Bijlage 3. 1116124 Basis in beeld

April 2022

Project:

Integraal beleidsplan openbare ruimte gemeente Zevenaar

Projectnummer:

P787-02

Registratienummer:

20220314

Auteurs:

PLANTERRA, Gert Oosterhuis, Laura Barnhoorn, Jan ter Wal

Opdrachtgever:

Gemeente Zevenaar, Rob IJnzen

Datum:

22 april 2022

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 2 van 34

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................... 4

1.1 Aanleiding voor de Basis in Beeld ................................................................................... 4 1.2 Basis in Beeld ................................................................................................................. 4 1.3 Afbakening openbare ruimte ......................................................................................... 5 1.4 Typen beheer en onderhoud .......................................................................................... 5 1.5 Gebiedsindeling ............................................................................................................. 6 1.6 Risicoparagraaf .............................................................................................................. 8 2.

Areaal openbare ruimte .....................................................................................9

2.1 Overzicht van te beheren areaal .................................................................................... 9 2.2 Ouderdom arealen ........................................................................................................ 11 2.3 Betrouwbaarheid gegevens .......................................................................................... 13 3.

Beleidsuitgangspunten openbare ruimte ........................................................... 14

4.

Kwaliteit van de openbare ruimte ..................................................................... 16

4.1 Kwaliteit .......................................................................................................................16 4.2 Technische kwaliteit .....................................................................................................16 4.3 Beeldkwaliteit ............................................................................................................... 18 4.4 Tevredenheid ................................................................................................................ 21 4.5 Conclusie ...................................................................................................................... 21 5.

Onderhoudsbegroting (exploitatie)................................................................... 22

5.1 Beschikbare middelen voor beheer .............................................................................. 22 5.2 Beschikbaar onderhoudsbudget per woning .................................................................25 5.3 Berekende onderhoudskosten ..................................................................................... 26 6.

Vervangingsbudget (investeringen) .................................................................. 28

6.1 Beschikbaar vervangingsbudget .................................................................................. 28 6.2 Berekende vervangingsopgave .................................................................................... 28 Bijlage 1: Beheerareaal ........................................................................................... 31 Bijlage 2: Kostenkengetallen ................................................................................... 33

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 3 van 34

1. Inleiding Dit hoofdstuk vormt een inleiding op de beschrijving van de huidige situatie van de openbare ruimte. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de aanleiding voor de Basis in Beeld, de inhoud van de Basis in Beeld, de afbakening openbare ruimte, typen beheer en onderhoud en de gebiedsindeling.

1.1

Aanleiding voor de Basis in Beeld De voormalige gemeenten Zevenaar en Rijnwaarden zijn in 2018 gefuseerd. Voor de nieuwe gemeente Zevenaar is het van belang alle beheerdata over de gemeentelijke kapitaalgoederen (groen, wegen, riolering e.d.) op orde te hebben. Deze beheerdata zijn namelijk essentieel om als sturingsmiddel te gebruiken bij het nemen van (strategische) beslissingen over het beheren van de openbare ruimte. De noodzaak om uit te gaan van goede data blijkt wel uit de recente bezuinigingsoperatie bij de gemeente Zevenaar. Als onderdeel van de bezuinigingsoperatie heeft de gemeente een substantiële korting doorgevoerd op de onderhoudsbudgetten van groen en wegen zonder dat de effecten op de kwaliteit van de openbare ruimte inzichtelijk waren. Voor de gemeente Zevenaar is het daarom van belang in beeld te brengen waar de gemeente op dit moment staat wat betreft het beheer van de openbare ruimte. Hoeveel areaal beheert de gemeente, wat is de kwaliteit, welke beheerbudgetten zijn beschikbaar en hoe deze zich verhouden tot de opgaven in de openbare ruimte? Een dergelijke aanpak duiden wij vaak aan als “De Basis in Beeld” (BiB). Een “basis in beeld-traject” is een eerste belangrijke stap om IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) in praktijk te brengen. In 2020 is dit Basis in beeld-rapport grotendeels opgesteld.

Het bijbehorende IBOR-plan is in 2021 verder vormgegeven, in het dit Basis in Beeld-rapport zijn zodoende niet alle gegevens geüpdatet, in 2021/2022 zijn alleen de financiële gegevens aangescherpt aan de huidige budgetten.

1.2

Basis in Beeld De ‘Basis in Beeld’ geeft duidelijkheid over het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in de gemeente Zevenaar. Deze rapportage geeft inzicht in de beschikbare informatie, de hoeveelheid areaal, de bestaande beleidsuitgangspunten, de huidige kwaliteit en beschikbare middelen. In deze rapportage komt de volgende informatie aan de orde: ▪ ▪ ▪ ▪

De hoeveelheid areaal die de gemeente Zevenaar beheert; De bestaande beleidskaders- en uitgangspunten die relevant zijn voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte; De huidige kwaliteiten van de openbare ruimte; De beschikbare financiële middelen voor de concrete uitvoering van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 4 van 34

1.3

Afbakening openbare ruimte Het Basis in Beeld omvat het beheer van alle openbaar toegankelijke buitenruimte die de gemeente Zevenaar beheert. Dat is zowel de ‘grijze’, ‘groene’ als ‘blauwe’ openbare ruimte (zie figuur 1). Daarnaast zijn ook objecten als openbare verlichting, verkeersregelinstallaties (VRI’s), bebording, speelvoorzieningen, civiele kunstwerken en straatmeubilair onderdeel van het BiB.

Grijs

Groen

Blauw

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

Straten Trottoirs Pleinen Parkeervakken Fietspaden Puin/zandwegen

Figuur 1

1.4

Gazon Bermen Beplanting Bomen Groen op begraafplaatsen

Watergangen Riolering

Afbakening openbare ruimte gemeente Zevenaar

Typen beheer en onderhoud Als er in deze rapportage gesproken wordt over beheer en onderhoud van de openbare ruimte dan heeft dat betrekking op alle maatregelen en activiteiten die genomen worden om de openbare ruimte gedurende een langere periode in stand te houden. Het beheer bestaat uit een aantal typen (zie figuur 2). Type beheer

Omschrijving

Financieel

Service onderhoud

Incidenteel onderhoud, reparaties en herstel op basis van Exploitatiemeldingen. Veelal bedoeld om direct gebreken en begroting gevaarlijke situaties op te heffen (reactieve onderhoudswerkzaamheden). Het doel van service onderhoud is het terugbrengen van het object in een aanvaardbare conditie.

Regulier onderhoud Gepland onderhoud dat frequent wordt uitgevoerd Exploitatie(periodiek/jaarlijks terugkerend) of betrekking heeft op begroting ingrepen op een klein gedeelte van het object (‘klein onderhoud’). Reiniging en groenonderhoud kennen voornamelijk regulier onderhoud (vegen, maaien, snoeien). Tot regulier onderhoud worden ook inspecties en metingen gerekend. Door het herhalende karakter zijn de kosten jaarlijks hetzelfde.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 5 van 34

Groot

onderhoud Groter en meer ingrijpende maatregelen op een groot Exploitatiedeel van het object. Groot onderhoud zorgt ervoor dat de begroting/ verwachte levensduur van de openbare ruimte wordt voorziening behaald en heeft een lage frequentie (na een lange gebruiksduur). Groot onderhoud wordt projectmatig gepland. De kosten verschillen hierdoor sterk per jaar.

Vervanging

Het totaal vernieuwen van een object aan het einde van Investering de levensduur. Essentieel is dat de inrichting en functie van het object niet wordt gewijzigd.

Herinrichting

Het vernieuwen van een object met een gewijzigde Investering inrichting en/of functie. Feitelijk is er dan sprake van een nieuwe openbare ruimte. Herinrichting gaat verder dan de technische instandhouding en is dus geen beheer en onderhoud.

Figuur 2

Typen beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

Werkzaamheden in de openbare ruimte worden integraal opgepakt, hierbij wordt gekeken naar samenloop tussen verschillende geplande werkzaamheden uit verschillende invalshoeken (wegen, riolering, ruimtelijk ontwikkeling, etc.). Hierdoor lopen verschillende typen onderhoud niet altijd volgens de hiervoor benoemde typen. Bijvoorbeeld het uitstellen van groot onderhoud om aan te sluiten bij een vervangingsproject.

1.5

Gebiedsindeling In de gemeente Zevenaar is een gebiedsindeling beschikbaar die gebruikt kan worden om onderhoudsniveaus op te baseren. In de huidige situatie worden centrum en begraafplaatsen op een hoger niveau onderhouden, in de overige gebieden wordt een vergelijkbare basiskwaliteit gerealiseerd. Functionele gebieden die worden onderscheiden zijn: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Centrum Wonen Werken Parken Begraafplaatsen Sport en recreatie Accentgebieden Buitengebied Hoofdwegen

De gebiedsindeling (zie figuur 3) wordt als standaard gehanteerd in het voorliggende Basis in Beeld rapport.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 6 van 34

Figuur 3

Integrale gebiedsindeling gemeente Zevenaar

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 7 van 34

1.6 Risicoparagraaf In dit document is de toename van de arealen en de gevolgen hiervan voor de kosten voor beheer en onderhoud in kaart gebracht. Voor het bepalen van het noodzakelijk onderhoudsbudget is slechts in beperkte mate rekening gehouden met de staat van onderhoud en met name de ondergrond. De kosten van onderhoud en vervangingen worden zo efficiënt mogelijke geraamd, door zoveel mogelijk: ▪ ▪ ▪ ▪

Werk met Werk te maken; In de planning zoveel mogelijk rekening te houden met andere werkzaamheden; In te spelen op ruimtelijke ontwikkelingen; Maximaal gebruik te maken van subsidiemogelijkheden;

Hierdoor trachten wij de druk op de algemene middelen zo beperkt mogelijk te houden. In het nog op te stellen beleidsplan IBOR wordt hier dieper op in gegaan.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 8 van 34

2. Areaal openbare ruimte Hoeveel areaal beheert de gemeente Zevenaar? En wat is de verhouding tussen het areaal groen en verharding? In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de hoeveelheid areaal dat de gemeente in beheer heeft. Ook wordt er een vergelijking gegeven van de hoeveelheid areaal ten opzichte van andere gemeenten.

2.1

Overzicht van te beheren areaal De gemeente Zevenaar beheert 3,4 miljoen vierkante meter wegen en 3,8 miljoen vierkante meter groen. In onderstaande figuur is het areaal groen en wegen in meer detail te zien.

Areaal openbare ruimte gemeente Zevenaar (in m2) Gebiedsontsluitingswegen

1.628.000 m2

Bermen

1.478.000 m2

Woonstraten

1.125.000 m2

Gazon

983.000 m2

Voetpaden

413.000 m2

Heesters

280.000 m2

Fietspaden

123.000 m2

Hagen

89.000 m2

Halfverharding

77.000 m2

Vaste planten

8.000 m2

Bosplantsoen

409.000 m2

Bos

534.000 m2

Totaal groen

3.781.000 m2

Totaal wegen Figuur 4

3.366.000 m2 Areaal groen en wegen

Wanneer het areaal van de gemeente Zevenaar wordt vergeleken met andere gemeenten in Nederland is te zien dat de hoeveelheid areaal van de gemeente Zevenaar iets boven gemiddeld is, in vergelijking met een gemeente van dezelfde omvang en/of opzet. De verhouding tussen groen en verharding slaat in vergelijking met andere gemeenten van dezelfde omvang en/of opzet iets meer door naar groen. Normaliter is er in een gemiddelde Nederlandse gemeente een redelijk evenwicht waar te nemen in de verhouding tussen groen en wegen (zie voor verdere details onderstaande

Figuur 5

Vergelijking in verhouding groen en wegen

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 9 van 34

figuur). De getallen in figuur 5 gelden voor het gehele areaal, inclusief buitengebied. Als we kijken naar het areaal binnen de bebouwde kom zien we een gemiddelde in Nederland van 100 m2 wegen en 100 m2 groen. Voor de gemeente Zevenaar zou dit op 116 m2 wegen en 110 m2 groen komen. Nog steeds wat hoger dan gemiddeld, maar hierbij kan de kanttekening geplaatst kunnen worden dat erin verhouding meer wegen binnen de bebouwde kom liggen en relatief meer groen buiten de bebouwde kom. Naast groen en verharding staat er in de openbare ruimte ook een groot aantal objecten. Figuur 6 geeft een indruk van het aantal speeltoestellen, straatmeubilair, bomen, lichtmasten en civiele kunstwerken. Gedetailleerde areaalgegevens staan in bijlage 1.

Figuur 6

Objecten in de openbare ruimte van Zevenaar

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 10 van 34

2.2

Ouderdom arealen In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de ouderdom van de arealen verharding, groen en openbare verlichting van de gemeente Zevenaar. Verharding Vanuit de kern Zevenaar is de verharding per wijk steeds verder uitgebreid Het centrum van Zevenaar stamt uit periode na 1950. De schil om het centrum komt uit de jaren ‘60 (wijken Molenwijk, het Grieth, Schrijvershoek en Zonnemaat). Daarna in de jaren ’70 de wijken Lentemorgen I, de Horst en Zuidspoor. De wijken aan de rand van de bebouwde kom volgen in de jaren ’80 en ’90. De verschillende andere kernen in de gemeenten geven een divers beeld in aanlegjaren, deze hebben hun oorsprong al vanaf de jaren ’60 en ‘70. De wegen in het buitengebied zijn in diverse jaren aangelegd (zie figuur 7).

Figuur 7

Ouderdom gemeente Zevenaar

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 11 van 34

Riolering Een groot deel van het rioolstelsel van de gemeente Zevenaar is een gemengd rioolstelsel, waarvan circa de helft ouder is dan 50 jaar (afschrijvingstermijn is 70 jaar). In het zuidelijk deel van de gemeente (de voormalige gemeente Rijnwaarden), is de huidige staat van de riolering het kwalitatief het minst. Het rioolsysteem in o.a. de kernen Tolkamer, Lobith, Pannerden functioneert slecht. Ook voor de kern Zevenaar is een belangrijk deel van het rioolstelsel verouderd.

Groen en bomen In het algemeen is een groot deel van het groenareaal binnen de gemeente Zevenaar op leeftijd. In de kern Zevenaar dateert veel groen uit de jaren ‘70 en ‘80. Hierbij gaat het om de wijken Schaapsdrift, Lentemorgen 1 en 2, Stegeslag, Methen/Heerenmaten en de Horst. De wijken Roodwilligen en de Middag in Babberich dateren uit de jaren ‘90. Pas in 2010 is weer begonnen met grootschalige woningbouw in Groot Holthuizen. Het groen in de overige wijken en kernen van Zevenaar is niet meer terug te voeren naar 1 periode. Diverse vervangingen van het groen in de loop der jaren hebben ervoor gezorgd dat er een verspreide leeftijdsopbouw is ontstaan. Gemiddeld is hier de leeftijd van het groen hoog, circa 20 jaar (afschrijvingstermijn 20-30 jaar). Voor bomen is wel een beeld te geven wat betreft ouderdom. Bij de bomen ligt het zwaartepunt op de ouderdom van 40-60 jaar (zie figuur 8). Het verschilt per boomsoort hoe oud de boom kan worden. Per boom(soort)zal gekeken moeten worden hoe lang de boom nog mee kan gaan. De levensverwachting van de boom dient bekeken te worden in combinatie met de kwaliteit van een boom.

Figuur 8

Ouderdom Bomen

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 12 van 34

Openbare Verlichting In figuur 9 is de ouderdom van het areaal openbare verlichting te zien. Er is onderscheid gemaakt naar masten en armaturen. In de gemeente Zevenaar zijn 9.255 lichtmasten en 10.353 armaturen aanwezig. De technische levensduur van de masten is 40 jaar en van de armaturen 20 jaar. Wat opvalt is dat het areaal armaturen en lichtmasten relatief jong is; en groot deel is geïnstalleerd in de laatste 10 jaar voor armaturen en 20 jaar voor lichtmasten. Een klein deel is ouder dan de verwachte gebruiksduur.

Figuur 9

2.3

Ouderdom lichtmasten en armaturen

Betrouwbaarheid gegevens De areaal- en beheergegevens die in dit hoofdstuk gebruikt zijn geven een betrouwbaar beeld van de daadwerkelijk situatie. Ter optimalisatie zou ouderdom en kwaliteit voor alle beheeronderdelen moeten worden ingevuld. De gegevens zijn afkomstig uit het beheersysteem van de gemeente (Kikker). De overgang naar een nieuw beheersysteem heeft ervoor gezorgd dat de gegevens nog niet volledig in beeld zijn. Het vormt een uitdaging om gegevens volledig en betrouwbaar te maken. Door dit te doen kan op termijn een betere inschatting worden gemaakt van de beheerinspanning die nodig is om de openbare ruimte op orde te houden.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 13 van 34

3. Beleidsuitgangspunten openbare ruimte De gemeente Zevenaar heeft op diverse thema’s al beleid vastgesteld voor de openbare ruimte. Hoofdstuk 3 geeft hiervan een samenvatting. Voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte van de gemeente Zevenaar zijn al diverse beleidsuitgangspunten vastgelegd. In dit hoofdstuk wordt er een overzicht gemaakt van de verschillende beleidsuitgangspunten. De beleidsuitgangspunten komen uit de verschillende beleidsplannen. Dit hoofdstuk geeft inzicht in de huidige basis van beleidsuitgangspunten. Na het doorlopen van het Basis in Beeldtraject worden deze basisgegevens gebruikt voor een nieuw integraal beleidsplan voor de openbare ruimte.

Beleidsplan IBOR Zevenaar Met het IBOR-plan biedt de gemeente Zevenaar een instrument om gericht te kunnen sturen op de onderhoudskwaliteit van de woonomgeving. Met het IBOR-plan heeft de gemeente: ▪ ▪ ▪

Een sturingsinstrument voor het gemeentebestuur om de kwaliteitsniveaus voor het verzorgend onderhoud te bepalen; Een beheerinstrument voor de gemeentelijke organisatie waarin het vastgestelde kwaliteitsbeeld kan worden gerealiseerd; Een communicatie-instrument voor bewoners (en bezoekers) van de gemeente dat duidelijkheid geeft over welke kwaliteit men kan verwachten en in hoeverre men daarop invloed heeft.

In het IBOR-plan wordt voorgesteld het beheerscenario ‘balans’ uit te voeren voor het verzorgend onderhoud van de gemeente. In dit scenario is gekozen voor een hoge onderhoudskwaliteit waar dit nodig en logisch is (in centrum, accentpunten, begraafplaatsen en hoofdroutes) en een basiskwaliteit in alle overige gebieden. In 2019 is dit heroverwogen en bijgesteld naar scenario basis plus, waarbij het buitengebied van B-kwaliteit naar C-kwaliteit is bijgesteld en de hoofdwegen teruggegaan zijn van A-kwaliteit naar B-kwaliteit.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 In het beleidsplan zijn de doelen en beleid van de gemeente Zevenaar op het gebied van beheer en onderhoud van de openbare verlichting beschreven voor de periode 2016-2025. De gemeente verlicht alleen waar en wanneer dat nodig is. Voor ieder wegvak wordt een afweging gemaakt. Hierbij wordt gelet op de verkeersveiligheid, sociale veiligheid, energiebesparing, kwaliteit van de leefomgeving/sfeer en de kwaliteit van Flora en Fauna. De gemeente benut de positieve effecten van verlichting en minimaliseert de negatieve effecten. Hiermee geeft de gemeente het goede voorbeeld aan bewoners en bedrijven. De openbare verlichting draagt ertoe bij dat de verkeersafwikkeling tijdens donkere uren op een veilige en vlotte wijze plaatsvindt. Op plaatsen waar mensen samenkomen is de openbare verlichting zodanig dat personen goed kunnen worden waargenomen in tijden van duisternis. De openbare verlichting versterkt het karakter, de sfeer, de herkenbaarheid en het gebruik van de openbare ruimte. Negatieve effecten van de verlichting worden zoveel mogelijk beperkt.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 14 van 34

In 2020 wordt een besparing op het energieverbruik per lamp van 20% bereikt ten opzichte van 2013. Afhankelijk van de voortschrijdende technologische ontwikkelingen wordt dit uitgangspunt ook gehanteerd voor armaturen en lampen.

Watertakenplan De Liemers In samenwerking met de Liemers gemeenten is een Watertakenplan voor de regio opgesteld. De opgaven in het Watertakenplan kunnen worden samengevat aan de hand van onderstaande thema’s: ▪

▪

▪

▪

Basis op orde: We willen een degelijke en betrouwbare invulling geven aan onze basistaken. Hiervoor dienen onze basis werkprocessen, verordeningen en systemen op orde te zijn en te blijven. Klaar voor de toekomst: We willen waar mogelijk anticiperen op de toekomst, zodat we meegroeien met en ons aanpassen aan de wereld om ons heen. Dat betreft onder meer de Klimaatverandering en de noodzaak om te verduurzamen. Daarnaast spelen we in op gewijzigde wet- en regelgeving zoals de implementatie van de Omgevingswet en geplande projecten van derden. Zoals bijvoorbeeld het doortrekken van de A15 naar de A12. Burgers betrokken: We willen bewoners betrekken en bewust maken van hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Dat maakt onze systemen robuuster en bevordert het draagvlak voor de belangrijke watertaken. Doelmatig waterbeheer: Door een gezamenlijke en slimme aanpak niet meer geld uitgeven dan nodig is. Hiermee blijven de kosten voor afvalwaterketen en watersysteem acceptabel.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 15 van 34

4. Kwaliteit van de openbare ruimte In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de kwaliteit van de openbare ruimte van de gemeente Zevenaar. Deze wordt bepaald door het gebruik en het onderhoud van de openbare ruimte. De kwaliteit van de openbare ruimte heeft weer effect op de tevredenheid en waardering van bewoners van de gemeente Zevenaar.

4.1

Kwaliteit Om een beeld te geven van de huidige onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente Zevenaar moet eerst duidelijk zijn wat we verstaan onder kwaliteit. Grofweg verstaan we onder kwaliteit van de openbare ruimte het volgende: ▪ ▪ ▪

De feitelijke technische kwaliteit (technische normen); Een algemene beoordeling van kwaliteit (op basis van beeldkwaliteiten); De waardering en tevredenheid van bewoners wat betreft de kwaliteit (gebruik en beleving van bewoners).

De feitelijke technische kwaliteit van de openbare ruimte kan gemeten worden aan de hand van inspecties. De gemeente Zevenaar voert bijvoorbeeld een weginspecties en een VTA-inspectie voor bomen uit. De algemene beoordeling van de kwaliteit wordt inzichtelijk gemaakt aan de hand van het uitvoeren van een schouw met betrekking tot het verzorgend onderhoud in de openbare ruimte. Hierbij wordt op basis van beeldkwaliteiten een algemeen en indicatief beeld gegeven van de kwaliteit van de openbare ruimte. De waardering en tevredenheid van bewoners over de kwaliteit van de openbare ruimte kan bijvoorbeeld achterhaald worden met een tevredenheidsonderzoek.

4.2

Technische kwaliteit De gemeente Zevenaar verricht metingen om te controleren of ze de gewenste kwaliteit in de openbare ruimte realiseren. Dit gebeurt op diverse manieren: •

Inspectie kwaliteit riolering

•

Technische Weginspectie

•

VTA-inspectie

Kwaliteit Riolering In het zuidelijke deel van de gemeente (de voormalige gemeente Rijnwaarden) is de huidige staat van de riolering het minst. Vanuit de onlangs verkregen inspectiebeelden dienen in de nabije toekomst noodzakelijke maatregelen genomen te worden om het rioolsysteem in orde te maken. Gezien de hiervoor benodigd hoge reparatiekosten, het verouderd systeem en de ouderdom van de riolering hebben we besloten om het rioolstelsel in fasen in het geheel te vernieuwen in plaats van te renoveren of te repareren. We zullen dit voornamelijk in afstemming met het geplande groot onderhoud aan wegen en door “werk met werk te maken” uitvoeren. Het is belangrijk om, in het kader van de klimaatverandering, grote herinrichtingsprojecten te koppelen aan de te nemen klimaat adaptieve maatregelen. Ook voor de kern Zevenaar is er een deel van het rioolstelsel dat veel problemen met verzakkingen, van de oude woningen die op stroken zijn gefundeerd, veroorzaakt. Het plan is om het rioolstelsel te vernieuwen en tegelijk het projectgebied in combinatie met onderhoudsplan wegen te revitaliseren.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 16 van 34

Technische weginspectie In 2020 is er voor de wegen in Zevenaar een inspectie uitgevoerd. Per schadebeeld is een waardering gegeven van Goed (G), Licht (L1, L2, L3), Matig (M1, M2, M3) en Ernstig (E1, E2, E3). Hieronder is het resultaat weergegeven van deze inspectie. Wat betreft asfalt op het gebied van scheurvorming en rafeling is bijna 40% schade waargenomen. Voor elementverharding zitten de schades vooral op oneffenheden in de wegen bijna 40% heeft matige tot ernstige schade (zie figuur 10).

Figuur 10

Resultaten weginspectie

Ook is er een scan uitgevoerd naar de ondergrond van wegen in Zevenaar. Uit deze scan blijkt dat bij een groot aantal wegen, in het zuidelijke deel van de gemeente, de ondergrond niet goed is. Sommige wegen liggen op bestaande verharding. Ook op dijken is de ondergrond zo slecht dat deze geheel moet worden vervangen. Een groot deel van de wegen en wegvakken zijn na een periode van 5 à 10 jaar aan vervanging toe. Dit probleem speelt ook bij riolering. Hiermee wordt dan ook afstemming gezocht en zoveel als mogelijk “werk met werk” gemaakt.

VTA-inspectie Bomen Jaarlijks wordt een deel van het bomenareaal geïnspecteerd op veiligheid. Daarmee wordt duidelijk welke maatregelen er getroffen moeten worden om het bomenbestand veilig te houden. Om dit moment zijn de middelen ontoereikend om alle gebreken te verhelpen. In de toekomst zal jaarlijks het onderhoudsniveau worden geïnspecteerd. Hierdoor wordt beter inzichtelijk wat de jaarlijkse kosten voor het bomenonderhoud zijn. Een kwart van de bomen in de gemeente Zevenaar heeft de markering risico- of attentieboom (zie figuur 11). Hiervoor is dus extra aandacht gevraag in het onderhoud. Dit is een veiligheidseis, sommige bomen blijven risicobomen, omdat ze op een specifieke locatie staan.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 17 van 34

Naast de bomen is het wenselijk om de technische kwaliteit van het openbaar groen één keer in de vier jaar (collegeperiode) te inspecteren en op basis van de inspecties een uitvoeringsprogramma maken. Dit geeft een goed inzicht van de te verwachten kosten voor renovaties van het groen. De uitwerking van de inspecties worden in een beheerplan openbaar groen verwerkt.

Figuur 11

4.3

Beeldkwaliteit

VTA-inspectieresultaten (risico/attentieboom)

Om de resultaten van beheer en onderhoud te beschrijven is tegenwoordig een landelijke systematiek in gebruik: de ‘kwaliteitscatalogus openbare ruimte’ (CROW-publicatie). Door middel van een groot aantal ‘beeldmaatlatten’ omschrijft deze systematiek 5 niveaus van beeldkwaliteit (van A+ tot D). De verschillende niveaus zijn geïllustreerd met referentiefoto’s (zoals zichtbaar op straat) en onderbouwd met zowel een kwalitatieve toelichting, als een toelichting met meetbare eenheden. Zie ter illustratie een voorbeeld van ‘onkruid op open verhardingen’ in onderstaande figuur.

Figuur 12: Voorbeeld van CROW-beeldmaatlat De CROW-beeldsystematiek wordt gebruikt als monitoringssystematiek om de daadwerkelijke kwaliteit op straat te meten en als basis voor de opdrachten aan en verantwoording van aannemers in de vorm van zogenaamde ‘beeldbestekken’. Veel Nederlandse gemeenten gebruiken de systematiek ook om hun ambities voor het onderhoud van openbare ruimte beleidsmatig vast te leggen. De systematiek leent zich ook goed om te communiceren over de kwaliteit van de openbare ruimte met bestuurders, bewoners en ondernemers. Zoals beschreven in hoofdstuk 3 zijn de kwaliteitsambities in de gemeente Zevenaar gesteld op een hoge onderhoudskwaliteit (A) waar dit

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 18 van 34

nodig en logisch is (in centrum, accentpunten en begraafplaatsen) en een basiskwaliteit (B) in alle overige gebieden, behalve buitengebied waar een C-kwaliteit geldt. Bij het beoordelen van resultaten op basis van beeldkwaliteit moet altijd rekening worden gehouden met een gestage afname van onderhoudskwaliteiten. Zwerfafval op de straten ontstaat bijvoorbeeld geleidelijk. Bijvoorbeeld tussen de momenten waarop wordt geveegd, het gras groeit en tussen de maaibeurten. Ook schadebeelden aan verhardingen ontstaan na verloop van tijd. Het meten met behulp van beeldmaatlatten (van A+ tot en met D) is echter een momentopname. Van de resultaten die naar voren komen uit een dergelijk meting kan dus niet verwacht worden dat alle plekken in de openbare ruimte precies op het geambieerde onderhoudsniveau zijn. Bij een beeldgerichte monitoring van onderhoudskwaliteiten wordt om deze reden gewerkt met histogrammen, die inzichtelijk maken op hoeveel van de gemeten plekken welke onderhoudskwaliteiten aanwezig zijn. Het sturen op bijvoorbeeld een B-niveau houdt in dat het merendeel van de plekken een B-kwaliteit moet laten zien, maar dat er altijd ook A-kwaliteiten (net aangepakt) en C-kwaliteiten (ingrijpmoment) buiten op straat voorkomen. Bij het formuleren van ambities worden vervolgens afspraken gemaakt hoeveel plekken in de steekproef mogen afwijken.

Bij het sturen op een B-niveau geldt een verdeling waarbij maximaal 10% van de metingen lager mag zijn dat het beoogde niveau (‘C’-kwaliteit), maar ook een deel hoger mag hoger zijn. Er is dus sprake van een ‘C’ niveau als meer dan 10% van het areaal een onderhoudskwaliteit C wordt gemeten. De onderstaande figuur laat de bandbreedtes zien die worden gehanteerd bij de onderhoudsniveaus A, B en C.

Figuur 13

Referentieniveaus voor kwaliteitsniveaus A, B en C

Resultaten schouw (verzorgend onderhoud) Onderstaande schouwgegevens zijn van augustus 2018 en hiermee enigszins verouderd (in 2019 is geen schouw uitgevoerd). Figuur 14 geeft de kwaliteitsscores van iedere beheercategorie. De hoofdgroep groen bestaat uit acht beheercategorieën (bomen t/m bermen), de hoofdgroep Water uit één categorie (vijvers), enzovoorts. De kwaliteitsscores van de beheercategorieën lopen uiteen van Hoog (A), Basis (B), Laag (C) tot Minder dan Laag (D).

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 19 van 34

Figuur 14

Kwaliteitsscore

verzorgend

onderhoud

per

beheercategorie

(bron: rapportage meting verzorging - augustus 2018)

Verder inzoomen op de scores per kwaliteitscriterium is noodzakelijk om erachter te komen of er sprake is van een gelijkmatig kwaliteitsbeeld binnen de beheercategorieën of dat juist specifieke kwaliteitscriteria duidelijk afwijkend zijn. De scores van de duidelijk afwijkende criteria kunnen de gemiddelde kwaliteitsscore van een hoofdgroep of beheercategorie in positieve of negatieve zin beïnvloeden. Deze details zijn opgenomen in rapportage “Beleidsmeting IBOR Verzorging” van augustus 2018. Bovenstaande informatie geeft een beeld van de kwaliteit in de openbare ruimte van Zevenaar. Geconcludeerd kan worden dat de openbare ruimte niet volledige op ambitieniveau kan worden onderhouden. De kwaliteit wordt bepaald door te kijken naar de 90% met de hoogste kwaliteit, de overige 10% mag onder de ambitiekwaliteit zitten. Binnen de beheerafdeling wordt deze 10% gezien als ‘werkvoorraad’. Een werkvoorraad tot en met 10% zorgt ervoor dat het beheer en onderhoud op een efficiënte manier uitgevoerd kan worden. Te zien is (zie figuur 14) dat in 2018 het onderdeel groen een beperkte kwaliteit laat zien met op meerdere plekken meer dan 10% lage of minder dan lage

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 20 van 34

kwaliteiten. Daarnaast zie je bij kolken een D-kwaliteit terugkomen. Bij het vaststellen van een ambitieniveau is het van belang dat ook de monitoring van de kwaliteit wordt geborgd. Op die manier kunnen beleidsuitgangspunten worden gemonitord.

4.4

Tevredenheid De Veiligheidsmonitor is een tweejaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar de veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap in de gemeente. In dit onderzoek worden ook een aantal vragen gesteld die te maken hebben met de openbare ruimte van de gemeente Zevenaar. Hieronder staan de verschillende scores weergegeven die betrekking hebben op de openbare ruimte. Over het algemeen zijn deze scores een paar procenten lager dan die van de referentiegemeente. Op gebied van speelplekken en voorzieningen voor jongeren scoort de gemeente Zevenaar iets beter. Ook de ervaring van de rommel op straat is in Zevenaar beter beoordeeld dan in de referentiegemeente. Gemeente Zevenaar 6,1 65,9% eens 67,7% eens 79,8% eens 61,8% eens 19,0% eens 19,9% eens 2,8% eens

Onderwerp Beoordeling fysieke kwaliteit (rapportcijfer) In de buurt zijn de wegen, paden en pleintjes goed onderhouden In de buurt zijn perken, plantsoenen en parken goed onderhouden In de buurt is het buiten goed verlicht In de buurt zijn goede speelplekken voor kinderen In de buurt zijn goede voorzieningen voor jongeren Ervaart zelf veel overlast van hondenpoep op stoep, straat of in perken Ervaart zelf veel overlast van rommel op straat

Figuur 15

Scores

tevredenheid

openbare

Referentie gemeente 6,5 69,2% eens 73,5% eens 82,8% eens 57,7% eens 16,5% eens 15,0% eens 4,2% eens

ruimte

(bron: Veiligheidsmonitor gemeente Zevenaar 2017, juni 2018)

4.5

Conclusie Op het gebied van wegen en riolering is de technische kwaliteit in delen van de gemeente onder niveau. De reden is de slechte bodem en fundering. Hierdoor moet de riolering en bovenliggende verharding worden vervangen. Voor verzorgend onderhoud voldoet de kwaliteit van de openbare ruimte grotendeels aan de gestelde ambities. Ook is de kwaliteit en de tevredenheid over de openbare ruimte vergelijkbaar met gemiddelde gemeente in Nederland. Verder gaat de ouderdom van het groen op termijn wel een rol spelen. Oudere groenvlakken worden steeds moeilijker te onderhouden en zijn dan op gegeven moment aan vervanging toe. Nu wordt er voor een deel gebruik gemaakt van verouderde en beperkte kwaliteitsgegevens. Voor het monitoren van het op te stellen beleid is het van belang dat kwaliteit structureel wordt geïnspecteerd door middel van technische inspecties en schouwen. Op die manier blijft de kwaliteit in beeld en kan op tijd worden bijgestuurd in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 21 van 34

5. Onderhoudsbegroting (exploitatie) 5.1

Beschikbare middelen voor beheer Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zijn middelen opgenomen in de exploitatiebegroting1 van de gemeente. Aan de hand van de kwadrantenmethode is een analyse uitgevoerd. Hiermee kan bepaald worden welke middelen uit de begroting besteed worden aan de daadwerkelijke uitvoering van het beheer en onderhoud (zie figuur 16). Uitvoeringskosten

VAT-kosten

Domein Openbare € 7.179.186 Ruimte Overige domeinen Eindtotaal Figuur 16

Eindtotaal

€ 1.637.556

Nietuitvoeringskosten € 2.468.335

€ 2.102.891

€ 912.432

€ 75.405

€ 3.090.728

€ 9.282.077

€ 2.549.988

€ 2.543.740

€ 14.375.805

€ 11.326.357

Samenvatting exploitatiebegroting uitvoeringskosten en niet-uitvoeringskosten

In 2022 in totaal circa € 14,3 miljoen euro beschikbaar aan middelen binnen de verschillende taakvelden gekoppeld aan de openbare ruimte van de gemeente Zevenaar. Dit is niet het bedrag dat beschikbaar is voor de concrete uitvoering van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Binnen de begroting zijn ook begrotingskosten opgenomen voor kapitaallasten (kosten voor rente en afschrijving van uitgevoerde grote investeringen), opbrengsten (bv. heffingen en bijdragen derden), voorzieningen en overige kosten. Deze kosten worden de ‘Niet-uitvoeringskosten’ genoemd en hebben niet direct betrekking op de concrete uitvoering van beheer en onderhoud. Hiermee zijn ze niet of slechts beperkt beïnvloedbaar met betrekking tot de keuzes die worden voor beheer en onderhoud. Verder staan hier ook begrotingsposten die geen link hebben met het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, zoals handhaving en afvalinzameling. Deze worden aangeduid als ‘Overige domeinen’. De kwadrantenanalyse naar enerzijds het ‘Domein openbare ruimte’ en anderzijds ‘Uitvoeringskosten’ laat zien dat er per saldo € 7,2 miljoen euro beschikbaar is voor de uitvoering van beheer en onderhoud in de openbare ruimte (zie figuur 16). Deze € 7,2 miljoen euro is direct beïnvloedbaar en wordt uitgegeven aan uren van de eigen dienst, aan goederen diensten derden en materialen.

Het niet-beïnvloedbare budget (openbare ruimte), wat niet direct aan de uitvoering van beheer en onderhoud wordt besteed bedraagt € 2,5 miljoen euro. Dit zijn kosten zoals kapitaallasten, overige kosten, subsidies en opbrengsten. Dit zijn kosten die niet direct zijn toe te schrijven aan de uitvoering van het beheer en onderhoud, maar die wel nodig zijn om de uitvoering mogelijk te maken.

1

Dit zijn met name budgetten voor service, regulier en groot onderhoud.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 22 van 34

In de begroting van 2022 is een bedrag van € 7,2 miljoen, exclusief VAT, beschikbaar voor de concrete onderhoudsmaatregelen. VAT-kosten, ofwel ‘Voorbereiding, Administratie, en Toezicht’ zijn activiteiten waarmee sturing op de uitvoering van beheer en onderhoud mogelijk wordt gemaakt. Het gaat bijvoorbeeld om voorbereiding, zoals het maken van plannen en bestekken, afsluiten van contracten, communicatie en het toezicht houden op de uitvoering van de werken, coördinatie en aansturing van de afhandeling van meldingen. Verder zijn ook de inspecties, onderzoek, metingen, databeheer en bestuurlijke voorstellen onderdeel van de VAT-kosten. Aan VAT-kosten wordt, in de gemeente Zevenaar € 1,6 miljoen besteed. Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zijn op hoofdlijnen drie verschillende financieringsbronnen beschikbaar: de exploitatiebegroting, de voorziening openbare ruimte en vervangingsinvesteringen. Voor het beheren van de openbare ruimte, zoals dat in dit IBOR is gedefinieerd, is per saldo ruim € 7,2 miljoen beschikbaar in 2022, verdeelt naar 6,0 vanuit de exploitatie en € 1,2 miljoen naar voorziening voor wegen. Voor vervangingsinvesteringen zijn de komende jaren (tot en met 2025) € 320.000 beschikbaar, met name voor openbare verlichting.

Daarnaast is er voor riolering vervangingsbudget beschikbaar binnen de gesloten exploitatie van dit onderdeel, wat wordt onderbouwd in het watertakenplan.

Exploitatie (€ 6,0 miljoen)

Voorziening (€ 1,2 miljoen)

Investering (€ 320.000)

Dagelijks onderhoud, service-meldingen

Groot onderhoud Wegen

Vervangingsinvesteringen Openbare Verlichting

Groot onderhoud Figuur 17

Beschikbare beheerbudgetten 2022

Domein openbare ruimte (uitvoeringskosten en VAT-kosten) In figuur 18 is een verdere uitsplitsing van de uitvoeringskosten te zien. Te zien is dat, ongeveer € 1,65 miljoen uitgegeven wordt aan loonkosten voor de eigen dienst, circa € 4,13 aan goederen en diensten derden en ongeveer € 1,40 miljoen aan materiaalkosten. De VAT-kosten bedragen ongeveer € 1,64 miljoen. Het grootste gedeelte van uitvoeringskosten bestaat uit de onderhoudsgroepen wegen, groen en riolering, gezamenlijk € 5,8 miljoen. Daarnaast is er een substantieel deel van het budget beschikbaar voor openbare verlichting, onkruidbestrijding en straatreiniging, gezamenlijk ruim € 800.000.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 23 van 34

Totaal Uitvoeringskosten Uitvoeringskosten VAT Goederen en Uitvoering Eigen diensten derden Dienst Materiaalkosten VAT Domein OR € 4.131.390 € 1.648.324 € 1.399.472 € 7.179.186 € Groen € 1.303.412 € 676.480 € 493.334 € 2.473.226 € Speelvoorzieningen € 48.237 € 20.644 € 83.918 € 152.799 € Straatmeubilair € € 42.010 € 19.330 € 61.340 € Wegen (incl. civieltech. Kunstwerken) € 1.586.301 € 252.457 € 157.308 € 1.996.066 € Openbare Verlichting € 106.340 € € 192.514 € 298.854 € Straatreiniging € 349.193 € 349.193 Onkruidbestrijding € 171.873 € 171.873 Riolering € 487.086 € 518.835 € 281.088 € 1.287.009 € Begraafplaatsen € 40.548 € 101.073 € 23.438 € 165.059 € Gladheidsbestrijding € 36.825 € 78.222 € 115.047 € VRI en verkeersvoorzieningen € 38.400 € 70.320 € 108.720 Eindtotaal € 4.131.390 € 1.648.324 € 1.399.472 € 7.179.186 €

Figuur 18

1.637.556 148.643 240.159 466.213 70.445

577.146 69.615 65.335 1.637.556

Exploitatiebegroting, uitvoeringskosten onderhoudsgroepen openbare ruimte

Domein openbare ruimte (niet-uitvoeringskosten) De Niet-Uitvoeringskosten zijn uitgesplitst in de volgende kostensoorten in figuur 19: •

Kapitaallasten: investeringen die in het verleden zijn geactiveerd komen als kapitaallasten (rentekosten en afschrijvingen) terug in de begroting. In de begroting van 2022 zijn € 1,60 miljoen aan kapitaallasten opgenomen.

•

Vervangingsvoorziening: Voor riolering is een vervangingsvoorziening getroffen om de vervangingen te egaliseren in de tijd, hier wordt ruim € 905.000 in gestort.

•

Opbrengsten: zijn de inkomsten zoals de leges en inkomensoverdrachten. In de begroting van 2022 is € 600.000 aan opbrengsten opgenomen.

•

Boekhoudkundige mutaties: In de gemeente Zevenaar worden op verschillende terreinen boekhoudkundige mutaties tussen producten uitgevoerd, hierbij hoort en budget van € 324.000.

•

Overige kosten: zijn de middelen die in de begroting zijn opgenomen voor zaken als verzekeringen, belastingen en contributies, subsidies en lidmaatschappen. In de begroting van 2022 is dit ruim € 239.000.

Niet-Uitvoeringskosten

Domein OR Groen Speelvoorzieningen Straatmeubilair Wegen (incl. civieltech. Kunstwerken) Openbare Verlichting Straatreiniging Onkruidbestrijding Riolering Begraafplaatsen Gladheidsbestrijding VRI en verkeersvoorzieningen Eindtotaal

Figuur 19

Totaal Niet-Uitvoeringskosten

Algemeen/overige kosten Boekhoudkundige mutaties Kapitaallasten Opbrengsten Vervangingsvoorziening € 239.686 € 324.045 € 1.601.241 € -602.124 € 905.487 € € 50.606 € 61.838 € -4.800 € € 27 € 10.712 € € 4.736 € € 31.346 € 159.650 € 434.815 € -165.553 € € 133.323 € -11.295 € € -273.602 €

2.468.335 107.644 10.739 4.736 460.258 122.028 -273.602

€ € €

140.257 € 915 16.535

164.395 € € €

890.434 24.749 € 40.634

€ -146.874

905.487 € € €

2.100.573 -121.210 57.169

€

239.686 €

324.045 €

1.601.241 €

-602.124 €

905.487 €

2.468.335

Exploitatiebegroting, niet-uitvoeringskosten voor onderhoudsgroepen openbare ruimte

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 24 van 34

5.2

Beschikbaar onderhoudsbudget per woning Het onderhoudsbudget in de exploitatiebegroting is ook uit te drukken per woning Hiermee wordt inzichtelijk wat er per belastingbetaler beschikbaar is en kunnen de beschikbare middelen beter vergelijkbaar worden gemaakt tussen verschillende gemeenten. De gemeente Zevenaar heeft € 362 per woning beschikbaar. Het grootste deel van het budget zit in groen, namelijk € 120 (33%). Daarnaast wordt het budget voor een groot deel bepaald door wegen (29%) en riolering (18%). De overige onderhoudsgroepen doen een relatief beperktere aanspraak op het budget (zie figuur 20).

Figuur 20

Onderhoudsbudget per woning (excl. VAT)

Wanneer het budget per woning wordt vergeleken met andere gemeente van een soortgelijke omvang en opzet van de openbare ruimte zien we dat Zevenaar met haar budget van € 362 per woning relatief lager dan gemiddeld zit (exclusief begraafplaatsen en gladheidsbestrijding). Een vergelijkbare gemeente geeft zo’n € 368 per woning uit. Naast het budget per woning is het budget ook uit te drukken per vierkante meter. Per vierkante meter openbare ruimte is € 1,02 beschikbaar in de begroting (incl. budget riolering). Exclusief riolering is dit budget per vierkante meter € 0,83. In vergelijking met een gemiddelde gemeente van de dezelfde omvang en opzet is dit bedrag vergelijkbaar (gemiddeld € 0,94 per m2). Het budget per vierkante meter en per woning zit dus in beide gevallen rond dit gemiddelde.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 25 van 34

5.3

Berekende onderhoudskosten Het in hoofdstuk 2 beschreven areaal koppelen we in dit hoofdstuk aan een kengetal per beheerobject, zoals woonstraten, bomen, lichtmasten, etc. De gebruikte kengetallen zijn een landelijk gemiddeld ervaringskengetal dat PLANTERRA gebruikt voor het berekenen van de benodigde onderhoudskosten. Wanneer we al het areaal van de gemeente Zevenaar op het huidige kwaliteitsniveau doorrekenen komen we met het huidig budget op een tekort van € 470.000 (zie figuur 21). Op een totaalbudget van bijna € 7,2 miljoen is dit circa 7 %. Dit tekort zien we met name terug op het onderdeel groen en wegen. Ook op overige onderhoudsgroepen zien we verschillende tekort in vergelijking met de beschikbare middelen. Zo is er voor civiele kunstwerken en verkeersvoorzieningen geen gelabeld beheergeld beschikbaar. Dit wordt nu veelal betaald uit wegenbudget. Zie voor verder details onderstaande figuur.

Totaal benodigd

Bermen Bomen Gazon Bos(plantsoen) Beplanting Begraafplaatsen Spelen Straatmeubilair Fietspaden GOW Halfverharding Voetpaden Woonstraten Civiele Kunstwerken VRI en verkeersvoorzieningen Openbare Verlichting Straatreiniging Onkruidbestrijding Gladheidsbestrijding* Totaal (excl. Riolering en Water) Riolering Water Totaal (incl. Riolering en Water)

Figuur 21

Totaal beschikbaar

Verschil

%

€ 2.579.000 € 2.473.000 € -106.000 € 151.000 € 165.000 € 14.000 € 187.000 € 153.000 € -34.000 € 36.000 € 61.000 € 25.000

€ 2.218.000 € 1.996.000 € -222.000 € 120.000 € € -120.000 € 119.000 € 109.000 € -10.000 € 323.000 € 299.000 € -24.000 € 354.000 € 349.000 € -5.000 € 202.000 € 172.000 € -30.000 € 115.000 € 115.000 € € 6.404.000 € 5.892.000 € -512.000 -9%

€ 1.287.000 € 1.287.000 € € 7.691.000 € 7.179.000 € -512.000 -7%

Vergelijking beschikbare middelen met benodigde onderhoudskosten (*worden geen benodigde onderhoudskosten berekend. Hierbij gaan we er van uit dat het beschikbare budget voldoende is voor het uit te voeren werk)

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 26 van 34

▪ ▪

▪ ▪

▪

▪

Voor groen bestaat er een tekort van €106.000, dit tekort bestaat met name uit het benodigde budget voor het bestrijden van invasieve exoten en de eikenprocessierups. Voor wegen is een tekort van € 222.000. Met de uitbreiding van areaal is niet altijd het verhardingsbudget opgehoogd. In sommige gebieden wordt dan ook niet altijd de beoogde kwaliteit behaald en worden meldingen niet direct opgelost. Voor speelvoorzieningen zien we een tekort van €34.000. Dit tekort wordt veroorzaakt door het beperkte budget voor het onderhoud van valondergronden. Uit het budget van straatmeubilair en wegen wordt nu ook onderhoudswerkzaamheden aan (houten) bruggen uitgevoerd. Hierdoor lijkt er op dit onderdeel een overschot, maar dit wordt dus besteed aan het onderhoud aan houten bruggen. Civiele kunstwerken hebben geen gelabeld budget in de exploitatiebegroting van de gemeente. Onderhoud hieraan is vaak ad hoc en wordt dan betaald uit andere onderhoudsbudgetten. Op het gebied van onkruidbestrijding en straatreiniging wordt een tekort gerapporteerd, dit tekort wordt mede veroorzaakt door areaaluitbreidingen. Voor onkruidbestrijding is ook het niet meer chemisch mogen reinigen een oorzaak van het tekort en zodoende achterstallig onderhoud op dit gebied.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 27 van 34

6. Vervangingsbudget (investeringen) 6.1

Beschikbaar vervangingsbudget Voor de komende jaren is er ook een (investerings)budget beschikbaar voor vervanging en herinrichting van onderdelen van de openbare ruimte. Structureel is er alleen voor openbare verlichting € 320.000 beschikbaar voor het uitvoeren van vervangingen. Het beschikbare investeringsbudget bestaat deels uit vervangingsbudgetten voor beheer en onderhoud, maar ook voor een groot deel uit incidentele budgetten voor nieuwe aanleg of herinrichting vanuit een ander perspectief. De opvolgende jaren zullen nog moeten worden ingeschat. Voor bijvoorbeeld riolering is al een inschatting gemaakt, deze moet nog worden vastgesteld en verwerkt tijdens de behandeling van de kadernota.

6.2

Berekende vervangingsopgave Voor het vervangen van het bestaande areaal is een vervangingsbudget benodigd. De totale waarde van het areaal openbare ruimte wordt geraamd op € 449 miljoen, het grootste deel bestaat uit de waarde van de riolering (€ 215 miljoen), € 153 miljoen voor wegen en € 36 miljoen door groen. Op basis van het bekende beheerareaal maken we een inschatting van de financiële opgave. Met theoretische cyclische kengetallen rekenen we voor het beheerareaal openbare ruimte een benodigd gemiddeld jaarlijks vervangingsbudget door. Afhankelijk van de kwaliteit en de leeftijd van de openbare ruimte zit hier een fluctuatie in. Deze is in deze berekening niet meegenomen. In totaal is er jaarlijks een theoretisch vervangingsbudget van circa € 8,6 miljoen benodigd. Hiervan is € 3,4 miljoen benodigd voor riolering en bijna € 3,06 miljoen voor wegen. Daarnaast is groen een belangrijke budgetvrager (in totaal € 840.000) en ook openbare verlichting (€ 550.000) vragen een substantieel deel van het vervangingsbudget. Figuur 23 geeft de resultaten hiervan op hoofdlijnen.

Onderhoudsgroep

Jaarlijkse vervangingskosten (cyclisch)

Groen en bomen Begraafplaatsen Spelen Straatmeubilair Wegen Civiele Kunstwerken Verkeersvoorzieningen Openbare Verlichting Riolering Eindtotaal

Figuur 22

€ € € € € € € € € €

840.000 30.000 160.000 30.000 3.060.000 470.000 80.000 550.000 3.400.000 8.620.000

Geraamde jaarlijkse vervangingsbehoefte (cyclisch)

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 28 van 34

Deze eerste inschatting geeft een beeld van de jaarlijkse vervangingsopgave, op basis van de hoeveelheden te beheren areaal. Als we hierbij rekening houden met ouderdom en huidige kwaliteit komen we op ander benodigde budgetten uit. Verklaring hiervoor zijn: •

Groen en bomen worden soms al gedurende de tijd in onderhoud vernieuwd, waardoor de benodigde vervangingskosten worden verlaagd. De opgave zit momenteel vooral op het gebied van de groenvlakken, deze zijn relatief verouderd. De inschatting op basis van uitgevoerde onderzoeken is dat hier jaarlijks zo’n € 560.000 benodigd is.

•

Voor verkeersvoorzieningen wordt op basis van de huidige leeftijd en kwaliteit een jaarlijks gemiddeld budget van € 50.000 staan. Voor openbare verlichting is een vervangingsbudget beschikbaar wat is afgestemd op de huidige vervangingsbehoefte (tot 2025), hiervoor wordt een budget van € 320.000 opgenomen.

•

Voor wegen is de inschatting dat delen van het te beheren areaal in grotere projecten (bijvoorbeeld vervanging riolering) wordt vervangen. Hiervoor is dan geen apart vervangingsbudget meer benodigd. Door werk met werk te maken komt de vervangingsbehoefte dus lager uit op circa € 1.65o.000.

•

Voor spelen, straatmeubilair en civiele kunstwerken moet de vervangingsopgave nog inzichtelijk worden gemaakt of is deze incidenteel. Op basis van de huidige gegevens wordt hier geen andere inschatting voor gemaakt.

Op basis van deze gegevens hebben we een inschatting gemaakt van het benodigde vervangingsbudget voor de komende tien jaren. Op basis van de vervangingsbehoefte (kwaliteit en ouderdom) en haalbaarheid (organisatorisch) is de werkelijke behoefte in beeld gebracht voor de komende jaren. Voor de periode tot 2032 hebben we een variërend budget nodig dat gemiddeld circa € 2,5 miljoen per jaar bedraagt, om de kwaliteit van de openbare ruimte in stand te houden. Dit is in figuur 23 voor de komende periode in beeld gebracht. Voor een groot deel bestaat dit budget uit de vervanging van wegen en groen.

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 29 van 34

Onderhoudsgroep

Groen Bomen Spelen Straatmeubilair Wegen Civiele Kunstwerken Verkeersvoorzieningen Openbare Verlichting Eindtotaal

Jaarlijkse vervangingskosten (o.b.v. inschatting kwaliteit en ouderdom) € 400.000 € 160.000 n.t.b. n.t.b. € 1.650.000 incidenteel € 50.000 € 320.000 € 2.580.000

Figuur 23: Jaarlijks benodigd budget voor vervangingen

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 30 van 34

Bijlage 1: Beheerareaal Beheercategorie Groen

Beheergroep Bermen

Vaste Planten

Beheerobject Bermen Bermen intensief Bermen talud Kruidenvegetatie Boomspiegel Bos Bosplantsoen Gazon Gazon met bollen Blokhaag Haag (heester)Rozen Bodembedekkers Opgaande heesters Vaste Planten

Speeltoestellen

Valondergrond

Watergangen

Vijver Watergang

Fietspaden

Fietspaden Fietspaden - asfalt Fietspaden - beton Fietspaden - elementen GOW - Asfalt GOW - Elementen Halfverharding Voetpaden Voetpaden - asfalt Voetpaden - elementen Woonstraten Woonstraten - asfalt Woonstraten - elementen

Boomspiegel Bos Bosplantsoen Gazon Hagen Heesters

Totaal Groen Spelen Totaal Spelen Water Totaal Water Wegen

GOW Halfverharding Voetpaden

Woonstraten

Totaal Wegen Begraafplaatsen

Bermen Bosplantsoen Gazon Hagen Halfverharding Heesters

Vaste Planten Verhading

Totaal

Kruidenvegetatie-bgp Bosplantsoen-bgp Gazon-bgp Blokhaag-bgp Haag-bgp Halfverharding-bgp Bodembedekkers-bgp Opgaande heesters-bgp (heester)Rozen-bgp Vaste planten-bgp Gebakken Klinkers-bgp Asfaltverharding-bgp

Totaal Begraafplaatsen

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 31 van 34

658.497 m2 43.760 m2 171.097 m2 604.374 m2 1.801 m2 534.244 m2 409.363 m2 978.803 m2 3.839 m2 70.517 m2 18.821 m2 8.565 m2 74.596 m2 196.608 m2 8.106 m2 3.782.992 m2 12.656 m2 12.656 m2 28.713 m2 248.982 m2 277.695 m2 2.096 m2 33.511 m2 5.263 m2 82.565 m2 1.216.920 m2 410.880 m2 77.294 m2 7.316 m2 116.983 m2 288.220 m2 19.956 m2 319.086 m2 786.158 m2 3.366.248 m2 1.485 m2 11.716 m2 40.068 m2 253 m2 1.454 m2 3.183 m2 695 m2 2.513 m2 15 m2 55 m2 1.167 m2 2.657 m2 65.261 m2

Beheercategorie Civiele Kunstwerken

Beheergroep Bruggen/viaducten/tunnels Houten bruggen Totaal Civiele Kunstwerken Groen Bloembak Bomen Totaal Groen Begraafplaatsen

Bomen Meubilair

Begraven Totaal Begraafplaatsen Openbare Verlichting Openbare verlichting Totaal Openbare Verlichting Riolering Riolering

Totaal Riolering Spelen Totaal Spelen Straatmeubilair

Beheerobject Bruggen/viaducten/tunnels Houten brug

45 st 44 st 89 st 100 st 46.658 st 3.870 st 50.628 st 581 st 5 st 13 st 9 st 239 st 847 st 10.353 st 9.255 st 19.608 st 63 st 336 st 100 st 190 st 18.000 st 7.500 st 24 st 26.213 st 556 st 556 st 450 st 300 st 750 st 4.500 st 1.500 st 9 st 3 st 6.012 st 4 st 3 st 7 st

Bloembak Boom Vormboom Boom-bgp Vormboom-bgp Zitbank-bgp Afvalbak-bgp Begravingen Armaturen Lichtmasten Gemalen Drukpompunits Overstorten (intern en extern) Vacuumputten Straatkolken Inspectieputten IBA's

Speeltoestellen

Speeltoestellen

Straatmeubilair

Afvalbak Zitbank

Totaal Straatmeubilair Verkeersvoorzieningen Bebording Meubilair VRI (leeg) Totaal Verkeersvoorzieningen Water Waterelement

Totaal

Verkeersbord Palen VRI Redout Fontein Trekpond

Totaal Water

Beheercategorie Riolering

Beheergroep Riolering

Beheerobject Duikers Vrijvervalriolering Drukleiding Persleiding Vacuumleiding

Totaal

Totaal Riolering

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 32 van 34

6.000 m1 482.000 m1 92.000 m1 28.000 m1 24.000 m1 632.000 m1

Bijlage 2: Kostenkengetallen Onderhoudsgroep Wegen Wegen Wegen Wegen Wegen Wegen Wegen Wegen

OH-Element GOW - Asfalt GOW - Elementen GOW Woonstraten - asfalt Woonstraten - elementen Woonstraten Halfverharding Voetpaden - asfalt

€ € € € € € € €

0,77 € 0,48 € 0,60 € 0,64 € 0,75 € 0,79 € 0,25 € 0,44 €

0,07 € 0,02 € 0,05 € 0,06 € 0,04 € 0,07 € € 0,04 €

€ 0,21 € 0,22 € € 0,21 € 0,19 € € €

0,70 € 0,25 € 0,32 € 0,59 € 0,50 € 0,53 € 0,25 € 0,40 €

0,12 € 0,07 € 0,09 € 0,10 € 0,11 € 0,12 € 0,04 € 0,07 €

B-Vernieuwing 0,97 0,91 0,91 0,97 0,91 0,91 0,71

Wegen

Voetpaden - elementen

€

0,64 €

0,03 €

0,18 €

0,43 €

0,10 €

0,79

Wegen Wegen Wegen Wegen Wegen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Groen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Begraafplaatsen Spelen Spelen

Voetpaden Fietspaden - asfalt Fietspaden - elementen Fietspaden Fietspaden - beton Blokhaag Haag Bermen Bermen intensief Bermen talud Kruidenvegetatie Bosplantsoen Bodembedekkers Gazon Gazon met bollen Gazon (Sport, 42x maaien) (heester)Rozen Opgaande Heesters Vaste planten Boom Vormboom Bos Bloembak Boomspiegel Blokhaag-bgp Bodembedekkers-bgp Boom-bgp Bosplantsoen-bgp Gazon-bgp Haag-bgp Halfverharding-bgp Kruidenvegetatie-bgp Opgaande heesters-bgp (heester)Rozen-bgp Vaste planten-bgp Vormboom-bgp Gebakken Klinkers-bgp Zitbank-bgp Afvalbak-bgp Asfaltverharding-bgp Begravingen Valondergrond Speeltoestellen

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

0,70 € 0,69 € 0,64 € 0,71 € 0,42 € 3,99 € 3,32 € 0,17 € 0,22 € 0,23 € 0,22 € 0,64 € 2,05 € 0,50 € 0,56 € 0,76 € 2,59 € 2,33 € 4,02 € 18,76 € 23,84 € 0,01 € 375,00 € € 4,98 € 2,56 € 23,45 € 0,80 € 0,63 € 4,15 € 0,31 € 0,28 € 2,91 € 3,24 € 5,02 € 29,80 € 1,29 € 55,24 € 56,21 € 0,66 € 210,00 € 3,05 € 267,47 €

0,06 € 0,06 € 0,03 € 0,06 € 0,02 € 0,19 € 0,16 € 0,01 € 0,01 € 0,01 € 0,01 € 0,06 € 0,19 € 0,05 € 0,05 € 0,05 € 0,24 € 0,21 € 0,19 € 1,71 € 2,17 € € € € 0,24 € 0,23 € 2,13 € 0,07 € 0,06 € 0,20 € € 0,01 € 0,26 € 0,29 € 0,24 € 2,71 € 0,06 € 2,63 € 2,68 € 0,06 € € € 24,32 €

0,18 € € 0,18 € 0,18 € 0,13 € 3,80 € 3,16 € 0,16 € 0,21 € 0,22 € 0,21 € 0,58 € 1,86 € 0,46 € 0,51 € 0,71 € 2,36 € 2,11 € 3,82 € 17,05 € 21,67 € 0,01 € 375,00 € € 4,75 € 2,33 € 21,32 € 0,73 € 0,57 € 3,95 € € 0,26 € 2,64 € 2,95 € 4,78 € 27,09 € 0,36 € 52,61 € 53,53 € € 210,00 € € 243,15 €

0,46 € 0,63 € 0,43 € 0,46 € 0,27 € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € 0,31 € € € € € € 0,86 € € € 0,60 € € 3,05 € €

0,11 € 0,10 € 0,10 € 0,11 € 0,06 € 0,60 € 0,50 € 0,03 € 0,03 € 0,03 € 0,03 € 0,10 € 0,31 € 0,08 € 0,08 € 0,11 € 0,39 € 0,35 € 0,60 € 2,81 € 3,58 € 0,00 € 56,25 € € 0,75 € 0,38 € 3,52 € 0,12 € 0,09 € 0,62 € 0,05 € 0,04 € 0,44 € 0,49 € 0,75 € 4,47 € 0,19 € 8,29 € 8,43 € 0,10 € € 0,46 € 40,12 €

0,79 0,73 0,86 0,86 0,86 1,07 0,97 0,06 0,06 0,06 0,06 0,20 0,57 0,06 0,06 0,06 0,70 0,57 0,60 13,33 25,00 2,13 1,14 16,67 0,40 0,12 1,93 0,07 1,14 1,40 1,80 31,25 1,58 25,00 60,00 1,06 282,67

B-Basis

B-Service

B-Regulier

B-Groot

B-VAT

Basis in Beeld | Gemeente Zevenaar | 20220314 | Pagina 33 van 34

Onderhoudsgroep Openbare Verlichting Openbare Verlichting Bebording Bebording Bebording VRI Straatreiniging Straatreiniging Straatreiniging Straatreiniging Straatreiniging Civiele Kunstwerken Civiele Kunstwerken Civiele Kunstwerken Civiele Kunstwerken Civiele Kunstwerken Civiele Kunstwerken Straatmeubilair Straatmeubilair Straatmeubilair Water Water Water Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering Riolering

OH-Element B-Basis Lichtmasten € 12,00 € Armaturen € 21,00 € Straatnaambord € 9,89 € ANWB bebording € 20,47 € Verkeersbord € 9,89 € VRI € 8.470,00 € Vegen rijbanen, fietspaden en parkeren € 0,14 € Zwerfvuil verharding € 0,02 € Blad op verharding € 0,02 € Onkruid verwijderen elementen € 0,15 € Zwerfvuil groen € 0,05 € Duikers € 5,69 € Bruggen/viaducten/tunnels € 1.318,41 € Duikerbrug € 350,00 € Betonnen fiets-/voetbrug € 993,54 € Houten brug € 641,72 € Betonnen verkeersbrug € 1.318,41 € Afvalbak € 56,21 € Palen € 0,81 € Zitbank € 44,19 € Greppel € 0,20 € Vijver € 0,20 € Watergang € 0,20 € Vrijvervalriolering € 1,59 € Persleiding € 0,47 € Vacuumleiding € 0,47 € Drukleiding € 0,47 € Drukpompunits € 214,50 € Gemalen € 1.375,57 € Overstorten (intern en extern) € 442,98 € Vacuumputten € 839,33 € Straatkolken € 3,30 € Inspectieputten € € IBA's € 261,13 €

B-Service 3,25 € 6,00 € 0,06 € 0,10 € 0,06 € € 0,14 € 0,02 € 0,02 € 0,15 € 0,05 € 0,27 € 59,93 € € 47,31 € 30,56 € 59,93 € 2,68 € 0,04 € 2,10 € € € € 0,56 € € € € € € € € 0,50 € € €

B-Regulier 3,75 € 15,00 € 9,83 € 20,37 € 9,83 € 2.470,00 € € € € € € 5,42 € 1.258,48 € 350,00 € 946,22 € 611,16 € 1.258,48 € 53,53 € 0,77 € 42,09 € € € € 1,03 € 0,47 € 0,47 € 0,47 € 214,50 € 186,52 € 442,98 € 186,52 € 2,80 € € 261,13 €