Bijlage 2. 1085098 - Fase 3 Rapport verkenningsfase Gebiedsaanpak Babberich_definitief
Tekst van het document
(Groen=afname / Rood = Toename) Bij de Gebiedsoplossing (Weg en industrielawaai) zijn er lokaal akoestische effecten te verwachten als gevolg van deze ontwikkelingen. Het gebied waarin deze ontwikkelingen zijn voorzien is dunbevolkt en kenmerkt zich door lintbebouwing en solitaire woningen/boerderijen. De verwachting is dat er een aantal woningen zijn waarbij de voorkeursgrenswaarde van 48dB wordt overschreden. Ook kan er op andere aspecten hinder optreden. De effecten van deze ontwikkelingen op de leefbaarheid worden licht negatief beoordeeld (-). Figuur SEQ Figuur \* ARABIC 7 - Verkeersveiligheid gebiedsoplossing
Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 32 van 53 Overwegend is door het wegnemen van zwaar en veel doorgaand verkeer door dichtbebouwde omgeving het eindoordeel sterk positief (++). De Gebiedsoplossing kan een grote bijdrage leveren aan het verbeteren van de geluidkwaliteit. Leefbaarheid > 63 dB nieuwe geluidbelasting woningen > 48 dB Eindoordeel Gebiedsoplossing ++ - ++ Tabel 11 - Effectbeoordeling leefbaarheid voor de Gebiedsoplossing 6.2.3 Ruimtelijke kwaliteit kern Babberich In onderstaand kader is een toelichting gegeven op de criteria die worden gebruikt voor het beoordelen van het thema ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke kwaliteit in Babberich In de kern van Babberich zijn drie maatregelen voorzien: 1. Herinrichting van het Babborgaplein en Dorpstraat 2. Herinrichting Babberichseweg (erftoegangsweg, 60 km/uur) 3. Inrichting parallelweg Witte Kruis Door de afwaardering van de Dorpstraat naar een erftoegangsweg en een verbod op vrachtverkeer ontstaat er ruimte om de Dorpstraat en het Babborgaplein opnieuw in te richten. De gebruikswaarde neemt daarmee toe omdat het Babborgaplein voor meerdere doeleinden kan worden ingezet, zoals het verblijven en ontmoeten van bewoners in het dorp en incidenteel ruimte voor andere activiteiten en evenementen (++).
De Dorpstraat kan bij een afwaardering makkelijker afgesloten worden zonder dat dit leidt tot grote problemen. De toekomstwaarde van de Dorpstraat en het Babborgaplein neemt ook toe (+) omdat de weg een minder prominente plek krijgt in de ruimte. Er ontstaat ruimte voor andere functies en flexibiliteit in de inrichting doordat men niet meer vast zit aan een primaire functie (gebiedsontsluitingsweg). Tot slot neemt de belevingswaarde ook sterk toe (++) doordat het Babborgaplein kan gaan fungeren als dorpscentrum dat makkelijk toegankelijk is voor voetgangers en fietsers. Ook zorgt de afname van het verkeer voor een betere kwaliteit van de openbare ruimte waardoor de Dorpstraat en het Babborgaplein in het bijzonder een plek kan worden waar mensen elkaar ontmoeten. Het begrip ‘Ruimtelijke Kwaliteit’ is een kernbegrip geworden in ruimtelijke ordening. De hoop is dat het ons helpt om intuïtieve of moeilijk kwantificeerbare aspecten van inrichtings- en/of gebiedsplannen meer tastbaar en zelfs stuurbaar te maken. De ‘Nota Ruimte’, opgesteld in 2004 door het toenmalige ministerie van VROM, heeft om deze reden de definitie van ruimtelijke kwaliteit van het Habiforum (een kennisnetwerk van professionals in ruimtelijke ordening) overgenomen. Daarin worden gebruikswaarde, toekomstwaarde en belevingswaarde onderscheiden.
Daarbij wordt gebruikswaarde gevormd door: bruikbaarheid en functionele samenhang; toekomstwaarde door aanpasbaarheid en beheerbaarheid; en belevingswaarde door diversiteit, identiteit en schoonheid. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 33 van 53 De belevingswaarde neemt ook toe doordat de inrichting meer ruimte biedt voor groen en vriendelijkere materialisering. Dit draagt bij aan het creëren van een authentieke dorpskern. De herinrichting van de Babberichseweg (afwaardering naar erftoegangsweg) zorgt voor een lichte toename in de belevingswaarde (+), doordat het zware en doorgaande verkeer is weggenomen. Hierdoor neemt de geluid- en trillingshinder en het van verkeersonveiligheid af. Hiermee verbetert de beleving van de Babberichseweg. Deze maatregel zorgt niet voor een verbeterde toekomstwaarde of gebruikswaarde (0). De verkeersfunctie blijft overheersend waardoor de mogelijkheden met de ruimte beperkt zijn. Met de komst van een parallelweg naast het Witte Kruis verbetert de ruimtelijke kwaliteit rondom het Witte Kruis. Door de doorgaande route te scheiden van de lokale ontsluiting van woningen ontstaat er ruimte voor een (groene) buffer tussen het Witte Kruis en de parallelweg. Hiermee verbetert de gebruikswaarde omdat er ruimte ontstaat tussen de woningen en de doorgaande weg (+).
Deze maatregel heeft geen effect op de toekomstwaarde (0). De belevingswaarde neemt wel toe (++), doordat de weg op grotere afstand van de woningen ligt zijn de woningen toegankelijker voor voetgangers en fietsers en neemt de geluidsoverlast af. Ook kan het uitzicht voor de bewoners langs het Witte Kruis verbeterd worden met een groene buffer. Dit komt de beleving van de ruimte om het leefgebied ten goede. Effecten Belevingswaarde Gebruikswaarde Toekomstwaarde Ruimtelijke kwaliteit Babberich ++ ++ + Tabel 12 - Effectbeoordeling ruimtelijke kwaliteit dorpskern Babberich 6.2.4 Landschap, natuur en recreatie Aan dit thema liggen verschillende onderzoeken te grondslag. Het betreft de volgende onderzoeken: - Natuurverkenning gebiedsopgave Babberich, Royal Haskoning, 28 juni 2021, bijlage 2a; - Quick scan effectbeoordeling natuur Gebiedsaanpak Babberich, Royal Haskoning, 7 december 2021, bijlage 2b; - Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving, De ruimtelijke opgave voor de thema’s stedenbouw, landschap, cultuurhistorie , recreatie en natuur in beeld gebracht, Augustus 2021, StudioD, bijlage 3; Landschap De Gebiedsoplossingsrichting bevat verschillende onderdelen die het landschap aantasten. In het gebied tussen de Betuweroute en de A12 zal verstedelijking (wonen en werken) plaatsvinden en gezocht worden naar mogelijkheden om grootschalig energie op te wekken.
Dit gebied kenmerkt zich door een kleinschalig landschap met karakteristieke kenmerken. De Sleeg is zo’n voorbeeld van een waardevolle karakteristiek lijnelement. Ook de Hengelder Leigraaf en het bosje daar ten noorden van zijn kenmerken van enige waarden in het gebied. Uitgangspunt voor de Gebiedsoplossingsrichting is dat hier bij de nadere uitwerking zorgvuldig mee om wordt gegaan. Ook leidt het doortrekken van het Witte Kruis tot een nieuwe doorsnijding van het landschap aan beide kanten van de Betuweroute. Deze nieuwe route kruist ook de Sleeg. Dit heeft een negatieve impact op het landschap. De Gebiedsoplossing kent dan ook een negatief effecten op het bestaande landschap (-). Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 34 van 53 Aan de andere kant bestaat de gebiedsontwikkeling ook uit het versterken van het landschap. Door het Witte Kruis beter in te passen en ook de bestaande Dorpstraat beter in te passen in de omgeving. Belangrijk nog is het nu sterk agrarische landschap ten zuiden van Babberich te versterken.
Door oude structuren terug te brengen, lijn elementen (zoals de oude dijk) te versterken en landschapselementen toe te voegen kan er een sterk positief effect behaald worden op het landschap (++) De voor- en nadelen overwegende kan voor het thema landschap een positief effect worden behaald onder de voorwaarden dat enerzijds zorgvuldige inpassing van de opgave plaatsvindt en anderzijds de genoemde maatregelen zorgvuldig worden uitgewerkt en doorgevoerd. Het eindoordeel is hiermee positief voor het thema landschap (+). Natuur Natura 2000 De Gebiedsoplossing ligt deels binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied. Dit deel is onderdeel van het Vogelrichtlijngebied, dat met name van belang is voor overwinterende vogels als ganzen. Broedvogels van de Rijntakken zijn gebonden aan moerassen en extensieve hooilanden die niet in het plangebied voorkomen, maar zijn gelegen in het Rijnstrangengebied. Door het huidige intensieve agrarische gebruik, met name akkers, is het gebied nu niet bijzonder geschikt als foerageergebied voor grasetende vogels. Daarnaast is door het ontbreken van groot open water het gebied ook niet geschikt als rustgebied. De Gebiedsoplossing omvat verschillende onderdelen die een positief effect kunnen hebben op de Natura 2000-waarden.
Het gebied tussen Babberich en de Rijntstrangen wordt ingericht als buffer tussen aan de ene kant de verstedelijking van Zevenaar en aan de andere kant het Natura 2000-gebied. Door dit gebied in te richten als overgangsgebied en de ecologische eigenschappen te versterken wordt een impuls gegeven aan de biodiversiteit en de kwaliteit van de natuur op het Gelders Eiland. Tevens kan de landschappelijke en recreatieve waarden worden vergroot. Onder andere wordt voorgesteld om de kleinschaligheid van het landschap terug te brengen door de aanleg van landschapselementen, herstel van een oude crevasse geul en ecologisch beheren van de cultuurdijk. Dit versterkt de biodiversiteit in het gebied. Instandhoudingsdoelen zoals de kamsalamander zal door aanleg van poelen hier van kunnen profiteren. Voor overwinterende ganzen en andere broedvogels zal het effect niet noemenswaardig zijn, omdat het gebied nu niet van bijzondere betekenis is (veelal intensieve akkers) en ook niet zal worden. Wanneer in de toekomst akkers worden omgevormd naar graslanden krijgt het gebied meer betekenis als foerageergebied voor ganzen. Het uit productie nemen van een deel van de agrarische gronden voor de aanleg van deze elementen zal ook de milieudruk vanuit de landbouw verlagen.
De aanleg van fiets- en wandelroutes kan wel een verstorende invloed hebben op onder andere de vogelsoorten van het Natura 2000-gebied. Deels liggen deze routes ter hoogte van bestaande routes, zoals het klompenpad. Daarnaast is het gebied nu niet bijzonder geschikt voor vogels van de Rijntakken en zal daardoor het negatieve effect door verstoring ook beperkt zijn. Bij de nadere uitwerking van de routes is het belangrijk om de verstoringsgevoeligheid van het gebied te betrekken. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 35 van 53 Er spelen verschillende ruimtelijke ontwikkelingen die te combineren zijn met de gebiedsopgave, zoals de woningbouwopgave van ongeveer 200 woningen ten noorden van Babberich en uitbreiding van het bedrijventerrein 7Poort II van ca. 40 hectare. In de Gebiedsoplossing nemen de intensiteiten op de Babberichseweg af door de doortrekking van het Witte Kruis. Deze onderdelen van de Gebiedsoplossing verhogen de milieudruk als gevolg van meer verkeer, bedrijven, inwoners en dergelijke. Wanneer de grootschalige energieopwekking in de vorm van windturbines zal zijn, dan vormt ook het aanvaringsrisico onder vogels een belangrijk aandachtspunt vanuit de Natura 2000-opgave. Het is lastig om op hoofdlijnen een allesomvattende inschatting te maken van de mate van effecten op het nabijgelegen Natura 2000-gebied.
Enerzijds zijn er positieve effecten door vergroting van de biodiversiteit, minder intensief landbouwkundig gebruik en verbetering van het leefgebied van de kamsalamander binnen het Natura 2000-gebied. Anderzijds neemt de milieudruk toe door de verstedelijking buiten het Natura 2000-gebied tussen de Betuweroute en A12. Wanneer de beschreven maatregelen om de natuur in het Natura 2000-gebied te verbeteren worden uitgevoerd ontstaat een positief effect op de Natura 2000- gebieden. De score wordt beoordeeld met een ‘+’. Er zijn echter wel belangrijke aandachtspunten voor het vervolg om de negatieve gevolgen voor het Natura 2000-gebied te beperken waarbij de verdere uitwerking aandacht voor moet zijn: wijze van extensivering van het landbouwkundig gebruik, wijze van grootschalige energieopwekking (windturbines versus zonnevelden), de mate van verkeersaantrekkende werking en de ligging van recreatieve routes en gebieden. Wanneer hier meer duidelijkheid over is, moeten de integrale gevolgen van het plan beoordeeld worden in een gespecialiseerd natuuronderzoek. Een zogenaamde Passende Beoordeling. Gelders Natuurnetwerk (GNN) De beoordeling van de Gebiedsoplossing voor de Groene ontwikkelingszone is vergelijkbaar met die van het Natura 2000-gebied.
Aanvullend passen de natuur- en landschapsmaatregelen in de zone tussen de verstedelijking van Zevenaar en het NNN-gebied bij de ontwikkeldoelen die door de provincie voor dit gebied zijn opgesteld, waaronder: - Ontwikkeling water- en oeverhabitats; - Ontwikkeling moerassen, ruigteranden en bloemrijke graslanden; - Ontwikkeling biotopen voor vlinders, reptielen, amfibieën (kamsalamander) en vissen; - Ontwikkeling coulissenlandschap met verschillende landschapselementen. De aanleg van landschapselementen is niet in strijd met het rustgebied voor ganzen, omdat de rust en het minimale oppervlakte (500 ha) behouden blijft. Recreatieve routes op locaties waar nu geen mensen komen zijn wel een aandachtspunt. Dit kan de rust ter plekke verstoren, wat wel in strijd is met de Omgevingsverordening. De huidige functie als ganzenrustgebied is in het plangebied beperkt, vanwege het grote areaal aan akkers die minder gebruikt worden als foerageergebied en het ontbreken van groot open water. Naast deze positieve effecten verhoogt de verstedelijkingsopgave tussen de Betuweroute en de A12 ook de milieudruk voor het GNN. Het GNN (Gelders Natuur Netwerk) is onderdeel van het NNN (Nationaal Natuur Netwerk). Het gaat hier om een externe werking omdat in deze verstedelijkingszone geen NNN-gebied is gelegen.
Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 36 van 53 De Gebiedsoplossing kent dus zowel negatieve als positieve effecten, waarvan de positieve zwaarder wegen. Wat betreft de Groene ontwikkelingszone wordt een goede bijdrage geleverd aan de ontwikkeldoelen waardoor de score ‘++’ is. Een aandachtspunt blijft de rust in het ganzenfoerageergebied die door recreatieve routes aangetast kan worden. Hiervan is de score ‘-‘. Het afsluiten van deze routes in gevoelige perioden (voor ganzen de winterperiode) kan negatieve effecten verminderen waardoor de score ‘0’ wordt. Uitgaande van het afsluiten van de routes tijdens gevoelige perioden, wordt de gemiddelde score voor het Gelders Natuurnetwerk een ‘+’. Biodiversiteit De beoordeling van de Gebiedsoplossing ten aanzien van biodiversiteit is als het ware een optelling van bovenstaande beoordelingen. De natuur- en landschapsmaatregelen hebben een belangrijke positieve bijdrage op de biodiversiteit in het overgangsgebied tussen de Betuweroute en het Rijnstrangengebied. Het landbouwkundig gebruik wordt minder intensief en er komt door aanleg van verschillende landschapselementen meer diversiteit in het gebied waar ook meer soorten zoals, vogels, zoogdieren, amfibieën en planten van zullen profiteren.
Er is meer ruimte voor beschutting en voedselbeschikbaarheid (insecten, bessen, zaden en bijvoorbeeld muizen). Omdat de huidige biodiversiteit als matig wordt beoordeeld hebben deze natuur- en landschapsmaatregelen een grote meerwaarde1. De verstedelijkingsopgave tussen de Betuweroute en de A12 heeft door het verdwijnen van de groene omgeving wel negatieve invloed op de biodiversiteit, hoewel deze in de huidige situatie niet overal als hoog wordt ingeschat. Zoals beschreven bij het onderdeel beschermde soorten is natuurinclusief bouwen en ontwerpen tegenwoordig de norm en liggen hier goede kansen om de biodiversiteit in het gebied te versterken. De Gebiedsoplossing heeft de kans om in belangrijke mate bij te dragen aan het vergroten van de biodiversiteit. De score is daarmee ‘++’. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat natuurinclusief ontwerpen en bouwen als norm wordt gehanteerd en een zorgvuldige keus wordt gemaakt in de wijze van grootschalige energieopwekking (zonnevelden versus windturbines). Beschermde soorten De natuurmaatregelen in de Gebiedsoplossing dragen bij aan de biodiversiteit. Of hier ook direct beschermde soorten van profiteren is lastig te voorspellen. De poelen kunnen leefgebied vormen voor de kamsalamander. Vogels zullen door de realisatie van landschapselementen meer voedsel (zaden, bessen en insecten) en beschutting kunnen vinden.
Ditzelfde geldt voor kleine grondgebonden zoogdieren, maar ook vleermuizen. Onderdelen uit de Gebiedsoplossing die een negatief effect op soorten kunnen hebben zijn vooral de elementen die leiden tot ruimtebeslag, zoals het doortrekken van het Witte Kruis en de verstedelijkingsopgave tussen de Betuweroute en de A12. Uit beschikbare data van het NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna) blijkt niet dat dit leidt tot aantasting van leefgebied van beschermde soorten. 1 Kwak & Stortelder, 2020. Basiskwaliteit Zevenaar in beeld, een beoordeling van de basiskwaliteit landschap en biodiversiteit inde gemeente Zevenaar Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 37 van 53 Overigens is natuur inclusief ontwerpen en bouwen tegenwoordig de norm. Dit betekent dat ook binnen deze verstedelijkingsopgave waar woningen, bedrijven en infrastructuur worden gerealiseerd ook ruimte is voor biodiversiteit. Dit kan enerzijds door te zorgen voor een robuuste groene structuur in deze zone die ook in verbinding staat met de groene omgeving van de uiterwaarden en landgoederen. Bestaande groene structuren, zoals de wegbeplanting langs de Sleeg, kunnen vliegroutes zijn voor vleermuizen die ingepast moeten worden.
Maar ook in het ontwerp van de bebouwing zelf moet aandacht zijn voor bijvoorbeeld het integreren van groen (daken en gevels) en verblijfplaatsen (vleermuizen, vogels, insecten). Dit biedt ook kansen voor beschermde soorten. Grootschalige energieopwekking door middel van windturbines zorgt voor aanvaringsslachtoffers onder vogels en vleermuizen. Dit is een belangrijk risico op negatieve effecten op deze beschermde soorten. Over het algemeen wegen de positieve effecten op tegen de potentiële negatieve effecten. De Gebiedsoplossing draagt in een belangrijke mate bij aan het versterken en vergroten van het leefgebied van beschermde soorten. De score is ‘++’. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat natuurinclusief ontwerpen en bouwen als norm wordt gehanteerd en een zorgvuldige keus wordt gemaakt in de wijze van grootschalige energieopwekking (zonnevelden versus windturbines). Recreatie De Gebiedsoplossing versterkt de recreatieve waarde van het gebied op verschillende manieren. In de tijd dat het Witte Kruis nog niet aangelegd was, was er een andere verbinding tussen Babberich en het Gelders Eiland. Deze lijnen zijn nog goed herkenbaar in het huidige landschap. Met het aanleggen van een fietspad en struinroute op dit oude tracé kan de oude route in ere worden hersteld.
Op afstand van de provinciale weg is deze route een aantrekkelijk alternatief voor fietsers en wandelaars die het landschap vanuit de luwte willen beleven (+). Ook kan er een wandelpad aangelegd worden tussen de Kamphuizerweg en Emmerichseweg (via Zwaanenwaai). Hierdoor ontstaat er een betere recreatieve verbinding tussen het dorp Babberich en het aangrenzende landschap (+). De gebiedsontwikkeling heeft een positieve bijdrage op recreatieve waarden in het gebied (+). Landschap Natuur Recreatie Natura 2000 Gelders Natuurnetw erk Bio- diversiteit Bescherm- de soorten Gebiedsoplossing + + ++ ++ ++ ++ Tabel 13 - Effect beoordeling landschap, natuur en recreatie Gebiedsoplossing 6.2.5 Duurzaamheid Energietransitie In Gebiedsoplossing wordt ingezet op het thema energietransitie door enerzijds bestaande plannen te faciliteren en anderzijds aansluiting te vinden bij de RES 2.0. De ondernemers op het Gelders Eiland hebben verschillende plannen voor lokale opwek en duurzame energiesystemen. Een concrete mogelijkheid is om de restwarmte van de steenfabrieken te gebruiken voor de verwarming van woningen in de dorpen. Door dergelijke initiatieven te faciliteren wordt er een impuls gegeven aan een duurzaam energie voorziening op het Gelders Eiland (+). Daarnaast is in de RES 2.0 het gebied waar het Witte Kruis zou worden doorgetrokken aangewezen als zoekgebied voor wind- en zonne-energie.
Hier kan in de Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 38 van 53 Gebiedsoplossing rekening mee worden gehouden door in het ontwerp van de infrastructuur rekening te houden met de eventuele komst van zonneparken of windturbines. Concreet kan er in de het kunstwerk dat de Betuweroute doorkruist ruimte gereserveerd worden voor kabels en leidingen. Dit is een efficiënte manier om werk met werk te maken en voorkomt dat partijen los van elkaar dure spoorkruisingen moeten aanleggen. De Gebiedsoplossing geeft met grootschalige energieopwekking een impuls aan de energietransitie. Dit wordt zeer positief beoordeeld (++). Circulariteit Ook in de Gebiedsoplossing kunnen de infrastructurele ingrepen circulair worden uitgevoerd. Dit kan door het hergebruiken van materialen of het toepassen van gerecyclede materialen. Dit sluit aan bij de zes circulaire strategieën van de provincie Gelderland (zie Figuur 8, paragraaf 6.1.4). Voor de Gebiedsoplossing is de verwachting dat het mogelijk is de ingrepen, in elk geval deels, circulair uit te voeren. De Gebiedsoplossing heeft potentie om een impuls te geven aan de circulaire economie bijvoorbeeld door de gebiedsaanpak als pilot te laten fungeren waarbij het project geheel circulair uitgevoerd wordt.
Hiermee heeft de Gebiedsoplossing de potentie om een bijdrage te leveren aan de Rijksambities (volledig circulair in 2050) en dus scoort de Gebiedsoplossing positief (+) op het thema circulariteit. In welke mate de Gebiedsoplossing uiteindelijk een bijdrage levert aan de doelstelling is afhankelijk van de milieuscore. Ter overweging in de vervolgfase kan de milieuscore van het voorkeursontwerp worden vergelijken met een referentiesituatie. Een aanbeveling voor het mogelijk vervolgproces is als volgt: 1 zwaartepunt-analyse: welke materialen hebben de meeste milieu-impact? 2 gebiedsanalyse: een overzicht opstellen van projecten in het gebied. Hiermee kunnen raakvlakken met andere circulaire initiatieven of kansrijke pilots worden geïdentificeerd; 3 identificeren van kansrijke maatregelen (op basis van stap 1 e n 2). Duurzame mobiliteit Het toepassen van zero-emissie transport heeft een positief effect op de leefbaarheid in en rondom Babberich. Dit raakt aan het transport over de provinciale wegen van en naar het Gelders Eiland. Met zero- emissie transport vindt er geen lokale emissie van fijnstoffen plaats. Daarnaast is zero-emissie transport ook stiller dan conventioneel transport bij lage snelheden. Vooral bij het optrekken en afremmen liggen de geluid- en trillingsemissies lager.
De afname van lokale emissie en beperking van geluidshinder zorgt voor een betere leefbare omgeving (+). Ook het toepassen van de Model Shift, waardoor transport over water wordt gestimuleerd draagt bij aan de leefbaarheid en verkeersveiligheid (+). Energietransitie Circulariteit Duurzame mobiliteit Modal shift Emissieloos transport Gebiedsoplossing ++ + + + Tabel 14 - Effectbeoordeling thema energietransitie, circulariteit, duurzame mobiliteit Nulplusoplossing Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 39 van 53 6.2.6 Wonen en werken De Gebiedsoplossingsrichting heeft twee elementen in zich die van invloed zijn op het thema wonen en werken. Het eerste element heeft betrekking op de bijdrage die de Gebiedsoplossing levert aan de woningbouwopgave in het kader van de verstedelijkingsstrategie. Het tweede element heeft betrekking op de doortrekking van het Witte Kruis en daarmee het vergroten van de bereikbaarheid van het Gelders Eiland en Babberich zelf. De Gebiedsoplossing draagt bij aan het oplossen van de regionale woningbouwopgave in de Liemers. Ook de Liemers zal haar bijdrage moeten leveren in het realiseren van betaalbare woningen om ook de toekomstige woningzoekende een plek te geven.
De Gebiedsoplossing draagt hier zeer positief (++) aan bij de verstedelijkingsstrategie doordat er ruimte wordt gecreëerd om woningen te kunnen realiseren op een goede bereikbare plek zonder dat er hele hoge bovenwijkse investeringen in infrastructuur nodig zijn. Het tweede element heeft een betere ontsluitingsroute effect op het vestigingsklimaat van bedrijven op het Gelders Eiland. Door de reistijdwinst van 2 minuten en 10 seconde neemt de bereikbaarheid van de bedrijven toe, dit heeft een positief effect op de vitaliteit van deze bedrijven (+). Ook leveren een betere ontsluiting voor zowel auto- als fietsverkeer een bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen op het Gelders Eiland (+). Het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein (7Poort II) is ook goed bereikbaar voor de bewoners van Babberich en het Gelders Eiland. Dit is nodig om leegstand te voorkomen en verjonging een kans te geven. Een goede bereikbaarheid (kort reistijd) is daarvoor een voorwaarde. Regionale woningbouwopgave Vestigingsklimaat & vitaliteit Vitaliteit dorpen Gebiedsoplossing ++ + + Tabel 15 - Effectbeoordeling wonen en werk Gebiedsoplossing 6.3 Gebiedsoplossing zonder parallelweg 6.3.1 Bereikbaarheid, veiligheid en verkeersveiligheid Bereikbaarheid Deze variant is grotendeels gelijk aan de Gebiedsoplossing, behalve de infrastructurele ingreep.
In deze variant blijft het tracé rondom het Witte Kruis gehandhaafd en komt er geen parallelweg. De snelheid op het Witte Kruis blijft 50 km/u binnen de Bebouwde kom. De reistijdwinst in deze variant is 1 minuut en 40 seconden. Deze reistijdwinst is daarmee iets lager dan in de Gebiedsoplossing met parallel weg, maar hiermee scoort deze oplossing nog altijd positief (+) op bereikbaarheid. Verkeersveiligheid Qua verkeersveiligheid scoort deze variant minder (+) dan de gehele Gebiedsoplossing. Dit om doordat de huidige situatie met langsparkeren en erfontsluitingen gelijk blijft. Hiermee is de beoordeling minder positief dan wanneer deze functies (parkeren en ontsluiten versus doorgaand verkeer) worden gescheiden. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 40 van 53 Leefbaarheid De beoordeling van de leefbaarheid is naar verwachting gelijk aan de Gebiedsoplossing. De snelheid op het Witte Kruis is in deze variant lager (50 km/h in plaats van 80 km/h). Maar de weg blijft wel op dezelfde plek liggen. Er wijzigt hier niet iets. Ten opzichte van de autonome ontwikkeling verandert er niet veel op gebied van leefbaarheid langs het Witte Kruis. De effectscore is dan ook gelijk als bij Gebiedsoplossing omdat de overige maatregelen een positief effect hebben op de leefbaarheid (++).
Ruimtelijke kwaliteit kern Babberich Doordat de parallelweg Witte Kruis niet wordt gerealiseerd neemt de gebruikswaarde en de belevingswaarde minder toe dan bij de volledige oplossingsrichting. Hierdoor scoort deze oplossingsrichting op het thema Ruimtelijke kwaliteit iets lager (+/++). 6.3.2 Overige thema’s Voor de overige thema’s is de effectbeoordeling voor de Gebiedsoplossing zonder parallelweg gelijk aan de Gebiedsoplossing met parallelweg. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 41 van 53 6.4 Eindbeoordeling effecten Tabel 16 geeft een overzicht van de effectbeoordeling van de drie oplossingsrichtingen. Onderstaand wordt kort ingegaan op de verschillen tussen de oplossingsrichtingen en de aandachtspunten. Voor het thema bereikbaarheid is te zien dat de Nulplusoplossing geen bijdrage levert aan een betere bereikbaarheid van het Gelders Eiland, de bereikbaarheid neemt zelfs licht af door een langere reistijd. De Gebiedsoplossing (met parallelweg) heeft wel een positief effect op de bereikbaarheid van het Gelders Eiland: de reistijd neemt af en het fiets- en OV-netwerk wordt versterkt. De Gebiedsoplossing zonder parallelweg heeft een vergelijkbare score, echter is de reistijdwinst wat kleiner door het ontbreken van een parallelweg langs het Witte Kruis waarop 80 km/h kan worden gereden.
De verkeersveiligheid neemt in alle drie de varianten toe ten opzichte van de referentie situatie. De verkeersveiligheid neemt sterker toe in de Gebiedsoplossing dan in de Nulplusoplossing. Door de doortrekking van het Witte Kruis wordt het doorgaande verkeer voor een groot deel van de wegen met aansluitende bebouwing afgehaald. De leefbaarheid neemt sterk toe in de Gebiedsoplossing. In de nulpusoplossing is dit effect beperkt omdat de snelheidsverlaging op de Babberichseweg een minimaal effect heeft. De Nulplusoplossing levert geen bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit. De Gebiedsoplossing doet dit wel door het herinrichten van het Babborgaplein, de Dorpstraat, de Babberichseweg en de herinrichting van de parallelweg bij het Witte Kruis. Hiermee krijgt het gebied een betere gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde. Ook is te zien dat Gebiedsoplossing een positief effect heeft op de kwaliteit van het landschap door het toevoegen van landschapselementen. De Nulplusoplossing levert geen bijdrage aan een betere kwaliteit van het landschap doordat er geen maatregelen worden genomen. De Gebiedsoplossing heeft een duidelijk positief effect op de natuurwaarde en recreatieve waarde van het gebied. De Nulplusoplossing levert geen bijdrage aan deze thema’s doordat er geen maatregelen worden genomen binnen deze thema’s.
Een aandachtspunt in de Gebiedsoplossing is de rust in het ganzenfoerageergebied die door recreatieve routes aangetast kan worden. Het afsluiten van deze routes in gevoelige perioden (voor ganzen de winterperiode) kan negatieve effecten verminderen. Een tweede aandachtspunt in de Gebiedsoplossing is dat bij de doortrekking van het Witte Kruis door kap van bomen bomenrijen worden doorsneden. Dit kan de vliegroutes van vleermuizen aantasten. Een voorwaarde is wel dat bij de verdere uitwerking van de plannen aandacht is voor het beperken van de negatieve invloed die uit kan gaan van de verstedelijkingszone tussen de Betuweroute en de A12 en dat natuurinclusief bouwen en ontwerpen het uitgangspunt wordt. Voor het thema duurzaamheid is de beoordeling met name beter voor het thema energietransitie, omdat er in de Gebiedsoplossing ook wordt ingezet grootschalige energieopwekking. Hiermee kan de Gebiedsoplossing een grotere impuls geven aan de energietransitie. Voor het thema circulariteit is de score in beide oplossingen gelijk, maar is de impact die gemaakt kan worden in de Gebiedsoplossing groter wanneer er door middel van een pilot (grote) infrastructurele volledig circulair worden uitgevoerd.
Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 42 van 53 Tot slot is te zien dat Nulplusoplossing geen bijdrage levert aan de verstedelijkingsopgave wonen en werken en de Gebiedsoplossing wel. Op basis van deze effectbeoordeling kunnen we concluderen dat de Gebiedsoplossing (met en zonder parallelweg) een betere bijdrage levert aan de projectdoelstellingen zoals beschreven in paragraaf 3.3. Thema Effect Nulplusopl ossing Gebiedsoplossing met parallelweg Gebiedsoplossing zonder parallelweg Bereikbaarheid Bereikbaarheid (reistijdwinst) - + + Bereikbaarheid (fietsnetwerk) 0 + + Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid + ++ + Leefbaarheid Leefbaarheid 0/+ ++ ++ Ruimtelijke kwaliteit Belevingswaarde 0 ++ +/++ Gebruikswaarde 0 ++ +/++ Toekomstwaarde 0 + + Landschap Kwaliteit Landschap 0 + + Natuur Natura 2000 0 + + Gelders Natuurnetwerk 0 ++ ++ Biodiversiteit 0/+ ++ ++ Beschermde soorten 0 ++ ++ Recreatieve waarde 0 ++ ++ Duurzaamheid Duurzame mobiliteit + + + Energietransitie 0/+ ++ ++ Circulariteit + + + Wonen en werken Verstedelijkingsopgave Wonen 0 + + Vestigingsklimaat bedrijven en vitale dorpen 0/- + + Tabel 16 - Totaaloverzicht effect beoordeling Nulplusoplossing, Gebiedsoplossing met parallelweg en Gebiedsoplossing zonder parallelweg 7 | Kosten In dit hoofdstuk is een indicatie van de te verwachten investeringskosten weergeven, een overzicht van
de kosten is weergeven in tabel 17. In onderstaande paragrafen wordt een korte toelichting gegeven op deze kosten. Nulplusoplossing (€) | Gebiedsoplossing (€) | Gebiedsoplossing zonder parallelweg (€) Infrastructuur Babberichseweg | € 700.000,- | € 700.000,- | € 700.000,- 60km/uur Doortrekking Witte | n.v.t. | € 16.800.000,- | € 16.800.000,- Kruis Witte Kruis | n.v.t. | € 6.700.000,- | - parallelweg Afwaarderen | n.v.t. | € 5.600.000,-* | € 5.600.000,-* Dorpstraat Energieopwekking (RES | n.v.t. | - ** | - ** 2.0) Wonen en Werken | n.v.t. | - ** | - ** Duurzaamheid | € 50.000,- | € 200.000,- | € 200.000,- Natuur, landschap en | n.v.t. | € 5.000.000,- à | € 5.000.000,- à recreatie | 10.000.000,-*** | 10.000.000,-*** * Investeringskosten exclusief Beheer & Onderhoud ** Uitgangspunt is dekkende exploitatie van het thema *** Kosten afhankelijk van ambitieniveau en impact gebiedsontwikkeling Tabel 17 - Verwachte investeringskosten varianten Zoals te zien in bovenstaande tabel hebben de kosten voor aanpassingen aan de infrastructuur het grootste aandeel in de totale kosten voor alle drie de oplossingsrichtingen. De kosten voor de Nulplusoplossing oplossing zijn minimaal vergeleken met de Gebiedsoplossing. De kosten voor de Babberichseweg komen ook in de Nulplusoplossing uit op € 700.000,- door een aanpassing van het wegprofiel.
De grootste kostenpost in de Gebiedsoplossing is de doortrekking van het Witte Kruis. Ook is te zien dat de Gebiedsoplossing zonder parallelweg iets lager uitvalt in kosten dan de Gebiedsoplossing met parallelweg. Dit scheelt ongeveer 6.7 miljoen. De kosten voor de infrastructuur zijn gebaseerd op een SSK-raming. Voor thema’s energietransitie en Wonen en Werken wordt vanuit gegaan de deze sluiten businesscases opleveren. Mogelijk kunnen deze ontwikkelingen bijdragen aan de bovenwijkse investeringen in infrastructuur en natuur die nodig zijn om deze ontwikkelingen te faciliteren. De kosten voor de investeringen in natuur, landschap en recreatie zijn moeilijk aan de voorkant in te schatten en hangen sterk af van de ambitie en de impact van de overige ruimtelijke ontwikkelingen op de Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving | pagina 43 van 53 Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 44 van 53 natuur. Hiertoe is dan ook een bandbreedte opgenomen van de te verwachte investeringen van het onttrekken van intensieve landbouwgronden in de directe omgeving van het natuurgebied. De kosten voor duurzaamheid zijn gebaseerd op een budget om nader invulling te geven aan de duurzaamheidsambities gedurende de loop van de realisatie van de oplossingsrichtingen.
Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 45 van 53 8 Conclusie en aanbevelingen Dit rapport beschrijft het doorlopen proces van de verkenningsfase van de gebiedsaanpak Babberich en omgeving. In deze fase zijn drie oplossingsrichtingen verder uitgewerkt en beoordeeld op (milieu)effecten en kosten. Deze oplossingsrichting zijn beoordeeld op hunnen effecten en kosten. Hieronder volgt een samenvatting van deze vergelijking. 8.1 Beoordeling oplossingsrichtingen Er zijn drie oplossingsrichtingen beoordeeld: − De Nulplusoplossing: een oplossing gericht op minimale aanpassingen aan de infrastructuur. Er wordt een snelheidsverlaging doorgevoerd op de Babberichseweg (van 80 km/h naar 60 km/h). − Een Gebiedsoplossing met parallelweg: in deze oplossingsrichting wordt het Witte Kruis doorgetrokken, wordt er een parallelstructuur langs het Witte Kruis gerealiseerd (van 80 km/h) en worden er snelheidsverlagingen op de Babberichseweg en Dorpstraat doorgevoerd (inclusief een vrachtverbod). Daarnaast worden er in deze oplossingsrichting maatregelen genomen binnen de thema’s natuur, recreatie, landschap en duurzaamheid. − Een Gebiedsoplossing zonder parallelweg: deze oplossing is vrijwel identiek aan voorgaande oplossing, alleen wordt in deze oplossingsrichting geen tracé gerealiseerd parallel aan het Witte Kruis.
Het huidige tracé blijft intact en er blijft een snelheid van 50 km/h gehandhaafd. Alle drie de oplossingen zijn beoordeeld op effecten en kosten. Zoals te zien in tabel 16 en beschreven in paragraaf 6.4 , komt de Gebiedsoplossing een stuk beter uit de effectbeoordeling dan de Nulplusoplossing. De Gebiedsoplossing levert op vrijwel alle thema’s een positieve bijdrage. Voor de nulpusoplossing zijn de effecten beperkt of neutraal. De Nulplusoplossing is vooral gericht op het in stand houden en lichtelijk verbeteren van de status quo. Doordat de Nulplusoplossing alleen gericht is op maatregelen direct aan het bestaande tracé, is er geen ruimte voor een bredere aanpak op verschillende thema’s (zoals landschap, recreatie, economie, wonen) en draagt deze oplossing ook niet bij aan regionale opgaven zoals de verstedelijkingsstrategie. De Gebiedsoplossing geeft een integraal beeld van de inrichting van het gebied dat bijdraagt aan de verschillende beleidsopgaven in de regio. Deze oplossing biedt grote meerwaarde voor het gebied en levert een aanzienlijke bijdrage aan alle projectdoelstellingen ten aanzien van bereikbaarheid, leefbaarheid, verkeersveiligheid, ruimtelijke kwaliteit, natuur, landschap & recreatie, energie & circulariteit en duurzame mobiliteit. De gebiedsoplossing scoort aanzienlijk beter op de geformuleerde doelen.
Daar tegenover staat dat de gebiedsoplossing een grote investering vraagt. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 46 van 53 8.2 Aanbevelingen en vervolg Op basis van de bevindingen uit deze verkenning bevelen wij aan om de Gebiedsoplossing nader te onderzoeken en uit te werken. De Gebiedsoplossing laat zien dat er verschillende beleidsambities samen komen in het gebied en in samenhang elkaar kunnen versterken. In de vervolgfase adviseren wij om de volgende thema’s verder uit te werken en aansluiting te zoeken bij de gemeentelijke, regionale, provinciale, landelijke doelen: - Mobiliteit: uitwerken infrastructuur opgave voor de modaliteiten (vracht-)auto en fiets, meer zekerheid over raming, nader uitwerken toekomstwaarde infrastructuur; - Wonen en Werken: aansluiting zoeken bij de Verstedelijkingsstrategie, vertalen van opgave naar ruimtelijke impact en financiën; - Energietransitie: uitwerken grootschalige energie-opwekking in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES). - Natuur en Landschap: uitwerken natuurontwikkeling en landschapsversterking en aansluiting zoeken bij het programma’s: N2000, GNN, Stikstof, en Biodiversiteit. - Duurzame mobiliteit: uitwerken kansen om versneld schoner transport en meer vervoer over water te realiseren.
Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 47 van 53 Bijlage 1: Ontsluiting Gelders Eiland, Goudappel, februari 2022; Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 48 van 53 Bijlage 2a: Natuurverkenning gebiedsopgave Babberich, RoyalHaskoningDHV, 28 juni 2021; Bijlage 2b: Quick scan effectbeoordeling natuur Gebiedsaanpak Babberich, Royal Haskoning, 7 december 2021, bijlage 2b; Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 49 van 53 Bijlage 3: Gebiedsaanpak Babberich, StudioD, augustus 2021; Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 50 van 53 Bijlage 4: Witte Kruis Babberich - Rapportage verkenningsfase werkgroep energietransitie, duurzame mobiliteit en circulariteit, Witteveen+Bos, 27 oktober 2021. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 51 van 53 Bijlage 5: Toelichting selectie maatregelen Een aantal maatregelen uit de vorige fase zijn te komen vervallen of vertaald naar een hoger abstractieniveau. Deze wijzigingen zijn weergeven in onderstaande tabellen voor zowel de Nulplusoplossing als de Gebiedsoplossing.
Tabel B1 Vertaling maatregelen van de trechternotitie naar het verkenningsrapport voor de Nulplusoplossing Thema Trechternotitie Verkenningsrapport Verkeer • Snelheidsverlaging op de Babberichseweg van 80 km/h naar 60 km/h • Veilige oversteekpunten tussen Kamphuizerweg en Emmerischeweg Locatie van veilige oversteekpunt is aangepast naar de Dorpstraat en het Bettestraatje Ruimtelijke kwaliteit • Kleine maatregelen aan huidig tracé (zoals vergroenen bestaande parkeervakken) • Kleine maatregelen bij afwaardering Babberichseweg Er is besloten in fase 3 om geen maatregelen voor ruimtelijke kwaliteit op te nemen in de Nulplusoplossing Duurzaamheid • Opstellen duurzaamheidsagenda Witte Kruis en Gelders Eiland 2030 • Aanstellen kwartiermaker verduurzaming Gelders Eiland Deze maatregelen zijn te komen vervallen in het verkenningsrapport.
Tabel B2 Vertaling maatregelen van de trechternotitie naar het verkenningsrapport voor de Gebiedsoplossing Thema Trechternotitie Verkenningsrapport Verkeer Geen wijzigingen tov trechternotitie Ruimtelijke kwaliteit • Kleine maatregelen Dorpstraat • Herinrichting centraal plein Babberich • grote maatregelen Dorpstraat • kleine maatregelen aan huidig tracé • herinrichting Witte Kruis parallelweg • kleine maatregelen bij afwaardering naar Babberichseweg De maatregelen zijn grotendeels gelijk gebleven, alleen zijn ze hernoemd naar: • Herinrichting Babborgaplein en Dorpstraat • Herinrichting Babberichseweg • Inrichten parallelweg Witte Kruis Landschap, natuur en recreatie • transformatie landbouw naar natuurlijk rivierenlandschap • transformatie landbouw naar natuur met agrarisch medegebruik • transformatie landbouw naar agrarisch cultuurlandschap • wandelpad en 2 veilige oversteekpunten aanleggen tussen Deze maatregelen zijn op hoofdlijnen vertaald naar: • Transformatie landbouw naar agrarisch cultuurlandschap en natuurontwikkeling • Versterken landschap • Aanleggen recreatieve fiets- en wandelroutes De cultuurhistorische maatregel (verdediging wachttorens) is komen te vervallen omdat er al Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 52 van 53 Kamphuizerweg en Emmerichseweg (via Zwaanenwaai).
• fietspad en struinroute aanleggen op oude tracé: fietspad met struinroute aanleggen op oude tracé tussen Babberich en het Gelders Eiland. • toevoegen landschapselementen • nieuwe recreatieve verbindingen aanleggen • Oude crevassen herstellen t.b.v. waterberging en biodiversiteit. • Verdediging van wachttorens uit de tijd van prins Maurits laten voortleven in eigentijdse voorzieningen • Cultuurhistorisch waardevolle plekken verbinden met wandelroutes. soortgelijke elementen in het gebied zijn en daarmee de meerwaarde beperkt is. Milieueffect- en verkenningsrapport Gebiedsaanpak Babberich en Omgeving pagina 53 van 53 Bijlage 6: Kostenraming