CConstaterende datZevenaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 8d. 1306531 - Programmabegroting 2026-2030 Zevenaar

Raadsvergaderingen 23 september 2026, gemeente ZevenaarBij agendapunt: Z/26/518815 Initiatiefvoorstel Forum voor Democratie vaststelling van een traject voor de Liemers-Coalitie als alternatief voor bestuurlijke fusie93.672 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 11

Om deze uitdagingen aan te pakken, is een complex stelsel van afspraken, regelgeving en kader stellende documenten op Europees, nationaal en provinciaal niveau van kracht (o.a. het Nationaal Klimaatakkoord, Nationaal Plan Energiesysteem, Wet collectieve warmte, het Beleidskader Energiesysteem, Actieplan Netcongestie, Regionale Energiestrategie (RES)). Deze kaders bevatten strategische en tactische doelen, maatregelen en beoogde resultaten die uiteindelijk moeten leiden tot richtinggevende keuzes. De gemeente Zevenaar zal zich in relatie tot deze bestaande kaders actief moeten positioneren. Dit betekent dat gemeente Zevenaar strategische keuzes moet maken en waar nodig mitigerende maatregelen moet treffen om de effecten van netcongestie te beperken. Denk hierbij aan het prioriteren van ruimtelijke ontwikkelingen, het stimuleren van lokale energieopslag, slimme netoplossingen of het faseren van projecten. Het innemen van rol- en positie en het uitwerken van een lokaal handelingsperspectief in relatie tot netcongestie vragen niet alleen om ambtelijke capaciteit, maar vergen mogelijk ook financiële inzet. Uitvoeringsprogramma klimaat neutrale organisatie Het uitvoeringsprogramma richt zich op de jaren 2026, 2027 en 2028. Biodiversiteit Het uitvoeringsprogramma biodiversiteit wordt eind 2025 vastgesteld.

Voor de uitvoering in de periode 2026- 2030 is het streven om dit met bestaande middelen te doen. Klimaatadaptatie Er vindt eind 2025-begin 2026 een herijking van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie plaats. Hier zullen voor de periode 2027-2032 maatregelen uit voort vloeien. Omgevingdienst De besturen van de Omgevingsdienst Arnhem en Nijmegen stellen voor de beide diensten te fuseren tot één Omgevingsdienst. Door een schaalvergroting ontstaat een robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst die ook in de toekomst goed in staat zal zijn haar taken te blijven uitvoeren. De beoogde fusiedatum is 1 januari 2026. Beleidskaders • | Milieubeleidsplan 2013-2030 Zevenaar • | Beleidsvisie Externe Veiligheid 2012 Zevenaar • | Nota Bodembeheer 2011 Zevenaar • | Geluidbeleid 2008 Zevenaar • | Geluidbeleid Rijnwaarden • | Watertakenplan de Liemers 2022-2026 (2022) • | Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (DPRA) (2022) • | Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • | Beheerplan water en riolering (2022) • | Beheerplan begraafplaatsen (2022) • | Visie en integrale nota sociaal domein 2024-2040 (2024) 101 WAT WILLEN WE? 7. Volksgezondheid en milieu Wij willen een bijdrage leveren aan een gezonder Zevenaar. Dit bereiken we door meer dan een goede gezondheidszorg alleen. De omgeving waarin we leven is ook belangrijk om ons geestelijk en lichamelijk fit te voelen.

We werken ook aan een duurzame samenleving. Zo borgen we de toekomstbestendigheid en leefbaarheid van de samenleving voor onze toekomstige generaties. WAT DOEN WE? VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000 Naam | Openbaar belang en doel | Bijdrage 2026 Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Regio | Uitvoering van meerdere taken op het gebied van | 889 Arnhem (ODRA) | vergunningverlening, toezicht en handhaving voor gemeenten uit de regio Arnhem. Ook is ODRA voor de deelnemende gemeenten het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken. Reinigingsdienst de | RDL zorgt voor de uitvoering van een groot deel van de | 2.408 Liemers (RDL) | afvalinzameling en -verwerking, een basistaak van de gemeente. BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam | Jaar meting Gelderland | Zevenaar | Begroting | Begroting 2026 | 2029 Omvang huishoudelijke restafval (kg/inwoner) 2023 | 92,00 | 92,00 | 91,00 | 91,00 De hoeveelheid restafval per inwoner is met 88 kg. gedaald tot onder de doelstelling van 91 kg. Een verdere daling vereist aangescherpt beleid. Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit (%) 2022 | 28,40 | 31,00 | 32,00 | 35,00 Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Het laatst bekende cijfer is 31% in 2022. In Zevenaar zitten we iets boven het Gelders gemiddelde. Het doel is om in 2029 meer duurzame elektriciteit op te wekken.

102 7.2 Inzetten voor uitsluitend gebruik van duurzame vormen van energie 7.2.1 Wij stimuleren maatschappelijke discussie, bewustwording en voorlichting over de | 2023-2026 energietransitie Samen met onze inwoners en bedrijven staan we voor de opgave energietransitie. Dat willen we bereiken door ons in te zetten op het besparen van het energieverbruik en op een overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame vormen van energie. Wij geven ruimte aan initiatieven uit de samenleving, die een bijdrage leveren aan de energietransitie. We willen in dialoog met inwoners en andere betrokkenen samen een koers uit stippelen hoe Zevenaar in 2050 CO2 neutraal is. Samen met onze inwoners gaan we op zoek naar de beste alternatieve energiebronnen voor Zevenaar en op welke locaties deze het best gerealiseerd kunnen worden. Via het energieloket, energiecoaches en campagnes als Kids groen en duurzaam, energiebesparing woningvoorraad en door middel van informatievoorziening aan bedrijven (samen met de ODRA) zorgen we voor de nodige bewustwording en gedragsverandering. 7.2.2 Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed | 2025-2026 De CO2-Prestatieladder zetten we in om als organisatie op de onderdelen energie inkoop, mobiliteit en eigen vastgoed (gemeentehuis, Turmac Cultuurfabriek en de gemeentewerf) 100% CO2-neutraal zijn.

7.2.3 Wij werken in de regio samen aan de regionale energiestrategie | 2023-e.v. Via de Groene Metropoolregio dragen wij bij aan de totstandkoming van een Regionale Energie Strategie (RES). Het RES moet de energietransitie, het overschakelen van fossiele energie naar duurzame energie, mogelijk maken. Dit gebeurt bijvoorbeeld via zonnevelden, windturbines of warmte uit de bodem. De gezamenlijke ambitie en de zoekgebieden voor duurzame opwek zijn in het RES 1.0 besluit vastgelegd. Verder is de basis gelegd voor de Regionale Structuur Warmte. Naast duurzaamheid is ook het ruimtelijk aspect van belang. De regio werkt onder andere via een plan Milieueffectrapportage (MER) aan de onderbouwing van de keuzes, die in de RES 2.0 moeten worden gemaakt. 7.2.4 Wij zetten in op energiebesparing | 2023-2026 De energierekening wordt voor iedereen hoger, de noodzaak en urgentie van de energie- en warmtetransitie is en wordt belangrijker. Daarom moet iedereen mee kunnen doen. We maken slim gebruik van landelijke regelingen en subsidietrajecten. Kennis en kunde worden zoveel mogelijk gedeeld via bestaande platforms/kanalen (zoals het energieloket en energiecoaches). Deelname aan landelijke subsidieregelingen biedt de mogelijkheid van subsidie voor kleine energiebesparende maatregelen. Die deelname zetten wij voort.

Ook onze eigen subsidieregeling voor toekomstbestendig wonen blijven we inzetten voor het stimuleren van energiebesparende maatregelen. 7.2.5 Wij verruimen de laadinfrastructuur voor elektrische auto's | 2022-2026 Via een laadvisie willen we aangeven hoe Zevenaar een bijdrage kan leveren aan de totstandkoming van een landelijk dekkend netwerk laadpalen. Wij sluiten daarbij aan op de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), opgesteld door provincie, gemeenten, marktpartijen en netbeheerders. Wij werken daarvoor samen in de Samenwerkingsregio Oost. 7.3 Werken aan een aardgasvrij Zevenaar in 2050 7.3.1 Wij voeren de plannen van de Warmtevisie uit | 2023-2026 Het Nationaal Klimaatakkoord heeft de regie van de warmtetransitie bij de gemeenten neergelegd, om te komen tot alternatieven voor aardgas als warmtebron. In Zevenaar moeten ongeveer 20.000 woningen aardgas vrij worden, waarbij betaalbaarheid en betrouwbaarheid belangrijke uitgangspunten zijn. Dit hebben we vastgelegd in de Warmtetransitievisie (vastgesteld 2019). 103 De planning om het proces in de wijken en dorpen van Zevenaar te starten om aardgas vrij te worden is vanwege financiële afwegingen bij de kadernota 2020-2023 getemporiseerd. Er is afgesproken dat vanaf 2023 de verdere uitrol versneld opgepakt gaat worden. De planning wordt daarvoor geactualiseerd. In 2023 starten we de uitvoering van de warmtevisie.

Daarin staat de aanpak van het energiezuiniger en aardgasvrij maken van de woningen in de gemeente Zevenaar. Per kern dorp, wijk of en buurt wordt bekeken welke de meest logische alternatieven voor aardgas zouden kunnen zijn en wanneer. Er wordt een termijn van 2 jaar ingepland voor overleg en planvorming met de bewoners. In Angerlo is al een pilot voor de warmtetransitie opgestart. Het opgestelde plan, vastgesteld door de gemeenteraad op 29 september 2021, vormt de basis voor een uitvoeringsplan. Voor het opstellen daarvan wordt gewerkt door alle betrokken partijen (bewoners, woningcorporatie, netbeheerder en gemeente) samen in de Programma Organisatie Angerlo. De ervaringen en uitkomsten van deze pilot zijn waarschijnlijk goed bruikbaar voor de uitrol over rest van de gemeente. 7.3.2 Wij zetten in op een warmtenet en het gebruik van restwarmte | 2023-2026 Met de woningbouwcorporaties en de provincie onderzoekt de gemeente de mogelijkheden van een warmtenet voor de stad Zevenaar. Daarvoor is in 2020 een plan opgesteld. De onderzoeksresultaten geven aanleiding over te gaan tot een intentieovereenkomst (einde 2022) en vervolgens toe te werken naar een samenwerkingsovereenkomst (2023) met als doel de aanleg van een warmtenet. Verder vindt een onderzoek plaatst naar de mogelijkheden van het door trekken van dit warmtenet naar Didam (gemeente Montferland).

Op het Gelders Eiland is een businesscase in ontwikkeling voor het gebruik van de restwarmte van de steenfabriek in Spijk. De provincie, de gemeente en andere partijen dragen ook bij in de kosten van dit onderzoek. 7.4 Werken aan een volledig circulaire economie in 2050 7.4.3 Wij vernieuwen het afvalbeleid | 2024-2025 Het plaatsen van ondergrondse containers voor restafval bij hoogbouw is het laatste grote onderdeel van de harmonisatie van het afvalbeleid. Ook het nieuwe aanbiedstation op 7Poort nadert zijn voltooiing. In 2023 kunnen we de effecten van deze ontwikkelingen op het afvalaanbod en de afvalscheiding in kaart brengen. Mede op basis daarvan moet de gemeente brengen we in beeld hoe we verder willen met het afvalbeleid in de toekomst, welke doelen wij nastreven en welke middelen hiervoor nodig zijn. Hierna volgt actualisatie van het afvalstoffenbeleid. Wij moeten daarnaast bepalen hoe wij in overleg met de gemeente Montferland gevolg willen geven aan het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de Reinigingsdienst De Liemers (RDL). 7.5 Voorbereiden op klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor wateroverlast, hitte, verdroging en overstroming 7.5.1 Wij nemen maatregelen ter voorkoming van wateroverlast en droogte | 2023-2026 Het klimaat verandert en daar moeten wij op inspelen.

Wij hebben samen met de gemeenten Westervoort, Duiven en het Waterschap Rijn en IJssel het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie in de Liemers vastgesteld. Hierin is het beperken en voorkomen van wateroverlast en droogte ten gevolge van klimaatverandering geregeld. Het beperken en voorkomen van hittestress is hierin nog niet geregeld. In het uitvoeringsplan is gekozen voor het scenario, waarin is gezocht naar zoveel mogelijk samenloop met andere ingrepen en aanpakken binnen gemeente Zevenaar. Maatregelen die worden getroffen in het kader van klimaatadaptatie dragen vaak ook bij aan andere doelen. De kosten van de klimaatmaatregelen worden gedekt uit het watertakenplan. 104 WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Baten Primitieve begroting 2025-2028 | 11.788 | 11.851 | 11.607 | 11.943 | 11.943 1e voortgangsrapportage 2025 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2e voortgangsrapportage 2025 | 104 | 25 | 25 | 25 | 25 Wijziging tot de begroting 2026 | -2029 | 0 | 156 | 156 | 156 | 156 Totale baten tot de begroting | 11.891 | 12.032 | 11.788 | 12.124 | 12.124 Mutaties in deze begroting (baten) 1. Autonome ontwikkelingen | 0 | 61 | 60 | 60 | 60 Actualisatie budget rentelasten | 0 | 61 | 60 | 60 | 60 2.

Actualisatie bestaand beleid | 0 | -299 | 226 | 226 | 226 Actualisatie budget afval | 0 | 154 | 154 | 154 | 154 Actualisatie budgetten afval (RDL) en | 0 | 48 | 48 | 48 | 48 mutatie afvalstoffenheffing 2026 Investering duurzame vervanging | 0 | -500 | 25 | 25 | 25 dakbedekking en zonnepanelen Turmac Cultuurfabriek Inzet reserve riolering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6. Financieel gezonde toekomst | 0 | 217 | 421 | 625 | 829 IV07 Lijkbezorgingsrechten | 0 | 13 | 13 | 13 | 13 IV08 Rioolheffing | 0 | 204 | 408 | 612 | 816 Totaal gemuteerde baten | 0 | -21 | 707 | 911 | 1.115 Totale baten in deze begroting | 11.891 | 12.307 | 12.471 | 13.010 | 13.214 Lasten Primitieve begroting 2025 | -2028 | 15.871 | 14.509 | 14.054 | 15.015 | 14.455 1e voortgangsrapportage 2025 | 129 | 41 | 41 | 41 | 542 Kadernota 2026 | 0 | 196 | 137 | 137 | 145 2e voortgangsrapportage 2025 | -1.367 | 1.167 | -40 | -39 | -39 Wijzigingen tot de begroting 2026- | 0 | 91 | 372 | 81 | -19 2029 Totale lasten tot de begroting | 14.633 | 16.004 | 14.564 | 15.235 | 15.083 Mutaties in deze begroting (lasten) 1. Autonome ontwikkelingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 51 Actualisatie budget afschrijvingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 51 Actualisatie budget rentelasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 105 2.

Actualisatie bestaand beleid | 0 | -352 | 173 | 173 | 173 Actualisatie budget afval | 0 | 154 | 154 | 154 | 154 Actualisatie budgetten afval (RDL) en | 0 | -6 | -6 | -6 | -6 mutatie afvalstoffenheffing 2026 Investering duurzame vervanging | 0 | -500 | 25 | 25 | 25 dakbedekking en zonnepanelen Turmac Cultuurfabriek Inzet reserve riolering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6. Financieel gezonde toekomst | 0 | -90 | -90 | -90 | -90 FT03 Exploitatielasten duurzaamheid | 0 | -90 | -90 | -90 | -90 IV07 Lijkbezorgingsrechten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 IV08 Rioolheffing | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal gemuteerde lasten | 0 | -442 | 83 | 83 | 134 Totale lasten in deze begroting | 14.633 | 15.562 | 14.647 | 15.318 | 15.217 Resultaat voor bestemming | -2.742 | -3.255 | -2.176 | -2.308 | -2.003 Onttrekkingen Primitieve begroting 2025-2028 | 1.211 | 0 | 0 | 0 | 0 1e voortgangsrapportage 2025 | 112 | 0 | 0 | 0 | 0 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2e voortgangsrapportage 2025 | -885 | 951 | 0 | 0 | 0 Wijzigingen tot de begroting 2026- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2029 Meerjarenbegroting 2026-2029 | 0 | -296 | 25 | 25 | 25 Totaal onttrekkingen reserves | 438 | 655 | 25 | 25 | 25 Toevoegingen Primitieve begroting 2025 | -2028 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 1e voortgangsrapportage 2025 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2e voortgangsrapportage 2025 | 148 | 0 | 0 | 0 | 0 Wijzigingen tot de begroting 2026 | - | 0 | 0 |

0 | 0 | 0 2029 Meerjarenbegroting 2026-2029 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal toevoegingen reserves | 148 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo reserve mutaties | 289 | 655 | 25 | 25 | 25 Resultaat na bestemming | -2.452 | -2.600 | -2.151 | -2.283 | -1.978 106 107 Toelichting financiële ontwikkelingen Hieronder vindt u een overzicht met de financiële toelichtingen van mutaties in de exploitatie die in bovenstaande tabel zijn opgenomen. Alleen zijn bij de toelichtingen de baten en lasten gesaldeerd. Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 1. Autonome ontwikkelingen Actualisatie budget afschrijvingen 0 0 0 -51 Jaarlijks actualiseren we de afschrijvingslasten. Tevens aanpassing van benodigde bedrag in reserve afschrijvingslasten en bijbehorende jaarlijkse vrijval als gevolg van afwijkingen in het werkelijk geïnvesteerde bedrag en faseringen. Dit werkt door in meerdere programma's. Actualisatie budget rentelasten 61 60 60 60 Jaarlijks actualiseren wij de rentelasten. De volgende zaken hebben invloed op de hoogte van de rentelast: 1. Het faseren van investeringen; 2. De hoogte van de boekwaarden van de grondexploitaties; 3. Het toepassen van projectrente voor grondexploitatie vanaf 2026; 4. Aflopen van huidige langlopende leningen met lage rentes. 1. Doordat investeringen worden verschoven, verschuift ook de bijbehorende rentelast. 2.

De boekwaarden van de grondexploitaties Zevenaar-Oost bedrijven, Mercurion en Businesspark 7Poort II zijn in 2025 weer aangepast op basis van de herziene grondexploitaties per 1 januari 2025 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 25 juni 2025. De boekwaarden van de grondexploitaties in de komende jaren zijn lager dan eerder geraamd. Dit veroorzaakt een lagere financieringsbehoefte en dus een lagere rentelast. Dienstjaar 2027 is een uitzondering. Bij de begroting 2025-2028 werd een lagere boekwaarde verwacht. Door de herziening is de boekwaarde flink gestegen. Hierdoor ontstaat in 2027 een hogere financieringsbehoefte dan eerder geraamd en dus ook een hogere rentelast. 3. Vanaf 2026 passen we projectfinanciering toe voor GREX Businesspark 7Poort II. Dit zorgt voor een hogere doorbelasting naar deze grondexploitatie en dus een lagere rente in de algemene dienst. Dit effect is zichtbaar in het journaal 'FT12 Invoeren projectfinanciering'. 4. In de komende jaren lossen we ca. 25 miljoen af op huidige langlopende leningen. Het rentepercentage van deze leningen is gemiddeld een stuk lager dan de huidige rente waartegen we nieuwe leningen aan moeten trekken om aan onze financieringsbehoefte te voldoen. 2. Actualisatie bestaand beleid Actualisatie budget afval 0 0 0 0 We hebben de budgetten afval nagelopen en een aantal zijn bijgesteld.

Vanaf 2026 verwachten we structureel hogere baten van € 172.000. Een hogere inzamelvergoeding voor PMD (€ 88.000) als gevolg van een hogere tonnageprijs. Een hogere verwerkingsvergoeding voor de afvalinzameling - papier en karton (€ 68.000) als gevolg van het oplopen van de tonnageprijs voor oud papier. Tot slot een bijstelling in de afvalinzameling - verpakkingsglas met hogere baten (€ 16.000) en lasten (€ 21.000). Per saldo een structureel voordeel van € 151.000 in 2026 welke wij verrekenen met de afvalstoffenheffing. Daarnaast zijn er op basis van de Milieusamenwerking Regio Arnhem (MRA) nieuwe verwerkingscontracten afgesloten waarbij voor GFT voor duurzamere verwerking is gekozen. Op grond hiervan hebben wij de budgetten voor afvalinzameling - GFT en restafval (huishoudelijk) bijgesteld. Voor afvalinzameling - GFT verwachten wij structureel vanaf 2026 hogere verwerkingskosten (€ 273.000). Dit als gevolg van hogere prijs per ton van € 42,75. Voor afvalinzameling - restafval structureel vanaf 2026 lagere verwerkingskosten (€ 141.000). Dit als gevolg van een lagere prijs per ton van € 5,62. Per saldo een structureel nadeel van € 132.000 in 2026 welke wij verrekenen met de afvalstoffenheffing. Totaal een structureel voordeel van € 19.000 in 2026 welke wij verrekenen met de afvalstoffenheffing. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging in programma 7.

Actualisatie budgetten afval (RDL) en mutatie | 53 | 53 | 53 | 53 afvalstoffenheffing 2026 In 2026 hebben we te maken met diverse kostenstijgingen en -dalingen binnen de gemeente en de RDL. Binnen de gemeente zijn met name de loonkosten gestegen die voor een deel worden doorbelast aan de RDL. Binnen de RDL zijn per saldo de kosten voor afvalinzameling hoger en hiermee ook onze bijdrage aan de RDL. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door een stijging van personele kosten en hogere verwerkingskosten van het afval op de aanbiedstations. Anderzijds is er een daling van de materiële kosten als gevolg van bijvoorbeeld lagere brandstofkosten. Per saldo stijgen de kosten voor de gemeente Zevenaar als gevolg van de hierboven genoemde wijzigingen structureel vanaf 2026 met € 48.000 ten opzichte van 2025. Dit verrekenen wij binnen de afvalstoffenheffing en is daarmee budgettair neutraal. Door bovengenoemde kostenstijging stijgt het tarief van de afvalstoffenheffing. Investering duurzame vervanging dakbedekking en | 500 | -25 | -25 | -25 zonnepanelen Turmac Cultuurfabriek De dakbedekking en de zonnepanelen van de Turmac Cultuurfabriek zijn aan vervanging toe. Na de oplevering van de Turmac Cultuurfabriek is in 2020 een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het groot onderhoud van het gemeentehuis en de TCF.

In dat MJOP is geadviseerd om de dakbedekking in 2026 voor een deel te overlagen. In de afgelopen jaren zijn diverse (grote) lekkages geweest, met name als in korte tijd veel regen valt. Hierdoor is een deel van de isolatie onder de dakbedekking verzadigd met regenwater. Na diverse noodreparaties, inspecties en insnijdingen door de dakspecialist is de conclusie in 2022 getrokken dat het gehele dakpakket vervangen moet worden. In het MJOP is in 2022 de overlaging van de dakbedekking gewijzigd naar volledige vervanging in 2025 op basis van de lekkages en het specialistisch onderzoek van de dakadviseur. Het benodigde bedrag in het MJOP is toen nog niet bijgesteld doordat de bijbehorende kosten moeilijk in te schatten waren. Daarnaast zijn de zonnepanelen op het dak afgekeurd op basis van verzekeringseisen. Medio 2023 is DUMAVA | -subsidie aangevraagd om direct het dak beter te isoleren. Om de dakbedekking te vervangen en om tegelijkertijd duurzame isolatiemaatregelen en nieuwe zonnepanelen te kunnen plaatsen is een totaal bedrag nodig van € 2.000.000. Hiervan wordt € 98.000 gedekt uit het MJOP en € 65.000 is een eenmalige afschrijving in verband met het verwijderen van de huidige zonnepanelen. Resteert een benodigd investeringsbedrag van € 1.837.000 waarvan € 342.000 gedekt wordt uit de DUMAVA | -subsidie. Dit heeft een structurele afschrijvingslast tot gevolg van € 50.000.

Hiervan kan jaarlijks € 25.000 worden gedekt door € 500.000 uit de bestemmingsreserve Duurzaamheid om te zetten naar een kapitaallastenreserve van € 500.000. Per saldo levert bovenstaande een nadeel op in 2026 van € 61.000 en vanaf 2027 een structureel nadeel van € 22.000. Inzet reserve riolering | -204 | 0 | 0 | 0 Wij stellen voor om € 204.000 van de reserve riolering in te zetten om daarmee de tarieven in 2026 te dempen. Hiermee wordt de onttrekking aan de reserve riolering in de begroting voor 2026 verwerkt. Wij verwerken de gewijzigde tarieven in de belastingverordening 2026. 108 6. Financieel gezonde toekomst FT03 Exploitatielasten duurzaamheid | 90 | 90 | 90 | 90 Het Klimaatplan “Op weg naar een klimaatneutrale organisatie” vormt de basis voor de verduurzamingsopgave van de eigen organisatie van gemeente Zevenaar. Vooruitlopend op dit plan is voor duurzaamheidsmaatregelen binnen de bestaande exploitatiebudgetten aanvullend € 33.000 in 2024, oplopend naar € 67.000 in 2025 tot € 100.000 structureel vanaf 2026 beschikbaar. De praktijk is dat tot nu toe voor slechts € 5.000 aanspraak op dit budget gedaan is. We verwachten dat dit aanvullend beschikbaar gesteld budget niet nodig zal zijn om de duurzaamheidsmaatregelen van de eigen organisatie te kunnen realiseren mede omdat hier ook andere budgetten voor ter beschikking zijn.

Om die reden laten wij het structurele budget voor € 90.000 vrijvallen vanaf 2026. IV07 Lijkbezorgingsrechten | 13 | 13 | 13 | 13 In de besluitvorming van de 'financieel gezonde toekomst' is besloten de opbrengsten van de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 10%. Dit betekent een opbrengstverhoging van € 13.000 in programma 7. Bij de verordening lijkbezorgingsrechten 2026 ontvangt u een gedetailleerd voorstel |  over de nieuwe tarieven. IV08 Rioolheffing | 204 | 408 | 612 | 816 In de besluitvorming van de Financieel Gezonde Toekomst is besloten de rioolheffing te verhogen. Gedurende 4 jaar verhogen we de tarieven met jaarlijks 4%. Totaal mutaties | 717 | 600 | 803 | 956 109 Toelichting reserve mutaties Hieronder vindt u een overzicht met de financiële toelichtingen van | reservemutaties die in bovenstaande tabel zijn opgenomen. Alleen zijn bij de toelichtingen de baten en lasten gesaldeerd. Reservemutaties (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 2. Actualisatie bestaand beleid Investering duurzame vervanging dakbedekking en | -500 | 25 | 25 | 25 zonnepanelen Turmac Cultuurfabriek De dakbedekking en de zonnepanelen van de Turmac | Cultuurfabriek zijn aan vervanging toe.

Na de oplevering van de Turmac Cultuurfabriek is in 2020 een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het groot onderhoud van het gemeentehuis en de TCF. In dat MJOP is geadviseerd om de dakbedekking in 2026 voor een deel te overlagen. In de afgelopen jaren zijn diverse (grote) lekkages geweest, met name als in korte tijd veel regen valt. Hierdoor is een deel van de isolatie onder de dakbedekking verzadigd met regenwater. Na diverse noodreparaties, inspecties en | insnijdingen door de dakspecialist is de conclusie in 2022 getrokken dat het gehele dakpakket vervangen moet worden. In het MJOP is in 2022 de overlaging van de dakbedekking gewijzigd naar volledige vervanging in 2025 op basis van de lekkages en het specialistisch onderzoek van de dakadviseur. Het benodigde bedrag in het MJOP is toen nog niet bijgesteld doordat de bijbehorende kosten moeilijk in te schatten waren. Daarnaast zijn de zonnepanelen op het dak afgekeurd op basis van verzekeringseisen. Medio 20 | 23 is DUMAVA-subsidie aangevraagd om direct het dak beter te isoleren. Om de dakbedekking te vervangen en om tegelijkertijd duurzame isolatiemaatregelen en nieuwe zonnepanelen te kunnen plaatsen is een totaal bedrag nodig van € 2.000.000. Hiervan wordt € 98.000 gedekt uit het MJOP en € 65.000 is een eenmalige afschrijving in verband met het verwijderen van de huidige zonnepanelen.

Resteert een benodigd investeringsbedrag van € 1.837.000 waarvan € 342.000 gedekt wordt uit de DUMAVA | -subsidie. Dit heeft een structurele afschrijvingslast tot gevolg van € 50.000. Hiervan kan jaarlijks € 25.000 worden gedekt door € 500.000 uit de bestemmingsreserve Duurzaamheid om te zetten naar een kapitaallastenreserve van € 500.000. Per saldo levert bovenstaande een nadeel op in 2026 van € 61.000 en vanaf 2027 een structureel nadeel van € 22.000. Inzet reserve riolering | 204 | 0 | 0 | 0 Wij stellen voor om € 204.000 van de reserve riolering in te zetten om daarmee de tarieven in 2026 te dempen. Hiermee wordt de onttrekking aan de reserve riolering in de begroting voor 2026 verwerkt. Wij verwerken de gewijzigde tarieven in de belastingverordening 2026.

Totaal reservemutaties | -296 | 25 | 25 | 25 Overzicht baten en lasten op taakveld Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Baten 7.1 | Volksgezondheid | 228 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 7.2 | Riolering | 5.096 | 5.196 | 5.410 | 5.585 | 6.124 | 6.328 7.3 | Afval | 5.205 | 5.817 | 5.888 | 5.878 | 5.878 | 5.878 7.4 | Milieubeheer | 503 | 743 | 858 | 857 | 857 | 857 110 7.5 | Begraafplaatsen en | 205 | 135 | 151 | 151 | 151 | 151 crematoria Totaal Baten | 11.238 | 11.891 | 12.307 | 12.471 | 13.010 | 13.214 Lasten 7.1 | Volksgezondheid | 2.333 | 2.336 | 2.500 | 2.441 | 2.441 | 2.441 7.2 | Riolering | 4.029 | 4.135 | 4.504 | 4.315 | 4.996 | 4.897 7.3 | Afval | 4.541 | 4.883 | 5.112 | 5.097 | 5.094 | 5.089 7.4 | Milieubeheer | 2.164 | 2.950 | 3.137 | 2.484 | 2.477 | 2.474 7.5 | Begraafplaatsen en | 314 | 329 | 310 | 310 | 310 | 316 crematoria Totaal Lasten | 13.381 | 14.633 | 15.562 | 14.647 | 15.318 | 15.217 Saldo 7.4 | Milieubeheer | -1.661 | -2.207 | -2.279 | -1.626 | -1.620 | -1.618 7.2 | Riolering | 1.067 | 1.061 | 906 | 1.270 | 1.128 | 1.431 7.1 | Volksgezondheid | -2.105 | -2.336 | -2.500 | -2.441 | -2.441 | -2.441 7.3 | Afval | 664 | 935 | 777 | 781 | 784 | 790 7.5 | Begraafplaatsen en | -109 | -195 | -160 | -160 | -159 | -166 crematoria Begrotingsresultaat voor | -2.144 | -2.742

| -3.255 | -2.176 | -2.308 | -2.003 bestemming 0.10 | Mutaties reserves Onttrekkingen | 647 | 438 | 655 | 25 | 25 | 25 Toevoegingen | 330 | 148 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Mutaties reserves | 317 | 289 | 655 | 25 | 25 | 25 Begrotingsresultaat na | -1.827 | -2.452 | -2.600 | -2.151 | -2.283 | -1.978 bestemming Overzicht van Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 Onderwerp | Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Programma 7. Volksgezondheid en duurzaamheid Baten Mutatie reserves | Onttrekking uit de algemene reserve en | 450 | 0 | 0 | 0 bestemmingsreserves Lasten Duurzaamheid | Uitgaven met betrekking tot het | 450 | 0 | 0 | 0 uitvoeringsprogramma duurzaamheid. Opstellen gemeentebreed | Voor het opstellen van een | 226 | 0 | 0 | 0 SMP | gemeentebreed SMP (ecologisch onderzoek) zijn eenmalig middelen beschikbaar gesteld. 111 Totaal programma 7 | -226 | 0 | 0 | 0 In het hoofdstuk 'Financiën' wordt in het 'overzicht incidentele baten en lasten' een nadere toelichting gegeven met betrekking tot de incidentele lasten. Reserves Bestemmingsreserves 9017 | Afval | 256 | 384 | 384 | 384 | 384 De reserve afval is bedoeld voor efficiency voor | - en nadelen en voor hogere/lagere opbrengsten afval. Hierdoor blijven de middelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor afval ook beschikbaar voor afval. Toevoeging | In 2026 verwachten we een storting in de reserve afval van € 128.000.

Dit op basis van de verwachting van een hogere inzamelvergoeding PMD en een hogere verwerkingsvergoeding voor de afvalinzameling | - papier en karton. 9018 | Riolering | 644 | 644 | 440 | 440 | 440 De reserve riolering is bedoeld voor efficiency voor- en nadelen en voor hogere/lagere opbrengsten riolering. Hierdoor blijven de middelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor riolering ook beschikbaar voor riolering. Toevoeging | In 2026 verwachten we geen storting in de reserve riolering. Onttrekking | In 2024 hebben we een positief resultaat behaald hetgeen gestort is in de reserve. De stand van deze reserve is momenteel € 144.000 hoger dan het door uw raad in de nota reserves en voorzieningen gestelde maximumbedrag van € 500.000. Bij een dergelijke overschrijding zorgen we voor teruggave door aanpassing van de tarieven rioolheffing. Wij verwerken de gewijzigde tarieven in de verordening 2026. Uit de reserve onttrekken wij € 204.000. 9054 | Duurzaamheid | 1.368 | 951 | 0 | 0 | 0 Voor de duurzaamheidsprojecten is een bedrag beschikbaar gesteld vanuit de algemene reserve. Deze zal de komende jaren worden benut voor de ontwikkeling op het gebied van warmte- en energietransitie. Onttrekking | Het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid heeft een looptijd tot en met 2026. Het is de verwachting dat de reserve eind 2026 uitgeput is.

Totaal bestemmingsreserves | 2.268 | 1.978 | 823 | 823 | 823 Bestemmingsreserves afschrijvingslasten Bestemmingsreserves afschrijvingslasten | (Bedragen x € 1.000) (stand per 1 januari) 112 Nummer | Naam | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 9066 | Rioolcombi (kolkenzuiger) | 400 | 400 | 360 | 320 | 280 9074 | Verduurzaming dak Turmac (TCF) | 0 | 0 | 500 | 475 | 450 Totaal bestemmingsreserves afschrijvingslasten | 400 | 400 | 860 | 795 | 730 Voorzieningen Voorzieningen (stand per 1 januari) | (Bedragen x € 1.000) Nummer | Naam | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 8009 | Begraafplaatsen | 106 | 87 | 92 | 96 | 101 Deze voorziening is gevormd voor het egaliseren van meerjarige periodieke onderhoudskosten. Het onderhoud aan de begraafplaatsen is opgenomen in het beheerplan begraafplaatsen. Toevoeging | In 2022 hebben we het beheerplan begraafplaatsen geactualiseerd. De jaarlijkse storting is conform dit plan. Onttrekking | De onttrekking aan de voorziening hebben we geraamd op basis van het beheerplan begraafplaatsen (2022). 8010 | Riolering | 5.452 | 5.439 | 5.370 | 4.945 | 4.684 Deze voorziening riolering waarborgt dat bijdragen van de burger voor riolering specifiek beschikbaar blijven voor riolering.

Toevoeging | Het gedeelte in het tarief rioolheffing dat bestemd is voor de vervangingsinvesteringen aan het rioolstelsel wordt jaarlijks gedoteerd aan de voorziening vervangingsinvesteringen riolering. Onttrekking | De voorziening wordt ingezet voor groot onderhoudskosten en vervangingsinvesteringen op basis van het watertakenplan 2022-2026. 8017 | Afval | 0 | 80 | 80 | 80 | 80 Deze voorziening afval waarborgt dat bijdragen van de burger voor afval specifiek beschikbaar blijven voor afval. Toevoeging | Het gedeelte in het tarief afvalstoffenheffing dat bestemd is voor de vervangingsinvesteringen bij afval wordt gedoteerd aan de voorziening vervangingsinvesteringen afval. Onttrekking | De voorziening wordt ingezet voor groot onderhoudskosten en vervangingsinvesteringen. 113 Meerjareninvesteringsplan Omschrijving | Separaat | Investeringsbedrag (x € 1.000) voorstel | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 18 containers voor luiers en incontinentiemat. | 121 | 0 | 0 | 0 | 0 Bloemenkamp: vernieuwen rioolstelsel etc. | 1.963 | 0 | 0 | 0 | 0 Gemalen bouwkundig 2024 | 228 | 0 | 0 | 0 | 0 Gemalen bouwkundig 2025 | 109 | 0 | 0 | 0 | 0 Gemalen mechanisch/elektrisch en IBA's 2023 | 236 | 0 | 0 | 0 | 0 Gemalen mechanisch/elektrisch en IBA's 2024 | 368 | 170 | 0 | 0 | 0 Gemalen mechanisch/elektrisch en IBA's 2025 | 148 | 31 | 0 | 0 | 0 Giesbeek - revitalisering | 161 | 0 | 0 | 0 | 0 Invest.

duurzaamheidsmaatregelen eigen org. 2024 | 35 | 0 | 0 | 0 | 0 Invest. duurzaamheidsmaatregelen eigen org. 2026 | 0 | 400 | 0 | 0 | 0 Kia EV3 4-TXN-62 (480) | 35 | 0 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen 2026 | 0 | 32 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen Bloemenkamp | 324 | 0 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen Lobith-Noord | 0 | 25 | 40 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen Lobith-Zuid | 98 | 33 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen plein Didamsestraat | 166 | 100 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen Schrijvershoek | 0 | 25 | 27 | 0 | 0 Klimaatadaptieve maatregelen Zevenaar | 132 | 150 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve mtrg Bloemenk, Schrijversh, Oud Z | 145 | 0 | 0 | 0 | 0 Klimaatadaptieve mtrg Lobith, Tolkamer, Pannerden | 145 | 0 | 0 | 0 | 0 Kop van Tolkamer: vernieuwen riool | -stelsel etc. | 192 | 0 | 0 | 0 | 0 Lathum (Koestraat): vernieuwen rioolstelsel etc. | 109 | 0 | 0 | 0 | 0 Lobith-Noord: vernieuwen riool-stelsel etc. | 2.372 | 3.151 | 3.500 | 0 | 0 Marktplein Lobith-Zuid: vernieuwen riool-stelsel | 804 | 152 | 0 | 0 | 0 Methen en Heerenmäten - bouwkundig deel gemalen | 134 | 0 | 0 | 0 | 0 Methen en Heerenmäten: vrijverval riool | 200 | 0 | 0 | 0 | 0 Minigemalen 2025 | 97 | 0 | 0 | 0 | 0 Minigemalen 2026 | 0 | 67 | 0 | 0 | 0 Ondergrondse restafvalcontainers | 10 | 0 | 0 | 0 | 0 Pannerden: vernieuwen rioolstelsel etc.

| 546 | 0 | 0 | 0 | 0 Renovatie 2025 | 250 | 0 | 0 | 0 | 0 Renovatie 2026 | 0 | 250 | 0 | 0 | 0 Schrijvershoek: vernieuwen rioolstelsel etc. | 953 | 1.425 | 2.000 | 0 | 0 Verduurzaming dak Turmac (TCF) | 0 | 500 | 0 | 0 | 0 Vervangen oeverbeschoeiing 2024 | 50 | 0 | 0 | 0 | 0 Vervangen oeverbeschoeiing 2025 | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 Vervangen oeverbeschoeiing 2026 | 0 | 50 | 0 | 0 | 0 Vervangen VW Transporter (1128) | 0 | 0 | 0 | 80 | 0 Totaal programma 7. | 10.231 | 6.561 | 5.567 | 80 | 0 114 115 8. VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING ALGEMEEN Omschrijving Dit programma gaat over de beleidsvelden ruimtelijke ordening, grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) en wonen. Wat willen we? We maken gewenste ontwikkelingen mogelijk en bevorderen de ruimtelijke kwaliteit en een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Hierbij respecteren wij het landschap en de natuur - en cultuurhistorische waarden. We zetten de veranderopgave van de Omgevingswet in voor een andere manier van werken binnen het fysieke domein. We vinden dat er voor iedereen een geschikte woning moet zijn en dat onze inwoners prettig moeten kunnen wonen in een veilige en schone omgeving. Ontwikkelingen Ontwikkeling woningmarkt Voor 2026 staat voor wat betreft de lopende gemeentelijke grondexploitaties de oplevering van 130 woningen op de rol (in onder andere de Holtkamp en het Hof).

Verder blijven wij ons maximaal inzetten om de zogenaamde Wvg-locaties tot ontwikkeling te brengen door actief grondbeleid te voeren en vroegtijdig in gesprek te gaan met grondeigenaren en ontwikkelaars. Ook investeren we in een gerichte samenwerking met de provincie om onze plannen gerealiseerd te krijgen. In 2025 is de Woondeal 2.0 aangevuld met een addendum met behoud van het afgesproken woningbouwvolume en focus op randvoorwaarden zoals netcapaciteit, groen-blauwe doelen en mobiliteit. Ook de stikstofproblematiek blijft een uitdaging vormen voor de planontwikkeling. Naar verwachting treedt per 1 januari 2026 “De Wet regie op de volkshuisvesting” in. Dat heeft gevolgen voor gemeenten. Waaronder: • het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma (verplicht); • de samenwerking met de regio te versterken; • prestatieafspraken met de corporaties te maken, waarbij ook zorgaanbieders moeten worden betrokken; • een verordening opstellen over de toewijzing van sociale huurwoningen; • monitoren en verantwoorden; Voor het opstellen van een volkshuisvestingprogramma is budget beschikbaar. Verder wordt al jaren de samenwerking op het gebied van Volkshuisvesting in de regio opgepakt en wordt samengewerkt op basis van de Woondeal 2.0.

Inzet op een continue bouwstroom Wij blijven onverminderd inzetten op een continue bouwstroom die op termijn de druk op de woningmarkt moet gaan verlichten. Praktisch gesproken betekent dat we de komende jaren ons streven om elk jaar tussen de 150 en 200 nieuwe woningen toe te voegen aan onze woningvoorraad zullen continueren. Voor 2026 ligt de nadruk op de volgende projecten: Enghuizen: Momenteel (Q4 2025) zijn we in afronding van de gesprekken rondom de overname van het NS terrein en de aanpassing van de bestaande P&R locatie van de NS. Voor het stedenbouwkundig plan zijn we gezamenlijk met de ontwikkelaar de laatste zaken aan het invullen, waarna de volgende ontwerpen definitief gemaakt kunnen worden: De gemeentelijke grondexploitatie en de anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar voor fase 2 Enghuizen, en de vastgoedexploitatie voor de parkeervoorziening. Voor dat laatste is de voorwaarde dat een verkeersregelinstallatie wordt gerealiseerd ten behoeve van de spoorwegovergang. De parkeervoorziening is een mobiliteitshub welke deels een oplossing biedt voor het parkeren in centrumgebied. Voor de financiering doen we een beroep op de landelijke subsidie regeling WOKT (Woningbouw op korte termijn). Hiermee kunnen we, bij toekenning, maximaal 65% van de kosten van de civieltechnische aanpassingen vergoed krijgen.

116 Vestersbos: Momenteel laat de grondexploitatie voor het Vestersbos nog een negatief resultaat zien. Belangrijke oorzaak hiervan zijn de resterende boekwaarde van het onderwijsvastgoed en het gewenste woningbouwprogramma met een groot aandeel sociaal en betaalbare woningen. Onze inspanningen zijn er op gericht dit negatieve resultaat te verkleinen. Slenterweg: De plannen van een bouw/ontwikkelcombinatie om aan de Slenterweg een nieuwe wijk te ontwikkelen met ca. 100 woningen krijgt in 2026 een concrete uitwerking met de start voor een Omgevingsplan. Dijkweg, Oud-Zevenaar (Wvg) De gesprekken met de provincie over de aankoop van de percelen aan de Dijkweg in Oud Zevenaar lijken de goede kant op te gaan en de mogelijkheid te bieden om in ieder geval tot een – voor het woningbouwdeel – krap sluitende exploitatie te komen. Opgave is nog wel om de door het Dorpsnetwerk gewenste ontmoetingsplek centraal in de kern van het dorp financieel haalbaar te krijgen. Groot Holthuizen II (Wvg) De gesprekken met enkele eigenaren die gronden hebben aangeboden in de mogelijke uitbreiding van Groot Holthuizen lopen maar geven gezien de vraagprijzen en het gewenste woningbouwprogramma nog niet tot concrete transacties geleid. Reisenakker (Wvg) Hier zijn nog geen gronden aangeboden.

Witte Kruis (Wvg) Gezien de complexiteit van dit gebied (veel verschillende eigenaren) zijn wij hier nog niet tot aankoop over gegaan. Uitvoering Omgevingswet In juni 2025 heeft onze gemeente een omgevingsvisie vastgesteld. De doelen en acties uit die visie werken we de komende tijd verder uit in omgevingsprogramma’s. Een ander onderdeel van de uitvoering is het opstellen van een integraal omgevingsplan. In dat plan staan de juridische regels om de doelen uit de omgevingsvisie te halen. De eerste pilot hiervan doen we in Angerlo. De structurele effecten van de Omgevingswet (financieel en organisatorisch) worden pas op de middellange of lange termijn zichtbaar. Dat hangt af van keu zes die we nog moeten maken, zoals de inrichting van het omgevingsplan. De huidige begroting is gebaseerd op een VNG-effectenmodel. De komende jaren moet blijken of dat genoeg is. Beleidskaders · Omgevingsvisie 2025 · Woonzorgvisie Zevenaar 2024-2028 · Plan Woningbouw (2022) · Nota grondbeleid Zevenaar 2025 · Woondeal regio Arnhem-Nijmegen 2.0 (2023) · Nota vastgoedbeleid · Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021 - 2024 WAT WILLEN WE? 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing We maken gewenste ontwikkelingen mogelijk en bevorderen de ruimtelijke kwaliteit en een veilige en gezonde fysieke leefomgeving.

Hierbij respecteren wij het landschap en de natuur - en cultuurhistorische waarden. We zetten de veranderopgave van de Omgevingswet in voor een andere manier van werken binnen het fysieke domein. We vinden dat er voor iedereen een geschikte woning moet zijn en dat onze inwoners prettig moeten kunnen wonen in een veilige en schone omgeving. WAT DOEN WE? BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam | Jaar meting Gelderland | Zevenaar | Begroting | Begroting 2026 | 2029 Demografische druk (%) 2025 | 74,80 | 80,20 | 80,20 | 80,20 Met de demografische druk bedoelen we het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar. Deze ligt in Zevenaar aanzienlijk hoger dan het landelijk- en Gelders gemiddelde. Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€) 2025 | 987,00 | 904,00 | 850,00 | 874,00 Deze indicator betreft het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten (OZB + afvalstoffenheffing + rioolheffing). Het is een zo goed mogelijke inschatting op een bepaald moment. Hierdoor kan de uitkomst (licht) afwijken van andere publicaties. Voor afval en riool zijn we kostendekkendheid en voor de OZB hanteren we de inflatiecorrectie.

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€) 2025 | 1.052,00 | 1.010,00 | 943,00 | 977,00 De indicator heeft betrekking op het gemiddelde totaalbedrag in euro’s per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten (OZB + afvalstoffenheffing + rioolheffing). Het is een zo goed mogelijke inschatting op een bepaald moment. Hierdoor kan de uitkomst (licht) afwijken van andere publicaties. Voor afval en riool zijn we kostendekkendheid en voor de OZB hanteren we de inflatiecorrectie. Gemiddelde WOZ-waarde (per € 1.000) 2024 | 380,00 | 320,00 | 370,00 | 442,00 De waardeontwikkeling van de woningmarkt wordt als volgt ingeschat: 2025 --> 2026 +11% 2026 --> 2027 +6% 2027 --> 2028 +6% 2028 --> 2029 +6% Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen) 2024 | 7,60 | 9,90 | 9,40 | 9,30 In de afgelopen drie jaar zijn er 430 woningen gebouwd en opgeleverd in de gemeente Zevenaar. De vraag naar woningen blijft hoog en daarom blijven wij inzetten op realisatie en versnelling van de opgave de komende jaren. We streven ernaar om jaarlijks 150- 200 woningen toe te voegen, met als uiteindelijk doel een continue bouwstroom van 150 tot 200 woningen per jaar. Dit blijft echter wel lastig door en aantal complicerende ontwikkelingen op de woningmarkt.

117 8.1 Zorgen voor een geschikte woning voor iedereen 8.1.2 Wij zetten een doorstroommakelaar in | 2023-2026 Een doorstroommakelaar adviseert inwoners (op eigen verzoek) over welke woonsituatie het beste bij hen past. We vragen hiervoor bij een provincie een bijdrage aan vanuit de | Verhuiscoachregeling. 8.1.3 Wij maken jaarlijks prestatieafspraken met woningcorporaties | 2023-e.v. In de prestatieafspraken met de woningcorporaties zetten we in op het toevoegen van sociale huurwoningen (30% van de toegevoegde woningvoorraad) en middeldure huurwoningen. Daarnaast zetten we in op verduurzaming bij bestaande woningen en bespreken we de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de corporaties. In de raamovereenkomst met de corporaties is 25% sociale huur opgenomen, deze passen we aan naar 30%. Wij hebben geen beleid op middeldure woningen, dit is ook niet opgenomen in woonvisies. Dat gaan we nu wel doen. Hiervoor is het nodig om de woonvisies te actualiseren. Daarin gaan we opnieuw de definitie bepalen van wat we betaalbaar vinden, rekening houdend met de huidige marktsituatie en prijsontwikkeling. Daarbij kijken we ook naar instrumenten zoals erfpacht en startersleningen.

8.1.4 Wij stellen een woningbouwplan voor een continue bouwstroom op en geven | 2022-2026 uitvoering aan dit plan In dit plan staat aangegeven welke woningbouw (nieuwbouw) op welke locaties de komende jaren plaatsvindt. Dit plan is afgestemd op de woningbouwbehoefte. Wij streven naar een continue bouwstroom door het toevoegen van 150 | -200 woningen per jaar. Wij kijken naar mogelijkheden om woningen sneller te realiseren. Bouwen met nieuwe technieken, bijvoorbeeld fabrieksmatig (prefab) en alternatieve materialen zoals hout, bieden kansen voor versnelling van de realisatietijd. Daarnaast bekijken we hoe wij het proces nog effectiever kunnen inrichten. Voor leegkomende of leegstaande gebouwen bekijken we of deze een nieuwe functie kunnen krijgen, bij voorkeur wonen. We gaan hiervoor het gesprek aan met eigenaren van leegstaande objecten om te kijken of deze zich lenen voor functieverandering. Dit kan het geval zijn voor individuele objecten maar ook voor een groter gebied dat om herstructurering vraagt. Als het om ons eigen vastgoed gaat zetten we in op een combinatie van maatschappelijke functies en wonen. Er moet voldoende capaciteit zijn om goed uitvoering te kunnen geven aan de ambitieuze bouwopgaven (meer bouwen, strakke vergunningverlening) en om uitvoering te kunnen geven aan de Omgevingswet (o.a. kortere procedures, participatie, integrale besluitvorming).

8.2 Uitvoeren van de Omgevingswet en ruimtelijke projecten 8.2.2 Wij geven uitvoering aan de Omgevingswet | 2022-2026 Naar verwachting treedt op 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking. Of dat ook de definitieve datum is, zal in oktober blijken. Belangrijk is namelijk dat de ICT-problemen verholpen zijn. De implementatie van de Omgevingswet heeft een structureel effect op de gemeente als organisatie (groeiende, krimpende en veranderende capaciteit, legesopbrengsten, vervallen taken en nieuwe taken). Daarbij biedt de stelselwijziging veel decentrale beleidsruimte (keuzevrijheid) die effect gaat hebben op de organisatie en de financiën. De VNG heeft in samenwerking met een aantal gemeenten het Structureel Effectenmodel Omgevingswet ontwikkeld. Aan de hand van dit model zijn de structurele effecten van de Omgevingswet in beeld gebracht. Omdat er nog inhoudelijke beleidskeuzes gemaakt moeten worden is uitgegaan van een aantal aannames over o.a. vroegtijdige participatie, overname van de zogenaamde bruidsschat en de opzet van de nieuwe omgevingsplannen (globaal of gedetailleerd). De beschikbaar gestelde budgetten voor de invoering van de Omgevingswet zijn deels nog beschikbaar voor de transitiefase, maar behoeven wellicht nog aanvulling. De Omgevingswet vereist het vaststellen van een omgevingsvisie en 1 omgevingsplan voor het gehele grondgebied van de gemeente.

Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan onderzoeken 118 we ook de mogelijkheden voor welstandsvrij bouwen en houden we de taakstelling van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit tegen het licht. Ook verkennen we of (gedeelten van) werklocaties te transformeren zijn naar woongebieden. 8.2.3 Wij intensiveren participatie bij ruimtelijke plannen en wonen | 2022-2026 Inwoners betrekken we meer en op het juiste moment bij de ruimtelijke ordening en wonen o.a. bij gebiedsgericht werken, omgevingsvisie en bouwplannen. Dit sluit aan op het nog op te stellen gemeentebrede participatiebeleid. Voor het toetsen van initiatieven werken wij met de omgevingstafel. Een omgevingstafel is een overlegstructuur waarbij een initiatief voor een ruimtelijk project vanuit verschillende invalshoeken (o.a. ruimtelijk, wonen, natuur, milieu, fysieke en sociale leefomgeving) wordt bekeken en beoordeeld. Deze is nog zeer intern gericht, maar gaan we uitbreiden en meer naar buiten richten. Wij kijken kritisch naar het idee van de conceptaanvraag zoals wij deze momenteel hanteren. We toetsen in een vroeg stadium (idee fase) het initiatief op kansrijkheid. Hierdoor geven we wooninitiatieven van inwoners en ontwikkelaars meer kans en we kunnen sneller besluiten. Ook voorkomen we hiermee dat een initiatiefnemer veel voorbereidingskosten moet maken.

Bij het herinrichten van een wijk, zetten we in op wijkgericht werken. 8.2.4 Wij werken samen met partners aan de realisering van het Rivierklimaatpark | 2022-e.v. Op basis van de samenwerkingsovereenkomst die in oktober 2020 gesloten is met de gemeenten Arnhem, Duiven, Rheden, Westervoort, het waterschap Rijn en IJssel, de provincie Gelderland, de staat der Nederlanden en Natuurmonumenten nemen we in 2022 een besluit over toezegging van financiën voor de uitvoering van maatregelen in het Rivierklimaatpark. Van de gemeente Zevenaar wordt een bijdrage verwacht voor • | Het verbeteren (verkeersveiliger maken) van de Marsweg. • | De opwaardering van de entrees van het gebied. • | Een algemene kwaliteitsimpuls. • | De aanleg van struinroutes. WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Baten Primitieve begroting 2025-2028 | -245 | 1.724 | 35.980 | 2.834 | 1.000 1e voortgangsrapportage 2025 | 8.163 | 2.300 | -31.358 | 8 | 8 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2e voortgangsrapportage 2025 | 205 | 3.679 | 297 | -1.841 | -6 Wijziging tot de begroting 2026 | -2029 | 0 | 49 | 26 | 26 | 26 Totale baten tot de begroting | 8.123 | 7.752 | 4.945 | 1.028 | 1.028 Mutaties in deze begroting (baten) 1.

Autonome ontwikkelingen | 0 | -1 | 46 | 56 | 72 Actualisatie budget rentelasten | 0 | -1 | 46 | 56 | 72 6. Financieel gezonde toekomst | 0 | 233 | 233 | 233 | 233 IV09 Omgevingsleges | 0 | 233 | 233 | 233 | 233 Totaal gemuteerde baten | 0 | 232 | 279 | 289 | 305 119 Totale baten in deze begroting | 8.123 | 7.984 | 5.224 | 1.317 | 1.333 Lasten Primitieve begroting 2025-2028 | 2.588 | 4.280 | 38.384 | 5.331 | 3.437 1e voortgangsrapportage 2025 | 8.543 | 2.316 | -31.288 | 42 | 100 Kadernota 2026 | 0 | -8 | -8 | -8 | -8 2e voortgangsrapportage 2025 | 424 | 3.395 | 407 | -1.835 | 0 Wijzigingen tot de begroting 2026- | 0 | 346 | 397 | 401 | 386 2029 Totale lasten tot de begroting | 11.555 | 10.330 | 7.892 | 3.931 | 3.916 Mutaties in deze begroting (lasten) 1. Autonome ontwikkelingen | 0 | -4 | -4 | -4 | -4 Actualisatie budget rentelasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Actualisatie budget salarissen en | 0 | -4 | -4 | -4 | -4 overhead grondexploitaties 2. Actualisatie bestaand beleid | 0 | 439 | 0 | -43 | 10 Actualisatie budget uitvoeringskosten | 0 | 212 | 0 | 0 | 0 Omgevingswet Actualisatie budget vervolgfase | 0 | 227 | 0 | 0 | 0 Lathum Later Actualisatie investering realisatie | 0 | 0 | 0 | -43 | 10 rivierklimaatpark 6.

Financieel gezonde toekomst | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 IV09 Omgevingsleges | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal gemuteerde lasten | 0 | 435 | -4 | -46 | 6 Totale lasten in deze begroting | 11.555 | 10.765 | 7.888 | 3.885 | 3.923 Resultaat voor bestemming | -3.433 | -2.782 | -2.664 | -2.567 | -2.589 Onttrekkingen Primitieve begroting 2025-2028 | 602 | 102 | 0 | 0 | 0 1e voortgangsrapportage 2025 | 118 | -18 | 36 | 0 | 0 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2e voortgangsrapportage 2025 | 838 | 315 | 104 | 0 | 0 Wijzigingen tot de begroting 2026- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2029 Meerjarenbegroting 2026-2029 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal onttrekkingen reserves | 1.558 | 399 | 140 | 0 | 0 Toevoegingen Primitieve begroting 2025-2028 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 1e voortgangsrapportage 2025 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Kadernota 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 120 2e voortgangsrapportage 2025 | 524 | 0 | 0 | 0 | 0 Wijzigingen tot de begroting 2026- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2029 Meerjarenbegroting 2026-2029 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal toevoegingen reserves | 524 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo reserve mutaties | 1.034 | 399 | 140 | 0 | 0 Resultaat na bestemming | -2.399 | -2.383 | -2.524 | -2.567 | -2.589 121 122 Toelichting financiële ontwikkelingen Hieronder vindt u een overzicht met de financiële toelichtingen van mutaties in de exploitatie die in bovenstaande tabel zijn opgenomen. Alleen zijn bij de toelichtingen de baten en lasten gesaldeerd.

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 1. Autonome ontwikkelingen Actualisatie budget rentelasten -1 46 56 72 Jaarlijks actualiseren wij de rentelasten. De volgende zaken hebben invloed op de hoogte van de rentelast: 1. Het faseren van investeringen; 2. De hoogte van de boekwaarden van de grondexploitaties; 3. Het toepassen van projectrente voor grondexploitatie vanaf 2026; 4. Aflopen van huidige langlopende leningen met lage rentes. 1. Doordat investeringen worden verschoven, verschuift ook de bijbehorende rentelast. 2. De boekwaarden van de grondexploitaties Zevenaar-Oost bedrijven, Mercurion en Businesspark 7Poort II zijn in 2025 weer aangepast op basis van de herziene grondexploitaties per 1 januari 2025 zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 25 juni 2025. De boekwaarden van de grondexploitaties in de komende jaren zijn lager dan eerder geraamd. Dit veroorzaakt een lagere financieringsbehoefte en dus een lagere rentelast. Dienstjaar 2027 is een uitzondering. Bij de begroting 2025-2028 werd een lagere boekwaarde verwacht. Door de herziening is de boekwaarde flink gestegen. Hierdoor ontstaat in 2027 een hogere financieringsbehoefte dan eerder geraamd en dus ook een hogere rentelast. 3. Vanaf 2026 passen we projectfinanciering toe voor GREX Businesspark 7Poort II.

Dit zorgt voor een hogere doorbelasting naar deze grondexploitatie en dus een lagere rente in de algemene dienst. Dit effect is zichtbaar in het journaal 'FT12 Invoeren projectfinanciering'. 4. In de komende jaren lossen we ca. 25 miljoen af op huidige langlopende leningen. Het rentepercentage van deze leningen is gemiddeld een stuk lager dan de huidige rente waartegen we nieuwe leningen aan moeten trekken om aan onze financieringsbehoefte te voldoen. Actualisatie budget salarissen en overhead grondexploitaties 4 4 4 4 In 2025 is grondexploitatie Vestersbos geopend. Dit zorgt ervoor dat aan deze grondexploitatie salaris - en overheadkosten kunnen worden toegerekend. Dit heeft een positief effect op de meerjarenbegroting. Daarnaast is voor diverse grondexploitaties langer inzet nodig dan in de begroting 2025 -2028 verwacht. Per saldo een voordeel in 2026 tot en met 2028 aflopend van € 168.000 naar € 57.000. Per saldo een nadeel vanaf 2029 oplopend naar structureel € 63.000. 2. Actualisatie bestaand beleid Actualisatie budget uitvoeringskosten Omgevingswet -212 0 0 0 In de meicirculaire 2025 is € 212.000 beschikbaar gesteld voor uitvoeringskosten Omgevingswet. Dit om ervoor te zorgen dat de gemeente in haar transitie ervoor kan zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld is en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen.

Er is nog budget beschikbaar uit de algemene reserve maar dit is onvoldoende. Het in de meicirculaire opgenomen bedrag zal ingezet worden voor het verder optimaliseren van de uitvoering van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, omgevingsplan en omgevingsvergunning). Een groot onderde el hiervan is het opstellen van het gemeentebrede omgevingsplan dat uiterlijk in 2031 gereed moet zijn. Dit is een wettelijke verplichting. Actualisatie budget vervolgfase Lathum Later -227 0 0 0 In de begroting 2023-2026 is een eenmalig bedrag van € 400.000 beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van het masterplan Lathum Later. Door de provincie Gelderland is voor hetzelfde bedrag een subsidie toegekend onder de regeling "Dorpendeal". Het aandeel Zevenaar is in de 1e voortgangsrapportage 2024 verlaagd omdat de verwachting was dat de kosten voor de fase van onderzoek en voorbereiding lager zouden uitvallen. Het masterplan wordt op 29 oktober 2025 in de raad behandeld. Om tot een financieel uitvoerbaar plan te komen voor de realisatie van woningen in Lathum is het restant van € 227.000 van het oorspronkelijk toegezegde bedrag van € 400.000 nodig. Een eenmalig nadeel in 2026 van € 227.000.

Actualisatie investering realisatie rivierklimaatpark | 0 | 0 | 43 | -10 In de begroting 2023-2026 is voor de realisatie rivierklimaatpark een investeringsbedrag van € 1.200.000 beschikbaar gesteld en in de 1e vgr 2024 is voor een planstudie Koestraat aanvullend € 75.000 beschikbaar gesteld. In de samenwerkingsovereenkomst Rivierklimaatpark IJsselpoort is opgenomen dat partijen het taakstellend budget jaarlijks indexeren met de index bruto overheidsinvesteringen (iboi). Dit is cumulatief 25% indexatie. Het investeringsbudget verhogen wij om die reden met € 300.000 naar een totaal investeringsbudget van € 1.575.000. Het jaar van realisatie is naar verwachting 2028 en niet 2027. Een eenmalig voordeel in 2028 van € 43.000 en een structureel nadeel vanaf 2029 van € 10.000. 6. Financieel gezonde toekomst IV09 Omgevingsleges | 233 | 233 | 233 | 233 De huidige tarieven zijn gebaseerd op een inschatting van de werkwijze na de invoering van de Omgevingswet. Inmiddels wordt steeds meer duidelijk wat de komst van deze wet inhoudt voor de werkprocessen. Deze werkprocessen worden herzien en wij doen aan uw raad bij de legesverordening 2026 een gedetailleerd voorstel over de tarieven.

Met de tarieven kan beleidsmatig gestuurd worden in de werkprocessen.  De verschillende tarieven die betrekking hebben op de Omgevingswet stijgen met gemiddeld 22% waardoor de gemeente Zevenaar ongeveer het gemiddelde tarief heeft van de omliggende vergelijkingsgemeenten. Dit betekent een opbrengstverhoging van € 233.000. Totaal mutaties | -203 | 282 | 335 | 299 Overzicht baten en lasten op taakveld Exploitatie | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Baten 8.1 | Ruimte en leefomgeving | 129 | 33 | 18 | 18 | 18 | 18 8.2 | Grondexploitatie (niet- | 4.536 | 6.797 | 6.370 | 3.931 | 14 | 14 bedrijventerreinen) 8.3 | Wonen en bouwen | 1.217 | 1.294 | 1.596 | 1.275 | 1.285 | 1.301 Totaal Baten | 5.882 | 8.123 | 7.984 | 5.224 | 1.317 | 1.333 Lasten 8.1 | Ruimte en leefomgeving | 1.924 | 1.201 | 1.385 | 946 | 979 | 1.028 8.2 | Grondexploitatie (niet- | 4.004 | 6.813 | 6.182 | 3.978 | 63 | 59 bedrijventerreinen) 8.3 | Wonen en bouwen | 3.209 | 3.542 | 3.198 | 2.964 | 2.843 | 2.836 Totaal Lasten | 9.137 | 11.555 | 10.765 | 7.888 | 3.885 | 3.923 Saldo 8.3 | Wonen en bouwen | -1.993 | -2.248 | -1.602 | -1.689 | -1.557 | -1.534 123 8.2 | Grondexploitatie (niet- | 532 | -16 | 188 | -47 | -49 | -44 bedrijventerreinen) 8.1 | Ruimte en leefomgeving | -1.794 | -1.168 | -1.368 | -929 | -961 | -1.011

Begrotingsresultaat voor | -3.255 | -3.433 | -2.782 | -2.664 | -2.567 | -2.589 bestemming 0.10 | Mutaties reserves Onttrekkingen | 1.328 | 1.558 | 399 | 140 | 0 | 0 Toevoegingen | 0 | 524 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Mutaties reserves | 1.328 | 1.034 | 399 | 140 | 0 | 0 Begrotingsresultaat na | -1.927 | -2.399 | -2.383 | -2.524 | -2.567 | -2.589 bestemming Overzicht van Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 Onderwerp | Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Programma 8. Volksgezondheid, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Baten Mutatie reserves | Onttrekking uit de algemene reserve en | 399 | 140 | 0 | 0 bestemmingsreserves Opbrengst verkoop | Verkoop van vastgoed levert incidenteel | 346 | 0 | 0 | 0 vastgoed. | een voordeel op. Lasten Bevordering woningbouw. | Voor het bevorderen van de woningbouw | 399 | 140 | 0 | 0 en doorstroming op de woningmarkt zijn incidenteel middelen beschikbaar gesteld. Dorpendeal Lathum. | Voor de dorpendeal Lathum zijn | 227 | 0 | 0 | 0 incidenteel middelen beschikbaar gesteld. In 2026 resteert nog een incidenteel bedrag van € 227.000. Totaal programma 8 | 119 | 0 | 0 | 0 In het hoofdstuk 'Financiën' wordt in het 'overzicht incidentele baten en lasten' een nadere toelichting gegeven met betrekking tot de incidentele lasten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zevenaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9ceb8803-046a-4e63-9e0b-357c13acff79?agendaItemId=1e5651e7-ca28-45fc-9530-eebfc8819784