ten opzichte van 2021 verminderd. In de COVID-19-periode in 2020 en 2021 waren de hoeveelheden restafval hoger. Dit kwam vooral doordat mensen vaker thuis waren.

Resultaten voor behouden kwaliteit openbare ruimte •

De openbare ruimte is conform de afgesproken kwaliteitsniveaus beheerd en onderhouden.

Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling Groen & biodiversiteit In en buiten de stad zijn diverse projecten gerealiseerd om de waarde van het groen en de biodiversiteit te versterken. In de Meerpolder zijn na een jarenlange voorbereiding de inrichtingswerkzaamheden uitgevoerd voor het weidevogelgebied van 20-25 ha. Rondom de Zoetermeerse Plas zijn drie ‘moerasparels’ toegevoegd. Op de Vliegerweide is een watergang van 560 meter aangelegd waar het water door de aanwezig moerasplanten gefilterd wordt. De ‘Driehoek’ aan de andere kant van de plas heeft dezelfde functie. Het aangeplante ‘Wilgenbos’ versterkt de biodiversiteit. Na het starten van de pilot in 2020 om schoolpleinen te vergroenen, is het gelukt om bij basisschool Wereldwijs het eerste groene schoolplein aan te leggen. In combinatie met de gezamenlijke inkoopactie voor spouwisolatie en in samenwerking met het Zoetermeerse vleermuisplatfom zijn er meer dan 60 vleermuiskasten door huiseigenaren aangevraagd en geplaatst. Om inwoners bewust te maken van de vele natuur in de stad en dichtbij huis, was in samenwerking met Museum de Voorde de interactieve tentoonstelling ‘Wild in de stad’ gemaakt. Energietransitie De gemeente ondersteunt particuliere huiseigenaren (VvE’s en eengezinswoningen) met energiebesparing en het huis aardgasvrij maken.

Opnieuw zijn diverse VvE’s op gang geholpen door het aanbieden van een energieonderzoek (inclusief kostenplaatje). Ook hebben zich nieuwe bewonersgroepen gemeld 69

die samen met de gemeente de mogelijkheden voor hun eigen buurt willen verkennen. Samen met het Energieloket Zoetermeer zijn opnieuw twee succesvolle gezamenlijke inkoopacties voor huiseigenaren georganiseerd. Eigenaren konden meedoen met een actie voor zonnepanelen en/of isolatiemaatregelen. Ook voor bedrijventerreinen was er een gezamenlijke actie voor zonnepanelen. De verkenning voor een zonneveld aan de Roeleveenseweg is inmiddels vergevorderd. De omwonenden zijn betrokken bij de planvorming, waarbij ook aandacht is voor lokaal eigendom, lokale afname van de opgewekte stroom, meerwaarde voor de natuur en de mogelijkheden voor opslag in batterijen. Door verslechterde marktomstandigheden kon de aanbesteding van vijf gebouweigenaren in Palenstein voor een gezamenlijke aardgasvrij verwarmingssysteem (WKO) niet worden afgerond. Hiermee liep het aardgasvrij maken van ruim 1.100 woningen en twee gemeentelijke gebouwen vertraging op. De vijf eigenaren verkennen de mogelijkheden voor een nieuwe aanbesteding. Voor Meerzicht en de Binnenstad hebben technische verkenningen plaatsgevonden voor gezamenlijke aardgasvrije verwarmingssystemen. Dit bleek technisch haalbaar, maar de financiële haalbaarheid was in 2022 nog niet duidelijk. De 19.500 huurders die geen gebruik maakten van een bespaarvoucher ontvingen in 2022 nog een energie-bespaarpakket, met verschillende producten.

In het voorjaar zijn energie-bespaarworkshops gehouden voor inwoners die (mogelijk) te maken hebben met energie-armoede. Deelnemers aan de workshop ontvingen een voucher waarmee ze energiebesparende producten konden kopen. Dit was vooruitlopend op de inzet van geld van de rijksoverheid (€1,6 mln.). Het geld van de rijksoverheid wordt benut voor energiecoaches die aan huis komen voor het geven van bespaaradviezen en tegelijk een aantal kleine energiebesparende maatregelen toepassen.

Aantal aardgasvrije woningen (Realisatie 2022) Aantal woningen zonder aardgasaansluiting. Een aardgasaansluiting kan individueel of collectief zijn (gestapelde bouw met gezamenlijke CV-installatie). Bron: CBS Statline Type

2021

2022

Begroting

3.300

3.500

Realisatie

4.100

4.600

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De CBS-data lopen door verzameling en controle van de gegevens 1,5 jaar achter. Dit betekent dat de jaarcijfers over 2022 in feite de gegevens van 2021 betreffen (8,1% van het woningenbestand). Bij de begrote aantallen is voorheen uitgegaan van de aantallen voor zover die bekend waren vanuit gemeentelijke projecten, omdat we alleen die woningen konden monitoren. Omdat we nu breder kunnen monitoren liggen de realisatiecijfers hoger.

% Van de inwoners dat de natuur ervaart in de buurt (Realisatie 2022) Het percentage inwoners (respondenten Stadspeiling) stadsnatuur in hun eigen buurt ervaart. Onder stadsnatuur wordt het spontane planten en dierenleven in de stad verstaan.

70

Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

87 %

87 %

Realisatie

87 %

83 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Dit is een lichte daling ten opzichte van 2021 (87%). Tussen de buurten zijn grote verschillen te zien, variërend van 65% tot 96%. Stadsnatuur wordt vooral ervaren in de parken en de natuurgebieden rondom de stad.

% Van de inwoners dat stadsnatuur waardeert in de buurt (Realisatie 2022) Het percentage inwoners (respondenten Stadspeiling) dat stadsnatuur in hun eigen buurt waardeert. Onder stadsnatuur wordt het spontane planten en dierenleven in de stad verstaan. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

91 %

91 %

Realisatie

91 %

90 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De waardering van de stadsnatuur in de buurt ligt onveranderd hoog (90%). De stadsnatuur wordt vooral gewaardeerd, omdat het zorgt voor rust, ontspanning en een gezonde leefomgeving.

71

Oppervlakte natuurlijker beheerde gebieden (extra m2) (Realisatie 2022) Toename in hectare per jaar van gebieden (moerasparels, weidevogelreservaat) met betere omstandigheden voor de (toename van de) biodiversiteit na uitvoering van projecten uit het huidige programma Duurzaam & Groen Zoetermeer. In deze gebieden heeft veelal een aanpassing van inrichting plaatsgevonden en een structurele aanpassing in het beheer. Bron: Groenkaart Type

2021

2022

Begroting

5.800

7.300

Realisatie

1.200

19.300

Toelichting Doel gehaald: ja Toelichting: In 2022 zijn diverse projecten afgrond waaronder het weidevogelgebied in de Meerpolder (waarvan 13,5 ha op Zoetermeers grondgebied).

Oppervlakte natuurkerngebieden (cumulatief ha) (Realisatie 2022) Natuurkerngebieden (inclusief begrenzing) in het kader van de groenkaart van Zoetermeer. Bron: CBS Statline Type

2021

2022

Begroting

298

298

Realisatie

134

134

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De oppervlakte is ongewijzigd. Er is nog geen formele aanpassing in de betreffende bestemmingsplannen doorgevoerd.

72

Aantal kilogram restafval per inwoner (Realisatie 2022) Bron: Gemeentelijke database Type

2021

2022

Begroting

228

221

Realisatie

222

204

Trendgrafiek Aantal kilogram restafval per inwoner (Realisatie 2022)

Bron: Gemeentelijke database

73

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De daling van de hoeveelheid restafval vervolgt de trend die jarenlang neerwaarts is (zie grafiek vanaf 2014). De jaren 2020 en 2021 laten door de COVID-19 pandemie een afwijking van die trend zien.

Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte Belangrijke resultaten voor het behouden van de kwaliteit openbare ruimte in 2022 De openbare ruimte is conform de afgelopen kwaliteitsniveaus beheerd en onderhouden. Daarnaast zijn verschillende grootonderhoud- en vervangingsprojecten uitgevoerd. De doelen van de effectindicatoren zijn gehaald in 2022: Het percentage van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit is 95%, het percentage inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte is 87% en de groene kwaliteit wordt door bewoners gewaardeerd met een 7,6. Waardering voor de openbare ruimte • • • •

Waardering voor de aantrekkelijkheid van de directe woonomgeving: 7,3. Waardering kwaliteit van het onderhoud in hun directe woonomgeving met een rapportcijfer: 6,8 Waardering voor de kwaliteit van het onderhoud in de winkelcentra (inclusief Stadshart en Dorpsstraat): 7,1 Waardering voor de kwaliteit van het onderhoud van de hoofdwegen en naastliggende fiets- en voetpaden: 7,0

Betrokkenheid bij de openbare ruimte • • • •

43% is bereid mee te helpen bij het beheer en onderhoud van hun directe woonomgeving 55% wil alleen geïnformeerd willen worden bij veranderingen in de openbare ruimte; 25% wil meedenken/meepraten. 74% had wel eens te maken met iets dat vies, kapot of onveilig was in de openbare ruimte (zoals overhangend groen, losliggende stoeptegels, volle prullenbakken, zwerfafval). 34% meldt de ervaren overlast bij de gemeente. In 2022 zijn 32.568 meldingen geregistreerd, dat is een toename van 2,5% ten opzichte voor 2021. De top-10 subcategorieën op basis van het aantal meldingen: 1. Voertuigen (4.238) 2. Onderhoud wegen, paden of parkeervakken (2.357) 3. Container Ondergronds (2.049) 4. Lantaarnpaal uit (1.780) 5. Afvaldumping (1.608) 6. Zwerfvuil/ Glas op straat (1.539) 7. Brommers/Scooters/Fietsen (1.354) 8. Bomen (1.336) 74

9. Beplanting (864) 10. Gebruik openbare ruimte (831) Kwaliteitsimpuls openbare ruimte De gemeente heeft in 2022 onkruid in plantvakken op basisniveau (B-niveau) bestreden. Daarnaast werd op basis van de kwaliteitsimpuls aandacht besteed aan het verwijderen van grof zwerfafval . Verder zijn verschillende plekken in de stad intensiever onderhouden door het vaker maaien van randen naast voeten fietspaden, het steken van graskanten langs voetpaden en het plaatsen en beheren van bloembakken. Ook het legen van afvalbakken in winkelcentra wordt vaker en in het weekend uitgevoerd. Daarnaast werden tunneltjes vaker gereinigd en diverse groenvakken opnieuw ingericht. Tot slot zijn er 200 extra prullenbakken geplaatst, voorzien van klep en grotere inhoud. Ook is een honden-uitrenveld aangelegd bij de Verweijhove. In Park Palenstein is een boom geplant met een bordje met de tekst 'Op deze plek denken we aan onze geliefden, verloren in coronatijd'. Groot- en vervangingsonderhoud De gemeente voert werkzaamheden uit op verschillende locaties in de stad, zoals de Berkelseweg, Moerbeigaarde, Molenstraat, Sartrezijde, Appelgaarde/Kersengaarde, Fazantenveld, Oostweg en Hildebrandhove. Bewoners zijn via brieven, bewonersavonden en Doe Mee activiteiten betrokken. De nota Onderhoud Openbare Ruimte is vastgesteld op 19 december 2022.

Hierin staan de budgetten voor groot onderhoud en vervanging voor de komende 40 jaar. Dit is berekend aan de hand van de aantallen bezittingen (zoals wegen, kunstwerken, groen) en verwachte activiteiten en prijzen. Nelson Mandelabrug In december besloot het college maatregelen te nemen bij de Nelson Mandelabrug vanwege de veiligheid. Het brugdek boven de A12 inclusief de overkapping is verwijderd en een tijdelijk brugdeel is teruggeplaatst. Hierdoor is het mogelijk om de brug te blijven gebruiken voor voetgangers en fietsers. Deze acute situatie heeft gevolgen gehad voor de beschikbare capaciteit voor andere projecten en lopende werkzaamheden.

% Van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit (Realisatie 2022) Per kwartaal is op 150 meetlocaties de beeldkwaliteit gemeten en zijn de percentage scores op en boven de norm bepaald. De ambities zijn per gebiedstype vastgesteld in de Nota Onderhoud Openbare Ruimte. Bron: Quickscan openbare ruimte Type

2021

2022

Begroting

90 %

90 %

Realisatie

96 %

95 %

75

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De resultaten van de monitoring zijn gebruikt om de kwaliteit van de openbare ruimte in Zoetermeer te beoordelen en waar nodig verbeteringen aan te brengen. Op 150 meetlocaties zijn alle onderdelen beoordeeld op een A+ (zeer hoog), A (hoog), B (basis), C (laag) of D (zeer laag)-niveau. Ook is de technische toestand van objecten gemeten via inspecties. Deze bepalen het moment van groot onderhoud en vervanging.

% Inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte (Realisatie 2022) Stadspeiling: waardering voor de aantrekkelijkheid van de directe woonomgeving rapportcijfer 6 of hoger. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

85 %

85 %

Realisatie

90 %

87 %

76

Trendgrafiek % Inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte (Realisatie 2022) Stadspeiling: waardering voor de aantrekkelijkheid van de directe woonomgeving rapportcijfer 6 of hoger.

Bron: Stadspeiling

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De mate waarin inwoners tevreden zijn over de openbare ruimte komt ook overeen met de kwaliteit van de openbare ruimte die wij meten. Er is een lichte achteruitgang in de beoordeling van de tevredenheid door inwoners. Deze ligt nog steeds boven de norm van 85%.

77

Waardering bewoners groene kwaliteit (Realisatie 2022) Het rapportcijfer wat de inwoners (respondenten van de Stadspeiling) geven aan het buurt-, wijk,- stads- en regiogroen. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,5

7,5

Realisatie

7,7

7,6

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Er is een lichte daling in de waardering voor het groen. Waardering van buurtgroen van 7,6 naar 7,4 Het wijkgroen van 7,5 naar 7,4. Het stadsgroen van 7,8 naar 7,6 en het regiogroen van 8,0 naar 7,9.

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen

Lasten jaarrekening

Baten jaarrekening

Saldo jaarrekening

Bevorderen duurzame ontwikkeling (3.1)

-21.680

26.112

4.432

Behouden kwaliteit openbare ruimte (3.2)

-48.111

12.261

-35.850

TOTAAL PROGRAMMA

-69.791

38.373

-31.418

Toelichting financiën Financiën op hoofdlijnen Doelstelling 3.1 Onder doelstelling 3.1 (bevorderen duurzame ontwikkeling) valt het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Hiervoor is ca. € 11,5mln. uitgegeven. Aan het verbeteren van het leefmilieu (geluid- en luchtkwaliteit, energiebesparing en verbetering biodiversiteit), Duurzaam en Groen, is in totaal € 2,7 mln. mln. uitgegeven en is € 7,5 mln. gestort in de reserve Duurzaam. De inkomsten onder deze doelstelling bestaan vooral uit de afvalstoffenheffing en overige opbrengsten afval (€ 17,5 mln.). Daarnaast is € 1,1 mln. ontvangen van het Rijk voor met name Duurzaam voor de uitvoering van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen en energiearmoede en is € 7,5 mln. onttrokken vanuit het Rif ter dekking van de storting in het duurzaamheidsfonds. Doelstelling 3.2 Voor het behouden van aantrekkelijke en veilige openbare ruimte (doelstelling 3.2) is het budget aangewend voor het algemeen-, dagelijks beheer en groot onderhoud van de openbare ruimte (totaal ongeveer € 38,3 mln.). Hiervan is € 1,6 mln. gestort in de egalisatiereserve groot onderhoud. De uitgaven voor kunstwerken zijn in 2022 door de niet begrote uitgaven aan de Nelson Mandelabrug van € 6,0 mln. gestegen naar € 7,5. De raad is via verschillende memo's 78

geïnformeerd over deze niet begrote uitgaven. De inkomsten bestaan vooral uit de rioolheffing (€ 7 mln.), de inkomsten uit parkeeropbrengsten (€ 1,7 mln.) en inkomsten uit grafrechten (€ 0,7 mln.). Ook is 0,4 mln. onttrokken van de egalisatiereserve groot onderhoud. De overige inkomsten bedragen € 2,4 mln. Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

79

Programma 4 Vrije tijd

80

Algemene doelstelling: Stimuleren vrijetijdsklimaat: kunst en cultuur, sport, groen en spelen, evenementen De vrijetijdssector stond in 2022 onder druk. Het jaar startte in lockdown door COVID-19, met grote uitdagingen voor zowel professionele als amateurorganisaties. Alle culturele instellingen bleven gesloten en evenementen werden afgelast. Sportactiviteiten buiten mochten met beperkingen wel doorgaan, evenals bezoek aan speel- en stadsboerderijen en wijktuinen. Na opheffing van de beperkingen twijfelden toch veel inwoners over de gezondheidsrisico’s en steeg het aantal deelnemers en bezoekers vooral op de binnenlocaties maar langzaam. Voor organisatoren in de vrijetijdssector bleef het lastig inspelen op de situatie. Dekking van misgelopen inkomsten van de vorige twee jaar, de kans op een nieuwe coronagolf en de gestegen kosten zorgden voor veel onzekerheid. Steun aan de instellingen bleef nodig. Ondanks de zorgen bleef de vrijetijdssector grotendeels positief. Aanbieders werkten meer samen en maakten op een betere manier gebruik van elkaars diensten. Zo organiseerden ze samen evenementen en kochten ze samen diensten en producten in. Ondanks alles zijn er positieve resultaten behaald op alle speerpunten. • • • • • • •

Het laagdrempelig vrijetijdsaanbod in de wijken is uitgebreid, onder meer door de combinatiefunctionarissen sport en de start van Wijck (cultuuraanbod in de wijken). Gemeente en de cultuursector maakten samen de uitvoeringsagenda bij de Cultuurvisie 2030. De raad stelde deze vast. Er is hard gewerkt aan de bouw van het zwembad, maar door de ontwikkelingen in de wereld zijn de prijzen gestegen en was er een tekort aan bouwmaterialen. Dit vertraagde de bouw. Voor de nieuwe locatie van Poppodium Boerderij is begonnen met een plan van aanpak. De verordening 'investeringsimpuls voor investeringssubsidies en gemeentegarantie amateurverenigingen' is voorbereid voor besluitvorming. ‘Zoetermeer 60 jaar New Town’ is met een uitgebreid programma gevierd. Stadsboerderij De Balijhoeve opende feestelijk na een uitgebreide verbouwing.

Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en speelvoorzieningen Zoetermeer had in 2022 nog steeds een sterk aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen. De bestaande voorzieningen bleven in stand en er zijn nieuwe voorzieningen bijgekomen. Verenigingen en instellingen die het zwaar hadden door de COVID-19 beperkingen konden bij de gemeente huurcompensatie en/of noodsteun aanvragen. Sport • •

Uit een onderzoek onder sport- en cultuuraanbieders (de 'verenigingsmonitor') bleek dat veel verenigingen overwegend gezond uit de COVID-19 periode waren gekomen. Dit kwam onder meer door landelijke en lokale ondersteuning. De resultaten van het onderzoek zijn gebruikt om de ondersteuning beter aan te laten sluiten op de vragen van de aanbieders. Er is extra geïnvesteerd in sportaccommodaties. Bijvoorbeeld in de was- en kleedruimten van FC Zoetermeer en een nieuwe sporthal aan het Van Doornenplantsoen. De sporthal komt naast de nieuw te bouwen opleidingslocatie van het MOTION Beweegcollege. 81

• •

De raad vulde het budget voor de Investeringssubsidie amateurverenigingen aan. Bij TV Buytenwegh kwamen nieuwe padelbanen en buitenmeubilair en bij ALTV padelbanen en een jeugdveld. De verbetering van de Krajicek Playground (sportveld) naast basisschool de Regenboog in Meerzicht schoof door naar 2023. De voorbereidingen kostten meer tijd dan gedacht.

Cultuur • • • • • • • • • • • •

De cultuurorganisaties kregen in 2022 waar nodig COVID-19 noodsteun. Er is een herstelregeling voorbereid die vanaf januari 2023 de cultuursector een extra impuls geeft. Als tegemoetkoming voor de kostenstijging door de hoge inflatie kregen culturele en maatschappelijke organisaties die in 2022 boven de € 20.000 subsidie ontvingen, nog 2,5% extra subsidie toegekend. Vanaf 2022 nam de gemeente de subsidiëring van kleine culturele projecten op zich. Veertien projecten kregen een bijdrage uit deze regeling. Dertien culturele partners, waaronder het Nationaal Videogame Museum, Storytellers, Herberg Oude Kerk Zoetermeer en Ebony Ensemble, kregen een subsidie voor de uitvoering van hun jaarprogramma. Vijf culturele basisinstellingen kregen voor het eerst een vierjarige subsidie toegekend. Dat waren het Stadstheater Zoetermeer, Openbare Bibliotheek Zoetermeer, CKC & partners, Kunstgarage Franx en Poppodium Boerderij. Het college besloot in 2022 de subsidierelatie met Museum De Voorde stop te zetten. Er is een onderzoek gestart naar hoe in de toekomst om te gaan met erfgoed(-educatie). Er is gestart met een plan van aanpak voor de nieuwe locatie van Poppodium Boerderij. Samen met het Nationaal Videogame Museum wordt gezocht naar een definitieve locatie in de binnenstad. Met de bibliotheek lopen gesprekken om in het kader van de bezuinigingstaakstelling de wijkvestigingen om te vormen.

Deze gesprekken lopen door in 2023.. Kunstgarage Franx opende in maart officieel haar deuren aan de Vlamingstraat. Deze kunsthal biedt een gevarieerd programma, met diverse kunstvormen waaronder fotografie en design, werkplaatsen, een winkel en laagdrempelige randprogrammering voor inwoners en bezoekers van Zoetermeer. De Cultuurmakelaar startte in 2022 in zijn nieuwe rol als onafhankelijk adviseur en ondersteuner van de cultuursector. Een zichtbaar resultaat van zijn werk is de lancering van de website www.cultuur079.nl. Vanuit de Percentageregeling beeldende kunst kwam een nieuw kunstwerk bij het IKC De Gaerde. Het bestaat uit bijzondere reliëftegels waarmee kinderen kunnen spelen.

Groen, Spelen, Leren •

•

De stadsboerderijen waren tijdens de lockdown beperkt open. Na het opheffen van de beperkingen trokken de bezoekerscijfers snel weer aan, met name bij Speelboerderij Het Buitenbeest. Ook Stadsboerderij De Balijhoeve ontving na de verbouwing en de feestelijke heropening meer bezoekers dan voorheen. De nieuwe Beleeftuin op het terrein van de Balijhoeve trok ook extra bezoekers. Actieve wijkbewoners zorgden samen wekelijks voor het onderhoud van de tuin. Zo werd de Balijhoeve een mooie locatie voor de sociale ontmoeting. In 2022 is gestart om de speel- en stadsboerderijen voor iedereen beter toegankelijk te maken. Als proef is op Speelboerderij Het Buitenbeest een pictogrammenbord geplaatst voor kinderen die niet kunnen spreken of moeite hebben met het begrijpen van de Nederlandse taal. 82

• •

De schooltuinprogramma’s gingen in 2022 allemaal door. Alle school- en wijktuinen waren door de grote belangstelling volledig bezet en vele vrijwilligers hielpen bij het onderhoud. Eind december is tussen Stadsboerderij De Balijhoeve in Zoetermeer en bezoekerscentrum De Papaver in Delft het bijenlint ‘Buytenhout’ gerealiseerd. Het lint draagt bij aan de verbetering van de leefomgeving van bijen en aan natuureducatie. En het is een uitnodigende wandelroute.

Waardering inwoners voor evenementen (Realisatie 2022) Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor grootschalige en kleinschalige evenementen gedeeld door 2. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,8

7,8

Realisatie

0,0

7,7

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Vorig jaar is geen meting gedaan vanwege de COVID-19-maatregelen. In 2022 was er een positief resultaat na een lastig jaar.

Waardering inwoners voor culturele voorzieningen (Realisatie 2022) Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor Museum de Voorde, CKC & partners, Bibliotheek Zoetermeer, Stadstheater Zoetermeer, Poppodium Boerderij, Filmhuis Cameo, Franx en het door de respondent laatst bezochte festival/grootschalig evenement, gedeeld door 8. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,9

7,9

Realisatie

7,9

7,9

Trendgrafiek Waardering inwoners voor culturele voorzieningen (Realisatie 2022) Som van de (gewogen naar aantal respondenten) gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor Museum de Voorde, CKC & partners, Bibliotheek Zoetermeer, Stadstheater Zoetermeer, Poppodium Boerderij, Filmhuis Cameo, Franx en het door de respondent laatst bezochte festival/grootschalig evenement, gedeeld door 8. 83

Bron: Stadspeiling

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Vanaf 2022 is ook het Nationaal Videogame Museum in de Stadspeiling opgenomen. Als deze wordt meegenomen, komt het gewogen gemiddelde op een 8,0.

84

Waardering inwoners voor sportvoorzieningen (Realisatie 2022) Som van de gemiddelde rapportcijfers van de respondenten van de Stadspeiling voor binnensportvoorzieningen, buitensportvoorzieningen, zwembaden, commerciële sportvoorzieningen en sportverenigingen gedeeld door 5. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,0

7,0

Realisatie

6,6

6,6

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Net als eerdere jaren is het waarderingscijfer voor de zwembaden in Zoetermeer laag (4,6). Dit brengt het totaalgemiddelde voor de waardering van de sportvoorzieningen naar beneden.

Waardering inwoners voor groen- en speelvoorzieningen (Realisatie 2022) Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,5

7,5

Realisatie

8,0

8,1

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De Stadsboerderijen werden gewaardeerd met een 8,0 en de wijktuinen met een 8,2.

Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad Na een korte periode van lockdown bloeide het aanbod van activiteiten weer op. Hoe verder het jaar vorderde hoe meer aanbod er kwam. Inwoners kregen meer vertrouwen om er op uit te gaan en aanbieders durfden meer op te pakken. Toch uitten organisatoren en aanbieders hun financiële zorgen. Zeker toen de oorlog in Oekraïne een nieuwe financiële druk zette door hoge (energie)kosten. Het is onmogelijk om al deze onzekerheden op te vangen vanuit de overheid. Al met al een jaar met dubbele gevoelens; van vertrouwen en optimisme tot financiële onzekerheden.

85

Sport • •

• •

Sportaanbieders en de combinatiefunctionarissen pakten begin 2022 hun activiteiten weer op. De competities gingen weer van start net zoals de vakantie- en wijkactiviteiten, sportieve pauzes op scholen en sportcafés voor sportverenigingen. Het Sportgala werd vanwege de onzekerheden door COVID-19 klein gehouden. In 2022 zijn met tijdelijke rijksbudgetten, de leefstijlinterventiegelden en Nationaal Programma Onderwijs(NPO)-gelden, extra combinatiefunctionarissen ingezet . Het doel was om achterstanden in gezondheid en ontwikkeling ontstaan door COVID-19 in te lopen. Zij lieten bijvoorbeeld leerlingen van speciaal onderwijs kennismaken met sportaanbieders, voerden scans voor motorische ontwikkeling (MQ-scans) uit en begeleidden een wandelinitiatief voor mensen met overgewicht. Ook voor ‘nieuwkomers’ die in Zoetermeer verblijven en voor oudere jongeren (tot 18 jaar) werden activiteiten georganiseerd. Vanuit het Zoetermeerse Sportakkoord konden sportaanbieders stimuleringsbudget ontvangen voor het bereiken van nieuwe doelgroepen en het creëren van nieuwe samenwerkingen. Denk hierbij aan freerunning voor ouderen, de realisatie van een KWIEK-beweegroute en lessen drakenbootvaren voor het voortgezet speciaal onderwijs. In samenwerking met gemeenten in de regio Haaglanden zijn gezamenlijke initiatieven ontplooid voor aangepast sporten.

Denk aan de afstemming van vraag en aanbod in de regio, kennisdeling en de regionale G-sportdag.

Cultuur • • • • •

De Cultuurvisie 2030 is samen met ruim zeventig partners uit het culturele veld uitgewerkt tot een uitvoeringsagenda. Hierin staan 64 concrete actiepunten om cultuur in Zoetermeer te versterken. De gezamenlijke uitwerking leverde veel nieuwe samenwerkingen op. In de wijken Seghwaert, Meerzicht en Oosterheem zorgde samenwerkingsverband Wijck voor meer cultureel aanbod. Dit gebeurde in overleg met wijkbewoners. In november 2022 kreeg Zoetermeer € 310.000 van het ministerie van OCW om een impuls te geven aan jongerencultuur. Hiermee werden acht projecten van kunst- en cultuuraanbieders ondersteund met activiteiten voor jongeren van 14 tot en met 27 jaar. De gemeenteraad maakte € 50.000 vrij om de Bibliotheek op School te kunnen onderhouden (motie 2206-27). Hiermee is de bestaande collectie boeken op scholen geactualiseerd en/of uitgebreid. In 2022 werden de gemeentelijke Kunst- en Cultuurprijs Zoetermeer en de Stimuleringsprijs voor kunst en cultuur uitgereikt.

Beeldende Kunst • •

In het openbare gebied werden 125 kunstwerken onderhouden. Een aantal kunstwerken werd verduurzaamd en/of gerestaureerd, waaronder de 15 Triomfbogen en een Floriade-folly op het voormalig Floriadeterrein en de HinkelBanen in de Dorpsstraat.

86

Erfgoed • • •

Het jaar 2022 stond in het teken van de zestigste verjaardag van Zoetermeer, als eerste groeikern van Nederland. Onder de titel Zoetermeer 60 jaar New Town organiseerde de gemeente samen met erfgoedorganisaties een mini-symposium, lezingen, tentoonstellingen, excursies en een afsluitend symposium. De activiteiten zijn goed bezocht. Er is samen met een begeleidingscommissie doorgewerkt aan het Inventarisatie- en selectieproject naoorlogs erfgoed Zoetermeer 1945-1990. Open Monumentendag kon dit jaar als vanouds gevierd worden. Het thema sloot aan op het jubileumjaar: Zoetermeer 60 jaar New Town. Een nieuw historisch informatiebord is daarom geplaatst in Palenstein, waar in maart 1966 de eerste paal voor Groot Zoetermeer is geslagen.

Citymarketing • •

De subsidieregeling Evenementen is in 2022 herzien. De regeling ondersteunt beeldbepalende evenementen die belangrijk zijn voor de stad, zoals het Bevrijdingsfestival en Live at the Lake. Het evenementenbeleid 2016 is geëvalueerd en samen met evenementenorganisatoren en inwoners is het nieuwe 'Evenementenbeleid 2023' opgesteld.

Groen, Spelen, Leren •

Er zijn voorbereidingen getroffen voor twee projecten waarmee kinderen leren over duurzaamheid, klimaat en milieu. Denk bijvoorbeeld aan leerzame speurtochten bij de stadsboerderijen en informatieborden op schoolpleinen.

% inwoners dat evenementen bezoekt (Realisatie 2022) % respondenten van de Stadspeiling dat grootschalige evenementen en/of kleinschalige evenementen bezoekt. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

42 %

42 %

Realisatie

0%

36 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: In 2021 is deze vraag niet meegenomen in de Stadspeiling. Wegens COVID-19 werden veel evenementen afgelast of bij voorbaat niet georganiseerd. Wel is de vraag: “Heeft u de Cultuurwinter (7%) / Cultuurzomer (8%) bezocht?” opgenomen. In 2022 is het evenementenaanbod pas in Q2 langzaam weer op gang gekomen. 87

% Inwoners dat cultuur bezoekt of beoefent (Realisatie 2022) % respondenten van de Stadspeiling dat een culturele voorziening heeft bezocht of dat een eigen culturele activiteit heeft beoefend. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

84 %

84 %

Realisatie

74 %

80 %

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Er is een stijging ten opzichte van 2021. Dit komt doordat in 2022 culturele instellingen minder lang gesloten waren. Dat de doelstelling toch niet is gehaald, komt overeen met de landelijke trend dat de deelname aan cultuur achterblijft in vergelijking met 2019.

% Inwoners dat sport beoefent (Realisatie 2022) Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

72 %

72 %

Realisatie

75 %

73 %

88

Trendgrafiek % Inwoners dat sport beoefent (Realisatie 2022)

Bron: Stadspeiling

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De resultaten zijn volgens verwachting.

89

% Inwoners dat groen- en speelvoorzieningen bezoekt (Realisatie 2022) % respondenten van de Stadspeiling dat groen- en speelvoorzieningen bezoekt. Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

45 %

45 %

Realisatie

26 %

46 %

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: In 2021 is bij 'realisatie' een onjuist percentage gedeeld. In plaats van 26% moest dit 54% zijn. Dit hoge percentage werd veroorzaakt doordat de stadsboerderijen als één van de weinige publieke locaties wel open mochten zijn. In 2022 was er weer meer mogelijk en zijn het aantal bezoekers volgens verwachting.

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 4 Vrije tijd

Lasten jaarrekening

Baten jaarrekening

Saldo jaarrekening

Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen (4.1)

-21.139

8.729

Bevorderen levendige stad (4.2)

-7.219

1.223

-12.410 -5.996

TOTAAL PROGRAMMA

-28.358

9.952

-18.406

Toelichting financiën Financiën op hoofdlijnen Met het budget is de meerjarige subsidiëring van de culturele basisvoorzieningen bekostigd. Ook kleinere culturele instellingen hebben uit dit budget een jaarsubsidie gekregen. Nieuw was dat er vanaf 2022 op aanvraag kleine incidentele subsidies zijn verstrekt. Ook hebben we uit dit budget de exploitatie van onze voorzieningen voor natuur- en milieueducatie (de drie speel- en stadsboerderijen en de wijk- en schooltuinen) en de sport- en welzijnsaccommodaties betaald. Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en jaarrekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

90

Programma 5 Veiligheid

91

Algemene doelstelling: Veiligheid en leefbaarheid Veiligheid en leefbaarheid Op stadsniveau en wijkniveau wordt samen met de inwoners, de ondernemers en de samenwerkingspartners gewerkt aan een veilige woon-, werk- en leefomgeving. Het jaar werd onder andere gekenmerkt door enkele heftige geweldsincidenten tussen rivaliserende jeugdgroepen en tegen handhavers en toenemende casuïstiek op het gebied van woonoverlast. Om de veiligheid voor Zoetermeerders te verbeteren, zijn verschillende preventieve en repressieve maatregelen genomen, zoals cameratoezicht, voorlichtingscampagnes en het opleggen van tijdelijke huisverboden. Daarnaast hebben in 2022 de wijkveiligheidsaanpakken in Oosterheem en Buytenwegh verder vorm gekregen. Ook is gestart met een regionale netwerkaanpak van rivaliserende jeugd en excessief geweld. Met deze aanpak wordt ingezet op zowel het netwerk als het fenomeen rivaliteit en excessief geweld. De YouChoose campagne is in 2022 gelanceerd. Dit is een ontmoedigingscampagne tegen wapenbezit onder jongeren. Sinds 2022 is Zoetermeer aangesloten bij het landelijke project RIO (Re-integratie officer). Door middel van dit project wordt ingezet op ex-detentie jongeren die een High Impact Crime (HIC) zoals overvallen, straatroof en geweldsmisdrijven, hebben begaan.

Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning Alle Zoetermeerders moeten zich veilig kunnen voelen in hun woning. Het terugdringen van huiselijk geweld staat hierbij centraal. Dit gebeurt vooral door aan daders van huiselijk geweld een tijdelijk huisverbod op te leggen. Huiselijk geweld en huisverboden Het aantal gevallen van huiselijk geweld in Zoetermeer is toegenomen met 56%. In 2022 heeft de politie 254 gevallen van huiselijk geweld geregistreerd. In 2021 waren dit er 163. Het aantal opgelegde tijdelijk huisverboden is ook gestegen. In 2022 is een recordaantal van 59 tijdelijk huisverboden opgelegd. In 2021 zijn 44 tijdelijk huisverboden opgelegd. Dit is een stijging van 34%. Het traject van hulp- en zorgverlening wordt altijd na een huisverbod opgestart. Voor dader, slachtoffer en kinderen. Woonoverlast In totaal zijn er in 2022 170 concrete casussen geregistreerd. Daarvan zijn er 96 afgerond. Het aantal openstaande casussen is 74. In 42 casussen gaat het om corporatiewoningen. Het aantal openstaande casussen van koopwoningen is aanzienlijk lager, namelijk 20. De overige 12 openstaande casussen hebben betrekking op particuliere huurwoningen. Buytenwegh-De Leyens heeft van alle wijken de meeste openstaande casussen: 25. Voorbeelden van acties die worden ondernomen zijn: gesprekken met alle betrokkenen, huisbezoeken, schoonmaken van een woning en mediation.

92

De cijfers zijn in de tabel hieronder te vinden. Er is een onderverdeling gemaakt naar woonoverlast vanuit koopwoningen, huurwoningen van corporaties en huurwoningen van particulieren.

Aantal woninginbraken per jaar (Realisatie 2022) Bron: Politie Type

2021

2022

Begroting

246

246

Realisatie

130

96

93

Trendgrafiek Aantal woninginbraken per jaar (Realisatie 2022)

Bron: Politie

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Er is in 2022 geen extra inzet gepleegd om het aantal woninginbraken af te laten nemen. Toch blijft het aantal woninginbraken al jaren dalen, ook in 2022 weer. Hier is geen verklaring voor te geven.

Doelstelling 5.2 Bevorderen/ behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk Zoetermeer is een stad waar iedereen zich veilig moet kunnen voelen. Daar werken wij aan. Winkelgebieden, het openbaar vervoer, scholen en horeca zijn plekken in de stad waar bewoners elkaar tegenkomen. Bewoners helpen mee om de veiligheid in hun buurt te verbeteren door onder andere de Buurtpreventieteams van Wijk en Agent Samen en de whatsapp-groepen.

94

Jeugd / wijkaanpak In 2022 heeft de wijkveiligheidsaanpak in Oosterheem en Buytenwegh verder vorm gekregen. In 2022 is de aanpak voor de geprioriteerde jeugdgroep die vooral in Oosterheem voor overlast zorgde, afgesloten. In Meerzicht was sprake van overlast door een grote groep (jonge) jeugd. De jeugdmarshall heeft hier samen met wijkpartners effectief tegen opgetreden waarna met de samenwerkingspartners verder is gewerkt aan een stevige wijkaanpak. Handhaving Het ritme van de stad is leidend voor de inzet van team Handhaving. Deze wijze zorgt ervoor dat het team daar is, waar ze het hardste nodig zijn. Daarnaast wordt team Handhaving projectmatig (o.a. scholenaanpak, wrak- en weesfietsen) en specialistisch ingezet (o.a. jeugd, evenementen, flora en fauna, ondermijning en in de wijk). Het aantal meldingen neemt nog steeds toe waardoor de druk op team Handhaving onverminderd groot is. Met 7158 meldingen in 2020 en 8611 meldingen in 2021 is het aantal meldingen in 2022 ook weer gestegen naar 8989 meldingen. Door een heftig geweldsincident tegen boa’s in augustus 2022, natuurlijk verloop en een slechte arbeidsmarkt is de bezetting van team Handhaving in de tweede helft van 2022 te laag geweest. Dit heeft gemaakt dat team Handhaving de basistaken net aan heeft kunnen uitvoeren, maar geen extra taken heeft kunnen oppakken.

Cameratoezicht Cameratoezicht heeft een preventieve en repressieve werking. In 2022 zijn op diverse locaties in risicogebieden tijdelijk cameratoezicht ingesteld. Het vaste cameratoezicht in Buytenwegh, op de Mandelabrug en in het Stadshart (Stadhuisplein e.o.) is geëvalueerd en voor een periode van vier jaar verlengd. Jaarwisseling In het kader van de voorbereidingen op de jaarwisseling neemt de gemeente Zoetermeer elk jaar maatregelen om de jaarwisseling zo plezierig en veilig mogelijk te laten verlopen en om schade en overlast zoveel mogelijk tegen te gaan. Deze maatregelen worden genomen in samenwerking met o.a. politie, brandweer, team Handhaving, jongerenwerk en buurtpreventie. De geplande vuurwerkshows zijn op 30 december afgelast in verband met het stormachtige weer. Het jongerenfeest in het SilverDome, dat elk jaar in opdracht van de gemeente wordt georganiseerd, kon dit jaar (voor het eerst na twee jaar) weer doorgaan. Ongeveer 1300 jongeren hebben het feest bezocht. De totale schade aan gemeentelijke eigendommen bedraagt dit jaar € 69.854,-. Dat is € 46.477,- minder dan vorig jaar. Net als vorig jaar zijn de drie hoogste schadeposten verharding, afvalbakken en scholen/kinderopvang. Ongeveer 34% van de totale schade is veroorzaakt door zwaar illegaal vuurwerk.

Er zijn verschillende maatregelen genomen om de schade en overlast tijdens de jaarwisseling zoveel mogelijk te verminderen. Er zijn bijvoorbeeld vuurwerkvrije zones aangewezen, inwoners konden zelf vrijwillige vuurwerkvrije zones afspreken met hun buren, er is brandbaar materiaal verwijderd, er is een pilot uitgevoerd waarbij afvalbakken op hotspotlocaties zijn verwijderd en er is een campagne gevoerd waarbij uitleg werd gegeven hoe inwoners veilig en verantwoord een vuur konden stoken in een vuurkorf of oliedrum.

95

Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt (Realisatie 2022) Bron: Stadspeiling Type

2021

2022

Begroting

7,5

7,5

Realisatie

8,0

7,8

Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt (Realisatie 2022)

Bron: Stadspeiling

96

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het rapportcijfer is lager dan in 2021 (8,0), maar nog steeds hoger dan begroot. Wellicht is de lagere waardering het gevolg van het volledig opengaan van de samenleving ná de coronacrisis.

Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad Jeugd In verband met de huidige problematiek onder jongeren is in 2022 de netwerkaanpak rivaliserende jeugd en excessief geweld voortgezet. Met deze aanpak wordt ingezet op zowel het netwerk als het fenomeen rivaliteit en excessief geweld. De betreffende problematiek onder jongeren beperkt zich niet tot Zoetermeer. Daarom is de gemeente Zoetermeer eind 2021 een samenwerking gestart met de gemeenten Den Haag, Delft, politie, Openbaar Ministerie en het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden. Deze samenwerking heeft in 2022 verder vorm gekregen wat geresulteerd heeft in de opdracht tot het uitvoeren van twee onderzoeken door Partner in Crime naar de hybride straatcultuur en de lokale drillrapcultuur. Daarnaast is er een regionale stuur-, regie- en werkgroep opgericht om een effectieve regionale aanpak van gewelddadige rivaliserende jeugd vorm te geven. In februari 2022 is de YouChoose campagne gelanceerd. Dit is een ontmoedigingscampagne tegen wapenbezit onder jongeren. De campagne draait om het ontmoedigen van wapenbezit door het aanmoedigen van talentontwikkeling onder jongeren in Zoetermeer.

Het doel is drieledig: - jongeren ervan bewust maken dat het dragen van een wapen niet normaal is en het een hoop nadelen/risico’s met zich mee brengt; - docenten en ouders ervan bewust maken dat jongeren steeds vaker een wapen dragen of gebruiken; - zorgen voor gedragsverandering onder jongeren. De campagne werd betaald vanuit subsidiegelden uit het landelijke actieplan wapens en jongeren van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Met de campagne probeerden we jongeren op verschillende manieren te bereiken. De campagne had een sterk online karakter en werd onder de aandacht gebracht door te posten op sociale media, scanbare QR-stickers door de stad te plaatsen en posters op te hangen in scholen. We hebben dankbaar gebruik gemaakt van Zoetermeerse ambassadeurs die bekend zijn bij de jongeren in de stad en zich inzetten tegen wapengeweld. Tot slot was er een winactie om te stimuleren dat jongeren zich focussen op hun talentontwikkeling in plaats van het dragen van een mes. IPTA In 2022 zijn 24 jongeren in begeleiding genomen met het intensieve coachingstraject IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid). Met de aanpak is ingezet op voorkoming van daderschap onder risicojongeren.

De aanpak zorgt indirect voor een veiligere samenleving, maar levert ook maatschappelijke baten op die zitten in het voorkomen van kosten uit vroegtijdig schoolverlaten, schuldenproblematiek en slachtofferschap. RIO Sinds 2022 is Zoetermeer aangesloten bij het landelijke project RIO (Re-integratie officer). Hiervoor is een bijdrage ontvangen van het ministerie van Justitie & Veiligheid voor de duur van 2 jaar. Met de bijdrage kan extra worden ingezet op ex-detentie jongeren die een HIC, zoals overvallen, straatroof en geweldsmisdrijven, hebben begaan. Doelen: voorkomen strafrechtelijke recidive, resocialisatie van ex-detentie de jongeren en doorontwikkelen van de aanpak nazorg ex-gedetineerden.

97

Handhaving Het geld dat eind 2019 door de raad beschikbaar is gesteld voor de inzet van twee jeugdboa’s is in 2022 ingezet om drie parttime jeugdboas op straat te hebben. De dekking van de jeugdboa’s is in 2022 structureel gemaakt. Naar aanleiding van natuurlijk verloop wordt het jeugdboa-team in 2023 weer verder ingevuld. De werkzaamheden van een jeugdboa hebben een preventief karakter: contact maken met en leren kennen van de jongeren en groepen. De jeugdboa's richten zich, anders dan de Boa's/wijkhandhavers, specifiek op de jeugd en werken in verschillende wijken. Ook in 2022 heeft de gemeente Zoetermeer samen met de politie, het OM, inwoners en bedrijven ondermijnende criminaliteit aangepakt. De informatiepositie op bedrijventerreinen is versterkt door de inzet van de Boa-ondermijning en de wijkagenten. Door gelden zoals toegekend door de raad in 2022 kan er een Boa-ondermijning worden toegevoegd in 2023. Ondermijning In de aanpak van ondermijnende criminaliteit ligt de focus op bedrijventerreinen en horeca. Het doel van de aanpak van ondermijning is het voorkomen, signaleren en aanpakken van ondermijnende criminaliteit. In samenwerking met netwerkpartners zijn initiatieven ontplooit die de weerbaarheid van de stad versterken. Ook zijn instrumenten ingezet om concrete ondermijning aan te pakken.

In het kader van de horeca zijn samen met politie en sociale recherche controles uitgevoerd. Er zijn ook controles uitgevoerd door het Haags Economisch Interventie Team (HEIT). Daarnaast zijn nieuwe vergunningaanvragen gecontroleerd op de Wet Bibob. Bij de aanpak van ondermijning op bedrijventerreinen is veel gedaan. Er hebben controles plaatsgevonden, waarvan twee met speurhonden. Tijdens deze controles stralen de gemeente en de politie uit dat er in Zoetermeer geen plaats is voor kwaadwillende ondernemers. Er worden gesprekken gevoerd met ondernemers om hen te vragen naar hun ervaringen, maar ook om te investeren in bewustwording. Deze gesprekken hebben daarnaast een afschrikkende werking op kwaadwillende ondernemers. Deze ondernemers worden uit de anonimiteit gehaald en verlaten vervolgens de stad, omdat zij niet gezien willen worden. Er hebben zich het afgelopen half jaar twee situaties voorgedaan waarin ogenschijnlijk malafide ondernemers de stad verlaten hebben. De gemeente en politie voeren het preventieve project Dealbreakers uit. Hiermee wordt geprobeerd jonge aanwas in de georganiseerde criminaliteit te voorkomen. Er wordt door de Jeugdmarshall veel gedaan om Zoetermeerse scholen te bewust te maken van de risico’s van (drugs)criminaliteit.

Extremisme en maatschappelijk ongenoegen Het afgelopen jaar is de aanpak steeds meer gericht op voorkoming van extremisme dat is ontstaan uit maatschappelijk ongenoegen en ideologie. Hiermee is aangesloten op de analyses van het NCTV, waarin wordt aangegeven dat de aard van de dreiging in Nederland de afgelopen jaren veelzijdiger is geworden. Het jihadisme wordt gezien als de voornaamste dreiging, maar er wordt ook gewezen op de opkomst van rechts-extremisme en op het radicale antioverheidsprotest, geïnspireerd door complottheorieën. Op lokaal niveau is ingezet op een brede preventieve aanpak die bijdraagt aan het voorkomen van de geschetste dreigingen. De aanpak heeft zich gericht op preventie, gericht op kwetsbare individuen en groepen. Hier is ingezet op weerbaarheidsinterventies zoals een (online) jongereninterventie om jongeren 98

kritisch te leren omgaan met mediaberichten (ontwikkeld samen met jongerenwerk Gro-up), trainingen voor oudergroepen (opvoedondersteuning) en Peereducators op diverse scholen in het voorgezet onderwijs en beroepsonderwijs. Daarnaast is blijvend geïnvesteerd in het onderhouden van een sterk lokaal netwerk en in deskundigheidsbevordering voor professionals in Zoetermeer (en andere gemeenten in de politieregio). Daarnaast is ingezet op secundaire preventie, door een persoonsgerichte aanpak gericht op radicaliserende individuen en terugkeerders. De sociale omgeving en het lokale netwerk zijn hierbij meegenomen. Op deze manier is vorig jaar een tiental casussen begeleid en is bijgedragen aan voorkoming van doorgroei in- en voortduren van extremisme. Om ook de voedingsbodem van extremisme tegen te gaan, is vanuit de aanpak verbinding gezocht met programma’s in het sociaal domein. Zo is gezamenlijk verdieping gezocht op de thema’s polarisatie en (beschermen van) de democratische rechtsorde en is een start gemaakt met het opstellen van een gezamenlijk meerjarenprogramma om extremisme en maatschappelijk ongenoegen tegen te gaan. De aanpak wordt ondersteund door programma’s vanuit het rijk, met name vanuit de ESS (Expertise-unit Sociale Stabiliteit) van het ministerie van SZW en het NCTV, onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid.