Document · PDF

Agenda voor de vergadering Adviescommissie Vervoersautoriteit (AcVa) Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) d.d. 28 september 2022

Commissie Plenair 26 september 2022, gemeente ZoetermeerBij agendapunt: Voorbespreking Adviescommissies Vervoersautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH d.d. 28 september 202217.712 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De omvang van de rijksgarantstelling was beperkt (maximaal 150 miljoen in plaats van de maximaal benodigde 500 miljoen) maar daarbovenop en vooral stonden en staan de door het Rijk gekozen doelstellingen en gestelde voorwaarden haaks op het streven naar herstel van het OV richting het voorzieningenniveau van 2019. Na grondige bestudering kwamen wij als gezamenlijke DO’s op 7 juli jl. tot de conclusie dat het nieuwe Kabinetsvoorstel de komende jaren het OV niet kan redden van verschraling laat staan de sector helpt om de komende jaren terug te groeien naar het niveau van 2019. Bovendien legt het voorstel ook in 2023 nog een deken over de doorontwikkeling van de OV-markt, omdat het Kabinet extra reizigersopbrengsten volledig mindert op de vangnetbijdrage. Terwijl deze ontwikkeling juist in deze periode van herstel en doorgroei in verband met bereikbaarheidsopgaven maar ook voor de woonopgave en de klimaat- en energietransitie noodzakelijk is. Toen I&W in het NOVB van 8 juli jl. geen ruimte gaf om via aanpassingen van de gestelde voorwaarden alsnog tot elkaar te komen hebben de gezamenlijke DO’s het voorstel in NOVBverband afgewezen. We zijn oprecht teleurgesteld dat we ondanks de mogelijkheden die er ons inziens nog wel degelijk waren niet tot elkaar gekomen zijn.

Het Rijk heeft na het NOVB wel aangegeven de voorgenomen regeling desondanks toch uit te werken en voor 1 oktober 2022 te publiceren. Voor MRDH betekent dit dat na de zomer een beoordeling moet plaatsvinden van de uitgewerkte regeling; daarna kan alsnog bepaald worden of de vangnetregeling voor de MRDH en haar vervoerbedrijven toegevoegde waarde heeft en of het dus wenselijk is dat de MRDH een beroep doet op de door het Rijk opgestelde vangnetregeling. Voor een uitgebreidere toelichting op het proces wat betreft de gesprekken met het Rijk verwijzen we u naar de bijlage van deze brief. Betekenis voor het regionaal Transitieprogramma OV en corona MRDH Het vooralsnog ontbreken van een vangnetregeling voor 2023 heeft geen gevolgen voor het proces dat is ingezet met de herijkingen van het regionaal Transitieprogramma, en waarover wij u hebben geïnformeerd op 9 juni 2022. Immers, bij dit proces is reeds rekening gehouden met het ‘worst case scenario’ dat er geen sprake zou zijn van aanvullende rijkssteun. Dat betekent dat in het najaar 2022 herijkingsvoorstellen gedaan zullen worden voor de overbruggingsjaren 2023 en 2024, inclusief voorstellen wat betreft het al dan niet verlengen van eerder genomen tijdelijke maatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona. Deze herijkingsvoorstellen zullen tevens de (eventuele) vervoerkundige wijzigingsvoorstellen voor de 2

dienstregeling 2023 bevatten en daarmee de reguliere vervoerplanprocedure vervangen. Ten opzichte van de op 9 juni gecommuniceerde besluitvormingsdatum vindt één wijziging plaats. Om vervoerbedrijven en (nieuwe) regiobestuurders meer gelegenheid te geven voor zorgvuldige voorbereiding en besluitvorming, zullen de herijkingsvoorstellen op/rond 15 september 2022 openbaar gemaakt en verzonden worden naar de leden van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit, de Adviescommissie Vervoersautoriteit en de consumentenorganisatie. Op/rond 5 oktober 2022 zal besluitvorming plaatsvinden in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Deze herijkingsvoorstellen zullen gebaseerd zijn op: De meest actuele inzichten wat betreft (verwachte) reizigersaantallen en opbrengsten; De meest actuele ontwikkelingen wat betreft het beschikbare personeel bij vervoerbedrijven; De beoordeling van de uitgewerkte vangnetregeling van het Rijk en de meerwaarde van deze regeling voor MRDH en haar vervoerbedrijven. De wethouders Verkeer en Vervoer zijn in de periode tussen 15 september en 5 oktober in de gelegenheid om zorg te dragen voor de afstemming binnen de eigen gemeenten. Met vriendelijke groet, Namens de bestuurscommissie Vervoersautoriteit MRDH,

b/a

J.W. Immerzeel adjunct secretaris

Bijlage: Toelichting op overleg met Rijk over vangnetregeling 2023 Het Rijk, de OV-bedrijven en Decentrale Overheden (DO’s) hebben in het Nationaal OV-Beraad (NOVB) van 8 juli jl. uiteindelijk geen overeenstemming weten te bereiken over een pakket aan maatregelen om dreigende verschralingen in het OV in 2023 om te buigen naar een groeiperspectief. Naar onze stellige overtuiging als DO’s (alle provincies, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, Vervoerregio Amsterdam en OV-bureau Groningen Drenthe) waren de voorliggende voorstellen van het Rijk onvoldoende. De omvang van de rijksgarantstelling was beperkt (maximaal 150 miljoen in plaats van de maximaal benodigde 500 miljoen) maar daarbovenop en vooral stonden en staan de door het Rijk gekozen doelstellingen en gestelde voorwaarden haaks op het streven naar herstel van het OV richting het voorzieningenniveau van 2019. Komende weken moeten wij nu - ondanks het niet tot stand komen van landelijke afspraken – per concessie de dienstregeling en het OV-aanbod in 2023 op hoofdlijnen bepalen. Het is buitengewoon spijtig dat we geen overeenstemming konden bereiken over 2023. De afgelopen jaren is intensief en collectief gewerkt aan het overeind houden van het OV als vitale sector. De staatssecretaris kiest nu voor een vangnetregeling, die weliswaar mogelijkheden biedt, maar waarmee veel concessies niet uit de voeten kunnen.

Als DO’s betreuren we dat, juist omdat we willen blijven zorgen voor een aantrekkelijk regionaal OV met een goede dienstverlening aan de reiziger. Nu en in de toekomst. Nederland staat voor grote uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid, woningbouw en verduurzaming. Goed OV is daarbij onmisbaar. Herstelvraagstuk 2023/2024 na de coronapandemie Na de uitbraak van corona in maart 2020 werd het OV door het Rijk bestempeld als vitale sector. Het Rijk vroeg de OV-sector om het voorzieningenniveau grotendeels in stand te houden, maar gaf tegelijkertijd een negatief reisadvies en voerde een mondkapjesplicht in. Aangezien hierdoor alle concessies financieel uit evenwicht raakten, zijn er de afgelopen jaren meerdere opvolgende ‘beschikbaarheidsafspraken’ gemaakt tussen Kabinet, OV-bedrijven en ons als gezamenlijke DO’s. Deze NOVB-afspraken betroffen het minimale voorzieningenniveau, de bekostiging daarvan en de gewenste transities in de OV-sector (nog aantrekkelijker OV, spreiding reizigers, verbetering werkklimaat en arbeidsproductiviteit, wendbare concessies etc.). In totaal zijn in 5 tranches afspraken gemaakt, van maart 2020 tot en met december 2022, dus tot eind van dit jaar. Met de afspraken werd het voorzieningenniveau grotendeels in stand gehouden, landelijk gemiddeld 90% van 2019. Om dat te bekostigen bleven alle DO’s hun volledige exploitatiebegroting inzetten.

En accepteerden de OV-bedrijven in 2020 verlies en zagen zij in 2021 en 2022 af van rendement. In aanvulling daarop stelde het Rijk zich – onder aftrek van decentrale bijdragen en de reizigersopbrengsten die wel binnen kwamen – garant voor voldoende aanvullende middelen (Beschikbaarheidsvergoeding BVOV). Over de totale periode brengen de decentrale overheden ongeveer 0,5 miljard aan extra bijdragen in, en het Rijk 2,5 miljard (waarvan plm. 1,25 miljard voor NS). In de loop van 2021 werd duidelijk dat de terugkeer van reizigers in het OV naar het niveau van 2019 tot aan 2025 kan duren. Daarmee zouden de OV-concessie ook in 2023 en 2024 financieel nog niet in balans komen. Om desondanks te voorkomen dat het OV na 2022 alsnog verder zou moeten afschalen, en om het voorzieningenniveau na 2022 weer te kunnen laten teruggroeien richting het niveau van 2019 spraken we begin december 2021 met staatssecretaris Van Weyenberg (I&W) af om ook afspraken voor te bereiden voor 2023 en 2024. Af te ronden in het eerste kwartaal van 2022.

Gezamenlijk transitiepakket OV 2023/2024 Op basis van deze afspraak werd begin dit jaar gezamenlijk in NOVB-verband een passend maatregelenpakket voor 2023 en 2024 ontwikkeld. Het gezamenlijke doel was om het voorzieningenniveau minimaal vergelijkbaar te houden met 2022, en ook om weer mee te groeien met de weer aantrekkende reizigersaantallen richting het voorzieningenniveau van 2019. Die ontwikkeling moest dan ook de basis bieden voor verdere doorgroei de komende jaren. Dit in lijn met het Toekomstbeeld OV2040, en ook in verband met bijdragen die het OV moet leveren aan de grote maatschappelijke opgaven, zoals wonen en verstedelijking, leefomgevingskwaliteit, klimaat en brede welvaart (tegengaan vervoerarmoede). Om dit doel mogelijk te maken, en OV-bedrijven extra te stimuleren om in te zetten op reizigersherstel, kwamen we tot op het volgende model voor een transitievangnet OV 2023/2024: de decentrale overheden trekken hun exploitatiebijdragen ook voor 100% naar 2023 en 2024 door (net als in 2020, 2021 en 2022); het Rijk garandeert een transitievangnet, tot september 2024. Daarbij verlaagt het Rijk ten opzichte van de huidige systematiek BVOV 2022 haar gegarandeerde bijdrage (referentiejaar 2019, geïndexeerd), maar hoeven de concessiehouders (c.q. opbrengstverantwoordelijke overheden) een substantieel deel van hun reizigersopbrengsten niet van die bijdrage af te trekken.

Tevens dragen concessiehouders weer kostenrisico’s (conform het publiek-private stelsel van de Wet personenvervoer 2000). Bij dit pakket werd tevens een aantal eerder gemaakte transitie-afspraken geactualiseerd en uitgebouwd. Het pakket zou in 2023 van de DO’s opnieuw ruim 50 miljoen aan extra bijdragen vragen, en zou bij nog echt tegenvallende reizigersopbrengsten van het Rijk een garantiebijdrage van ongeveer 500 miljoen vragen (ongeveer 250 miljoen NS en 250 miljoen decentraal). Terugtrekkend Kabinet Eind maart maakte het Kabinet echter een terugtrekkende beweging rond de pandemie. Staatssecretaris Heijnen gaf in lijn daarmee in het NOVB van 14 april 2022 aan dat het Kabinet de lopende afspraken (die zijn toegesneden op een pandemie-situatie, maar niet op een daarop volgende transitie- en herstelfase) wilde doortrekken tot heel 2022. Maar geen verdere transitieafspraken meer wilde maken voor 2023 en 2024. De reizigersprognoses voor 2023 van het Kennis instituut Mobiliteit (KiM) rechtvaardigden dit besluit volgens het Kabinet ook. Dit besluit is door de gezamenlijke DO’s besproken in de zogeheten BACM+ van 16 april 2022. Besloten werd het aanbod voor 2022 toch te accepteren, maar ook om zowel via een lobbytraject als via nader overleg met I&W alsnog te proberen tot afspraken voor 2023 en 2024 te komen.

De DO’s zagen zich vanwege de nu dreigende tekorten en de noodzaak om deze zomer keuzen te maken over het OV-aanbod in 2023 verder genoodzaakt om alvast vervoerplannen voor 2023 voor te bereiden zonder afspraken in NOVB-verband. Verdere verschraling is daarbij aan de orde, het voorzieningenniveau van 2019 raakt steeds verder uit beeld. Toch een Kabinetsvoorstel voor een transitievangnet 2023 In mei en juni leidde dit Kabinetsbesluit tot groeiende maatschappelijke weerstand. Naast de DO’s en de OV-bedrijven wendden ook organisaties van reizigers, werknemers, milieubelangen en studenten en veel gemeentelijke vertegenwoordigers zich onder de noemer ‘#methetOV’ direct of via de media tot Kabinet en Tweede Kamer om verdere verslechtering van OV-aanbod te voorkomen.

Uiteindelijk kwam het Kabinet mede door de maatschappelijke en politieke aandacht en een herbezinning op de onzekerheden rond de KiM-prognoses eind juni tot een bijstelling van haar koers. Staatssecretaris Heijnen toonde zich alsnog bereid tot afspraken over een transitievangnet 2023. Dat was een belangrijke stap waarvoor wij grote waardering hadden, en op basis waarvan de besprekingen in NOVB-verband werden hervat. In die besprekingen werd echter duidelijk dat I&W er niet voor koos om alsnog haar bijdrage in het eerder gezamenlijke ontwikkelde maatregelenpakket in te vullen. In plaats daarvan werd een nieuw voorstel aan het NOVB voorgelegd, vanuit een aangepaste doelstelling. Niet langer koerst het Kabinet als doelstelling van het gezamenlijk maatregelenpakket op behoud van het bestaande voorzieningenniveau en stimulansen om terug te groeien naar het niveau van 2019. In plaats daarvan kiest het Kabinet als uitgangspunt: ‘aanbod volgt reizigersvraag’. Dit betekent echter bij toepassing van het meest waarschijnlijke groeiscenario in 2023 en 2024 een verder verschraald OV-aanbod met risico op een neerwaartse spiraal de volgende jaren. Het door I&W voorgestane ‘Transitievangnet 2023’ volgt grotendeels de systematiek van de huidige BVOV22.

Daarbij zijn voorwaarden dat de overheden hun bijdragen 100% doorzetten, dat alle reizigersopbrengsten die in 2023 worden gerealiseerd in mindering worden gebracht op de vangnetbijdragen en dat OV-bedrijven geen rendement mogen maken. Echter ten opzichte van 2022 wordt ook een aantal aanpassingen doorgevoerd: De eenmalige rijksgarantiebijdrage voor 2023 bedraagt maximaal € 150 miljoen voor de hele OV-sector, waar de DO’s en OV-bedrijven eerder hadden aangegeven een garantstelling van maximaal 500 miljoen nodig te hebben (NS 250, decentraal 250). Van deze 150 miljoen komt ongeveer 100 miljoen beschikbaar voor decentrale concessies, waarbij het Rijk van concessieverleners en concessiehouders vraagt om een aanvullende 50 miljoen extra vangnetbijdrage (verhouding 2/3e -1/3e per concessie). Dit kan een financiële bijdrage zijn, maar het kunnen ook concessiemaatregelen zijn, bijvoorbeeld via de dienstregeling of via tariefmaatregelen. Het berekende bedrag per concessie is een maximum, berekend op (geïndexeerd) 82% reizigersopbrengsten ten opzichte van 2019. Mocht een concessie dit percentage in 2023 niet realiseren dan is dat voor risico van de DO’s. Bij een nieuwe coronagolf worden overigens aanvullende maatregelen door het Kabinet overwogen. Geen afspraken, maar Kabinet zet regeling wel open Na grondige bestudering kwamen wij als gezamenlijke DO’s op 7 juli jl.

tot de conclusie dat het nieuwe Kabinetsvoorstel de komende jaren het OV niet kan redden van verschraling laat staan de sector helpt om de komende jaren terug te groeien naar het niveau van 2019. Bovendien legt het voorstel ook in 2023 nog een deken over de doorontwikkeling van de OV-markt, omdat het Kabinet extra reizigersopbrengsten volledig mindert op de vangnetbijdrage. Terwijl deze ontwikkeling juist in deze periode van herstel en doorgroei in verband met bereikbaarheidsopgaven maar ook voor de woonopgave en de klimaat- en energietransitie noodzakelijk is. Toen I&W in het NOVB van 8 juli jl. geen ruimte gaf om via aanpassingen van de gestelde voorwaarden alsnog tot elkaar te komen hebben de gezamenlijke DO’s bij monde van onze NOVB-vertegenwoordigers gedeputeerde Fleur Gräper (Groningen) en VRA-voorzitter Melanie van der Horst het voorstel in NOVB-verband afgewezen. We zijn oprecht teleurgesteld dat we ondanks de mogelijkheden die er ons inziens nog wel degelijk waren niet tot elkaar gekomen zijn. Overigens vervalt daarmee nu het geheel aan transitie-afspraken zoals dat begin dit jaar voor 2023 was voorbereid. Beoogde bijdragen en toezeggingen daarin van DO’s, zoals het volledig 6

doorzetten van meerjarig begrote exploitatiesubsidies, een voorzieningenniveau 2023 dat minimaal vergelijkbaar is met 2022 en dat meegroeit met de reizigersontwikkeling, het volledig rookvrij maken van het hele OV, en versnelde besluitvorming over het bestuursakkoord toegankelijkheid zijn hiermee niet omgezet in harde landelijke afspraken die ons als DO’s ook binden. Het Rijk heeft na het NOVB wel aangegeven de voorgenomen regeling desondanks toch uit te werken en voor 1 oktober 2022 te publiceren. Hiermee komt in beginsel voor decentrale OVconcessies alsnog zo’n 100 miljoen aan garantiemiddelen beschikbaar. Mits aan de voorwaarden wordt voldaan kan dus vanaf 1 oktober 2022 voor een OV-concessie een vangnetbijdrage 2023 worden aangevraagd. Omdat elke OV-concessie in Nederland uniek is, is dat een keuze die wij nu per concessie kunnen en moeten maken, met het oog de vervoerplannen 2023 en vervolgperspectieven. We hopen overigens van harte dat ons pleidooi voor betere voorwaarden bij de nadere uitwerking van het transitievangnet alsnog mee genomen wordt, en blijven uiteraard ook bereid tot nadere gesprekken daarover.

Voor MRDH betekent dit dat na de zomer een beoordeling moet plaatsvinden van de uitgewerkte regeling; daarna kan bepaald worden of de vangnetregeling voor de MRDH en haar vervoerbedrijven toegevoegde waarde heeft en of het dus wenselijk is dat de MRDH een beroep doet op de door het Rijk opgestelde vangnetregeling. Tenslotte Wij hebben sinds de OV-decentralisaties aan het begin van deze eeuw in heel Nederland een goed, reizigersvriendelijk en op veel plaatsen hoogwaardig OV-systeem opgebouwd. Velen gaven de afgelopen maanden steun aan het de noodzaak om dit systeem in 2023 in stand te houden en weer een groeiperspectief te geven richting het niveau van 2019. Daarvoor willen wij alle betrokkenen danken. We moeten nu roeien met de riemen die we hebben, maar blijven met alle betrokken partijen zoeken naar het wenkende lange termijn perspectief waarin het OV een cruciale bijdrage levert aan de bereikbaarheidswensen van reizigers en de grote maatschappelijke vraagstukken. Dat zijn wij aan alle reizigers en de samenleving als geheel verplicht!

Westersingel 12 Postbus 21012 3001 AA Rotterdam Telefoon 088 5445 100 E-mail: informatie@mrdh.nl Internet: www.mrdh.nl Bankrekeningnummer: NL96 BNGH 0285 1651 43 KvK nummer:62288024

BESTUURSBERICHT Aan

BcVa

M.J. Rosier

Datum

Van

J.W. Immerzeel

Onderwerp

Slechts beperkte opschaling zomerdienstregeling RET, HTM en EBS per 22 augustus 2022 ONDER EMBARGO TOT 12 AUGUSTUS

9 augustus 2022

Geachte leden van de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit MRDH,

Onder embargo tot vrijdag 12 augustus, het moment dat EBS, HTM en RET met de communicatie naar de reizigers starten, stuur ik u onderstaand bericht. Hierbij informeer ik u dat EBS, HTM en RET mij hebben laten weten dat zij door personeelstekorten, op maandag 22 augustus niet (volledig) kunnen opschalen van de zomerdienstregeling naar de reguliere dienstregeling. Een opeenstapeling van oorzaken is daar debet aan. De vervoerders geven aan dat dit komt door ziekteverzuim, inhaalzorg, beperkte instroom van nieuwe medewerkers, verlof (moet wettelijk verleend worden) maar ook de introductie van een nieuwe regeling waarbij medewerkers maximaal 2 jaar eerder met pensioen mogen. Het personeelstekort is een zorgelijke situatie in de OV-sector, maar helaas geldt dit voor meerdere sectoren op de arbeidsmarkt. Al langere tijd proberen onze OV-bedrijven uit alle macht de dienstregeling te blijven rijden door inhuur van externe medewerkers en inzet van kantoorpersoneel. Door de algemene krapte op de arbeidsmarkt is de inhuur van extra personeel steeds lastiger. Tegelijkertijd kent de bereidheid en mogelijkheid van het personeel om extra diensten te rijden in de praktijk ook zijn grenzen. Om een voor de reiziger betrouwbare dienstregeling te kunnen uitvoeren heb ik ingestemd met de in de bijlage bij dit bericht gevoegde dienstregelingsvoorstellen van RET, HTM en EBS.

De vervoerders communiceren de aangepaste dienstregeling via alle reguliere kanalen. Ik heb daarbij extra aandacht voor de communicatie richting de reizigers gevraagd. Ik heb de vervoerders gevraagd om, indien mogelijk, zo snel als ze kunnen weer op te schalen naar de reguliere dienstregeling. U zult periodiek geïnformeerd worden over de stand van zaken. Indien u vragen heeft naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u zich richten tot Bart Nijhof, Adjunct Manager Openbaar Vervoer (b.nijhof@mrdh.nl). Met vriendelijke groeten, Jan Willem Immerzeel, wnd. Secretaris - Algemeen Directeur.

Bijlage: Beperkte opschaling HTM, RET en EBS ten opzichte van zomerdienst per 22 augustus 2022 HTM Tram en Bus: HTM zal per 22 augustus een dienstregeling rijden die gelijk is aan de dienstregeling die voor de zomerperiode reed. HTM monitort voortdurend of het handhaven van deze dienstregeling nog mogelijk is. Wanneer dat niet meer het geval is, dan treedt er een nooddienstregeling in werking. Indien het noodzakelijk is om met de nooddienstregeling te starten, dan ziet deze er als volgt uit: HTM nooddienstregeling Tram (alleen indien noodzakelijk): HTM stelt een nooddienstregeling voor met grosso modo lagere frequenties dan de normale winterdienstregeling op de tramlijnen. -

Maandag t/m vrijdag. Daar waar op sommige lijnen de frequentie onder de minimale frequentie uit de concessie duikt, worden er desondanks geen capaciteitsproblemen verwacht met uitzondering van de brede spitsen.

In de brede spitsen zijn er mogelijk wel capaciteitsproblemen te verwachten. HTM heeft daarom een scenario uitgewerkt waarbij, afhankelijk van de beschikbaarheid van personeel, op een aantal lijnen versterkingsritten uit de dienstregeling kunnen worden gehaald of weer teruggezet kunnen worden en er stapsgewijs afgeschaald kan worden. -

Zaterdag en zondag. Daar waar op sommige lijnen de frequentie onder de minimale frequentie uit de concessie duikt, worden desondanks geen capaciteitsproblemen verwacht.

HTM nooddienstregeling Bus (alleen indien noodzakelijk): HTM stelt een nooddienstregeling voor met grosso modo lagere frequenties dan de normale winterdienstregeling op de buslijnen. -

Maandag t/m vrijdag. Daar waar op sommige lijnen de frequentie onder de minimale frequentie uit de concessie duikt, worden desondanks geen capaciteitsproblemen verwacht.

In de brede spitsen zijn er mogelijk wel capaciteitsproblemen te verwachten. HTM heeft daarom op een aantal lijnen versterkingsritten toegevoegd. -

Zaterdag en zondag. Daar waar op sommige lijnen de frequentie onder de minimale frequentie uit de concessie duikt worden desondanks geen capaciteitsproblemen verwacht.

RET Metro: De normale winterdienstregeling wordt op 22 augustus ingevoerd. Vanaf 26 augustus gaat op vrijdag en zaterdag de Weekendmetro rijden. RET Tram en Bus: Er wordt een alternatieve dienstregeling gereden die bestaat uit een mix van zomer - en winterdienstregeling. Dit varieert per lijn. De focus ligt op het bieden van voldoende capaciteit. De Bob-bus kan met ingang van 22 augustus nog niet rijden. Het vervoer op de dag krijgt prioriteit. In de brief over herijking vervoerplan 2022 van 11 mei (BcVa 8 juni 2022 heeft RET aangegeven dat de (6)68 zal worden opgeschaald met enkele extra ritten, afgestemd op verwachte extra vraag en passend binnen de huidige samenwerkingsovereenkomst. Inmiddels heeft RET contact gehad met de betreffende scholen. Op basis van die gesprekken is geconcludeerd dat er geen extra vraag wordt verwacht en dat daarmee de opschaling met enkele extra ritten vooralsnog overbodig is. RET blijft de situatie monitoren want binnen de samenwerkingsovereenkomst blijft er de ruimte om op te schalen tot het pré-Corona OV-gebruik aldaar, mocht dit nodig zijn.

EBS concessie Bus Voorne Putten – Rozenburg: De vakantiedienstregeling wordt gecontinueerd maar wel met versterking op lijn 105 zodat scholieren tussen Rozenburg en Hellevoetsluis een goede busverbinding houden. Er worden geen capaciteitsproblemen verwacht. EBS geeft aan dat naar verwachting (maar nog niet zeker) de normale dienstregeling weer in oktober 2022 gestart kan worden. EBS concessie Bus Haaglanden Streek: De normale winterdienstregeling wordt op 22 augustus ingevoerd.

Gertjan Nijsink Van: Verzonden: Onderwerp: Bijlagen:

Esther Westerbeek woensdag 31 augustus 2022 09:58 MRDH: Bestuursbericht 'Aanpassingen dienstregeling HTM Tram per 12 september en 10 oktober' (embargo tot communicatie HTM 1 sept start) Bestuursbericht beperkte opschaling zomerdienstregeling per 22 augustus 2022.pdf

Namens Marc Rosier stuur ik u onderstaand bericht. Dit bericht is in afschrift verzonden aan de leden van het AoVa.

Geachte leden van de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit MRDH, Onder embargo, tot het moment dat HTM start met de communicatie naar haar reizigers op donderdag 1 september, stuur ik u onderstaand bericht. In het bestuursbericht van 9 augustus, zie bijlage als herinnering, is al aangegeven dat HTM Tram op 22 augustus nog kon starten met de normale dienstregeling, maar dat HTM al wel een nooddienstregeling heeft klaarliggen voor het geval dat ook zij de dienstregeling niet meer konden rijden. De instemming van MRDH hiervoor was al verleend om zodoende de reiziger een betrouwbare dienstregeling te kunnen bieden. HTM heeft MRDH helaas onlangs moeten melden dat ook zij nu in de problemen is geraakt door, voornamelijk, het hoge verzuim. Per 12 september wordt de dienstregeling op tram 34 aangepast; er worden 12 ritten minder gereden op tram 34 dan op dit moment het geval is. Door HTM wordt ingeschat dat het op sommige ritten van tramlijn 3 met name tussen in beide spitsen tussen Den Haag Centraal en De Savornin Lohmanplein wel druk kan worden, maar dat hoogstwaarschijnlijk elke reiziger wel vervoerd kan worden. Per 10 oktober wordt er opnieuw een wijziging op tram 34 doorgevoerd waardoor er enkele ritten op een ander moment gaan rijden.

Tevens daalt het aantal ritten op tram 34 nog met zes ten opzichte van het aantal ritten per 12 september, maar gaat HTM wel op de momenten rijden dat tram 3 de ondersteuning van tram 34 het hardste nodig heeft om de hierboven geschetste mogelijke drukte beter op te vangen. Per 10 oktober zal er ook op 3 andere tramlijnen een afschaling plaatsvinden. Nodig vanwege het hoge verzuim, maar ook vanwege meerdere werkzaamheden in de stad waardoor meer trambestuurders nodig zijn dan normaal. Tramlijnen 1, 6 en 12 gaan rijden conform de nooddienstregeling. Hieronder staat weergegeven wat de frequentiewijzigingen zijn: Tram 1: Op werkdagen tijdens de spitsen en dal van 6 naar 5 keer per uur, en in de avond (na 21.00u) van 4 naar 3 keer per uur. Op zaterdag overdag van 6 naar 5 keer per uur, en in de avond (na 21.00u) van 4 naar 3 keer per uur. Op zondag in de ochtend (voor 10.00u) en avond (na 21.00u) van 4 naar 3x/u en overdag van 6 naar 5 keer per uur. Tram 6: Op werkdagen tijdens de spitsen en dal van 6 naar 5 keer per uur. Op zaterdag overdag van 7 naar 6 keer per uur, en in de avond (na 21.00u) van 4 naar 3 keer per uur. Op zondag in de ochtend (voor 10.00u) en avond (na 21.00u) van 5 naar 4x/u en overdag van 6 naar 5 keer per uur. Tram 12: Op werkdagen tijdens de spitsen van 5 naar 4 keer per uur. HTM communiceert de aangepaste dienstregeling via alle reguliere kanalen.

Ik heb daarbij extra aandacht voor de communicatie richting de reizigers gevraagd. 1

Ik heb HTM gevraagd om, indien mogelijk, zo snel als ze kunnen weer op te schalen naar de reguliere dienstregeling. U zult periodiek geïnformeerd worden over de stand van zaken. Indien u vragen heeft naar aanleiding van dit bericht, dan kunt u zich richten tot mij. Met vriendelijke groeten, Marc Rosier Manager Openbaar Vervoer

Transitie OV 2023

Inhoudsopgave •

Samenvatting

•

Financiële opgave 2023

•

Uitgangspunten

•

Continuering bestaande maatregelen voor 2023

•

Voorstel voor 2023

•

Overzicht maatregelen en opgave (financieel)

•

Afgewezen maatregelen

•

Risico’s

•

Bijlagen

Samenvatting De reiziger zal in 2023 nog onvoldoende zijn teruggekeerd en daarom zijn maatregelen nodig. HTM stelt voor reeds bestaande maatregelen te continueren en gebruik te maken van eerder doorgeschoven aanvullende subsidies, naast een aantal kleinere maatregelen. Het overslaan van haltes, zo heeft onderzoek uitgewezen heeft niet geleid tot reizigersverlies. Om dit mogelijk te maken is aanpassing nodig van de huidige afspraken in de concessie zodat dat geen onnodige budgetdruk oplevert bij MRDH en HTM. Dat is tevens nodig om investeringen voor de langere termijn te waarborgen, waarvoor op korte termijn ook financieringsbehoefte ontstaat.

HTM hanteert een midden scenario voor de reizigersopbrengsten 2022 tot en met 2025 100

Opbrengsten 2019 Prijspeil van 2019 naar 2023 Referentie 2019

mln € 122.5 15.6 138.0

Scenario Midden Uitgangspunten

2023

2024

2025

Terugkeer reizigers eind jaar tov 2019

93%

96%

100%

Autonome groei

Herstelgroei per jaar

1.3%

Effect OV Betalen in mln €

-1.4

-1.8

-2.3

Effect extra bijdrage SOV in mln €

1.4

Opbrengsten (pp 2023) in mln €

131.6

133.2

136.5

Opbrengsten tov 2019

95%

96%

99%

Een globale toelichting en beschrijving van de gebruikte uitgangspunten zijn opgenomen in de bijlage.

Prognose Hoog

Prognose Midden

Prognose Laag

Realisatie

In deze reeks is geen rekening gehouden met de ingebruikname van Bleizo in juni 2019 en normale autonome groei over 2020-2022. Dat betekent dat het referentiejaar 2019 een te laag opbrengstniveau weergeeft, en dat de opbrengsten zich nog wat extra moeten herstellen.

Op basis van budget 2023 en prognose reizigersopbrengsten zal de opgave uitkomen op €13,1 miljoen in plaats van een positief rendement van €5 miljoen

Financiële opgave HTM 2023 •

Oorzaak: achterblijvende reizigersopbrengsten 93% tov 2019

•

Hierdoor een dreigend tekort van € 13,1 mln. in plaats van positief resultaat van € 5 mln. Opgave van € 18,1 mln.

•

Bijkomend: stijgende kosten (personeel, energie)

Financiering NST-2 voertuigen, verbouwing Harstenhoekplein en GAVI zijn in deze grafiek buiten beschouwing gelaten, maar wel essentieel onderdeel van opgave komende periode.

De uitgangspunten van het HTM voorstel zijn gebaseerd op tijdelijk achterblijvende reizigers, krapte op de arbeidsmarkt en noodzakelijke investeringen blijven doen. • •

•

Lijnvoering blijft in stand, eerste rit en laatste rit blijven in stand. OV zal in 2025 weer op peil zijn, en een wezenlijke bijdrage leveren aan leefbaarheid van de omgeving, met de aankomende verdichting een wezenlijke opgave. Voor 2025 en 2026 is er een aanzienlijke investeringsopgave in voor zowel tram als bus. Het op peil houden en groeien van de formatie is veel ingewikkeldere opgave geworden sinds Corona. Het duurt lang. Er is sprake van krapte in personeel en hoge werkdruk. HTM heeft meer ruimte nodig om financieel te engineeren dan de concessie nu toelaat.

•

Geen maatregelen die opgave 2025 in gevaar brengen. Dit jaar besluiten over dekking investeringen. Met nieuwe afspraken kan en wil HTM een bijdrage leveren aan de investeringsopgave.

•

Geen maatregelen die een dip in werving en/of formatie veroorzaken.

•

Er moeten nieuwe afspraken komen rondom de concessie. In ieder geval voor 2023 en 2024, maar liever structureler. Zie slide 15.

Overzicht van de verwerkte eerder genomen maatregelen in exploitatie ad € 2,2 mln die HTM doorzet.

Maatregel

Structureel effect in miljoenen

Interne bezuinigingen HTM

1,0

Zonder risico door te zetten

Aanpassing dienstverlening

0,6

Servicewinkel Delft blijft dicht.

Aanpassing dienstregeling

Minder in spits rijden, afgevlakte dienstregeling. Geen nachtnet.

Opheffen haltes (13)

0,5

Analyses laten zien dat dit geen negatieve impact heeft op reizigersaantallen.

Duurzaamheidsmaatregelen

0,1

Marketingacties

Totaal

2,2

Instappers voorheen van Fahrenheitstraat maken gebruik van omliggende halten. Er is geen sprake van reizigersverlies.

Start overslaan

Aantal reizigers op omliggende halten stijgt mee met de trend in de buurt.

Instappers Nieuwendamlaan maken gebruik van omliggende halten. Er is geen sprake van reizigersverlies. Dezelfde conclusies kunnen worden getrokken voor alle tijdelijk overgeslagen halten.

Voorstel HTM voor 2023 (1) •

HTM ziet voor het 4de jaar op rij af van rendement van € 5 mln.

•

De dienstregeling per 22 augustus zetten we voort in 2023

incl. verminderde spitsinzet, met evt. opschaling waar nodig in de tijd (voorwaarde: er blijft voldoende personeel beschikbaar bij HTM)

•

Kostenbesparingen doorvoeren binnen HTM (€ 6,7 mln.) - € 2,2 mln. uit eerder genomen maatregelen (o.a. overslaan haltes, sluiting winkel) - € 1,5 mln. Toekomstbestendig roosteren - besparingen Sociale Veiligheid (€ 3,0 mln.) ten gunste van exploitatieresultaat - besparingen assets binnen AMP ten gunste van exploitatieresultaat

•

Bijdrage van gemeenten voor meerkosten bij omleidingen uitvoeren MRDH kadernota zou € 0,25 mln. per jaar moeten opleveren

Voorstel HTM voor 2023 (2)

• Inzet resterende Aanvullende bijdrage 2021 en 2022 MRDH maximaal € 5,5 mln. zal op basis van de huidige prognoses nog beschikbaar zijn voor 2023

• Subsidie volgens de 27.5%-regeling dit betreft 27.5% van de gecontinueerde besparingen 2021-2022 en 27.5% van de besparingen op sociale veiligheid. Totaal aan te vragen subsidie volgens de 27.5% regeling om te komen tot een nul resultaat. à €0,7 mln.

• Aanvullende rijkssteun vanuit vangnetregeling indien reizigersinkomsten lager dan 93 % omvang afhankelijk van pct. reizigersopbrengsten

Voorstel HTM voor 2023 (3) Besparing Sociale Veiligheid ten gunste van exploitatie: continueren huidige maatregelen + aanvullende besparing in 2023 van € 0,5 mln. Concessie

2019

2022

eis

t/m q2

Rail

6,0%

1,7%

2,3%

Bus

1,0%

0,8%

0,9%

Rail

nvt

1.611

1.310

Bus

nvt

120

216

Rail

7,2

7,7

Bus

7,6

7,8

8,3

KPI's

Niet betalende reizigers

A- en B-incidenten

Klantbeleving SV Algemeen

• • •

De kpi’s Sociale Veiligheid vertonen tot op heden geen grote afwijkingen ten opzichte van 2019. Het percentage niet betalende reizigers bij Rail wordt nauwlettend gemonitord. Verdere afschaling van “menselijk toezicht” is niet gewenst.

Randvoorwaarde: Vervanging verouderde camera’s in RandstadRail voertuigen, zoals eerder opgenomen in Transitieprogramma. 13

Overzicht opgave en maatregelen

Nieuwe afspraken over concessievoorwaarden HTM lost 18 mln. coronaproblematiek 2023 op via besparingen die bij MRDH geen extra budgetdruk geven. Dit kan alleen als alle besparingen ten goede komen aan het financiële resultaat van HTM. Daarnaast is op korte termijn zekerheid nodig rondom financiering van en het aantal te bestellen voertuigen, de verbouwing van remise Harstenhoekplein, nieuwbouw van GAVI en stalling Telexstraat ZE gereed maken. Nieuwe afspraken met betrekking tot de concessies kunnen deze financieringsbehoefte in belangrijke mate ondersteunen. Aanpassing is nodig om de maatregelen uit dit voorstel te kunnen realiseren. Te wijzigen afspraken zijn: -

Opnieuw bekijken van concessieprijs exploitatie Rail en Bus

Subsidie sociale veiligheid verlagen ten gunste van concessieprijs, met behoud van inhoudelijke resultaten SV

Flexibele inzet van rijdend personeel en toezichthouders SV financieel mogelijk maken

Financieel rendement herijken van Rail incl. beheer & onderhoud en Bus

HTM komt hiervoor met concrete voorstellen in september

Afgewezen maatregelen

•

Geen verdere afschaling OV in 2023: geen optie voor HTM, past niet in vervoersvraag en in de verwachte groei na 2023 kostenverlaging door afschaling kan alleen door minder personeel, dat daarna niet meer terug te halen is.

•

Geen vertraging instroom ZE-bussen en nieuwe trams: niet meer mogelijk, aanbestedingen lopen en gecommitteerd aan duurzaamheid

•

Geen lagere doelstellingen Sociale veiligheid: zou gebruik OV minder aantrekkelijk maken en inkomsten verlagen

•

Tarieven niet verhogen boven LTI: gezien hoge indexatie/ inflatie heeft dit niet de voorkeur (betaalbaarheid OV)

Gebruik Vangnet rijk – MRDH 2023

Vangnet 2023 Verwachte reizigersinkomsten (direct & SOV) HTM in percentage 2023 tov. 2019 pct. reizigersinkomsten

opgevangen door

100 - 93 % 93 - 82 %

< 82 % (bij terugkerende pandemie)

de maatregelen uit dit voorstel plus

bijdrage uit Vangnet 2023

plus

aanvullende bijdrage Rijk/MRDH bovenop Vangnet

Risico’s Risico

Lager dan 93% opbrengsten en geen vangnet door Rijksoverheid

Structureel achterblijven reizigersaantallen Nieuwe maatregelen n.a.v. Corona met impact op OV (van mondkapjes tot lockdown)

Impact

Mitigerende maatregel

Tot 10 miljoen negatief in 2023

Aanvullende subsidie aanvragen bij MRDH. Indien niet mogelijk uitgangspunten heroverwegen. Tarieven verhogen: Bij iedere verhoging van het kilometertarief van ca. 5% zullen de opbrengsten ca. €1M stijgen (gebaseerd op reizigerskilometers 2021).

Jaarlijks tot 15 miljoen

Structureel naar ander bedieningsmodel en veranderende concessie-afspraken.

8-12 miljoen per periode van maatregelen

Rijksoverheid heeft aangegeven dan in te springen. Hoe en in welke mate is onzeker.

Bijlagen - detaillering continuering maatregelen in dienstverlening. - toelichting prognose instappers - uitgangspunten verwachte groei - impact ZE bussen en NST2

Detaillering continueren maatregelen in dienstregeling

Maatregelen dienstregeling Rail

Maatregelen dienstregeling Bus

•

Dienstregeling blijft meer afgevlakt t.o.v. de spitsendienstregeling 2019 • • • • • •

•

Behoud tram 34 in plaats van tram 3k en 4k Geen extra spitsversterking tram 2 ter compensatie van lagere capaciteit in de tramtunnel door uitval 3k/4k Minder versterking op (strand)tram 9 Minder spitsversterking op tram 6 Uitstel introductie spitstram 10; hierdoor ontstaat druk op tramlijn 1 en 16 Tram 19 blijft drie keer per uur rijden

• • •

Monitoring bewijst dat er geen reizigersverlies optreedt. De beoogde rijtijdwinst wordt behaald

Nachtnet heeft een waardevolle functie in de stad en regio Den Haag, wat pas weer bewezen werd door het goede gebruik tijdens Koningsnacht/The Life I Live Het kost echter relatief veel inzet van personeel, terwijl het als plus op de vaste dienstregeling rijdt Reizigers kunnen alternatieven nemen zoals fiets, taxi’s en deelvervoer (maar niet meer het OV)

•

Bus 26 rijdt 5 om 5 i.p.v. 6 om 6 en bus 20 rijdt 5 keer per uur i.p.v. 6 keer

•

Spitsversterking bus 23 wordt niet hersteld

Continueren opheffen halten • •

Nog niet opstarten nachtnet

Toelichting update prognose instappers 2022 - 2025 •

Prognose is geactualiseerd met realisatie tot en met maart 2022

•

Groei reizigersaantallen in 3 scenario’s Scenario Laag Midden Hoog

• •

•

Autonome groei per jaar 2023-2025 2% 2% 2%

Herstelgroei per jaar 2023-2025 4.7% 1.3% -

Door de herstelgroei zijn het aantal reizigers in alle scenario’s eind 2025 op het niveau 2019. Te vergelijken met scenario’s van KiM (november 2021): basis scenario groei naar 100% en pessimistisch scenario groei naar 85% in december 2022 (rapport kwam uit voor huidige lockdown).

Impact door mogelijk nieuwe najaarsgolf met lockdown (niet verwerkt in cijfers) • •

•

Percentage eind 2022 80% 90% 100%

Indien er in het najaar wederom strenge overheidsmaatregelen, dan daalt het aantal reizigers met ongeveer 10 procent gedurende 4 maanden, conform effecten Omicron golf In het midden-scenario is het effect van een najaarsgolf ruim 7 miljoen euro in 2023, uitgaande van vergelijkbare effecten op de reizigersaantallen als tijdens de Omicron golf.

Bij het maken van de prognose gerekend met extra groei van 5% in de zomermaanden doordat reismotief recreatie sneller terugkeert dan woon-werk. Dit lijkt in 2022 geen realiteit te zijn geworden.

Uitgangspunten verwachte groei vanaf 2023 •

Verwachte autonome groei in opbrengsten en reizigers door langere termijn trends en stijging LTI • • •

•

Studenten en abonnementhouders • • • • •

•

Voor 2023 en verder wordt er een autonome reizigersgroei verwacht van 2% per jaar. Deze groei is conform de strategie van HTM en gebaseerd op de verwachte bevolkingsgroei in Den Haag (bron: PBL en CBS), groei van mobiliteit in Nederland (bron: KiM) en groeiend aandeel van het OV (bron: KiM). Extra opbrengstengroei door stijging LTI: LTI voor 2022 is 2,1%, voor 2023 is deze vooralsnog 7,24%. 2024 en 2025 voorspeld op 2%.

In 2022 een extra bijdrage aan SOV door verlenging reisrechten van een jaar voor studenten door studievertraging. Deze extra bijdrage zal in 2023 50% zijn van 2022. Er wordt aangenomen dat de SOV gelden worden gecorrigeerd met de LTI. Risico lagere aantallen studenten voor 2022-2023 door invoer studiefinanciering in 2023-2024 is laag, vooraanmeldingen universiteiten voor 2022-2023 al hoger dan vorig jaar en Hoge Scholen zien geen grote afname. Ontwikkelingen abonnementen parallel aan saldo-reizigers.

Derving door introductie EMV-techniek • •

Door de introductie van EMV wordt een significante derving verwacht. Deze is door het project bepaald op 2,3 mln per jaar in 2025, met ingroei naar dit bedrag vanaf 2022. Dit bedrag is voor de prognose per maand verdeeld over de concessies.

•

Zolang Corona beperkt impact heeft op de ziekenhuiszorg zijn, worden er geen maatregelen verwacht met grote impact op het OV

•

Impact van inflatie en energiekosten nog niet meegenomen in deze prognose

Nieuwe trams

• • • • •

Aanbesteding voor 50-62 nieuwe trams gestart in mei 2021 Gunning eind 2022 Dan bekend welke leverancier In 2023 start het ontwerpen van de tram Naar verwachting 2026 eerste nieuwe, ruime en gelijkvloerse trams

Remisering - GAVI

• Nota van Uitgangspunten GAVI terrein vastgesteld • GAVI noodzakelijk om de komst nieuwe trams in 2026 mogelijk te maken • Ruimte voor circa 40 trams • Voorontwerp eind 2022 gereed

Remisering - aanpassen

• • •

Remise Scheveningen: sporen en een aantal aanpassingen zijn noodzakelijk Remise Lijsterbesstraat: tijdens de verbouw van Scheveningen worden trams hier gestald Sporen en een aantal andere aanpassingen zijn daarvoor noodzakelijk

Aanpassingen infrastructuur

• Uitvoering tram 16 in 2023 afgerond • Start uitvoering tram 6 en resterende onderdelen traject tram 1 • Gevolgd door tram 12

E-bussen

• Aanbesteding voor circa 40 12 meter en 60 18 meter bussen start in september • Aanpassing busgarage Telexstraat noodzakelijk • In overleg met MRDH en EBS verhuist EBS naar een nieuw garageterrein in Poeldijk • Welke oplaadmethode is afhankelijke van het type bus • Duurzaam en toegankelijk busvervoer

Dashboard tijdelijk opheffen halten

Tactische Vervoersontwikkeling 1-9-2022

Inhoudsopgave dashboard 

Samenvatting per halte



Daadwerkelijk bespaarde rijtijd halte Nieuwendamlaan en Fahrenheitstraat*



Instappers omliggende halten halte Nieuwendamlaan en Fahrenheitstraat*



Gerealiseerde besparing



Klanttevredenheid



Klachten



Conclusies

* Overige haltes in bijlagen