Raadssessie verbonden partijen gemeente Zevenaar.pdf

Raadssessie verbonden partijen gemeente Zevenaar

Maarten Waleboer Senior adviseur Proof Adviseurs

maarten2@proofadviseurs 06- 19012730

25-1-2023

• Organisatieadviesbureau gespecialiseerd in good governance van samenwerken van en met overheden op maatschappelijke opgaven • Advies, onderzoek, procesmanagement en training • Inhoud, relatie, proces en rechtsvorm PROOF Adviseurs bv

2

Programma •

Temperatuur meten

•

Wat zijn verbonden partijen?

•

Governance verbonden partijen

•

Wettelijk instrumentarium

•

Praktische mogelijkheden voor de raad

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

3

Temperatuur meten

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

4

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

5

€ 23.769.000

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

6

Samenwerkingsverbanden in Nederland

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

7

Samenwerkingsverbanden in Zevenaar

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

8

Formele en informele samenwerkingsverbanden

Verbonden partijen Formeel publiek- of privaatrechtelijke constructie Bestuurlijk belang Financieel belang

Verbonden partijen Formeel publiek- of S privaatrechtelijke constructie Bestuurlijk belang Gemeenschappelijke Financieel belang regelingen -Formeel publiekrechtelijke constructie in de Wet gemeenschappelijke regelingen

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

9

Wat zijn verbonden partijen?

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

10

Verbonden partijen • •

Niet alle samenwerkingsverbanden zijn verbonden partijen Bijvoorbeeld

• •

Wanneer wel? Als het een formele constructie heeft. Publiekrechtelijk (Wet gemeenschappelijke regelingen) of privaatrechtelijk (Burgerlijk Wetboek) heeft. Als er een bestuurlijk belang is in de vorm van vertegenwoordiging in het bestuur (door raadslid, burgemeester, wethouder) of door stemrecht (denk aan aandelen) Als er een financieel belang is. De bijdrage aan het samenwerkingsverband is niet verhaalbaar. En de gemeente kan aansprakelijk worden gesteld als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Deze bijdrage is een verplichte bijdrage in de begroting Staan in de paragraaf verbonden partijen van uw begroting

• •

•

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

11

Afwegingskader

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

12

Mogelijke vormen uitvoeren publieke taak Ambtelijke organisatie

Niet meer doen

Zelf doen

Eenzijdige verzelfstandiging

Publiekrechtelijk

Bestuurscommissie

Privaatrechtelijk

Stichting Besloten vennootschap Naamloze vennootschap

Publiekrechtelijk Afstemming Privaatrechtelijk

Taak

Bestuurlijke samenwerking

(Gemeenschappelijke) Verzelfstandiging

Samenwerking

Publiek-private samenwerking

Uitbesteding

13 april 2022

Netwerksamenwerking

Private partij

Afstemming

(Gemeenschappelijke) Verzelfstandiging

PROOF Adviseurs bv

Bevoegdhedenovereenkomst Regeling zonder meer Convenant Beleidsovereenkomst

Publiekrechtelijk

Enkelvoudige Centrumregeling Meervoudige Centrumregeling

Privaatrechtelijk

Dienstverleningsovereenkomst Overeenkomst tot opdracht

Gemeenschappelijk openbaar lichaam Bedrijfsvoeringsorganisatie Privaatrechtelijk Gemeenschappelijk orgaan Vereniging Coöperatie Besloten vennootschap Bevoegdhedenovereenkomst Naamloze vennootschap Convenant Stichting Beleidsovereenkomst Gemeenschappelijk openbaar lichaam Publiekrechtelijk Bedrijfsvoeringsorganisatie Gemeenschappelijk orgaan Vereniging Privaatrechtelijk Coöperatie Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Stichting Publiekrechtelijk

13

Governance verbonden partijen

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

14

Verbonden partijen • •

Niet alle samenwerkingsverbanden zijn verbonden partijen Bijvoorbeeld

• •

Wanneer wel? Nota verbonden partijen Als het een formele constructie heeft. Publiekrechtelijk (Wet gemeenschappelijke regelingen) of privaatrechtelijk (Burgerlijk Wetboek) heeft. Als er een bestuurlijk belang is in de vorm van vertegenwoordiging in het bestuur (door raadslid, burgemeester, wethouder) of door stemrecht (denk aan aandelen) Als er een financieel belang is. De bijdrage aan het samenwerkingsverband is niet verhaalbaar. En de gemeente kan aansprakelijk worden gesteld als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Deze bijdrage is een verplichte bijdrage in de begroting Staan in de paragraaf verbonden partijen van uw begroting

• •

•

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

15

Zelfstandige entiteiten • ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Openbaar lichaam en bedrijfsvoeringsorganisatie: zijn zelfstandige entiteiten zijn rechtspersonen hebben eigen bestuur, zijn bestuursorganen hebben eigen begroting eigen bevoegdheden en door deelnemende bestuursorganen (gedelegeerde of gemandateerde) bevoegdheden

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

16

Gemeenschappelijk openbaar lichaam : Sturing Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, Omgevingsdienst regio Arnhem, Sociaal Domein Centraal Gelderland, Samenwerking De Liemers, Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland Midden

College B&W Zevenaar Art. 13 Wgr

Algemeen bestuur

Art. 14 Wgr

Art. 13 lid 9 Wgr

Dagelijks bestuur

Andere colleges B&W

Voorzitter

Directie / Organisatie

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

Het GOL kenmerkt zich door de publiekrechtelijke vormgeving, het gelede (monistische) bestuur en de ruime mogelijkheden voor bevoegdheidstoekenning

Gemeenschappelijk openbaar lichaam: Verantwoording Raad

College B&W

Algemeen bestuur

Dagelijks bestuur

Voorzitter

Gemeenschappelijk openbaar lichaam •

Het dagelijks bestuur en (elk van zijn leden afzonderlijk) legt verantwoording af over het door het dagelijks bestuur gevoerde bestuur (art. 19a lid 1 Wgr)

•

De voorzitter wordt door en uit het algemeen bestuur gekozen, maar in de Wgr is niet opgenomen op welke wijze en aan wie de voorzitter verantwoording aflegt.

•

Algemeen Bestuur legt als geheel college aan niemand verantwoording af (art. 12 lid 2 Wgr)

•

Lid algemeen bestuur legt aan eigen college verantwoording over eigen handelen in het algemeen bestuur (art. 18 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr)

•

Lid algemeen bestuur legt aan eigen raad verantwoording af over eigen handelen in het algemeen bestuur (art. 19 lid 1 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr)

•

College en zijn leden leggen verantwoording af over wat college heeft gedaan (“collegiale verantwoordelijkheid”) (art. 169 Gemeentewet)

Bedrijfsvoeringsorganisatie : Sturing Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Nijmegen, Reinigingsdienst De Liemers, Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg

College B&W Zevenaar

Bestuur Art. 14a Wgr

Andere colleges B&W

Directie / Organisatie

Bedrijfsvoeringsorganisatie

De BVO kenmerkt zich door de publiekrechtelijke vormgeving, het enkelvoudige bestuur en de vooral uitvoerende mogelijkheden voor bevoegdheidstoekenning.

Bedrijfsvoeringsorganisatie: Verantwoording Raad

College B&W

Bestuur Bedrijfsvoeringsorganisatie

Gemeente Hoogeveen

•

Bestuur legt als geheel college aan niemand verantwoording af (art. 12 lid 2 Wgr)

•

Lid bestuur legt aan eigen college verantwoording over eigen handelen in het bestuur (art. 18 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr)

•

Lid bestuur legt aan eigen raad verantwoording af over eigen handelen in het bestuur (art. 19 lid 1 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr)

•

College en zijn leden leggen verantwoording af over wat college heeft gedaan (“collegiale verantwoordelijkheid”) (art. 169 Gemeentewet)

Wettelijk instrumentarium

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

21

Bestaand instrumentarium van invloed • • • • • • • • • • • • • • • •

Kaderbrief met financiële en beleidsmatige uitgangspunten door GR Jaarstukken Zienswijze bij ontwerpbegroting GR Inlichtingen verstrekken door college en door de wethouder als bestuurder in het bestuur al dan niet op verzoek Verantwoording laten afleggen door college en door wethouder als bestuurder in het bestuur Motie Amendement Instructies, aanwijzingen aan college Rekenkamer(functie) Onderzoekscommissie Paragraaf verbonden partijen in de programmabegroting Verordeningen, beleidsregels Ontslag bestuurder Ontslag wethouder Wijziging gemeenschappelijke regeling Uittreding gemeenschappelijke regeling

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

22

Nieuwe instrumenten • • • • • • •

Geen keuze Zienswijze over ontwerpregeling, wijziging, toetreding, uittreding als de raden geen deelnemer zijn Reactie van het dagelijks bestuur op zienswijze van raden op de ontwerpbegroting Aanpassing van de termijnen in de begrotingscyclus Gezamenlijke enquête naar gevoerd bestuur (als raden geen deelnemer zijn) Uitbreiding van de bevoegdheid van de rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband Gemeenschappelijke adviescommissie (alleen bij openbare lichamen, verplicht als alle deelnemers erom vragen)

• • • • •

Keuze maken Zienswijze over specifieke besluiten van het bestuur (uitsluiting mag, maar wel expliciet opschrijven) Participatie van inwoners en belanghebbenden op besluiten van het bestuur (minimumvariant verplicht) Evaluatie (uitsluiting mag, maar wel expliciet opschrijven) Voorwaarden en gevolgen van uittreding voor het vermogen van zowel de rechtspersoon als de deelnemende gemeenten Actieve informatieplicht door bestuur

•

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

23

Praktische mogelijkheden voor de raad

25-1-2023

PROOF Adviseurs bv

24

Praktische oplossingen in eigen huis ❑ Kernwoorden zijn: VERTROUWEN (=GRIP) , RELATIE, vooruit denken, regionaal politiek bedrijven en

netwerken. Allemaal uw core business! ❑ Zorg voor overzicht: Hard en soft control nodig hard: Nota verbonden partijen, afspraken P&C-cyclus, kaderbrieven vanuit de gemeente met bestuurlijke en financiële uitgangspunten, zienswijzen op de begrotingen, informatievoorziening raadscommissie, raadsrapporteurs soft: relatiebeheer, ‘informele’ overlegvormen, zoek afstemming) ❑ Wisselwerking raads-/collegeleden, bestuurders GR-en en de ambtelijke organisatie om grip te krijgen en te houden. Houd elkaar scherp, stel vragen, praat elkaar bij, themasessies, vul onderwerp op de raadsagenda over terugkoppeling actief in, ga op bezoek 13 april 2022

PROOF Adviseurs bv

25

Focus, selecteer, prioriteer ❑ Niet alles kan: vanuit de grip op samenwerking focus leggen op de voor de gemeente belangrijke doelen ❑ Bepaal bestuurlijke uitgangspunten vooraf of stel ze bij tijdens de rit (welke doelen stelt de gemeente (jaarlijks?) om uit de samenwerking te halen?) om vervolgens al dan niet een trekkersrol te vervullen ❑ Maak keuze uit de samenwerkingsverbanden ❑ Adopteer een samenwerking

13 april 2022

PROOF Adviseurs bv

26

Zoek elkaar op in de regio Gezamenlijk informatiesysteem Regionale ontmoetingen, van informeel tot regionale adviescommissie Uitwisselen, synchroniseren, gezamenlijk bijeenkomsten Regionale beeld- en oordeelsvorming, advies aan samenwerking en aan de eigen raad Afstemmen zienswijzen 13 april 2022

PROOF Adviseurs bv

27