Bijlage 2. 1287536 - Rapport Aanvraag Vangnetuitkering BUIG 2025 Zevenaar

6.1

Effect 2025 in de budgetten 2026

Op dit moment heeft het Rijk de voorlopige budgetten voor 2026 toegekend. Deze toekenning is gebaseerd op de laatst bekende realisatiecijfers LKS uit 2024. In dit jaar had Zevenaar 0,2577% van alle landelijke kosten LKS. In september worden de budgetten definitief vastgesteld op basis van de T-1 systematiek. Daarbij kijkt het Rijk naar de uitgaven van de gemeente Zevenaar én alle andere gemeenten in 2025. Het kostenaandeel 2025 wordt vertaald naar het budgetaandeel 2026. Om de effecten uit 2025 te kwantificeren gebruiken we de volgende vastgestelde cijfers: • Historische landelijke macrobudgetten LKS. • Historische landelijke werkelijke uitgaven aan LKS (door alle gemeenten). • Met bovenstaande kan het ‘uitnuttingspercentage’ berekend worden. • De LKS uitgaven van Zevenaar in 2025 (let op: nog niet gecontroleerd door de accountant). • Het totaalbudget LKS voor 2026. Deze cijfers zijn opgenomen in onderstaande tabel: Budgetverloop LKS Landelijk & Zevenaar Jaar Landelijk macrobudget LKS Landelijk werkelijke uitgaven LKS Uitnuttingspercentage LKS uitgaven Zevenaar

2022

2023

2024

2025

€ 319,4 mln. € 415,3 mln. € 515,2 mln. € 600,8 mln. € 309,3 mln. € 393,8 mln. € 492,7 mln. 96,8% 94,8% 95,6% € ,69 mln. € ,905 mln. € 1,27 mln. € 1,619 mln.

2026 Voorlopig Verwacht € 644,4 mln.

De geel gearceerde cellen zijn op dit moment nog niet bekend, deze cijfers pas bekend in augustus (bij het indienen van alle SiSa-bijlagen). Wel kunnen we deze waarden benaderen. Als we kijken naar de ontwikkeling vanaf 2022, dan zien we dat jaarlijks gemiddeld 95,8% van het budget wordt benut door alle gemeenten. Op basis van deze geschatte uitnutting, komt het geschatte uitgaventotaal in 2025 uit op € 575,3 miljoen. Deze cijfers en de historische LKS uitgaven, kosten- en budgetaandelen van Zevenaar zijn ingevuld in de tabel:

27

Budgetverloop LKS Landelijk & Zevenaar Jaar

2022

Landelijk macrobudget LKS Landelijk werkelijke uitgaven LKS Uitnuttingspercentage LKS uitgaven Zevenaar LKS uitgaven Zevenaar Kostenaandeel Zevenaar Budgetaandeel Zevenaar Budget LKS Zevenaar

2023

2024

€ 319,4 mln. € 415,3 mln. € 515,2 mln. € 309,3 mln. € 393,8 mln. € 492,7 mln. 96,8% 94,8% 95,6% € ,69 mln. € ,905 mln. € 1,27 mln. € ,69 mln. € ,905 mln. € 1,27 mln. 0,2232% 0,2299% 0,2577% 0,2250% 0,2232% 0,2299% € ,719 mln. € ,927 mln. € 1,184 mln.

2025

2026 Voorlopig Verwacht € 644,4 mln.

€ 600,8 mln. € 575,3 mln. 95,8% € 1,619 mln. € 1,619 mln. 0,2815% 0,2577% 0,2577% € 1,549 mln. € 1,661 mln.

0,2815% € 1,814 mln.

Op basis van de uitgaven van Zevenaar in 2025 (€ 1,619 mln.) en de geschatte landelijke kosten, zou Zevenaar uitkomen op een geschat kostenaandeel van 0,2815%. Als dit percentage wordt gebruikt om het geschatte definitieve budget (conform T-1 systematiek) te benaderen, dan komt Zevenaar uit op een verwacht definitief budget van € 1,814 miljoen (02,815% * € 644,4 mln.). Dit komt neer op een verwachte stijging van circa € 153.000 bovenop het voorlopige LKS-budget 2026. Deze budgetstijging is bedoeld om aanvullende inzet op LKS in 2026 te bekostigen. Deze inzet is immers nodig om mensen vanuit de uitkering aan het werk te helpen en zo het tekort op de BUIG verder te reduceren.

6.2

Parameters aanvullende inzet op LKS

Om de effecten van aanvullende inzet op LKS in 2026 te berekenen, zetten we de kosten voor het betalen van één jaar uitkering af tegen de kosten van één jaar LKS. Omdat er zowel bij uitkeringen als bij LKS meerdere factoren de prijs bepalen en er daardoor geen generieke prijs te noemen is, gaan wij uit van drie parameters; • de maximale kosten van een uitkering voor gehuwden. • de maximale kosten van een uitkering voor een alleenstaande. • de kosten van een LKS op basis van de landelijk gemiddelde loonwaarde van een fte. Berekening uitkeringskosten (gehuwden) Gehuwden of personen die daarmee gelijkgesteld Normbedrag per maand € 2.002,13 worden, ontvangen vanaf januari 2026 een normbeNormbedrag per jaar € 24.025,56 drag ter hoogte van circa € 2.000 per maand. Iedere VT € 1.922,04 + Norm incl. VT per jaar € 25.947,60 maand wordt over dit bedrag tevens vakantiegeld geAfdrachten (60,19%) € 15.617,86 reserveerd. Dit komt neer op een totale verstrekking Correctie heffingskorting € 3.115,00 Afdrachten netto € 12.502,86 + aan gehuwden van circa € 25.950 per jaar. Over dit Prijs uitkering gehuwden € 38.450,47 bedrag betaalt de gemeente belastingen. Deze afdrachten komen – rekening houden met de heffingskorting – neer op € 12.500 per jaar. In totaal zijn de maximale kosten van een uitkering voor gehuwden € 38.450 per jaar.

28

Eenzelfde berekening kan gemaakt worden voor een alleenstaande. Deze krijgt een lager normbedrag per maand, namelijk circa € 1.400. De berekening voor een alleenstaande is verder gelijk aan de berekening voor gehuwden. Als alle componenten worden doorgerekend dan komen de maximale kosten van een uitkering voor een alleenstaande uit op € 26.000 per jaar.

Berekening uitkeringskosten (alleenstaande) Normbedrag per maand € 1.401,50 Normbedrag per jaar VT Norm incl. VT per jaar

€ € €

16.818,00 1.345,44 + 18.163,44

Afdrachten (60,19%) Correctie heffingskorting Afdrachten netto Prijs uitkering alleenstaande

€ € € €

10.932,57 3.115,00 7.817,57 + 25.981,01

Berekening prijs LKS per persoon De berekening van de prijs van een LKS kent meerdere Minimumloon 26 per uur € 14,71 parameters. We vermenigvuldigen allereerst het mini- Uur cf. CAO 37 Minimumloon per jaar € 28.302,04 mumloon per uur in 2026 met de uren van een stanVT per maand (8%) € 2.264,16 + daardwerkweek in CAO Aan de slag (CAO voor sociaal Minimumloon incl VT € 30.566,20 Werkgeverslasten (25%) € 7.641,55 ontwikkelbedrijven), namelijk 37. Dit vermenigvuldiTotaal incl. WGL € 38.207,75 + gen we met 4,33 (weken per maand) en 12 (maanden Loonwaarde 50% € 19.103,88 € 19.103,88 per jaar), om te komen tot een minimumloon per jaar. Prijs LKS per persoon Een medewerker met LKS ontvangt vakantiegeld en een werkgever betaald over het loon inclusief vakantiegeld, werkgeverslasten (in de Participatiewet vastgesteld op 25%). Ook deze lasten nemen we per jaar mee. De vergoeding aan de werkgever vanuit de gemeente is afhankelijk van de loonwaarde van de werknemer. De gemiddeld gemeten loonwaarde komt uit op circa 50%. De tegenhanger van de loonwaarde is LKS, of het ‘gebrek aan loonwaarde’, ter hoogte van de andere 50%. De LKS wordt berekend door het gebrek aan loonwaarde (50%) te vermenigvuldigen met het totaalloon, inclusief vakantiegeld en werkgeverslasten. De LKS per jaar komt daarmee uit op circa € 19.100 per jaar.

6.3

Effecten aanvullende inzet op LKS (2026)

Het tekort in 2025 bedroeg circa € 791.000. Dit tekort zal in 2026 naar verwachting lager uitvallen omdat het budgetaandeel het uitkeringen-deel in 2026 met 0,001% is gestegen. Hierdoor heeft de gemeente absoluut gezien € 58.000 meer budget voor het uitkeringen-deel dan in 2025. Dit aandeel wordt over 2026 niet meer gewijzigd (de hoogte van het totale macrobudget is (mogelijk) nog wel aan verandering onderhevig). Het fictief resterend te compenseren tekort zou dan uitkomen op circa € 734.000. Dit tekort kan opgelost worden door alleenstaanden en/of gehuwden die momenteel een uitkering ontvangen, volledig te laten uitstromen.11 Daarbij is het uiteraard relevant of zij al dan niet met behulp van LKS uitstromen. Ook is het relevant dat de prijzen genoemd in paragraaf 6.2 maximale prijzen zijn. Rekening houdend met deze uitgangspunten, gaat het feitelijk gaat het om vier opties omtrent uitstroom om het tekort te reduceren (bij gelijkblijvende macro-economische en lokale omstandigheden), namelijk:

11

Het is uiteraard ook mogelijk om bijverdiensten te stimuleren (al dan niet met behulp van deeltijd LKS). Dit helpt ook bij het verlagen van de totale uitkeringslasten (zie ook hoofdstuk 4.2). Deze mogelijkheid rekenen we omwille van de complexiteit in deze exercitie echter niet door.

29

1. 2. 3. 4.

Alleenstaanden laten uitstromen, zonder behulp van LKS. Alleenstaanden laten uitstromen, met behulp van LKS. Gehuwden laten uitstromen, zonder behulp van LKS. Gehuwden laten uitstromen, met behulp van LKS

De verwachte impact per uitkeringsdossiers minder is conform de berekeningen uit paragraaf 6.1 in de tabel weergegeven: Verwacht impact op resultaat Uitstroom alleenstaande = prijs uitkering alleenstaande Uitstroom alleenstaande naar LKS = Prijs uitkering alleenstaande minus aanvullende kosten LKS Uitstroom gehuwden = uitkering gehuwden Uitstroom één van de gehuwden naar LKS = Prijs uitkering gehuwden - minus aanvullende kosten LKS

€ € € €

25.981,01 6.877,14 38.450,47 19.346,59

Op basis van deze bedragen wordt inzichtelijk welke uitstroom benodigd is om het fictieve resterende tekort van de gemeente van € 734.000 te compenseren: Besparingsmogelijkheden om € 734.010 te compenseren Uitstroom alleenstaanden 28,3 x € 25.981 Uitrstroom alleenstaanden naar LKS 106,7 x ( € 25.981 - € 19.104 Uitstroom gehuwden 19,1 x € 38.450 Uitstroom gehuwden naar LKS 37,9 x ( € 38.450 - € 19.104

) )

Per regel is iedere optie doorgerekend. Dit betekent dat het tekort met de uitstroom van circa 28 alleenstaanden opgelost kan worden, zonder dat uitstroom van een andere categorie nodig is. Dit betekent daarmee dus ook dat het mogelijk is om met een mix van bovenstaande aantallen (groen gearceerd) het tekort terug te dringen. Hierover is met de gemeente en de RSD afstemming geweest. Het lijkt niet opportuun dat in 2026 (een mix van) deze uitstroom gerealiseerd kan worden, daarvoor zijn de aantallen simpelweg te hoog. Om die reden is bij de maatregelen in hoofdstuk vijf gekozen om een meer realistische ambitie te formuleren. Namelijk om een inzet op LKS – gelijkwaardig met de top 25% van de vergelijkingsgroep (gemeenten met een gelijk aantal inwoners) – te ambiëren. In de tabel zijn de budgetaandelen van de vergelijkingsgroep opgenomen: Geschat kostenaandeel Zevenaar 2025: Vergelijkingsgroep: Minimaal budgetaandeel Maximaal budgetaandeel Gemiddeld budgetaandeel Grens top 75% budgetaandeel Gap Zevenaar vs. grens:

0,2815% 0,0994% 0,5513% 0,2384% 0,3514% 0,0700%

De gap van het kostenaandeel van Zevenaar, ten opzichte van de grens van het budgetaandeel uit de vergelijkingsgroep van 2025 (0,07%) representeert een kostenstijging LKS van circa € 450.000 (op basis van het budget 2026). Dit staat gelijk aan de kosten van 24 personen die met de gemiddelde kosten LKS uit paragraaf 6.2 aan het werk gaan. Indien deze personen: 1.) duurzaam aan het werk

30

worden geholpen met behulp van LKS, 2.) daarmee volledig uitstromen uit de uitkering en 3.) gemiddeld verdeeld zijn over de uitkeringsdossiers voor gehuwden en alleenstaanden, ziet de berekening van de verwachte besparing op de BUIG – ondanks de aanvullende kosten voor LKS – er als volgt uit: Besparingsmogelijkheden: Uitrstroom alleenstaanden naar LKS 12,0 x ( € 25.981 Uitstroom gehuwden naar LKS 12,0 x ( € 38.450 Totaal:

€ 19.104 ) = € 82.525,7 € 19.104 ) = € 232.159,1 = € 314.684,7

Het resterende tekort over 2026 zou dan – op basis van bovenstaande aannames– uitkomen op circa € 419.000.

6.4

Conclusie doorrekening maatregelen

Daarbij merken wij wel op dat de verwachte aanvullende inzet niet per 1-1-2026 zal kunnen starten, waardoor het daadwerkelijke effect van aanvullende inzet gedurende 2026 wellicht lager kan uitvallen. Wel biedt bovenstaande inschatting een gedegen onderbouwing voor de aanvraag vangnetuitkering en geeft het betrokkenen inzicht inde impact van de inzet op LKS en de afhankelijkheid van macro-economische effecten of bijstellingen. Het resterende tekort, dat overblijft nadat de geambieerde aanvullende inzet LKS in 2026 heeft plaatsgevonden, benadrukt dat ook na 2026 aanvullende inzet noodzakelijk blijft om meer uitstroom te realiseren. Daarnaast laat het zien dat naast LKS – als belangrijkste sturingsmechanisme – ook de andere aanbevolen maatregelen benodigd zijn om op kortere termijn het tekort verder te reduceren. Het advies uit hoofdstuk vijf luidt dan ook in te zetten op het vormen van een sluitend net aan beheersmaatregelen, ingegeven door een geoperationaliseerd M&O-beleid, waarin de visie op beheer (zowel recht- als doelmatigheid) tot uiting komt. Dit geheel draagt bij aan uitstroom en verlaging van de uitkeringskosten (onder andere door maatregelen, inkomsten, deeltijd werk en handhavingsonderzoeken). Een periodieke analyse van het uitkeringsbestand en integrale samenwerking tussen de gemeente, de RSD en ketenpartners helpen hier invulling aan te geven.

7.

Tot slot

In deze rapportage hebben wij u verslag gedaan van onze analyses in het kader van de aanvraag vangnetuitkering Participatiewet. Onze werkzaamheden zijn verricht conform de opdrachtbevestiging van 13 oktober 2025. Wij vertrouwen erop met deze rapportage voldaan te hebben aan uw opdracht. Mocht u naar aanleiding van deze rapportage nog vragen hebben, of nadere informatie willen ontvangen, dan kunt u contact opnemen met Jeroen Mulders van Adlasz op 06 - 5885 9143 of via jeroen.mulders@adlasz.nl. Met vriendelijke groet,

R. Korsmit RA Partner

31