Bijlage 1 - Concept Stadslobby

Visiedocument Erfgoedcentrum

VAN ERFGOEDCENTRUM NAAR ‘STADSLOBBY’ “Het visitekaartje van Zoetermeer” Werktitel

DE STADSLOBBY Het visitekaartje van Zoetermeer De Stadslobby is een nieuwe culturele voorziening in Zoetermeer. Het is de plek in Zoetermeer waar het ontstaan van de stad wordt verteld én beleefbaar is. Tegelijkertijd wordt er gesproken over het heden en vooruit gekeken naar de toekomst. De deuren staan er open voor alle Zoetermeerders. Het is een plek waar het gesprek op gang komt, zowel tussen burgers als tussen gemeente en burgers. Kortom, in de Stadslobby ontstaat een levendige plek, waar educatie en ontspanning samenkomen. De Stadslobby biedt een breed perspectief op Zoetermeer, zowel middels programma als programmering.

DE STADSLOBBY In de Stadslobby staat het vertellen in, de breedste zin van het woord, van het Verhaal van Zoetermeer centraal. Dit vormt de aanleiding, en daarmee in zekere mate het bestaansrecht, van een Erfgoedcentrum c.q. Stadslobby.

De Stadslobby [werktitel] is expliciet geen museum volgens de normen van de museumverening. Wel is het van belang dat de bezoeker een erfgoedbeleving geboden wordt. Daarnaast onderscheidt het zich door een meer gevarieerd programma door aanvullende functies. Het is een laagdrempelige plek waar dynamiek wordt gecreëerd doordat verschillende programma’s gehuisvest zijn in het centrum. De plek nodigt uit en faciliteert herhaalbezoek. Visie Zoetermeer heeft een bijzondere historie – een verhaal dat het verdient om bekend te zijn bij zowel al haar bewoners, als daarbuiten. Vandaag is de geschiedenis van morgen, maar vandaag wordt ook gewerkt aan morgen. Toekomst, heden en verleden komen samen in de Stadslobby.

Missie Een centrale, toegankelijke plek creëert laagdrempelige toegang tot het erfgoedverhaal van Zoetermeer, waarin wisselende perspectieven, periodes en thema’s belicht worden. Ambitie De Stadslobby drukt een stempel op het culturele programma van Zoetermeer. In die zin dat het voor de Zoetermeerder een aanvullende plek is voor de vrije tijdsbesteding. Daarnaast is de Stadslobby een plek waar ambtenaar en burger elkaar op een laagdrempelige manier ontmoeten. Bezoekersaantallen Het doel is om jaarlijks minstens 10.000 bezoekers in de Stadslobby te verwelkomen, de ambitie is om dit naar 20.000 te laten doorgroeien. Naam De naam ‘Stadslobby’ is op het moment een werktitel. Deze is gekozen om het ‘stoffige’ karakter van ‘Erfgoedcentrum af te koppelen. In een volgende fase kan een definitieve besluit gemaakt worden, passend bij de plek van de Stadlobby.

KERNWAARDEN STADSLOBBY

Ontmoeten

Pionieren Begrijpen

KERNWAARDEN In de Stadslobby staan drie kernwaarden centraal; een verbindende factor tussen de programmaonderdelen. De gekozen kernwaarden zijn zowel in het verlengde van erfgoed als in het verlengde van programma en programmering inzetbaar. (B1: beleven) Begrijpen

Ontmoeten

Pionieren

Begrip geeft erfgoed waarde; betekenis. Het geeft aanleiding tot gesprek.

Ontmoeting maakt erfgoed zichtbaar en geeft erfgoed door.

Erfgoed ontstaat vaak vanuit een innoverende gedachte van een persoon en/of groep.

De Stadslobby faciliteert het kunnen plaatsen van het Verhaal van Zoetermeer - wat leidt tot meer binding met de stad.

In de Stadslobby vinden vele ontmoetingen plaats, zowel tussen burgers als tussen burger en ambtenaar. Zowel gepland als ongepland.

Ontwikkeling staat centraal in de stadslobby, zowel van de bezoeker als van de stad.

verleden

heden

toekomst

SCHEMA PROGRAMMAONDERDELEN

Kleur staat voor bezoekersstroom

STADSATELIER Het Stadsatelier verbindt de burger met erfgoedpartijen én de gemeente Zoetermeer.

BG

De grote tafel is een plek voor alle gebruikers van het Stadsatelier. Het gebruik verschilt per partij; de partijen zijn een dagdeel / een paar dagdelen per week aanwezig – het Stadsatelier is daarmee hun thuis. Voor HGOS en Stadsarchief geldt dat niet, zij zijn wel onderdeel van het Stadsatelier, maar respectievelijk incidenteel aanwezig of aanwezig via digitale ontsluiting (waarbij stukken toegankelijk zijn die enkel op het netwerk van de gemeente toegankelijk zijn). Goed om atelier stadsbouwmeester hier apart te noemen: spreekuren en bijeenkomsten houdt hij op deze locatie. Beoogde aanwezigheid ca. 1,5 – 2 dagen.

ONTMOETEN

BEGRIJPEN

PIONIEREN

EXPOSITIEVISIE: STAD MET VERHAAL Het erfgoed is van belang voor de identiteit van Zoetermeer. Er dient een fysieke plek een plek te zijn in Zoetermeer waar dit samen komt, immers zonder verleden geen heden, en zonder heden geen toekomst.

In het verlengde daarvan is wezenlijk om te weten voor wie en met welk doel we bepaald erfgoed bewaren én zichtbaar maken. In totaliteit zou het Verhaal van Zoetermeer verteld moeten worden.

Een verhaal van Zoetermeer in een notendop Het eerste stukje geschreven geschiedenis van Zoetermeer werd in de 15e eeuw op papier gezet. Echter al een paar eeuwen eerder vestigden de eerste bewoners zich al rondom het Soetermeer. Van klein gehucht, naar dubbeldorp ZegwaartZoetermeer tot het Zoetermeer in haar huidige vorm is er door de eeuwen heen veel – letterlijk – gebouwd aan de stad. Zoetermeer heeft gedurende het begin van haar bestaan vaker vooropgelopen in ontwikkelingen op verschillende aspecten; gebiedsontwikkeling (2e polder van Nederland) infrastructuur (A12 en Spoorlijn), woningbouw (groeikern Zoetermeer), ondernemerschap (Nutricia en Spar). Anno 2023 is Zoetermeer de 10e stad van Nederland.

Uniek aan Zoetermeer is de aanwezigheid van twee stadcentra; één al eeuwen oud en de ander nog geen één eeuw oud. Dan zijn de wijkcentra nog niet eens genoemd. Er zijn tal van verhalen te vinden op deze Zoetermeerse bodem, sommige bekender dan andere, maar allemaal waard om verteld te worden. Of het nu gaat over historische verhalen, verhalen of contemplaties richting de toekomst.

Rode geschiedenislijn De rode lijn stoelt op de hiernaast genoemde thema’s. Deze zijn onttrokken aan periodes op chronologische volgorde. De thema’s bieden kans om verleden heden en toekomst buiten de context van de chronologie met elkaar te verbinden. Tegelijkertijd zorgen de thema’s voor aansluitingspunten in voor diverse exposities. De thema’s zijn nog niet vastgesteld. Kort gezegd vormt de rode lijn de kapstok waaraan elk verhaal over Zoetermeer opgehangen kan worden.

1. Het Soetermeer

2. Polders & Palenstein 3. Boterdorp 4. Forensendorp

5. New Town 079 6. De volwassen Stad 7. Stad voor de toekomst

Raamwerk voor het erfgoedverhaal Het raamwerk op de volgende pagina verbindt de thema’s aan het type erfgoed dat in Zoetermeer aanwezig is. Wanneer ingevuld geeft het raamwerk de essentiële onderdelen weer van de permanente tentoonstelling; kaders waarbinnen opdracht gegeven kan worden aan de ontwerper van de tentoonstelling. Wanneer leeg nodigt het raamwerk uit tot invulling; het biedt andersom handvatten om invullingen van wisseltentoonstellingen te cureren. Vanuit het raamwerk is het mogelijk om de rode lijn te extraheren in de geschiedenis van Zoetermeer.. In een vervolgfase is het de overweging waard om naast de rode lijn een overkoepelend thema van Zoetermeer te duiden, zoals dat tevens is gedaan met ‘New Town’. Een dergelijk thema kan ingezet worden ten behoeve van een bredere citymarketing.

Type erfgoed 1.

Archeologie

2.

Monumenten • Onroerend

3.

Landschap

4.

Roerend erfgoed • objecten

5.

Immaterieel erfgoed • Verhalen • ambachten

Het verhaal van Zoetermeer in beeld “Een beeld zegt meer dan 1000 woorden.” In de collage zijn zowel de thema’s verwerkt als de types erfgoed. Het geeft daardoor direct een beeld van de diversiteit aan erfgoed in Zoetermeer. De collage zet aan tot vragen, een gesprek en het delen van kennis over het verhaal van Zoetermeer. Het is een beeld dat ondersteunend is bij het uitdragen van het doel van de Stadslobby. Zodoende heeft de collage potentie om in te zetten ten behoeve van participatie. In de komende periode zal verkend worden op welke manier dit vormgegeven kan worden.