RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst

RAADSINFORMATIEBRIEF Aan de leden van de gemeenteraad

Datum Zaaknummer Onderwerp Portefeuillehouder

28 mei 2024 Z/24/472384 /ADV/24/1212357 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst A. Boone

Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding Vanaf 2026 wordt de gemeente geconfronteerd met de ravijnjaren. In de kadernota 2025 -2028 is te zien dat wij vanaf 2026 een tekort hebben van ongeveer 10 miljoen euro. Als bijlage ontvangt u het rapport dat u is toegezegd. Dit rapport verstrekken wij u nu, direct nadat wij als college kennis hebben genomen van de inhoud. In de raadsvergadering van 28 februari 2024 heeft de gemeenteraad besloten welke strategie zij toe wil passen om deze uitdaging het hoofd te bieden. Bij de kadernota 2026 -2029 wil de gemeenteraad beschikken over voorstellen die de mogelijkheid geven om een sluitende meerjarenbegroting op te stellen. Om meer inzicht te krijgen in bezuinigingsrichtingen is in eerste instantie een benchmark uitgevoerd. Op welke beleidsterreinen is er ruimte om besparingen door te voeren en waar niet. In het rapport is inzicht gegeven door onze gemeente te vergelijken met vergelijkbare (referentie)gemeenten. Mede op basis van deze inzichten willen we bepalen hoe wij kunnen komen tot een structureel sluitende begroting vanaf 2026. Kernboodschap In afstemming met de gemeenteraad willen wij bepalen welke bezuinigingstaakstellingen per programma onderzocht moeten worden.

Bij de begroting 2025 – 2028 willen wij in afstemming met de raad een voorstel doen voor de opgaven, zodat wij ter voorbereiding op de kadernota 2026 – 2029 concrete maatregelen kunnen uitwerken en ter besluitvorming kunnen voor leggen aan de raad. Context context context2 context3 ☒ Actueel maatschappelijk onderwerp/probleem ☒ Collegeprogramma ☒ Motie/amendement/toezegging ☐ Anders, namelijk

Inhoudelijke boodschap In de bijlage treft u het rapport aan. In dit rapport is onze gemeente vergeleken op basis van uitgaven of inkomsten per inwoner. Er zijn een drietal vergelijkingen gemaakt, aangevuld met indicatoren rondom bepaalde onderwerpen (pagina 11 van het rapport). Vergelijking op basis van primaire begroting 2024 Gemeenten moeten op basis van verslaggevingsregels (IV3) hun inkomsten en uitgaven op een vaste plek registreren. In hoofdlijnen zijn gemeenten daardoor met elkaar te vergelijken. In het rapport zijn de cijfers uit de primaire begrotingen 2024 van de Nederlandse gemeenten gebruikt (pagina 10 van het rapport). Verschillende vergelijkingen De eerste vergelijking is een vergelijking met het gemiddelde van Nederland, de tweede is een vergelijking met gemeenten in dezelfde grootteklasse en de derde is een vergelijking met referentiegemeenten. Referentiegemeenten zijn gemeenten die op basis van criteria van het CBS en het ministerie van BZK vergelijkbaar zijn met Zevenaar. Hoofdlijnen van de vergelijkingen Op pagina 7 van het rapport treft u de hoofdlijnen van de benchmark aan. In de toelichting op deze hoofdlijnen wordt er een duiding gegeven aan de bevindingen. In hoofdlijnen kan geconcludeerd worden dat wij gemiddeld een hogere algemene uitkering ontvangen en meer (parkeer)belastingen ontvangen dan referentiegemeenten.

Wij geven minder uit aan verkeer, vervoer & waterstaat en sport, cultuur & recreatie. Wij besteden aanzienlijk meer per inwoner aan het sociaal domein in alle vergelijkingen. Bij de overhead geven wij meer uit dan referentiegemeenten, maar minder dan gemeenten met een vergelijkbare omvang. In programma 7 geven wij met name meer uit aan maatregelen in het kader van duurzaamheid die zijn opgenomen in taakveld 7.4. Methoden voor verdeling van taakstellingen In het onderzoek zijn naast de vergelijkingen ook theoretische methoden opgenomen hoe wij met de taakstelling om kunnen gaan. In paragraaf 5.5 is een totaal overzicht opgenomen. Methoden die zijn uitgewerkt zijn: - Een verdeling van de taakstelling op basis van (theoretische) beleidsruimte. De beleidsruimte die is gebaseerd op een onderzoek van de Raad van het Openbaar Bestuur (paragraaf 5.1). - Taakstellingen gebaseerd op de vergelijking met referentiegemeenten (paragraaf 5.2). - Een model waarbij rekening wordt gehouden met het VNG advies om de taakstellingen bij medebewindstaken te beleggen (paragraaf 5.3) - Een toedeling van de taakstelling op basis van de netto-uitgaven per programma. Zorgvuldigheid Zoals aangegeven worden verschillende vergelijkingen gemaakt. Door de verschillende aannames, maar ook afwijkingen binnen de vergelijkingen kunnen inzichten alleen als indicatie voor nader onderzoek worden gebruikt.

Op basis van de benchmark moet eerst een verdiepende analyse worden uitgevoerd om realistische opgaven te kunnen bepalen.

Bezuinigingrichtingen In hoofdstuk 6 is een aanzet gemaakt voor mogelijkheden voor bezuinigingen. Bezuinigingen die door andere gemeenten zijn voorgesteld of meer algemeen van toepassing kunnen zijn. Deze zijn niet specifieke geënt op de bevindingen van de benchmark die is uitgevoerd. In bijlage 2 van het rapport is per taakveld een beschrijving toegevoegd van de belangrijkste taken, verplichtingen, ontwikkelingen en risico’s van taakstellingen per taakveld. Advies vervolg traject In hoofdstuk 7 staat een advies geformuleerd hoe wij het vervolg proces kunnen vormgeven. Communicatie en vervolgproces Communicatie naar buiten Op 4 juni wordt de gemeenteraad door de onderzoekers meegenomen in het onderzoek en de belangrijkste inzichten. Er wordt een persgesprek ingepland waarbij de portefeuillehouder een toelichting geeft op het rapport. Vervolgproces Op basis van het rapport en de presentatie willen wij in afstemming met de gemeenteraad bij de begroting 2025 – 2028 de opgave per programma vaststellen. In de periode tussen het vaststellen van de kadernota en het vaststellen van de begroting willen wij met de raad hierover in gesprek gaan. Wij zullen bij de agendacommissie een verzoek doen om dit begin september in te plannen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Zevenaar,

Danielle Jansen secretaris

Bijlagen 1. 1211844 2. 1211845

Lucien van Riswijk burgemeester

Rapport strategiebepaling gezonde toekomst Presentatie strategiebepaling gezonde toekomst