Bijlage 1 - Evaluatie bezoekersvergunning parkeren 2024

Betreft: Opgesteld door: Datum: Aan:

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 Arie Pijp 3 juni 2025 Gemeente Zoetermeer

Notitie

De gemeente Zoetermeer kent al sinds het einde van de vorige eeuw fiscaal betaald parkeren in en rond het stadshart. Eind 2019 heeft de gemeenteraad verzocht om naast een tariefsverhoging ook een digitale bezoekersregeling in te voeren. Deze digitale bezoekersregeling parkeren is vanaf september 2020 in gebruik genomen. In 2021 heeft Spark deze regeling uitgebreid geëvalueerd. Uit de evaluatie bleek dat de bezoekersregeling in lijn met het verzoek van de gemeenteraad was ingevoerd. Het doel van de bezoekersregeling was om het sociaal bezoek van bewoners te faciliteren naar aanleiding van de tariefsverhogingen en de uitbreiding van de tijden waarop betaald parkeren van toepassing was. Uit de evaluatie bleek dat – anders dan verwacht – de bezoekersregeling niet in de avond, maar met name overdag werd gebruikt. We zagen ook dat de extra opbrengsten uit de verhoging van het uurtarief voor parkeren (€ 0,10) het mogelijk maakten om de kosten van aanschaf en instandhouding van de bezoekersregeling net te dekken, maar dat het gebruik van het ‘gratis’ urensaldo er wel toe leidt dat de gemeente parkeerinkomsten derft.

Het advies vanuit de evaluatie was om de bezoekersregeling aan te passen, door deze in lijn te brengen met het doel van de regeling, namelijk om het sociale bezoek van bewoners van de binnenstad van Zoetermeer niet te benadelen als gevolg van de tariefsverhoging en verlengde parkeertijden. In 2022 zijn alternatieven uitgewerkt voor de inrichting van de bezoekersregeling. Op 19 december 2022 is het raadsvoorstel ‘Vervolg bezoekersregeling Stadshart’ besproken in een raadsvergadering. Dit heeft geleid tot een tweetal toezeggingen aan de raad, die beide impliceren dat er een evaluatie van de bezoekersregeling zal worden uitgevoerd.

1.

De vraagstelling inzake de evaluatie

Om te voldoen aan de toezeggingen aan de raad en om meer inzicht te verkrijgen in het gebruik van de bezoekersregeling is ons gevraagd om een evaluatie uit te voeren op het gebruik van de huidige bezoekersregeling parkeren. Met deze evaluatie proberen we antwoord te geven op de volgende vragen: 1. Hoe wordt de huidige bezoekersregeling parkeren gebruikt? 2. Is het urensaldo afdoende in relatie tot het gebruik? 3. Wat zijn de kosten van de bezoekersparkeervergunning (Toezegging 598: de kosten mee te nemen in de evaluatie van de bezoekersregeling parkeren). Daarbij speelt specifiek de vraag of de kosten voor aanvragen van de vergunning reëel zijn. 4. Hoe verhouden deze kosten zich tot wat in den lande gebruikelijk is? Dit betekent een eenvoudige benchmark van de kosten van de bezoekersvergunning. 5. Hoe beïnvloedt de regeling de leefbaarheid in de buurt? (Toezegging 599: de leefbaarheid mee te nemen bij de evaluatie van het parkeerbeleid en waar mogelijk ook bij de evaluatie van de bezoekersregeling parkeren). Hierbij gaan we vooral in op de vraag of de beïnvloeding van de leefbaarheid uit de evaluatie is af te leiden.

2.

Onze aanpak en het resultaat

Om een evaluatie uit te kunnen voeren op het gebruik van de bezoekersregeling parkeren is data benodigd. Voor deze evaluatie gaan we uit van de analyse van data over heel 2024. De bezoekersregeling is een product van P1, waarbij gebruikers een app krijgen om zich aan en af te melden. De aan- en afmelding wordt in het Nationaal Parkeerregister (NPR) geregistreerd. Het kenteken dat wordt geregistreerd wordt daarbij versleuteld, evenals de eventuele gegevens van de vergunninghouder zodat er geen privacygevoelige data wordt verwerkt. Bij de analyse van de data wordt gekeken naar de aan- en afmeldingen. Deze zijn exact geregistreerd. Vergunninghouders kunnen op elk gewenst moment bezoek aanmelden, dit betekent dat we specifiek ook gekeken hebben naar de tijd die gebruikt is tijdens de reguleringstijden (tijden dat er betaald parkeren van toepassing was). Ten aanzien van de vragen over de kosten van de bezoekersregeling wordt vooral gekeken naar de kosten die P1 heeft geoffreerd aan de gemeente tijdens de aanbesteding van het integrale parkeerbeheer in 2023.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

2 / 19

3.

Managementsamenvatting

We hebben het gebruik van de bezoekersregeling in Zoetermeer in het jaar 2024 geëvalueerd. Hierbij is naar vijf vragen gekeken. Vraag 1: Hoe wordt de huidige bezoekersregeling parkeren gebruikt? Uit de analyse van de gegevens blijkt dat heel 2024 dat er 1354 individuele gebruikers zijn van de bezoekersregeling. Deze gebruikers hebben in totaal 28.773 bezoekers aangemeld. In totaal is er voor ongeveer 63.730 uur geparkeerd met de bezoekersregeling tijdens de reguleringstijden. Over het jaar bezien is het gebruik in aantal transacties per maand redelijk constant. Het gebruik is het hoogst op de vrijdag en zaterdag. Ook zien we dat de meeste transacties in de middag en avond plaatsvinden. Conclusie is dan ook dat het gebruik aansluit bij het beoogde doel van de regeling, namelijk het sociaal bezoek van bewoners van het stadscentrum niet te raken door invoering van betaald parkeren in de avonduren. Vraag 2: Is het urensaldo afdoende in relatie tot het gebruik? Uit de cijfers blijkt dat het saldo van 70 uur per jaar over het algemeen voldoende is voor het overgrote deel van de gebruikers (74% van de gebruikers heeft voldoende aan dit saldo. Circa 45% van de huishoudens die in aanmerking komen voor de bezoekersregeling maakt hier gebruik van. Gezien over alle gebruikers zien we dat bijna 33% van het saldo niet gebruikt wordt.

Vraag 3: Wat zijn de kosten van de bezoekersparkeervergunning? De kosten van de regeling zijn uitgewerkt aan de hand van de tarieven die de uitvoerende partij heeft aangeboden in de Europese openbare aanbesteding in 2023. Deze tarieven zijn – vanwege de concurrentiegevoelige informatie – gerelateerd aan de raming die gemaakt is van de kosten voorafgaand aan de aanbesteding. Uit de analyse blijkt dat de kosten voor de gemeente Zoetermeer ongeveer € 36.285,- per jaar bedragen, wat neerkomt op circa € 27,- per bezoekersregeling per jaar. De kosten worden voor ongeveer 70% gedekt door de leges die de aanvragers betalen. Vraag 4: Hoe verhouden de kosten van de bezoekersparkeervergunning zich tot wat in den lande gebruikelijk is? Omdat de bezoekersparkeervergunning veel varianten kent en er in Nederland geen eenduidig of gemiddeld tarief wordt gehanteerd is een echte kostenvergelijking niet te maken. Gemeenten kiezen ervoor om of de vergunningaanvraag te beprijzen (via leges of via een tarief voor de parkeervergunning), of het saldo te beprijzen. Ook is een combinatie mogelijk, waarbij er een vergunningtarief is en saldo betaald moet worden, soms alleen bij te kopen saldo. In het eerste geval is de aanvrager degene die betaalt, bij kosten voor saldo is het ook mogelijk om de parkeerder/bezoeker te laten betalen.

We zien in den lande geen relatie tussen het reguliere uurtarief voor betaald parkeren en het tarief dat voor sociaal bezoek per uur moet worden afgerekend. Vraag 5: Hoe beïnvloedt de regeling de leefbaarheid in de buurt? In 2022 is kwalitatief onderzoek gedaan naar de bezoekersregeling. Hierin hebben bewoners aangegeven dat zij hechten aan de bezoekersregeling. Het doel van de bezoekersregeling is dat bewoners van het stadscentrum geen negatieve effecten ondervinden in hun sociale leven van de uitbreiding van de reguleringsuren in de avond. Hier lijkt de bezoekersregeling goed in te voorzien. De omvang van de huidige regeling (70 uur per jaar) is gerelateerd aan de tijd die Nederlanders besteden

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

3 / 19

aan sociaal bezoek. Dit is door het Sociaal Cultureel Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek in het verleden onderzocht. Kijken we naar het aantal uren per week die Nederlanders besteden aan sociaal bezoek, rekening houdend met het ontvangen van bezoek in verhouding tot het op bezoek gaan bij anderen en rekening houdend met de modaliteit (vervoerswijze) die hierbij gebruikt wordt dan concluderen we dat op basis van die gegevens Nederlanders zo’n 75 uur per jaar nodig hebben voor het ontvangen van hun sociaal bezoek. Onze conclusie is dan ook dat de huidige regeling van Zoetermeer (70 uur) vrijwel gelijk is aan het benodigde aantal uren en dan ook in voldoende mate bijdraagt aan het ongehinderd voortzetten van het sociale bezoek in het stadscentrum.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

4 / 19

4.

Uitwerking per evaluatievraag

Er zijn vijf vragen opgesteld voor deze evaluatie. Deze vragen zijn hierna per vraag nader uitgewerkt op basis van beschikbare data. In de volgende hoofdstukken zijn achtereenvolgend de volgende vragen beantwoord: 1. Hoe wordt de huidige bezoekersregeling parkeren gebruikt? 2. Is het urensaldo afdoende in relatie tot het gebruik? 3. Wat zijn de kosten van de bezoekersparkeervergunning? 4. Hoe verhouden de kosten van de bezoekersparkeervergunning zich tot wat in den lande gebruikelijk is? 5. Hoe beïnvloedt de regeling de leefbaarheid in de buurt? Met name de laatste drie vragen zijn niet vanuit de data over het gebruik beantwoord, maar hierbij is gekeken naar het inkooptraject (vraag 3) en naar benchmarkgegevens en andere onderzoeken (vragen 4 en 5). De bezoekersregeling betreft een parkeervergunning die bewoners in het stadscentrum van Zoetermeer kunnen aanvragen. De parkeervergunning wordt verder vormgegeven in de mogelijkheid om in te loggen op een app of een website waar het sociaal bezoek van de vergunninghouder op basis van kenteken kan worden aangemeld. Per kalenderjaar krijgt de vergunninghouder een saldo van 70 bezoekersuren. De vergunning is gratis voor bewoners van het stadscentrum. Om in aanmerking te komen voor de bezoekersparkeervergunning moet je ingeschreven staan op een adres in het betaald parkeren gebied in het stadscentrum.

Bezoek mag parkeren op de betaald parkeerplaatsen (niet in een parkeergarage) in het stadscentrum van Zoetermeer. Op de met een slagboom afgesloten parkeerterreinen kan het bezoek alleen parkeren wanneer deze zijn opengesteld voor het winkelend publiek. Op de betaalde parkeerplaatsen bij het busstation Centrum West mag het bezoek niet parkeren. Ingesteld is verder dat als het bezoek meer dan 4 uur en 38 minuten aaneengesloten parkeert er per dag niet meer uren worden afgeschreven. Dus bezoek dat meer dan 4 uur en 38 minuten parkeert kan de rest van de dag gratis parkeren. Deze regeling is begin 2023 ingevoerd om de bezoekersregeling op dit punt gelijk te trekken met de al bekende dagkaart. Na 4 uur en 38 minuten is een dagkaart voordeliger dan per uur betalen.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

5 / 19

5.

Hoe wordt de huidige bezoekersregeling parkeren gebruikt?

We zien over heel 2024 dat er 1354 individuele gebruikers zijn van de bezoekersregeling. Deze gebruikers hebben in totaal 28.773 bezoekers aangemeld. In totaal is er voor ongeveer 63.730 uur geparkeerd met de bezoekersregeling tijdens de reguleringstijden. Uiteraard worden regelmatig bezoekers buiten deze tijden aan- en afgemeld, als we dat meenemen is er voor ruim 76.000 uur geparkeerd. In het volgende overzicht is aangegeven hoeveel unieke (individuele) houders van een bezoekersparkeervergunning er per maand van het jaar gebruik gemaakt hebben van de regeling. Periode

Aantal unieke gebruikers

Totaal aantal transacties

Gem. aantal trans. per gebruiker in periode en zone

Gem. tijd (uren) per gebruiker in periode en zone

2024-01 2024-02 2024-03 2024-04 2024-05 2024-06

809 850 868 845 842 792

2.647 2.799 2.810 2.655 2.566 2.337

3,3 3,3 3,2 3,1 3,0 3,0

9,1 8,7 8,5 8,4 8,0 7,0

2024-07 2024-08 2024-09 2024-10 2024-11 2024-12

793 787 707 738 728 754

2.410 2.242 1.824 2.057 2.072 2.354

3,0 2,8 2,6 2,8 2,8 3,1

7,6 7,4 6,2 7,0 7,2 9,2

Tabel 1 - aantal vergunninghouders en het gemiddelde gebruik

De tabel maakt zichtbaar dat het gebruik in aantal transacties over het jaar redelijk constant is. Qua uur-verbruik zien we dit overzicht over heel 2024:

Aantal uur geparkeerd met bezoekersregeling

Uurverbruik bezoekersregeling per maand 2024

6063

6319

6183

5951

5706

5656 5120

5115

4823

4471

4543

3778

Tabel 2 - verbruik parkeeruren per maand

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

6 / 19

5.1 Gebruik naar weekdag Kijken we naar de vraag wanneer met name gebruik wordt gemaakt van de bezoekersregeling dan zien we qua weekdag en dagdeel het volgende beeld.

Tabel 3 - Transacties per weekdag

Te zien is dat het gebruik het hoogst is op de vrijdag en zaterdag. Bovenstaande tabel is ook omgezet naar een indeling per weekdag, waarbij de maanden in de kolommen staan. Dit laat iets duidelijker zien dat met name op de zaterdagen het gebruik in alle maanden hoger is:

Tabel 4 – Transacties per weekdag gesorteerd over de maanden

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

7 / 19

We zien hier dat met name de zaterdagen en vrijdagen in maart favoriet zijn om bezoekers aan te melden. 5.2 Gebruik naar dagdeel We hebben ook gekeken naar het gebruik van de bezoekersregeling per dagdeel. Werd er met name in de ochtend, middag, avond of nacht gebruik gemaakt van de regeling? In onderstaande tabel is opgenomen in welk dagdeel de meeste transacties vielen. Hierbij is niet gekeken naar de reguleringstijden, daardoor is ook te zien hoeveel transacties er in de nacht zijn geweest.:

800

1085 1121

966 927

1000

898 972

908 771

1045 1019

1077 1126

1138 1051

1231 1215

1201 1271

1286 1387

1200

Ochtend Middag

212

233

241

197

Avond Nacht

1

230

302

255

228 13

1

200

18

258

313

400

267

600

236

Aantal transacties

1400

1240 1256

1600

1316 1280

Aantal transacties naar dagdeel per maand in 2024

0

Tabel 5 - Transacties per dagdeel

We zien dat de meeste transacties in de middag en avond plaatsvinden. De nachtelijke transacties zien we overigens vooral op zondagen, waarbij bezoek soms ver buiten reguleringstijden wordt aangemeld en weer wordt afgemeld. Dit wordt mogelijk veroorzaakt doordat bewoners niet zeker weten wanneer hun bezoek weer vertrekt of omdat bewoners de reguleringstijden niet kennen en het bezoek voor de zekerheid aanmeldt. Kijken we verder naar de verbruikte parkeeruren dan zien we geen nachten meer voorkomen omdat hier alleen gekeken wordt naar de uren die verbruikt zijn binnen de reguleringstijden. Dit levert het volgende overzicht op.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

8 / 19

Tabel 6 - Geparkeerde tijd naar dagdeel

Het aantal parkeeruren in de ochtend is verwaarloosbaar klein, de regeling wordt vooral in de avonduren gebruikt. In de volgende tabellen wordt uitgewerkt of dit voor alle dagen van de week in dezelfde mate geldt.

Tabel 7 - Transacties naar dagdeel per weekdag

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

9 / 19

Duidelijk zichtbaar is de zondag, de tijden betaald parkeren zijn op zondag van 12:00u tot 17:00u, dat verklaart ook waarom op zondag feitelijk alleen in de middag gebruik wordt gemaakt van de regeling. Kijken we naar de verbruikte parkeertijd per dagdeel en per weekdag dan zien we dit beeld:

Tabel 8 - Geparkeerde tijd per dagdeel per weekdag

Ook hier zien we enerzijds de focus op de zaterdag en dat de regeling met name in de avonduren gebruikt wordt. 5.3 Conclusie gebruik bezoekersregeling We zien dat de bezoekersregeling gedurende het hele jaar gebruikt wordt, met een dipje in september en het hoogste aantal uren in februari van 2024. Verder wordt de regeling op elke weekdag gebruikt, waarbij de piek op vrijdag en met name op zaterdag ligt. Ingezoomd op een dag zien we met name dat de bezoekersregeling in de middag en vooral in de avond gebruikt wordt. Dit ligt in lijn met de oorsprong van de regeling, namelijk om het sociaal bezoek van bewoners van het stadscentrum niet te raken door invoering van betaald parkeren in de avonduren.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

10 / 19

6.

Is het urensaldo afdoende in relatie tot het gebruik?

De bezoekersregeling wordt door 1.354 huishoudens gebruikt in 2024. Dit is iets minder dan we eind december 2020 gemeten hebben, toen waren er 1.423 huishoudens die gebruik maakten van de regeling. In het gebied waar bewoners in aanmerking komen voor een bezoekersparkeervergunning bevinden zich ruim 3.000 woningen. Dit betekent dat ca. 45% van de huishoudens in het gebied gebruik maakt van de bezoekersparkeervergunning. De 1.354 individuele gebruikers hadden elk in ieder geval een saldo van 70 uur. In totaal is dit een saldo van minimaal 94.780 uur. Er is in totaal voor ongeveer 63.730 uur geparkeerd met de bezoekersregeling tijdens de reguleringstijden. Dit betekent dat 32,8% van het totale saldo niet gebruikt is. Zoals gezegd, hebben de individuele gebruikers in ieder geval een saldo van 70 uur. Uit de analyse van de gegevens blijkt dat er in 2024 ook gebruikers zijn met een hoger saldo. Het hoogste verbruikte saldo dat we konden terugvinden was 120 uur. Kijken we naar de verdeling van het verbruikte saldo dan zien we het volgende: Saldoverbruik

0-25%

25-50%

50-75%

75-100%

100%

>100%

Aantal gebruikers

195

254

256

297

174

178

Procentueel

14%

19%

19%

22%

13%

13%

Eindtotaal 1354

Tabel 9 - Mate van verbruik saldo

We zien 195 gebruikers minder dan 25% van hun saldo daadwerkelijk gebruiken. In totaal blijkt dat 74% van de gebruikers (ruim 1.000 gebruikers) voldoende heeft aan 70 uur. Zo’n 13% van de gebruikers lijkt hier niet voldoende aan te hebben, zij verbruiken hun volledige saldo. Zo’n 178 gebruikers beschikken over een hoger saldo. Navraag bij de uitvoerende partij namens de gemeente (parkeerbedrijf P1) levert de volgende verklaring op: Begin 2024 was er een probleem met de periodieke reset. Bij aanvang van de regeling in 2023 was de startdatum een maand uitgesteld (februari in plaats van januari), hierdoor is bij sommige gebruikers een fout ontstaan bij de berekening van het saldo. Dit is door P1 gecorrigeerd, maar daardoor kon het voorkomen dat sommige gebruikers meer verbruikt hebben dan het vastgestelde maximum. Dit probleem is opgelost en per 2025 komt dit niet meer voor. Een andere verklaring voor afwijkende saldo’s ligt in enkele landelijke storingen in de parkeerrechten database van de gemeente (het Nationaal Parkeerregister). Door de storing konden gebruikers hun bezoek niet afmelden, waardoor er teveel saldo werd afgeschreven. Bij gebruikers die dit hebben aangegeven is dit gecorrigeerd en zijn uren teruggeboekt.

6.1 Conclusie inzake de hoogte van het urensaldo in relatie tot het gebruik Het overgrote deel van de gebruikers met een saldo van 70 uren heeft voldoende aan dit urensaldo. We kijken daarbij niet naar de gebruikers met een hoger saldo dan 70 uren. Slechts een kleine 15% van de 1.176 gebruikers met een saldo van 70 uur maakt dit volledige saldo op, waarbij we aannemen dat voor hen het saldo niet voldoende is. Uit deze gegevens concluderen we dat het saldo van 70 uren over het algemeen voldoende is voor het overgrote deel van de gebruikers.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

11 / 19

7.

Wat zijn de kosten van de bezoekersparkeervergunning?

De bezoekersparkeervergunning in Zoetermeer kan door bewoners van het stadscentrum kosteloos worden afgenomen bij de gemeente, er dienen wel leges te worden afgedragen. Maar de regeling zelf, de app op de telefoon, de servers en de software zijn niet gratis voor de gemeente. De gemeente Zoetermeer besteedt het integrale parkeerbeheer al sinds invoering van het betaald parkeren uit aan marktpartijen. De meest recente aanbesteding van deze dienst vond plaats in 2023. In dit traject is een totaalpakket aan diensten rondom het parkeerbeheer uitgevraagd. Het parkeerbeheer betreft geen homogeen takenpakket. Er was dan ook sprake van een samengevoegde opdracht, bestaande uit: ● uitvoering parkeercontrole; ● invordering van naheffingsaanslagen parkeerbelasting; ● afhandeling van bezwaarschriften; ● uitgifte van parkeervergunningen en -ontheffingen; ● een digitaal, fysiek en telefonisch klantenloket; ● eerstelijns onderhoud van parkeerautomaten; ● financiële administratie en rapportage en bijbehorende dienstverlening. Ondanks de verscheidenheid aan taken heeft de gemeente Zoetermeer ervoor gekozen om de opdracht als één opdracht in de markt te zetten, om onderstaande redenen: ● Er is geen sprake van uitsluiting van leveranciers.

Meerdere marktpartijen bieden de opsomming van werkzaamheden en diensten aan en er zijn meerdere samenwerkingsvormen waarbij onderdelen door onderaannemers of in de vorm van samenwerkingsverbanden (combinaties) worden uitgevoerd. ● De gemeente wil één opdrachtnemer die eindverantwoordelijk is voor de parkeercontrole, het goed functioneren van de uitgifte van parkeerrechten (parkeervergunningen, -ontheffingen, bezoekersregeling en parkeerautomaten en de bijbehorende dienstverlening. Scheiding van deze diensten zou potentieel zorgen voor een risico op afstemmingsproblemen tussen leveranciers onderling, de beheersbaarheid en/of de aansprakelijkheid tussen meerdere leveranciers en zou de verantwoording voor een goede samenwerking tussen de diensten en systemen onnodig bij de gemeente neerleggen. Daarnaast hecht de gemeente grote waarde aan beheersbaarheid en aansturing vanuit één centraal punt, ook in geval van calamiteiten. ● Er is sprake van logisch samenhangende, onlosmakelijk met elkaar verbonden onderdelen, waarbij het onwenselijk is scherpe afbakeningen te definiëren. In de aanbesteding is getracht om – door middel van een uitgewerkt prijsformulier – zoveel mogelijk zicht te krijgen op de kosten van delen van de dienstverlening.

Echter kunnen inschrijvende marktpartijen uiteraard zelf bepalen hoe zij hun kosten verdelen over de posten die opgenomen zijn in het prijsformulier. Dit betekent dat de inschatting van de kosten op basis van de aanbiedingen een richting geven op de uiteindelijke kosten van de bezoekersregeling. Vanwege de concurrentiegevoeligheid kunnen we ook niet een direct overzicht van de prijzen vrijgeven. Om dit risico weg te nemen maken we gebruik van de raming van de kosten zoals deze voorafgaand aan de aanbesteding altijd wordt opgesteld. Daarmee is een goed beeld te geven van de kosten van een bezoekersregeling en kunnen we aangeven of de werkelijke kosten boven of onder deze raming zitten. Met betrekking tot de bezoekersregeling zien we de volgende kostenposten terug in de uitvraag, met daarachter de geraamde kosten:

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

12 / 19

Onderwerp

Geraamde stuksprijs/maandprijs

Werkelijke kosten zijn

Toetsing en uitgifte parkeervergunningen

€

Hoger dan geraamd

hosting applicatie bezoekersregeling (app/webapp/site) inclusief inrichten en hosten individuele bezoekersregelingen ten behoeve van de verstrekte bezoekersvergunningen

€ 2.000,-

Lager dan geraamd

Kosten voor het openstellen van een parkeerservicebureau (tellen deels mee voor de uitgifte van bezoekersvergunningen1

€ 180,-

Hoger dan geraamd

Totale maandkosten obv jaarlijks 1350 uitgegeven bezoekersvergunningen

€ 3.024,-

Vrijwel gelijk aan raming

7,50

Tabel 10: Raming kosten bezoekersvergunning

Uitgaande van circa 1350 bezoekersvergunningen komen we uit op een jaarbedrag aan kosten van € 36.285,-2. Op basis van deze informatie mogen we uitgaan van een prijs per bezoekersregeling per jaar van circa € 27,-. De gemeente hanteert geen tarief voor een bezoekersparkeervergunning, maar er worden wel leges geheven. In de Verordening op de heffing en invordering van leges 2024 staat dit opgenomen als tarief voor een parkeervergunning: 1.10.6.1 - het afgeven van een (gewijzigde) parkeervergunning als bedoeld in hoofdstuk 2 van de tarieventabel behorende bij en deel uitmakende van de Verordening parkeerbelastingen met een geldigheidsduur van maximaal een kalenderjaar: € 19,03. Dit betekent dat de kosten die door de marktpartij worden berekend aan de gemeente voor ongeveer 70% worden gedekt door de leges.

1 Hierbij is uitgegaan van ca. 10% van de kosten van het parkeerservicebureau ten behoeve van de

bezoekersregeling. De meeste parkeerproducten worden online afgenomen, maar omdat de bezoekersregeling door elk adres binnen het stadscentrum afgenomen kan worden is het de verwachting dat er voor dit product vaker een beroep gedaan wordt op het parkeerservicebureau. Daarom is ervoor gekozen om in deze doorrekening 10% van de kosten van het parkeerservicebureau toe te wijzen aan de bezoekersvergunning. 2 Dit bedrag is het resultaat van 1350 * € 7,50 plus 12 * € 2.180,-.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

13 / 19

8.

Hoe verhouden de kosten van de bezoekersparkeervergunning zich tot wat in den lande gebruikelijk is?

Veel gemeenten in Nederland kennen in enige vorm een visiteregeling of bezoekersregeling ten behoeve van het sociaal bezoek van bewoners in gereguleerde gebieden. Het primaire doel van deze regelingen is om bewoners van gereguleerde gebieden niet te veel te isoleren vanwege het betaald parkeren. De regelingen kent een aantal verschijningsvormen, waarbij allereerst onderscheid gemaakt moet worden tussen een regeling in een gebied met fiscaal betaald parkeren en een regeling in een vergunninghoudersgebied. 8.1 Betaald parkeren versus vergunninghouderparkeren Een bezoekersregeling bestaat bij veel gemeenten in de vorm van een saldo dat bewoners kunnen gebruiken om hun bezoekers aan te melden. Vaak kiezen gemeenten voor een bovenmatig groot saldo en een mogelijkheid om saldo bij te kopen. Dit laatste kan alleen als het gaat om gebieden met betaald parkeren, omdat in een vergunninghoudergebied geen tarieven zijn vastgesteld voor het parkeren. Tenslotte gaat het hier om een verkeersmaatregel en niet om fiscalisering. Dit betekent dat in vergunninghoudergebieden de regeling een vergunning betreft met een vast (uren)saldo waar niet bijgekocht kan worden. De bezoekersregeling is alleen nodig om te voorkomen dat een buurt of wijk volledig op slot gaat en er alleen maar geparkeerd kan worden door bewoners/belanghebbenden.

8.2 Fysieke verschijningsvorm van de bezoekersregeling De bezoekersregeling is geëvolueerd uit de kraskaart die vaak in setjes bij de gemeente kon worden aangeschaft. Met de komst van de mobiele telefoon en apps werd de fraudegevoelige kraskaart vervangen door een native app of webapp. Om de inclusiviteit te bevorderen wordt vaak naast de (web)app ook een telefonische regeling toegepast. Houders van een bezoekersvergunning die niet of minder digitaal vaardig zijn kunnen een telefoonnummer bellen, hun identificatienummer (pincode) doorgeven en aangeven welk kenteken er moet worden vastgelegd op hun bezoekersregeling of voor welk kenteken de parkering moet stoppen. Een native app of webapp werkt in principe hetzelfde, belangrijkste verschil tussen de twee is dat een native app via een appstore verkregen wordt, terwijl een webapp een website is die op het beginscherm van een mobiele telefoon geplaatst kan worden alsof het een native app betreft. De webapp is eenvoudiger bij te houden omdat er geen afhankelijkheid is vanuit de appstore en de uitwisseling tussen een website en de webapp is eenvoudiger. Je kunt bezoek aanmelden via de webapp op de mobiele telefoon en afmelden via de website op een willekeurige computer. Een webapp kan ook eenvoudiger gebruikt worden via verschillende operating systems, dus zowel via Android als via iOS.

Daarmee zien we dat de webapp versie van de bezoekersregelingen met name favoriet is bij leveranciers. Bewoners die een bezoekersvergunning aanvragen krijgen login gegevens voor de bezoekersregeling en kunnen daarmee een gedownloade native app gaan gebruiken of inloggen op een webapp. Identificatie loopt verder via e-mailadres en wachtwoord of pincode. 8.3 Kosten van een bezoekersregeling en wie betaalt De bezoekersregeling is een uitwerking van een parkeervergunning, veelal de bezoekersvergunning genoemd. Gemeenten gaan verschillend om de met de kosten voor de bezoekersvergunning. In Zoetermeer is de bezoekersparkeervergunning gratis aan te vragen, alleen betaalt de aanvrager wel leges (€ 19,03). Het verkregen saldo is wel gratis, maar kan niet opgehoogd worden. Er zijn ook gemeenten waar de vergunning volledig gratis aan te vragen is. Een vergunninghouder krijgt vervolgens een saldo aan parkeeruren, waarbij de vergunninghouder per verbruikt uur een bedrag betaalt. In andere gemeenten, betaalt de aanvrager een bedrag voor een bezoekersvergunning, waarbij men een gratis saldo aan uren krijgt. Vaak kan men uren bijkopen. Bewoners kunnen meerdere bezoekers gelijktijdig aangemeld hebben, dit betekent alleen dat het saldo sneller op zal gaan. In de meeste gemeenten betaalt de bewoner in feite de parkeerbelasting voor het bezoek.

Dit wordt niet altijd als even klantvriendelijk gezien, waardoor gezocht wordt naar mogelijkheden om bezoek zelf

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

14 / 19

te laten betalen voor het parkeren. Bij de oude kortingskaart die gebruikt kon worden bij een parkeerautomaat was het mogelijk om de bezoeker de kaart mee te geven om zelf – tegen korting – te betalen voor het parkeren. Met het uitdunnen van de parkeerautomaat en de toename van het gebruik van mobile parking providers werd dit steeds lastiger. Momenteel wordt een bezoekersregeling ontwikkeld waarbij het bezoek tegen korting zelf kan parkeren en betalen, de bewoner dient een deel van zijn/haar beschikbare uren toe te kennen aan het ‘bezoekersaccount’. Vervolgens kan de bewoner aan het bezoek een website, meldcode en pincode doorgeven. Het bezoek logt daarmee in, registreert het kenteken en betaalt de parkering met iDEAL. Het bezoek kan een parkering wel verlengen, maar krijgt bij eerdere beëindiging geen geld terug. 8.4 Machtigingen In toenemende mate wordt aan leveranciers van bezoekersregelingen gevraagd om de mogelijkheid van machtigen in te bouwen. Dit betekent dat de houder van een bezoekersvergunning zijn of haar (regelmatige) bezoeker(s) kan machtigen om zelf een aan- en afmelding te doen – via de (web)applicatie – bijvoorbeeld ten behoeve van mantelzorg - en deze machtiging ook weer kan intrekken of het toegekende saldo kan verhogen of verlagen. In dit geval kan de houder van de bezoekersvergunning een deel van het saldo toekennen aan een (regelmatige) bezoeker.

Deze bezoeker ontvangt een e-mail met daarin instructies, inloggegevens en wachtwoord hoe gebruik gemaakt kan worden van dit saldo. De houder van de bezoekersvergunning kan te allen tijde inzien hoelang en wanneer de bezoeker gebruik heeft gemaakt van zijn machtiging, en de gemachtigde krijgt voor de duur van de machtiging inzicht in het voor hem/haar resterende saldo. 8.5 Benchmarkgegevens enkele vergelijkbare gemeenten Voor de benchmark zijn vijf gemeenten gekozen met parkeerregulering. De keuze voor deze vijf gemeenten is hieronder toegelicht. Er is gekozen voor een vergelijk met de volgende gemeenten: Groningen, Alkmaar, Zwolle, Leiden en Leeuwarden. Om de volgende redenen zijn deze steden gekozen voor de benchmark: Gemeenten:

Inwonersaantal 01-01-2025

Keuzemotivatie:

Alkmaar

112.304

Vergelijkbaar in inwonersaantal

Groningen

244.807

Iets grotere gemeente ter referentie

Leeuwarden

129.970

Vergelijkbaar in inwonersaantal

Leiden

130.067

Vergelijkbaar in inwonersaantal

Zoetermeer

129.941

-

Zwolle

133.830

Vergelijkbaar in inwonersaantal

Voor de benchmark is een vergelijk gemaakt tussen de vijf verschillende bezoekersregelingen. Er is gekeken naar de tarieven, het aantal bezoekersuren, gebruik van de uren, de voorwaarden en het aantal aan te melden kentekens. Gemeenten hebben vaak een eigen manier van omgang met bezoekersregelingen. In onderstaande tabel zijn de bezoekersregelingen uiteengezet (cijfers 2025). Gemeente/ regeling

Alkmaar

Groningen

Leeuwarden

Leiden

Zoetermeer

Zwolle

Tarief

€0,17 per uur

€37,50 per jaar

€6,10 (per 10 kraskaarten)

Sector A €18 Sector B&C €8

Gratis/Leges

€14,85 per jaar

Uren:

600 uur per jaar 150 uur per jaar

1 dag geldig

20 uur per jaar

70 uur per jaar

8 of 18 uur afhankelijk van sector3

3 Uren op jaarbasis: sector 1,2,4,6,7,8 ongeveer 416 uur. In sector 3,5,9,10,11,12,13 is dat 936 uur.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

15 / 19

Gemeente/ regeling

Alkmaar

Groningen

Leeuwarden

Leiden

Zoetermeer

Zwolle

Uren: gebruik

Per jaar

Per jaar

Per dag

Per jaar

Per jaar

Per week

Opwaarderen uren

Nee4

Max. 650 uur5.

N.v.t.

Sector A max. Nee 300 uur Sector B&C max. 1000 uur

N.v.t.

Kosten opwaarderen

Nee

€0,50 per uur

N.v.t.

Sector A €270 Nee per jaar of €0,90 per uur Sector B&C €400 per jaar of €0,40 per uur

N.v.t.

Aantal kentekens

10 kentekens

Onbekend

Onbekend

Meerdere

Meerdere

Meerdere

Aanmelden en afmelden

App

App

App

App

App

App

Restitutie ongebruikte uren

Ja, boven €15 Nee, onder €15

Nee

N.v.t.

Ja

Nee

Onbekend

De verschillende gemeenten hanteren ook afwijkende voorwaarden. In onderstaand overzicht zijn van de benchmark-gemeenten deze voorwaarden weergegeven. Gemeenten:

Voorwaarden:

Alkmaar

● ● ● ● ●

U kunt (meestal) ook in 2 aangrenzende buurten parkeren;

● ● ● ● ● ● ●

U woont in een gebied met betaald parkeren;

● ● ●

De kraskaart geldt alleen in de blauwe zone waar u woont.

Groningen

Leeuwarden

U kunt maximaal 10 kentekens tegelijk aanmelden; Ingeschreven staan op een adres in BPR in de sector; U kunt maximaal 3 uur achter elkaar parkeren; In het centrum is bezoekersvergunning niet geldig op zaterdag.

U woont niet in de binnenstad; U kunt maximaal 1 bezoekersvergunning aanvragen per adres; Uw adres is niet uitgesloten van een bezoekersvergunning; De vergunning is alleen geldig in uw eigen wijk of buurt; Extra gekochte uren vervallen; U kunt een vergunning niet doorgeven of overnemen.

De kraskaart is 1 dag geldig. U koopt minimaal 10 kraskaarten per keer en maximaal 150 per jaar per adres. Na het kopen kunt u ze maximaal 3 jaar gebruiken.

4 Ongebruikte tegoeden gaan mee naar volgend jaar. 5 Groningen werkt met pakketten van 5, 10, 25 of 50 uur.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

16 / 19

Leiden

Zoetermeer

Zwolle

● ●

Bezoekersvergunning alleen geldig in zone waar u woont.

● ● ● ●

U kunt maximaal 1 bezoekersvergunning aanvragen per adres;

● ●

U kunt maximaal 1 bezoekersvergunning aanvragen per adres;

●

U moet ingeschreven staan op een adres in BPR in de sector.

Ingeschreven staan op een adres in BPR in de sector.

Ingeschreven staan op een adres in BPR in de sector; U vraagt elk jaar opnieuw uw vergunning aan; Als uw bezoek langer dan 4.38 parkeert dan parkeert uw bezoek de rest van de dag gratis. De 4.38 wordt van uw bezoekersuren afgehaald.

Vanaf 1 mei is het niet meer mogelijk een vergunning aan te vragen in sector 1 en sector 2 (binnenstad);

8.6 Conclusie ten aanzien van de kostenvergelijking van de bezoekersparkeervergunning Een echt kostenvergelijk is niet te maken, tenminste niet voor de kosten die bij de vergunninghouder/parkeerder in rekening worden gebracht. De bezoekersparkeervergunning kent vele varianten en heeft in Nederland geen gemiddeld tarief. Gemeenten kiezen ervoor om of de vergunningaanvraag te beprijzen (via leges of via een tarief voor de parkeervergunning), of het saldo te beprijzen. Ook is een combinatie mogelijk, waarbij er een vergunningtarief is en saldo betaalt moet worden, soms alleen bij te kopen saldo. In het eerste geval is de aanvrager degene die betaalt, bij kosten voor saldo is het ook mogelijk om de parkeerder/bezoeker te laten betalen. We zien in den lande geen relatie tussen het reguliere uurtarief voor betaald parkeren en het tarief dat voor sociaal bezoek per uur moet worden afgerekend. In veel gemeenten is het tarief voor de bezoekersregeling zeer laag gehouden, vaak is het verstrekte saldo juist weer hoog gehouden, waarbij uit onderzoek blijkt dat een groot deel hiervan niet gebruikt wordt.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

17 / 19

9.

Hoe beïnvloedt de regeling de leefbaarheid in de buurt?

Het doel van de bezoekersregeling is dat bewoners van het stadscentrum geen negatieve effecten ondervinden in hun sociale leven van de uitbreiding van de reguleringsuren in de avond. Bij de invoering van de ruimere reguleringstijden tot 23:00u is de regulering vormgegeven. Uit de nu geanalyseerde data is niet te herleiden wat het effect ervan is op de leefbaarheid. In maart/april 2022 heeft de afdeling Stadsbeheer van de gemeente opdracht gegeven aan de afdeling Onderzoek & Statistiek van de gemeente om de bezoekersregeling kwalitatief te evalueren. In dat onderzoek is onder andere gevraagd hoe bewoners aankijken tegen het gebruik van de bezoekersregeling in de toekomst en wat het parkeergedrag van hun bezoek zou zijn als de bezoekersregeling niet zou bestaan. Daarbij bleek dat het overgrote deel van de toenmalige gebruikers (93,4%) de bezoekersregeling wilde blijven gebruiken. Van de toenmalige bewoners die de regeling niet gebruikten dacht circa 64% waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk in de toekomst gebruik te gaan maken van de regeling. Uit hetzelfde onderzoek kwam dat de helft van de respondenten aangaf dat hun bezoek op straat zou parkeren in het betaald parkeergebied als de bezoekersregeling niet zou bestaan. Verder gaf 38,2% aan dat het bezoek in een parkeergarage zou gaan parkeren en zei 37,4% dat het bezoek niet zou komen.

5,6% van de respondenten had de optie ‘anders, namelijk’ geselecteerd. De door deze respondenten gegeven antwoorden zijn divers. Enkele respondenten gaven aan dat zij hun bezoek op hun eigen privé parkeerplaats zouden laten parkeren en dan zelf een andere plek voor hun auto zouden zoeken. Ook de mogelijkheid dat het bezoek in de blauwe zone zou gaan parkeren, werd vaker genoemd. Uit deze resultaten blijkt dat gebruikers veelal hechten aan de bezoekersregeling en deze graag willen laten voortbestaan. Als de regeling niet zou bestaan zien veel respondenten uit dit onderzoek wel alternatieven voor hun bezoek dat met de auto komt. De vraag die overblijft is of het aantal uren dat beschikbaar wordt gesteld nog te relateren is aan de leefbaarheid, in casu aan het te verwachten sociale bezoek van bewoners. Om hier antwoord op te kunnen geven hebben we gekeken naar het onderzochte sociale leven van Nederlanders. Oftewel, wat is een adequaat saldo voor een bezoekersregeling waarmee bewoners geen beperkingen hoeven opleggen aan hun sociaal bezoek. Dus hoeveel uren heeft een Nederlander nodig voor het parkeren van het sociale bezoek? Met het sociaal bezoek wordt het (bij)praten met anderen, face to face in de vrije tijd bedoelt.

Uit jarenlang onderzoek door het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) (zie bijvoorbeeld ‘De sociale staat van Nederland’) blijkt dat het aantal uren dat Nederlanders besteden aan sociale contacten vrijwel gelijk blijft en op ongeveer 8,2 uur per week zit. In het Tijdsbestedingsonderzoek van het SCP is dit urenaantal nader gespecificeerd. Zo zien we in tabel 9.6 uit ‘De sociale staat van Nederland 2017’ dat visite ongeveer 3,5 uur per week inneemt in de tijdsbesteding van Nederlanders. Hoewel de coronatijd hier een tijd verandering in kan hebben aangebracht is er geen aanleiding om te verwachten dat dit aantal momenteel erg anders ligt.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

18 / 19

Figuur 1 - tabel 9.6 uit 'De sociale staat van Nederland 2017

Nu mogen we er vanuit gaan dat een deel van het sociaal bezoek uit de directe omgeving van bewoners zal komen, waardoor de modaliteit van de bezoekers niet altijd de auto zal zijn. Gaan we uit van 50% bezoek dat met de auto komt dan adviseren wij op basis van deze gegevens om met de bezoekersregeling een saldo van maximaal ongeveer 75 uur per jaar beschikbaar te stellen voor sociaal bezoek. Dit is gebaseerd op 2,5 uur sociaal bezoek per week (afronding naar boven van 2,1: ervan uitgaand dat 60% van de 3,5 uur visite ontvangend bezoek betreft), vermenigvuldigd met 50 weken per jaar (een korte vakantie niet meegerekend dus), waarbij maximaal 60% van het bezoek met de auto komt. Dit afgezet tegen het huidige saldo van 70 uur betekent dat de bezoekersregeling in Zoetermeer in principe het sociaal bezoek niet in de weg hoeft te zitten en dus qua saldo een prima regeling is. Enige overweging zou nog kunnen zijn om naast dit vaste saldo een bijkoopregeling in te richten voor bewoners die veel meer bezoek ontvangen dan gemiddeld. 9.1 Conclusie bezoekersregeling en de leefbaarheid De bewoners hebben eerder al aangegeven in kwalitatief onderzoek van de gemeente dat zij hechten aan de bezoekersregeling. Het doel van de bezoekersregeling is dat bewoners van het stadscentrum geen negatieve effecten ondervinden in hun sociale leven van de uitbreiding van de reguleringsuren in de avond.

Hier lijkt de bezoekersregeling goed in te voorzien. De omvang van de huidige regeling is 70 uur per jaar, kijken we naar het ‘visite-gedrag’ van de Nederlanders en nemen we daarbij aan dat niet elke visite per auto wordt gebracht dan mogen we er vanuit gaan dat de huidige regeling bijdraagt aan het ongehinderd voortzetten van het sociale bezoek in het stadscentrum.

Evaluatie gebruik bezoekersregeling parkeren in 2024 / 3 juni 2025

19 / 19