Bijlage 1. samengevoegd uitvoeringsplan SD (versie oktober 2025)

Uitvoeringsplan sociaal domein 2025 - 2028

Versie: concept 2.5 Status: in bespreking bij portefeuillehouder t.b.v. besluitvorming in college Datum: 25-09-2025 1

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................3 Bestaanszekerheid ...........................................................................................................................................................................................................................5 Sociale basis ...................................................................................................................................................................................................................................10 Leefbaarheid ..................................................................................................................................................................................................................................13 Gezondere leefstijl .........................................................................................................................................................................................................................17 Kansrijk en Veilig Opgroeien

..........................................................................................................................................................................................................21 Veerkrachtig ouder worden ...........................................................................................................................................................................................................27 Middelen en Budget .......................................................................................................................................................................................................................30 Data gedreven werken, KPI’s en monitoring ..................................................................................................................................................................................31 BIJLAGE 1 Planning per bouwsteen ................................................................................................................................................................................................32

2

Inleiding

Het sociaal domein raakt ons allemaal. Wij willen de benadering van en de dienstverlening aan onze inwoners verbeteren en versterken. 2023 en 2024 hebben we samen met onze inwoners en externe partners hard gewerkt aan de visie en integrale nota van het sociaal domein 2024-2040 (de visie). Dit omdat veel beleidstukken bijna waren verlopen. De visie geeft aan wat voor gemeente we willen zijn en geeft richting aan beleid en uitvoering binnen het sociaal domein.

Visie sociaal domein

Onze visie voor het sociaal domein 2024-2040 is: “In de gemeente Zevenaar staan het sociale netwerk, gezondheid en leefbaarheid centraal. We werken aan de mogelijkheden voor iedereen om een eigen, zelfstandig en betekenisvol leven te leiden. Dit vanuit een stabiele (financiële) basis en gelijke kansen voor iedereen. In een prettige en gezonde leefomgeving. Met en voor elkaar. Zo maken we Zevenaar een nog fijnere plek om te wonen, werken en leven!”

Focus 2025-2028

We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Echter met de mensen en middelen die we tot onze beschikking hebben is het ook belangrijk focus aan te brengen, te prioriteren, in onze aanpak. In dit uitvoeringsplan voor de periode 2025-2028 komen dan ook niet álle opgaven zoals genoemd in de visie tot 2040 aan bod. Onze visie en integrale nota sociaal domein 2024-2040 (Z/24/466491) bevat namelijk een heel aantal ambities. De gemeenteraad heeft op 18 december 2024 een drietal ambities geprioriteerd voor de komende vier jaar. Dit zijn:

3

1) Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven; 2) Beter samenwerken als sociaal domein; 3) Financieel gezonder sociaal domein.

Bouwstenen

We hebben in de visie zes bouwstenen beschreven: • •

Bestaanszekerheid Sociale basis

• •

Leefbaarheid Gezondere leefstijl

• •

Kansrijk en veilig opgroeien Veerkrachtig ouder worden

We beschrijven in dit uitvoeringsplan bij iedere bouwsteen wat we ermee bedoelen, waarom dit voor Zevenaar belangrijk is, wat ons te doen staat, welke resultaten we willen realiseren en hoe we dat gaan meten. Hierbij houden we de volgende overkoepelende uitgangspunten uit de visie in gedachten: •

voorkomen is beter dan genezen • de kosten gaan soms voor de (preventie); baten uit (investeren); • • niet ieder probleem vraagt om een • we maken het mogelijk houding professional voor de oplossing (we denken in oplossingen). (normaliseren); De beoogde resultaten zijn geclusterd naar de drie eerdergenoemde ambities. Zo maakt dit uitvoeringplan per bouwsteen duidelijk hoe er vanuit onze visie de komende jaren aan de drie geprioriteerde ambities gewerkt wordt. Na de beschrijving van de doelen en resultaten per bouwsteen geven we aan hoe e.e.a. wordt bekostigd en hoe we gaan monitoren en evalueren. iedereen doet ertoe en is van waarde (inclusie); de mens staat centraal (positieve gezondheid);

•

Tot slot

Intern werken we de doelen en resultaten uit dit plan verder uit naar jaarplannen. Hierin staat ook wie waarvoor verantwoordelijk is. Dit geldt ook voor de samenwerking met andere domeinen en onze maatschappelijke partners. Naast dit uitvoeringsplan Sociaal Domein worden ook nog aanvullende beleidsdocumenten opgesteld. Het hebben van een uitvoeringsplan sluit niet geheel uit dat er daarnaast ook incidenteel aparte beleidsplannen of verordeningen nodig zijn. Zo is het beleidsplan Armoede & Schulden apart opgesteld omdat de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening voorschrijft dat de gemeenteraad elke vier jaar een plan vaststelt. De wettelijke eisen die aan zo’n plan gesteld worden, maakten het niet mogelijk dit plan op te nemen in het uitvoeringsplan. Ook hebben we het beleidsplan Sport en Bewegen 2021–2028, dat nu niet wordt vervangen door dit uitvoeringsplan. Bij elk “los” beleidsplan dat de komende vier jaar nog moet worden opgesteld zullen we aangeven hoe de visie Sociaal Domein daarin is vertaald. 4

Bestaanszekerheid Wat bedoelen we ermee?

In de visie hebben we aangegeven dat bestaanszekerheid gaat over de mogelijkheid om een zelfstandig en betekenisvol leven te leiden. Dit begint bij een stabiele (financiële) basis en gelijke kansen voor iedereen. We vinden dit belangrijk voor Zevenaar, omdat veel inwoners zorgen hebben over hun leven en toekomst. Zij ervaren problemen die ze niet makkelijk zelf kunnen oplossen. Hoewel het aantal bekende minimahuishoudens de laatste jaren licht is gedaald, blijft het aantal mensen die lange tijd weinig inkomen hebben gelijk. Dit betekent dat het voor een grote groep inwoners moeilijk is om zelfstandig een stabiele (financiële) situatie te creëren. Geldzorgen gaan vaak samen met gezondheidsproblemen. En wie ziek is of een beperking heeft, verkeert vaker in een kwetsbare positie. Ook wonen is een uitdaging: niet iedereen kan terecht in een passende, betaalbare woning. Met name voor specifieke aandachtsgroepen, zoals statushouders of mensen die beschermd hebben gewoond. Samen met onze inwoners en partners willen we deze uitdagingen rondom bestaanszekerheid aanpakken. Zodat iedereen in Zevenaar een stabiele basis heeft om mee te doen in de samenleving.

Wat staat ons te doen? Lokale ontwikkelingen In Zevenaar zetten we in op het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. We willen armoede voorkomen en terugdringen, schulden vroeg signaleren en mensen helpen om geen geldzorgen meer te hebben. Via minimaregelingen, schuldhulpverlening en het Trefpunt Geldzaken bieden we financiële hulp aan wie dat nodig heeft. Ook helpen we mensen richting (betaald) werk, bijvoorbeeld met persoonlijke begeleiding of door samen te werken met werkgevers. Inburgeraars ondersteunen we via een persoonlijk plan en door het aanbieden van taal- en participatieprogramma’s. We streven ernaar dat zij zo snel mogelijk kunnen meedoen en zelfstandig worden. Samen met onze partners zorgen we ervoor dat inwoners op tijd de juiste ondersteuning krijgen. In Zevenaar kennen we een fors tekort op de BUIG-gelden1. Dit vraagt om een nieuwe manier van denken, doen en organiseren om toch de ondersteuning aan onze inwoners te kunnen bieden die nodig is. Een extra uitdaging is dat dit moet met minder middelen vanuit het Rijk en ook met veranderende financieringsstromen. Landelijke en regionale ontwikkelingen Rondom bestaanszekerheid zijn er diverse landelijke programma’s van kracht. Zoals de ontwikkeling van de regionale werkcentra (RWC).

Het kabinet wil dat in alle 35 arbeidsmarktregio’s een Werkcentrum komt, zodat mensen en bedrijven door heel Nederland weten waar ze in de buurt kunnen aankloppen voor werk, de juiste scholing of geschikt personeel. Ook zijn er nieuwe regels voor inburgering en opvang van asielzoekers en wordt landelijk gewerkt aan het versterken van sociale ontwikkelbedrijven (SOB), het vereenvoudigen van inkomensondersteuning en het verkleinen van de afstand van jongeren tot de arbeidsmarkt. De gemeente krijgt daarnaast een grotere rol in de uitvoering van de Wet inburgering, waarbij nauwe samenwerking met onderwijs, welzijn 1 De afkorting BUIG staat voor Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten. Het is een budget dat gemeenten ontvangen van het Rijk om de kosten van

bijstandsuitkeringen, loonkostensubsidies en andere inkomensvoorzieningen te dekken

5

en werkgevers nodig is. Deze veranderingen vragen om afstemming met lokale, regionale en landelijke partijen. We versterken de integrale manier van werken ook in de aanpak met het sterk lokaal team (bij bouwsteen sociale basis en kansrijk en veilig opgroeien gaan we verder in op deze opgave). In de regio werken we samen met onder andere RSD de Liemers aan het begeleiden van mensen naar werk en zelfredzaam zijn.

Wettelijk kader

Bestaanszekerheid is verankerd in artikel 20 van de Grondwet en uitgewerkt in verschillende sociale wetten, zoals de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de Wet inburgering 2021. Deze wetten verplichten gemeenten om inwoners te ondersteunen bij het vergroten van hun zelfredzaamheid, het vinden van werk, het krijgen van inkomen en het aanpakken van schulden. Voor jongeren geldt daarnaast de Leerplichtwet 1969, inclusief de kwalificatieplicht tot 18 jaar, en hebben gemeenten taken op het gebied van arbeidsmarkttoeleiding en het bevorderen van gelijke onderwijskansen, zoals geregeld in de onderwijswetgeving.

Doelstellingen en resultaten “Bestaanszekerheid” 2025-2029

De doelstellingen en resultaten met betrekking op armoede en schulden zijn uitgewerkt in het ‘Beleidsplan Armoede en Schulden 2025-2028’. Gezien de wettelijke vereisten is gekozen voor een apart beleidsplan. De raad heeft met dit beleidsplan ingestemd op de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 26 maart 2025. Ambitie 1. Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven Doelstelling

Resultaten

1.1 We herijken de lokale verordening, zodat deze aansluit bij de landelijke kaders van de Participatiewet in Balans

1.1.1 Uiterlijk op 31 december 2029 is er een door de gemeenteraad vastgestelde lokale verordening voor de Participatiewet. Dit plan voldoet aan de landelijke kaders en is binnen de organisatie geïmplementeerd.

1.2 We hebben een Regionaal werk centrum (RWC) voor werkzoekenden, werkenden en werkgevers.

1.2.1 Uiterlijk 1 juli 2027 (1 jaar na start van het RWC) heeft de gemeente Zevenaar een dekkende dienstverlening voor werkzoekenden, werkenden en werkgevers.

1.3 We hebben een zelfstandig en financieel gezond sociaal ontwikkelbedrijf (SOB)

1.3.1 Uiterlijk op 31 december 2026 is het aantal uitgevoerde ontwikkeltrajecten aan inwoners uit Zevenaar binnen het sociaal ontwikkelbedrijf met minimaal 25% toegenomen ten opzichte van 2024, met behoud van kwaliteit en afgerond met een individueel ontwikkelplan per deelnemer. Deze groei draagt bij aan een hogere bezettingsgraad en een efficiënter gebruik van middelen binnen het SOB, wat de financiële gezondheid versterkt. Tegelijkertijd vergroot het de maatschappelijke impact door meer inwoners duurzaam te ondersteunen richting participatie en werk, waarmee het SOB zijn zelfstandige positie versterkt.

6

1.4 We verbeteren de samenwerking tussen 1.4.1 Gemeente Zevenaar heeft een soepele overgang van onderwijs naar werk voor alle schoolverlaters in de gemeente onderwijs en arbeidsmarkt in de gemeente gefaciliteerd. Zevenaar om zodoende uitvoering te geven aan de wet “van school naar duurzaam werk”. Binnen 1 jaar na invoering van de wet “van school naar duurzaam werk” is het percentage schoolverlaters (voortgezet onderwijs en mbo) dat binnen zes maanden uitstroomt naar werk of vervolgonderwijs gestegen met minimaal 3,5% ten Deze wet richt zich op jongeren in het opzichte van het niveau in 2024. praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, entreeonderwijs (mbo-niveau 1), de 1.4.2 De doelgroep wordt per 1 januari 2026 uitgebreid naar jongeren tot 27 jaar. beroeps opleidende leerweg niveau 2 (mbo niveau 2 bol) en voortijdig schoolverlaters. 1.5 We realiseren minimaal 75% van de taakstelling voor de huisvesting van statushouders

1.5.1. We werken samen met de woningcorporaties en de partners voor maatschappelijke begeleiding voor het passend en tijdig huisvesten van de statushouders die aan onze gemeente zijn gekoppeld. Percentage wordt opgenomen in de prestatieafspraken met de woningcorporaties. 1.5.2 We zetten in op het huisvesten van kleine gezinnen, passend bij de beschikbare woningvoorraad. We huisvesten per jaar 5 gezinnen hervestigers2. 1.5.3 We werken samen met de woningcorporaties voor het huisvesten van grote gezinnen. Waar woningen beschikbaar komen die na verbouwing passend zouden zijn, maken we afspraken met de woningcorporaties en sluiten we aan op de vergoedingen vanuit het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (de subsidieverstrekker voor aanpassingen woningen voor grote gezinnen). 1.5.4 We werken samen met de woningcorporaties voor het huisvesten van alleenstaande statushouders. We maken met de woningcorporaties afspraken over het beschikbaar stellen van woningen voor deelwonen of friends contracten voor statushouders.

1.6 Minimaal 80% van de inburgeringsplichtige 1.6.1 De inburgeraar wordt ondersteund door de consulenten bij de keuze voor passende taal- en participatie-aanbieder. statushouders slaagt binnen drie jaar voor hun Waar dat nodig is, leveren we maatwerk. We leveren een passend aanbod voor elke inburgeraar. Onder andere inzet op snellere route voor hoger opgeleiden in de B1 en laagopgeleide jongeren in de B1. inburgeringsexamen 1.6.2 Inburgeringsplichtige statushouders starten binnen twee maanden na het vaststellen van het Plan inburgering en participatie (PIP) met een passende leerroute (combi taal en participatie). In 2026 is dit percentage 95%.

2 Een hervestiger is een vluchteling die door een ander land dan het land van eerste opvang wordt uitgenodigd om zich daar te vestigen, vaak nadat de UNHCR (de Hoge Commissaris voor de

Vluchtelingen) de vluchteling heeft geselecteerd. Dit gebeurt wanneer terugkeer naar het land van herkomst of integratie in het opvangland niet mogelijk of onveilig is. (bron UNHCR)

7

1.6.3 We maken werkafspraken met de nieuwe aanbieders van de B1- en de Z-route over het tijdig starten van leerroutes wat resulteert in een Regionaal afgestemd werkafsprakenboek. 1.6.4 We starten met voorinburgering (de voorbereidingen op de inburgering) op het AZC in Arnhem. Dit is afhankelijk van de persoonlijke situatie van de inburgeraar én de beschikbare capaciteit van inburgeringsconsulenten. We leggen daarom de prioriteit bij jonge statushouders en hun motivatie om met inburgering aan de slag te gaan.

1.7 Minimaal 40% van de 1.7.1 We sturen op betere afstemming tussen taal- en participatieaanbieders in de inburgering. inburgeringsplichtigen die de B1- of Z-route volgen, vindt binnen een periode van drie jaar Start met participatiegedeelte van inburgering gelijktijdig met taalgedeelte (ruimte voor maatwerk). duurzaam werk 1.7.2 We sturen op betere samenwerking tussen participatie-aanbieders in de inburgering en de RSD vanuit de P-wet.

Instrumenten vanuit de P-wet worden ingezet voor de inburgering en stages en vrijwilligerswerk vanuit inburgering worden afgestemd met de RSD. 1.7.3 De inburgeraars maken gebruik van de activiteiten georganiseerd door de regionale verbinder statushouders (vanuit het WSP).

Ambitie 2. Beter samenwerken als sociaal domein gemeente Zevenaar Doelstelling

Resultaten

2.1 Voor de lokale regie op de uitvoering stellen 2.1.1In de prestatieafspraken is opgenomen dat: we prestatieafspraken en monitoring op met de -de klanttevredenheid over de uitvoering van de Participatiewet is in het vierde kwartaal van het kalenderjaar gemiddeld RSD. minimaal een 7,0 (op een schaal van 1 tot 10), gemeten via een tweejaarlijkse klanttevredenheidsenquête; - de data aanlevering van de RSD passend is om op te nemen voor de monitor SD. 2.2.1 Betere samenwerking met maatschappelijke partners, sociaal maatschappelijke initiatieven, scholen, de RSD en 2.2 De ketensamenwerking met sociaal maatschappelijke initiatieven, scholen, de RSD partners als vrijwilligersinitiatieven en woningbouwcorporatie. We werken van buiten naar binnen. en partners als vrijwilligersinitiatieven en 2.2.2Gemeenschappelijke doelen zijn op elkaar afgestemd. Dit ook van de verschillende domeinen. De kennis wordt binnen woningbouwcorporaties verder versterken. en buiten de organisatie gedeeld. 2.2.3 De organisatiestructuur is ondersteunend aan de samenwerking. 2.3 Minimaal 80% van de statushouders doet binnen een periode van twee jaar mee aan de

2.3.1. Inburgeraars zijn meer zelfstandig en zelfredzaam, zijn of voelen zich onderdeel van de Zevenaarse samenleving en weten hierin hun weg te vinden.

8

lokale samenleving (vrijwilligerswerk, 2.3.2 Er is goed overzicht op wat er allemaal in onze gemeente wordt georganiseerd en waarbij aangesloten kan worden welzijnsactiviteiten, stages, opleidingen, werk) door de statushouders. 2.3.2 We organiseren driemaal per jaar het “netwerk statushouders” met ketenpartners. Het Netwerk Statushouders Zevenaar is een initiatief dat zich richt op de begeleiding van statushouders (mensen met een verblijfsvergunning) in de gemeente Zevenaar. Dit netwerk speelt een belangrijke rol bij het ondersteunen van statushouders bij hun integratie in de Nederlandse samenleving. 2.4 Inburgeraars leren mentale problemen herkennen en kennis hebben van het netwerk dat hen hierbij kan ondersteunen.

2.4.1. Inburgeraars weten waar ze terecht moeten met hun mentale problemen.

2.5 We zetten stappen op weg naar optimaal gebruik van zowel interne als externe informatie.

2.5.1 We verkennen de mogelijkheden voor het efficiënter vormgeven van gegevensdeling binnen het sociaal domein. Een voorbeeld hiervan is de wijze van samenwerking tussen het team belastingen met het team schuldhulpverlening en vroegsignalering.

2.4.2 Voortzetten van groepsinterventies door GGNet voor statushouders.

Ambitie 3 Financieel gezonder sociaal domein Zevenaar Doelstelling

Resultaten

3.1 We zorgen dat uitkeringsbehoefte gaat aansluiten op het beschikbare BUIG3-budget.

3.1.1 Het benodigde budget om in de uitkeringsbehoefte van inwoners van Zevenaar te voorzien sluit beter aan bij het beschikbare budget. 3.1.2 BUIG-tekort neemt structureel af tot maximaal 2,5% in 2030, door actief te sturen op uitstroom en optimaliseren van de uitvoering. 3.1.3 Het aantal bijstandsgerechtigden in de gemeente is op 31 december van elk kalenderjaar met ten minste 1,5% gedaald ten opzichte van het aantal op 1 januari van datzelfde jaar.

3.2 Het percentage inwoners met een nietNederlandse achtergrond dat binnen vier jaar weer aan het werk is, stijgt4.

3.2.1 Het percentage inwoners met een niet-Nederlandse achtergrond dat binnen vier jaar weer aan het werk is, stijgt met 25%. 3.2.2 Inwoners met een niet-Nederlandse achtergrond ervaren de re-integratietrajecten als zinvol en ondersteunend.

4 De werkloosheid onder mensen met een niet-Nederlandse achtergrond is (veel) groter dan onder mensen met een Nederlandse achtergrond. Ongeveer de helft van de

mensen met een bijstandsuitkering in Zevenaar heeft een niet-Nederlandse achtergrond.

9

Sociale basis Wat bedoelen we ermee?

In de visie hebben we aangegeven dat we in Zevenaar inzetten op een sterke sociale basis. Daarmee bedoelen we het versterken van de (gezamenlijke) veerkracht van de inwoners en de gemeenschapskracht. Hiermee vergroten we de kwaliteit van leven van onze inwoners volgens het uitgangspunt van positieve gezondheid en dragen we eraan bij dat de zorg beheersbaar wordt en blijft. Let wel, de sociale basis is niet maakbaar! Maar wel beïnvloedbaar. De gemeente kan dit niet alleen organiseren, maar wel versterken en ondersteunen. We kijken hierbij naar drie niveaus: het persoonlijke netwerk van een inwoner (persoonlijke sociale basis), de netwerken in de buurt of het dorp (gemeenschappelijke sociale basis) en de voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn (institutionele sociale basis). In dit uitvoeringsplan beschrijven we wat we als gemeente doen om de sociale basis te versterken.

de 3 niveaus van de sociale basis (bron: Verwey Jonker)

Wat staat ons te doen? Lokale ontwikkelingen In Zevenaar willen we de sociale basis versterken. Dit doen we door algemene voorzieningen zoals maatschappelijk werk, jongerenwerk, cliëntondersteuning en (t)huiskamers beter te spreiden over de gemeente. Op dit moment zijn die voorzieningen vooral in het centrum en aan organisaties gekoppeld beschikbaar. We willen dat inwoners in alle dorpen makkelijk antwoorden op hun vragen (hulp en ondersteuning) kunnen vinden, op plekken waar zij van nature komen. Ook maken we het aanbod beter vindbaar en verbeteren we de samenwerking tussen partijen. In 2024 hebben we in kaart gebracht wat we in het aanbod missen en wat we teveel hebben. We zagen dat sommige voorzieningen ontbreken en dat ze niet overal beschikbaar zijn. Ook zagen we dat er soms te weinig wordt samengewerkt en dat een gezamenlijk kompas ontbreekt. Daarom zetten we in op betere spreiding, samenwerking en zichtbaarheid binnen de sociale basis. Ook kijken we naar de toegankelijkheid van voorzieningen: niet alleen fysiek, maar ook mentaal. Iedereen moet zich welkom voelen. Tegelijk investeren we in de veerkracht van inwoners. We willen voorkomen dat mensen zwaardere hulp nodig hebben. Daarom starten we pilots waarin inwoners tijdelijk ondersteund worden, bijvoorbeeld via maatjesprojecten of ontmoetingsplekken in zorginstellingen.

Zo helpen we mensen om zelf of samen verder te kunnen. In 2025 en 2026 breiden we het maatschappelijk werk uit met 0,5 fte. Daarmee kunnen we zo’n 50 10

mensen met een psychische kwetsbaarheid kortdurend helpen, zodat zij niet direct zwaardere zorg nodig hebben. Ook versterken we sociale netwerken. Verenigingen spelen daarin een belangrijke rol. Ze bieden verbinding, structuur en zingeving. We ondersteunen hen om meer inwoners te bereiken, bijvoorbeeld met projecten rond financiële zelfredzaamheid. Ook ondersteunen we buurtinitiatieven, zodat inwoners in hun eigen omgeving sterkere sociale netwerken kunnen opbouwen. Zo bouwen we aan een sterke, toegankelijke sociale basis die inwoners ondersteunt en grotere hulpvragen helpt voorkomen. Landelijke en regionale ontwikkelingen Er is landelijk en regionaal veel aandacht voor het versterken van de sociale basis. Een sterke sociale basis en een sterk lokaal team vormen samen een fluïde netwerk waarin formele en informele ondersteuning elkaar versterken. Waar we de komende jaren extra op zullen (moeten) investeren is het sterk lokaal team en een sterke lokale toegang (zie ook bouwsteen kansrijk en veilig opgroeien). •

•

Toegang verwijst naar de manieren waarop inwoners met een ondersteunings- of zorgvraag contact kunnen leggen met de gemeente alsook via de sociale basis en de basisinfrastructuur, en naar hoe de beschikbaarheid van hulp of zorg voor hen wordt georganiseerd. Het begrip ‘toegang’ gaat daarmee over de toegang tot informatie en advies én de toegang tot eventuele zorg en ondersteuning. De toegang is onderdeel van het brede zorglandschap binnen de gemeente en hangt en werkt nauw samen met organisaties en mensen in het sociale weefsel van Zevenaar, zoals de Sociale Basis, de basisinfrastructuur en de specialistische zorg- en hulpaanbieders. Het sterke lokale team zijn de professionals die binnen de toegang werkzaam zijn om integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend ondersteuning en dienstverlening te bieden aan de inwoners van Zevenaar rondom vraagstukken in het sociaal domein en procesregie te voeren in complexe casuïstiek.

De toegangsfunctie en het sterk lokaal team overlappen elkaar, maar zijn niet per definitie hetzelfde. Inwoners kunnen op meer plekken toegang vinden tot het sociaal domein dan enkel via het Sterk Lokaal Team. Denk bijvoorbeeld aan de huisarts, de jeugdarts van de jeugdgezondheidzorg of de Sociale Basis. Door naadloos samen te werken, signaleren zij vroegtijdig, bieden zij passende hulp en bouwen zij samen aan veerkrachtige gemeenschappen. Deze wisselwerking vraagt om een gedeelde visie (kompas), vertrouwen en ruimte voor maatwerk en gezamenlijke ontwikkeling. Met het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA), Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), en WOZO (Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen – beëindigd per 2 juli 2025 en opgevolgd door het AZWA en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg), willen Rijk en gemeenten zorgen dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen, met passende ondersteuning dichtbij huis. AZWA richt zich op betere samenwerking tussen zorg en sociaal domein, het terugdringen van personeelstekorten, het versnellen van passende zorg en preventie en het verminderen van administratieve lasten. Daarnaast stimuleert het de gegevensuitwisseling en inzet van technologie. IZA blijft tot en met 2026 van kracht, terwijl GALA wordt geïntegreerd in de bredere aanpak van AZWA.

In de regio werken gemeenten samen met partners in zorg en welzijn aan deze verandering. Via het regiobeeld en regioplan (Samen voor elkaar) brengen we de behoeften van inwoners in kaart. De Liemers werkt hierin samen met onder andere de GGD, welzijnsorganisaties en zorgaanbieders. In Zevenaar sluiten we hier lokaal op aan. We zetten preventie centraal en werken aan veerkrachtige wijken, onder andere via de uitwerking van GALA en de woonzorgvisie. Ook volgen we de monitorgegevens van de GGD. Die laten bijvoorbeeld zien dat jongeren in Zevenaar meer psychische klachten ervaren dan gemiddeld in de regio. We gebruiken die cijfers om ons beleid beter aan te laten sluiten bij wat inwoners nodig hebben. 11

Wettelijk kader

Gemeenten hebben op grond van de Wmo, de Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid (Wpg) de taak om de sociale samenhang te bevorderen en inwoners te ondersteunen bij een gezonde, veilige en veerkrachtige leefomgeving. Dit betekent onder meer dat we zorgen voor toegankelijke voorzieningen, ondersteunen mantelzorgers, het gebruik van het eigen netwerk en stimuleren van vrijwilligers. Door laagdrempelige hulp en preventie te bieden, kan worden voorkomen dat zwaardere zorg nodig is. Op basis van de Wpg werken we samen met de GGD aan het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van problemen. De Hervormingsagenda Jeugd onderstreept daarnaast het belang van sterke lokale teams die snel en dichtbij passende hulp kunnen bieden. Een sterke sociale basis is daarmee niet alleen wenselijk, maar ook stevig verankerd in wet- en regelgeving.

Doelstellingen en resultaten “Sociale basis” 2025-2028 Ambitie 1. Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven Doelstelling

Resultaten

1.1 Betere spreiding en grotere toegankelijkheid algemene/voorliggende voorzieningen in het kader van zorg en ondersteuning (Jeugdhulp, Wmo, Participatie)

1.1.1 In 2028 heeft elke kern een betekenisvolle en toegankelijke ontmoetingsplek waar zij ook terecht kunnen voor informatie en advies en lichte vormen van ondersteuning5. Hierbij wordt een evenwichtige verdeling over de gemeente nagestreefd, waarbij data en behoefte afgezet tegen mogelijkheden en capaciteiten kunnen leiden tot concentraties van functies.

1.2 Veerkrachtiger(groepen) inwoners

1.2.1 In 2025 wordt met behulp van bundeling van data duidelijk waar concentraties van kwetsbare inwoners6 zijn.

(betekenisvol in de zin van sociaal netwerk-bevorderend; toegankelijk, sociaal, verwelkomend en inclusief)

1.2.2 In 2026 wordt het aanbod van algemene, voorliggende voorzieningen aantoonbaar afgestemd op prioritaire doelgroepen (data gedreven). Hierbij is expliciet aandacht voor preventie Beschermd Wonen middels versterkt maatschappelijk werk. 1.2.3 In de 3 deelgebieden van de gemeente (noord, midden, zuid) zijn algemene voorzieningen sociale basis beschikbaar (zgn. Thuiskamers). 1.2.4 In 2025, 2026 en 2027 wordt toenemend actief gebruik gemaakt van maatjes en ervaringsdeskundigen/lotgenoten in de lichte ondersteuning van kwetsbare inwoners.

5 Lichte vormen van ondersteuning in het sociaal domein zijn laagdrempelige, preventieve voorzieningen die gericht zijn op het versterken van de zelfredzaamheid en participatie van

inwoners, vaak voordat problemen escaleren. Ze zijn gericht op diverse levensgebieden zoals wonen, welzijn, werk en inkomen. 6 Kwetsbare groepen in dorpen en wijken zijn inwoners die te maken hebben met meerdere problemen tegelijk en/of een tekort aan hulpbronnen, waardoor ze een verhoogd risico lopen op maatschappelijke uitsluiting of achterstand. Deze groepen kunnen bestaan uit mensen met een chronische ziekte, beperkingen, psychische problemen, schulden, of problemen in de opvoeding. (bron Movisie)

12

Ambitie 2. Beter samenwerken als sociaal domein gemeente Zevenaar Doelstelling

Resultaten

2.1. Versterken van sociale netwerken

2.1.1 In 2026 wordt aanbod ontwikkeld om het verenigingsleven te ondersteunen op het vergroten van hun sociale functie 2.1.2 In 2025-2028 worden sociale verbindingen binnen buurten en dorpen extra gestimuleerd, o.a. via initiatieven die ontstaan vanuit Zevenaar Doet, of andere dorps-/buurtinitiatieven en dorps- en wijkplannen (binnen sociale basis focus procesgericht; inhoudelijk komt dit terug bij bouwsteen Leefbaarheid) 2.1.3 In 2025 wordt gestart met een sociaal aanspreekpunt in drie kernen, gericht op samenlevingsopbouw (wijkcoach). 2.1.4 Zevenaar Verbindt behouden als platform voor grote initiatieven, waarbij inwoners actiever worden betrokken bij wijkgerichte aanpak en dorpsplannen van dorps- en wijkraden worden gepubliceerd.

2.2 Sterkere institutionele sociale basis

2.2.1 In 2025 t/m 2027 wordt een project opgesteld waarin de partijen binnen het voorliggend veld7 een gezamenlijke opdracht krijgen om de sociale basis in de gemeente breed te versterken, vormgegeven vanuit hun gezamenlijke expertises. Doel van dit project is, naast het daadwerkelijk versterken van die sociale basis, het versterken van de basisinfrastructuur, waarmee optimale samenwerking ontstaat en een sterke verbinding komt tussen het welzijnsdomein en de sterke lokale teams en zorgdomein. Uiteindelijk resulterend in een afname/beperking van professionele en geïndiceerde zorg en sterkere leefgemeenschappen.

Leefbaarheid Wat bedoelen we ermee?

Leefbaarheid gaat over hoe prettig en veilig mensen kunnen wonen, werken en ontspannen in hun omgeving. Denk aan een fijne buurt, goede voorzieningen, ontmoetingsplekken en een gezonde leefomgeving. Het is de optelsom van sociale samenhang, hoe schoon en veilig het is, en of mensen zich thuis voelen. Leefbaarheid raakt daarmee zowel aan de fysieke als de sociale omgeving. 7 Het "voorliggend veld" (of voorveld) verwijst naar vrij toegankelijke, georganiseerde ondersteuning en voorzieningen binnen een wijk of gemeente, zoals maatschappelijk werk,

vrijwilligerswerk, en activiteiten van welzijnsorganisaties. Het biedt hulpvragers ondersteuning zonder dat er een formele indicatie of besluit nodig is, wat als doel heeft om problemen te voorkomen en zwaardere, gespecialiseerde zorg te vermijden.

13

We vinden dit belangrijk voor Zevenaar omdat we willen dat inwoners zich prettig en verbonden voelen in hun wijk of dorp. Een goede samenwerking tussen het sociaal en fysiek domein is hierbij essentieel zoals bij de omgevingsvisie. Deze bouwsteen sluit ook nauw aan op de bouwsteen Sociale basis, maar heeft meer betrekking op de invulling van de fysieke leefomgeving. Samen vormen ze de basis voor een gemeente waarin inwoners gezond, verbonden en met plezier kunnen leven.

Wat staat ons te doen? Lokale ontwikkelingen In Zevenaar verschilt de leefbaarheid per dorp en wijk. Iedere kern heeft zijn eigen sfeer, voorzieningen en uitdagingen. Door vergrijzing groeit de vraag naar zorg en ondersteuning, ook in het voorliggende veld zoals dorpshuizen en vrijwilligers. Tegelijkertijd verdwijnen in kleine dorpen basisvoorzieningen als winkels of apotheken, wat de bereikbaarheid en verbondenheid onder druk zet. Dorps- en wijkhuizen zijn belangrijk als plek voor ontmoeting, ondersteuning en voor activiteiten zoals kunst, cultuur en sport. Om beter gebruik te maken van deze voorzieningen, werken we samen met inwoners, dorpscontactpersoon en het fysieke domein. Ook zetten we kunst en cultuur in als middel om ontmoeting en sociale samenhang te versterken. Denk aan kunstworkshops, beleven van het cultureel erfgoed, muziekactiviteiten of naschoolse activiteiten. Sinds 2024 zijn alle gemeentelijke publieke gebouwen getoetst op fysieke toegankelijkheid en werken we aan een Lokale Inclusie Agenda. Door samen te werken aan een fijne, toegankelijke en veilige leefomgeving zorgen we ervoor dat inwoners zich thuis voelen in hun buurt. Dat vraagt ook om een goede samenwerking met wijkraden, wijkcoaches/welzijnswerk en gemeentelijke contactpersonen, en het vraagt om aandacht voor signalen vanuit inwoners.

Sinds 2025 wordt er naast de inzet op alle basisscholen ook op alle locaties van de middelbare school een cultuurcoach ingezet. De cultuurcoach legt de verbinding tussen scholen, leerlingen en lokaal cultureel aanbod. Daarnaast helpt de cultuurcoach de scholen om cultuureducatie een structurele plek in het programma te geven. Dit is maatwerk per school waarbij voor de meeste scholen de cultuurcoach ook de landelijke route van Cultuureducatie Met Kwaliteit (CMK) begeleidt. Met deze inzet zorgen we er samen met de scholen voor dat ieder kind in Zevenaar in aanraking komt met diverse vormen van kunst en cultuur. Landelijke en regionale ontwikkelingen In de regio werken we op meerdere manieren samen aan het versterken van de leefbaarheid. Binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen zijn we o.a. actief binnen de opgave ‘Ontspannen Regio’, met aandacht voor natuur, landschap, cultureel erfgoed en culturele infrastructuur. Samen met Duiven, Westervoort en vier woningcorporaties voeren we van 2024 tot 2026 buurtbemiddeling uit via Stichting Rijnstad. Daarnaast versterken we via het Cultuuren Erfgoedpact ‘Leven in de Liemers’ de identiteit van de regio met kunst en cultuur. In 2025 volgt een nieuw gezamenlijk projectplan voor een

14

subsidieaanvraag bij de provincie Gelderland 2025 t/m 2027. Ook zijn er LEADER8-subsidies voor initiatieven die zorgen voor verbondenheid, duurzame ontwikkeling en kansen in het buitengebied.

Wettelijk kader

De wetgeving in het sociaal domein, zoals bij de andere bouwstenen is beschreven, geldt eveneens voor het bevorderen van leefbaarheid in onze gemeente. Voor veiligheid en leefbaarheid werken we op basis van de Gemeentewet en de wet- en regelgeving op het terrein van openbare orde en veiligheid, in nauwe samenwerking met de afdeling Openbare Orde en Veiligheid. Daarnaast zijn we verantwoordelijk voor een goed functionerende bibliotheek, op grond van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Deze wet wordt vanaf 2026 aangepast en verplicht gemeenten tot het bieden van volwaardig en toegankelijk bibliotheekaanbod.

Doelstellingen en resultaten “Leefbaarheid” 2025-2028 Ambitie 1. Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven Doelstelling

Resultaten

1.1. Vergroten veiligheidsgevoel bij inwoners 1.1.1 We vergroten het gevoel van veiligheid van onze inwoners, doordat het sociaal domein betrokken blijft en samenwerkt aan de ontwikkelingen vanuit de Integrale veiligheidsagenda die door OOV opgezet en gemonitord wordt. Hierbij maken we o.a. door inzet van de contactpersoon dorpen en wijken specifiek de verbinding met de inwoners. De veiligheidsmonitor geeft indicatie van beleving van veiligheid van inwoners. 1.1.2 Inwoners worden afhankelijk van de wijk minimaal 1x per jaar geïnformeerd over activiteiten aansluitend op de Integrale veiligheidsagenda. 1.1.3 In 2026 is er een voorstel aan college en raad gedaan voor een structureel dekkend AED-netwerk. 1.2 We zorgen voor goed bereikbare dorpen 1.2.1 Toegankelijkheidscheck (integraal) voor publieke gemeentelijke locaties, sociale en maatschappelijke voorzieningen, zoals en wijken met toegankelijke sociale verenigingen en dorpshuizen. voorzieningen voor iedere inwoner met extra 1.2.2 Aanpassingen voorkomend uit de toegankelijkheidscheck uiterlijk 2028 uitgevoerd. aandacht voor kwetsbare groepen. 1.2.3 Een versterkt netwerk met een betere samenwerking tussen vervoerders, welzijnspartners, dorps- en buurtinitiatieven door het aanstellen van een stuurgroep met jaarplan.

8 subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale

cohesie, en behouden/versterken van het voorzieningenniveau. In de praktijk kunnen dit maatschappelijke, culturele of recreatieve projecten zijn. De LEADER subsidieregeling maakt deel uit van het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). (bron https://www.subsidiebureau-nederland.nl/leader-subsidie)

15

Ambitie 2 Beter samenwerken als sociaal domein gemeente Zevenaar Doelstelling

Resultaten

2.1 We betrekken inwoners actief bij het versterken van de leefbaarheid (fysiek en sociaal)

2.1.1 Er ligt een herijkt participatiebeleid dat handvatten biedt om weloverwogen keuzes te maken om inwoners al dan niet, op welke termijn, en in welke mate te betrekken bij maatschappelijke opgaves in dorpen en wijken. 2.2.2 We voeren een pilot kinderparticipatie uit bij de (her)inrichting van een speeltuin. De kinderburgemeester wordt hierbij ingezet als ambassadeur en aanjager om andere kinderen actief te betrekken en hun ideeën en wensen op te halen.

2.2 We continueren de ondersteuning aan wijk- dorpsraden door wijkregie vanuit contactpersoon dorpen en wijken 2.3 We geven uitvoering aan de sociale aspecten van de uitvoeringsprogramma woonzorgvisie 2025-2028.

2.2.1 In 2026 worden in het centraal managementteam (CMT) de rollen en taken (mandaat en bevoegdheid) van contactpersoon dorpen en wijken vastgesteld. 2.3.1 Aansluiten op de omgevingstafel aangaande nieuwe plannen voor nieuwe of (nieuw gebruik van) bestaande ontmoetingsplekken. 2.3.2 Ondersteuning op ontwikkeling van ontmoetingsplekken bij nieuwbouwplannen van meer dan 20 woningen. 2.3.3 Domein overstijgende integrale aanpak van complexe projecten in de dorpen en wijken aangaande de leefbaarheid d.m.v. deelname aan programma vanuit fysiek domein “Integraal Gebiedsgericht Werken” voor integrale aanpak Methen en Babberich. 2.3.4 Training woonvaardigheden voor statushouders georganiseerd.

2.4 We onderzoeken de mogelijkheid om vanuit het voorliggend veld en de gemeente meer gebruik te maken van dorpshuizen en wijkcentra als werklocatie. 2.5 We stimuleren sociale activiteiten en zorgen voor de vindbaarheid en ontsluiting van initiatieven 2.5 Grotere rol van kunst en cultuur in activiteitenaanbod

2.4.1 Volgen van de ontwikkelingen van de sterke lokale teams, waar kan in 2026 uitsluitsel over wel of niet gebruiken van de locaties door o.a. (jeugd)consulenten. Hierin nemen we waar nodig het voorliggend veld mee. Bij positieve uitkomst maken we hierover vanaf 2027 samenwerkingsafspraken aangaande vergoeding en voorwaarden met deze locaties. 2.5.1 Vanaf 2026 jaarlijks één ronde van ZevenaarDoet met minimaal 60 uitgevoerde laagdrempelige inwonerinitiatieven verspreid over de verschillende wijken en kernen. 2.5.2 Communicatieplan ZevenaarDoet 2026-2029 opstellen, gebaseerd op 1 ronde per jaar, zodat het platform meer bekend wordt binnen en buiten de organisatie. Beleidsadviseur participatie neemt dit mee in projectplan ZevenaarDoet. 2.5.1 We voeren in 2026 een analyse uit met het culturele veld om te bepalen waar en hoe het kunst en cultuur (activiteiten) de meeste impact kunnen hebben voor de inwoners. Waarbij we de aanpak analyse voorbereiden in voorstel in Q1 van 2026 zodat hierover in kadernota 2027-2030 beslist kan worden. Dit is gericht op een vastgestelde kunst en cultuur aanpak Q1 2027. 2.5.2 Een sterk en duurzaam programma en netwerk voor cultuureducatie en participatie voor jonge inwoners in het (speciaal)basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Alle basisscholen doen mee in het programma Cultuureducatie Met Kwaliteit (CMK) of hebben aantoonbaar relevant alternatief Pilot Kunstbende in de Liemers wordt doorontwikkeld tot een structureel programma voor het voorgezet onderwijs, dat gehanteerd wordt op het Liemers College vanaf september 2026.

16

2.6 We stimuleren de verenigingen en samenwerking tussen de verenigingen om onze doelstellingen in het sociaal domein te realiseren.

2.5.3 Structureel breed samenwerkingsverband tussen lokale culturele en maatschappelijke organisatie. Een samenwerkingsverband (mogelijk met regionaal convenant ‘meer kunst en cultuur in de klas en omgeving’) kunst en cultuur met meerjarenplan en begroting naar voorbeeld van werkwijze binnen samenwerking Liemers Taalhuis, februari 2026. 2.6.1 We bieden subsidie als een mogelijkheid voor verenigingen en stichtingen om activiteiten te ontplooien en het versterken van de lokale identiteit; in stand houden van tradities en immaterieel cultureel erfgoed o.a. cultuurhistorie, carnaval, schutterij en buurtgelegenheden. 2.6.2 Er zijn vanaf 2026 jaarlijks meer incidentele subsidieaanvragen dan het jaar ervoor voor activiteiten die bijdragen aan de gestelde doelstellingen in het subsidiebeleid. 2.6.3 Vastgestelde kunst en cultuur aanpak november 2026.

Gezondere leefstijl Wat bedoelen we ermee?

In de visie hebben we aangegeven dat een gezondere leefstijl gaat over fysiek, mentaal en sociaal lekker in je vel zitten. Regelmatig bewegen en sporten, het hebben van een hobby waar je blij van wordt, gezond(er) eten en contact met familie en vrienden zijn voorbeelden van een gezondere leefstijl. Een gezonde leefstijl is belangrijk omdat het bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van inwoners, zowel op de korte- als op de lange termijn. Het heeft een positief effect op het tegengaan van chronische ziekten en overgewicht en het helpt voor een gezond hoofd en hart. We vinden dit belangrijk voor Zevenaar omdat sociale isolatie, vergrijzing en meer problemen rondom overgewicht een grote impact hebben op onze gemeenschap. De gezondheid van onze inwoners wordt beïnvloed door zowel de eigen leefstijl als de omgeving waarin ze leven. In de omgevingsvisie zetten we in op een gezonde leefomgeving en daarin specifiek op bewegen en sport. De bouwstenen leefbaarheid en sociale basis in dit uitvoeringsplan beschrijven waarop we gaan inzetten als het gaat om ontmoeting, wat op den duur ook bijdraagt aan sociaal lekker in je vel zitten. Het Beleidsplan Sport en Bewegen 2021-2028 vastgesteld in september 2021, richt zich op het bevorderen van een leven lang plezier in sport en bewegen voor alle inwoners.

Dit beleidsplan is een uitwerking van het Sportakkoord Zevenaar, waarin partijen uit verschillende sectoren samenwerken om sport en bewegen te stimuleren.

17

Wat staat ons te doen? Lokale ontwikkelingen

In Zevenaar kijken we breder naar gezondheid. We willen werken met het concept van positieve gezondheid. Dat betekent dat we aandacht hebben voor hoe mensen zich lichamelijk, mentaal en sociaal voelen, en hoe zij omgaan met problemen in het dagelijks leven. Als mensen zich gezonder voelen, kunnen ze betere keuzes maken en hebben ze minder hulp nodig.

Voor inwoners met klachten zoals stress of somberheid bouwen we verder aan Welzijn op Recept. Huisartsen kunnen mensen doorverwijzen naar een welzijnscoach van Caleidoz, die samen met de inwoner kijkt naar passende ondersteuning of vrijwilligerswerk. In 2025 starten we met een Herstelacademie: een plek waar mensen met psychische problemen cursussen kunnen volgen, anderen ontmoeten en werken aan hun herstel. Ook loopt het project GGZ in de wijk, dat mensen met een psychische kwetsbaarheid helpt mee te doen aan activiteiten en thuiskamers. Ervaringsdeskundigen begeleiden hen en geven training aan medewerkers. Tot slot werken we binnen het team Zorg en Veiligheid aan het voorkomen van overlast door mensen met psychische problemen. In maart 2024 startte de pilot wijk-GGD: een medewerker gaat af op meldingen van onbegrepen gedrag en schakelt hulp in voordat de situatie uit de hand loopt. In tien maanden zijn zo'n 100 meldingen behandeld. Bij complexe gevallen zonder zorgvraag zetten we bemoeizorg in, al was er in de zomer van 2024 tijdelijk een stop door drukte en wachtlijsten. Landelijke en regionale ontwikkelingen Vanaf 2026 start de transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis. Het doel van de transitie is dat een deel van de mensen die in beschermde woonvoorzieningen woonden, meer zelfstandig gaat wonen en ondersteuning in hun eigen omgeving krijgen.

Dit noemen we Beschermd Thuis. Voor mensen met een complexe zorgvraag blijft Beschermd Wonen als vangnet beschikbaar. De transitie benadrukt het vergroten van de zelfredzaamheid van mensen met psychische kwetsbaarheid. Vanuit regio Liemers is een transformatieplan ingediend bij de zorgverzekeraar voor een Mentaal Gezondheidsnetwerk (MGN), waarin GGZ, huisartsen, welzijn en het sociaal domein samenwerken. Voorafgaande aan dit MGN zijn we onder de naam ‘Project wachtlijsten GGZ de Liemers’ drie initiatieven gestart: de Overlegtafel (voor gezamenlijke hulp bij complexe situaties), het Verkennend gesprek (brede intake met aandacht voor wensen van inwoners) en WIN, een digitale gids van hulpaanbod in de regio. Deze drie projecten kunnen worden omgezet in een MGN. Ziekenhuis Rijnstate werkt aan het Gezondheidsplein, dat inwoners helpt hun leefstijl te verbeteren en passende ondersteuning buiten het ziekenhuis te vinden, samen met partners zoals gemeenten en welzijnsorganisaties. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) lopen er in Zevenaar ook meerdere projecten gericht op fysieke gezondheid en sport en bewegen. Om te kunnen sporten en bewegen is ook een rijk verenigingsleven belangrijk. Dit is opgenomen bij bouwsteen leefbaarheid.

Wettelijk kader

Een gezondere leefstijl is niet in één specifieke wet vastgelegd, maar wordt ondersteund door diverse wetten en beleidskaders. De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen. Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) doen we dit samen met de GGD, onder 18

meer via de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en gezondheidsvoorlichting. Daarbij hebben we extra aandacht voor kwetsbare groepen en de psychische gezondheid. Ook zijn we verantwoordelijk voor suïcidepreventie, onder andere door voorlichting, samenwerking en vroegsignalering, bijvoorbeeld volgens het effectieve EAAD-model (Europese Alliantie Tegen Depressie). Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) bieden we begeleiding, dagbesteding, opvang en beschermd wonen voor inwoners met psychische problemen. Het GALA en het Sportakkoord II vormen samen de basis voor een samenhangende aanpak van gezondheid, sport, bewegen en sociale basis. Tot slot regelt de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) dat mensen die verplichte zorg ondersteuning krijgen, ondersteuning ontvangen om weer mee te kunnen doen in de samenleving, en dat er goede samenwerking is tussen alle betrokken organisaties.

Doelstellingen en resultaten “Gezondere leefstijl” 2025-2028 Ambitie 1. Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven Doelstelling

Resultaten

1.1 In 2025/2026 is bestuurlijke besluitvorming genomen over de scenario’s voor regionale samenwerking beschermd wonen en beschermd thuis.

1.1.1 In 2025 is de regionale samenwerking beschermd wonen/beschermd thuis vormgegeven.

1.2 In 2035 is het spreidingsplan beschermd wonen 1.2.1 Er zijn afspraken met de woningcorporaties rondom inwoners die uitstromen uit beschermd wonen opgenomen in de helemaal ingevoerd. Hiermee zorgen we voor prestatieafspraken, die jaarlijks worden geëvalueerd. voldoende en passende plekken voor zowel beschermd wonen als beschermd thuis. 1.3 Een structureel aanbod van extra ondersteuning 1.3.1 Er is een herstelacademie gestart eind 2025 om inwoners met een psychische kwetsbaarheid (o.a. inwoners die uitstromen voor uitstromers uit beschermd wonen, waaronder uit beschermd wonen) te helpen in hun herstel en ontmoeting. De herstelacademie is voor en door mensen in een herstelproces ervaringsdeskundigen, om hun zelfredzaamheid en of nadat je behandeling gestopt is en je het lastig vindt om alles zelfstandig op te pakken. deelname aan de samenleving te bevorderen. 1.3.2 Tegen eind van 2026 hebben minimaal 100 deelnemers een cursus of training gevolgd bij de herstelacademie. Hierdoor voorkomen we ook instroom in beschermd wonen of beschermd thuis. 1.3.3 In de aanpak GGZ in de Wijk helpen ervaringsdeskundigen vanuit GGNet om ontmoetingsplekken toegankelijk te maken voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Ze maken contact met de doelgroep en leiden hen naar deze plekken toe. 1.3.4 Eind 2025 hebben alle ontmoetingsplekken contact met een ervaringsdeskundige van GGZ in de wijk.

1.3.5 De wijk-GGD signaleert mensen met onbegrepen gedrag en verwijst hen door naar passende hulp. Uit de tussenevaluaties met de wijk-GGD blijkt dat er minimaal 40 doorverwijzingen per jaar zijn.

19

Ambitie 2. Beter samenwerken als sociaal domein gemeente Zevenaar Doelstelling

Resultaten

2.1 Eind 2026 is het MGN doorontwikkeld waardoor 2.1.1 GGZ, huisartsen, welzijn en sociaal domein gebruiken de overlegtafel voor vastlopende casuïstiek. de samenwerking tussen GGZ, huisartsen, 2.1.2 Het Verkennend gesprek wordt ingezet om inwoners op de GGZ-wachtlijst binnen 4 weken door te verwijzen naar gemeenten en welzijn is versterkt en inwoners passende ondersteuning of lichtere zorg. sneller geholpen kunnen worden. 2.2 Eind 2027 werkt het MGN als een netwerk brede samenwerking voor suïcidepreventie. Partners, zoals GGZ, welzijn, huisartsen en de gemeente, werken samen aan vroeg signalering, preventieve acties en ondersteuning van risicogroepen.

2.2.1 Het MGN voert preventieve acties uit en bereikt risicogroepen9 Jaarlijks wordt minimaal 70% van de risicogroepen bereikt via campagnes en vroeg signalering.

2.3 Het programma Welzijn op recept (WOR) wordt 2.3.1 WOR is actief en welzijnscoaches verwijzen inwoners met lichte psychische klachten10 door naar vrijwilligerswerk of voor eind 2026 uitgevoerd in samenwerking met welzijnsactiviteiten. Tegen eind 2026 zijn 100 inwoners met lichte psychische klachten doorverwezen. Dit blijkt uit de huisartsen en welzijn. tussentijdse evaluaties. 3.2 Eind 2027 wordt positieve gezondheid actief 3.2.1 vanaf 2026 een voorlichtingscampagnes over positieve gezondheid per jaar. Deze campagnes zijn ontwikkeld door onze gepromoot onder inwoners door middel van communicatieadviseur in samenwerking met het MGN. campagnes en wijkgerichte activiteiten en werken de consulenten vanuit positieve gezondheid. 3.2.2 We trainen alle consulenten binnen het sociaal domein om te werken vanuit het concept positieve gezondheid, zodat inwoners worden ondersteund in hun veerkracht en zelfredzaamheid.

9 Belangrijke risicogroepen voor suïcide zijn middelbare mannen tussen de 40 en 65 jaar, jongeren, de LHBTi-doelgroep en agrariërs (bron 113 zelfmoord preventie) 10 Lichte psychische klachten zijn gevoelens of gedragingen die niet direct ernstig zijn, maar wel invloed kunnen hebben op iemands dagelijks leven. Voorbeelden zijn somberheid, zorgen

maken, angst of spanning, slecht slapen, snel boos worden, of het gevoel waardeloos te zijn. Ook prikkelbaarheid, moeite met concentreren, en verminderde interesse in dingen kunnen tekenen zijn. (bron thuisarts.nl)

20

Kansrijk en Veilig Opgroeien Wat bedoelen we ermee?

In de visie hebben we aangegeven dat ieder kind en iedere jongere een goede basis verdient. Een kansrijke start mag niet afhangen van persoonlijke kenmerken of van het gezin waarin je opgroeit. We willen als gemeente bijdragen aan een veilige, stimulerende omgeving waarin jeugdigen zich gezond kunnen ontwikkelen. Hoewel het met veel gezinnen in Zevenaar goed gaat, zijn er ook zorgen. Zo ontving 13,3% van de jongeren in de gemeente Zevenaar in 2024 een vorm van jeugdhulp, tegenover 11,5% landelijk. Ook zijn er in Zevenaar meer gezinnen met risicofactoren zoals armoede, psychische problemen bij ouders of vroeggeboorte. Jongeren in Zevenaar hebben daarnaast relatief vaak te maken met werkloosheid.

Wat staat ons te doen? Lokale ontwikkelingen In Nederland en ook in Zevenaar groeit de vraag naar jeugdzorg. toenemende jeugdzorg is een complex probleem met diverse oorzaken. Belangrijke factoren zijn de We zien ook dat in Zevenaar relatief veel kwetsbare gezinnen wonen met een of meerdere voorspellers van (ernstige) opgroei- en opvoedproblematiek. Zoals: • • •

Een laag inkomen Financiële problemen Een handicap of ernstige ziekte van een kind

• • •

Vroeggeboorte Ggz-problematiek van een of beide ouders Alleenstaande ouders

We zien echter ook dat gedrag soms te snel wordt gelabeld als een probleem waarvoor zorg nodig is. Terwijl opvoeden nu eenmaal met vallen en opstaan gaat. Om te zorgen dat kinderen veilig en kansrijk kunnen opgroeien, willen we meer inzetten op preventie, normaliseren en ondersteuning in de directe omgeving van het kind. Dat doen we door het versterken van sociale netwerken, het voorliggend veld en een integrale aanpak bij kwetsbare gezinnen. Voor ouders bieden we bijvoorbeeld gratis opvoedcursussen aan op scholen, en inloopmomenten zoals Koffie en Kleintjes in de bibliotheek. Ook investeren we in vroegsignalering, bijvoorbeeld via scholen en huisartsen, en in preventieve programma’s van Iriszorg en Halt. Verder werken we samen met partners aan de sociale en emotionele veiligheid van kinderen en gezinnen, onder andere via de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling uit de herijkte Regiovisie Samen Veilig. Tot slot vinden we het belangrijk dat jongeren zelf mee kunnen praten over wat zij nodig hebben. Want zo krijgen zij meer grip op hun eigen welzijn en hun omgeving. En jongerenparticipatie draagt bij aan het creëren van verbindende contexten. Vanwege de beperkte beschikbare capaciteit en financiële middelen is dit een doel waarbij we ons de komende vier jaar vooral zullen oriënteren op hoe we dit in de volgende uitvoeringsplannen vorm kunnen geven.

21

Landelijke en regionale ontwikkelingen De landelijke Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming hebben als doel om knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken en het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken. Ze vragen gemeenten om kinderen beter te beschermen, hulp te normaliseren en het aantal uithuisplaatsingen te verminderen. Dit willen we onder andere bereiken door in te zetten op het sterke lokale team. De doelstelling achter het sterke lokale team beschreven we al bij de bouwsteen sociale basis. Het is een team met voldoende kennis en expertise dat integraal kijkt naar de hulpvrager in diens context en omgeving. Het team is laagdrempelig en dichtbij. Regionaal geven we hier invulling aan via het Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd 2025 en de herijkte Regiovisie Samen Veilig. Ook werken we met de Integrale Veiligheidsagenda 2023-2026 aan meer veiligheid in gezinnen. Tegelijkertijd bereiden we ons voor op de Wet Aanpak Meervoudige Problematiek, die samenwerking tussen verschillende wetten moet verbeteren. In Zevenaar sluiten we hier lokaal op aan met onder andere de Verordening jeugdhulp 2025 en het Onderwijskansenbeleid 2024-2027. Er ligt een grote financiële druk op de jeugdzorg. Het demissionaire kabinet heeft het voornemen om een eigen bijdrage voor jeugdzorg in te voeren vanaf 2028.

Dit plan is bedoeld om de bezuinigingen op de jeugdzorg te compenseren. Naar verwachting komt het kabinet in augustus 2025 met een wetsvoorstel voor de eigen bijdrage. De precieze vorm van de eigen bijdrage, zoals inkomensafhankelijkheid, moet nog verder worden uitgewerkt.

Wettelijk kader

Ouders/verzorgers hebben de primaire verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat kinderen gezond en veilig opgroeien en zich kunnen ontwikkelen. Gemeenten hebben hierin een aanvullende wettelijke taak. Dit houdt in dat we gezinnen ondersteunen bij het opvoeden en opgroeien van kinderen, en dat wij werken aan een veilige en stimulerende omgeving waarin alle opvoeders samenwerken, elkaar aanvullen en versterken. Op grond van de Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van alle vormen van jeugdhulp (ambulant, pleegzorg en residentieel), het voorkomen van kindermishandeling en het onderzoeken van vermoedens daarvan. Gemeenten hebben ook verschillende wettelijke taken op het gebied van onderwijs, waaronder het huisvesten van scholen, de uitvoering van de Leerplichtwet, het organiseren van leerlingenvervoer en het bestrijden van onderwijsachterstanden. We dragen ook verantwoordelijkheid voor het bevorderen van integratie en het voorkomen van segregatie in het onderwijs en voor een goede aansluiting tussen zorg en onderwijs. De wettelijke grondslag hiervoor ligt vast in de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Participatiewet, de Leerplichtwet en de Verordening jeugdhulp 2025.

Doelstellingen en resultaten “Kansrijk en veilig opgroeien” 2025-2028 Ambitie 1. Vorm en uitvoering geven aan landelijke opgaven Doelstelling

Resultaten

1.1 Het percentage jongeren en ouders/verzorgers van kinderen in de 1.1. Er is in 2026 een sociale kaart voor ouders, professionals en jeugdigen van 0-18 jaar beschikbaar, die leeftijd van 9 maanden tot 23 jaar die met hun hulpvraag geholpen jaarlijks up to date gehouden wordt door de consulenten van de gemeente, met ondersteuning van worden door een individuele voorziening daalt. professionals.

22

1.1.2 We maken een communicatieplan om de sociale kaart onder de aandacht te brengen bij ouders/verzorgers en jeugdigen. 1.1.3 Er wordt meer verwezen naar het voorliggend veld en minder indicaties afgegeven door de consulenten. Consulenten worden hierin gecoacht door de gedragswetenschapper en teammanager. 1.1.4 We analyseren de individuele (gesubsidieerde) voorzieningen met als doel in beeld te brengen welk preventief aanbod (mogelijk) ontbreekt. We gebruiken de beschikbare data vanuit de Gezondheidsmonitor en vergelijken deze met de thema-gerelateerde doelstellingen. 1.1.5 De gemeente heeft de Handreiking Begrenzing Reikwijdte geïmplementeerd in 202811. 1.2 Op 1 januari 2029 is in Zevenaar een Sterk Lokaal Team 1.2.1 Uiterlijk Q1 2026 besluitvorming over scenariokeuze voor positionering & inrichting ambtelijk en zo vormgegeven, volgens de richtlijnen van het Rijk en in samenwerking nodig bestuurlijk. Er wordt een lokaal implementatieplan opgesteld. met de regio om te zorgen voor een integrale aanpak van kwetsbare 1.2.2 Zicht op onveiligheid binnen gezinnen; volgens de regionale en landelijke kaders is het aspect Veiligheid gezinnen. vormgegeven binnen de lokale teams voor 1 januari 2027. De regionale werkgroep Stevige Lokale teams is hierin kartrekker.