Bijlage 15. 1253598 - Bijlage 5 bij toelichting bp Groessenseweg 15 Zevenaar - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
Organische resten en bot zullen door zuurstofarme en droge bodemomstandigheden in de kleilagen matig zijn geconserveerd. Andere typen indicatoren zoals aardewerk en houtskool zijn waarschijnlijk goed geconserveerd. Tabel 3: Archeologische verwachting plangebied Periode
Verwachting Verwachte vindplaatstypen
Tweede Wereldoorlog Hoog (1940-1945)
Late Middeleeuwen Nieuwe Tijd
hoog
Resten van loopgraven, resten van kleinere objecten en structuren zoals crashlocaties, veldgraven en onderduikholen Resten van agrarische activiteiten, percelering, resten gerelateerd aan de historische weg (Groessenseweg), resten uit de periferie van de historische erf ter hoogte van Groessenseweg 15 of van eventuele voorgangers (vóór ca. 1734).
IJzertijd - Vroege Middeleeuwen
Hoog
Nederzettingsterreinen, grafvelden, infrastructuur, (haard)kuilen, losse vondsten
Neolithicum Bronstijd
Hoog
Nederzettingsterreinen, jachtkampen, losse vuursteenstrooiingen
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Verwachte grondlaag (diepte) In of direct onder de bouwvoor tot 30 à 50 cmmv.
In of direct onder de bouwvoor tot 30 à 50 cmmv.
In de oeverafzettingen / crevasserug van de Formatie van Echteld, vanaf 0,5 m-mv tot ca. 2,0 à 3,0 m-mv. Top van het Pleistocene zand dieper dan 2,0 mmv, naar verwachting buiten het bereik van de geplande bodemingrepen.
28 van 38
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
Paleolithicum Mesolithicum
Hoog
Vuursteenvindplaatsen, strooivondsten
Top van het Pleistocene zand dieper dan 2,0 mmv, naar verwachting buiten het bereik van de geplande bodemingrepen.
Gaafheid bodem De opdrachtgever heeft aangegeven dat de bodem in het plangebied tot circa 1,0 m-mv is verstoord bij een bodemsanering. Uit aanvullende informatie van Provincie Gelderland (d.d. 26-04-2022) blijkt dat op de plaats waar de melkstal heeft gestaan de grond geroerd is geweest tot een diepte van 2,50 meter. Op het overige terrein is de grond geroerd tot een diepte van 1,00 m.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
29 van 38
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
3
Conclusie en aanbevelingen
3.1
Conclusie Op grond van de bekende geologische, landschappelijke, aardkundige, archeologische en historische gegevens in en rond het plan en onderzoeksgebied kan de archeologische verwachting worden bepaald. Volgens de geomorfologische kaart ligt het westen van het plangebied op een stroomrugglooiing en het oosten van het plangebied op een crevasserug. Op ca. 65 m ten oosten van het plangebied bevindt zich een overloop- of crevassegeul. Op de bodemkaart zijn in het plangebied kalkhoudende ooivaaggronden in lichte zavel gekarteerd. De relatief hoge delen van het landschap in de nabijheid van water, zoals oeverwallen, crevasseruggen en stroomrugglooiingen, vormen van oudsher gunstige vestigingslocaties voor zowel jagers/verzamelaars als voor landbouwsamenlevingen. De crevasse is waarschijnlijk afkomstig van Oude Rijn-Pannerden stroomgordel op 1.200 m ten zuiden van het plangebied. In dat geval is bewoning op de oeverafzettingen/crevasserug op basis van de actieve fase van de stroomgordel op zijn vroegst mogelijk in de IJzertijd. Eventuele oudere resten kunnen worden aangetroffen in de top van het Pleistocene zand uit de Formatie van Kreftenheye. Dit niveau kan aangetroffen worden tussen 2,0 en 3,0 m-mv en ligt daarom naar verwachting buiten het bereik van de beoogde bodemingrepen.
In de omgeving van het plangebied zijn hoofdzakelijk archeologische vondsten uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd bekend. Op de kaart van de Liemers uit 1733-1734 ligt het plangebied op een onbebouwde perceel landbouwgrond. Direct ten oosten van het plangebied bevindt zich een historisch erf ter hoogte van de huidige woning op Groessenseweg 15. Op de kadastrale minuut van 1811-1832 bevindt zich ook ten westen van het plangebied ter hoogte van de huidige Hoevestraat 10 een erf. Op latere kaarten blijft de westelijke helft van het plangebied tot op heden onbebouwd. Rond het oosten van het plangebied staat pas in 1931 bebouwing. In 1962 staat voor het eerst met zekerheid bebouwing in het zuidoosten plangebied. De oostelijke helft van het plangebied wordt in de loop van de 20e eeuw meerdere malen heringericht. De huidige situatie stamt uit 2017-2018, na de sloop van de stal in het zuidoosten van het plangebied. Hoewel historisch kaartmateriaal geen aanwijzingen geeft voor de aanwezigheid van bouwhistorische waarden in het plangebied vanaf 1734, kunnen archeologische resten uit de periferie van het erf ter hoogte van Groessenseweg 15 en resten van eventuele voorgangers die mogelijk terug gaan tot in de Late Middeleeuwen niet worden uitgesloten.
Indien er archeologische vindplaatsen aanwezig zijn in het plangebied, dan kunnen deze aangetroffen worden in en direct onder de huidige bouwvoor, in de oeverafzettingen/crevasserug en in de top van het Pleistocene zand. De opdrachtgever heeft aangegeven dat de bodem in het plangebied tot circa 1,0 m-mv is verstoord bij een bodemsanering. Uit aanvullende informatie van Provincie Gelderland (d.d. 26-04-2022) blijkt dat op de plaats waar de melkstal heeft gestaan de grond geroerd is geweest tot een diepte van 2,,5 m-mv. Op het overige terrein is de grond geroerd tot een diepte van 1,0 m-mv.
3.2
Selectieadvies Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied een hoge archeologische verwachting heeft voor resten van bewoning vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd en resten gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog. Omdat het plangebied echter ontgraven is geweest en de grond gezeefd is, kan de hoge archeologische verwachting bijgesteld worden naar laag ter plaatse van de voormalige melkstal (ontgraven tot 2,5 mmv), met als indicatie ‘verstoord’. Ter plaatse van de voormalige melkstal wordt vervolgonderzoek niet noodzakelijk geacht. Buiten de voormalige melkstal is de grond geroerd tot 1,0 m-mv. Hiervoor geldt alleen nog een hoge verwachting indien dieper dan 1,0 m-mv sprake is van oever- en/of crevasseafzettingen. Vervolgonderzoek wordt niet noodzakelijk geacht als de toekomstige bodemingrepen beperkt blijven tot 1,0 m-mv.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
30 van 38
Project Kenmerk
3.3
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Wij wijzen erop dat het selectiebesluit van het bevoegd gezag af kan wijken van het selectieadvies van Hamaland Advies. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Zevenaar (mw. L. Werdmuller).
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
31 van 38
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
Gebruikte Bronnen
Gebruikt Literatuur Asmussen, P.S.G., 1994. Archeologische Begeleiding Betuweroute, deel C: Waardering van de vindplaatsen. RAAP-rapport 86, Amsterdam. Bakker, H. de & J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004. Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen (Fysische geografie van Nederland). Bleijerveld, C, 2022. E-mail en foto’s d.d. 26-04-2022 van het ontgraven en zeven van de grond t.b.v. bodemsanering. Provincie Gelderland, Arnhem. Boer, E.A.M. de et al., 2013. Gemeente Zevenaar en Rijnwaarden, Cultuurhistorische waardenkaart, bijlagen, behorende bij BAAC-rapport V-12.0232. Bosman, E., E.E.A. van der Kuijl & J.F.M. Rohling, 2022. Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Slenterweg 5 te Zevenaar, Gemeente Zevenaar. Hamaland Advies Projectnummer 202958, Zelhem. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik & A.H. Geurts, 2012. Rhine‐Meuse Delta Studies’ Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography. Dept. Physical Geography. Universiteit Utrecht. Habraken, J., 2014; Handboek archeologisch onderzoek binnen de regio Arnhem, 2014, Eisen en kaders voor onderzoek en beoordeling van rapporten. Koeman, S.M., 2006.
Bureauonderzoek en karterend veldonderzoek d.m.v. Pannerdenseweg/Slenterweg te Zevenaar. Synthegra-rapport 176223, Doetinchem.
boringen,
Koeman, S.M., 2014. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase: Snelfietspad Arnhem-Zevenaar, locatie Beerenclaauwstraat. Archeodienst Rapport 507, Zevenaar. Oude Rengerink, J.A.M., 1998. Plangebied Ooij, gemeente Zevenaar; een archeologische kartering. RAAP-Rapport 397, Amsterdam.
Geraadpleegde Websites http://zoeken.cultureelerfgoed.nl; Archis3 voor informatie over waarnemingen, vondsten, onderzoeken, Bonneblad, geomorfologie, bodem, grondwater, coördinaten, https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/ voor doen van melding http://ahn.maps.arcgis.com/ voor hoogte- informatie www.dans.easy.nl voor Archeologische rapporten www.pdok.nl voor databestanden tbv GIS-kaarten https://www.ruimtelijkeplannen.nl voor bestemmingsplangegevens https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens voor informatie over ondergrondse boringen www.gelderland.nl voor Cultuur en Erfgoed programma, kaarten en kennisagenda http://maps.bodemdata.nl/bodemdatanl/index.jsp voor grondwatertrappen https://www.bodemloket.nl/ voor milieukundige informatie www.ikme.nl voor WOII informatie https://www.plaatsengids.nl/ooy. Informatie over Ooy
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
32 van 38
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
BIJLAGEN
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
33 van 38
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
Bijlage 1: Ontwerptekening plangebied
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
Bijlage 2: Overzicht van archeologische en geologische perioden
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO Plangebied Groessenseweg 15 te Zevenaar : EBM/ALG/HAMA/202895
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933