CConstaterende datZevenaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. 1313294 - Meerjarenbegroting 2027-2030 versie raad

Commissie 14 oktober 2026, gemeente ZevenaarBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-203090.722 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 11

Hieronder is inzichtelijk gemaakt hoe bij de berekening van deze tarieven wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. MARKTGELDEN Omschrijving | Begroting 2027 Taakveld | 74 Overhead | 31 Totaal kosten | 105 Heffing | -25 Kostendekkendheid | 24% RIOOLHEFFING Inleiding De Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken is in werking getreden. Dit heeft een verbreding van de gemeentelijke zorgplicht tot gevolg. Tegenwoordig gaat het niet meer slechts om 122 123 kostenverhaal van een doelmatig werkende riolering. Het gaat om verhaal van kosten die gemoeid zijn met alle collectieve maatregelen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering én om verhaal van kosten van alle overige maatregelen ten aanzien van hemelwater en grondwater, kortom voor de volledige uitvoering van de gemeentelijke watertaken. De rioolheffing is gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet. Beleid Wij heffen de rioolheffing van de gebruiker van een perceel van waaruit direct of indirect water (huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater, hemelwater of grondwater) op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De opbrengst baseren wij op het Watertakenplan de Liemers. Uitgangspunt bij de tariefbepaling is 100% kostendekkendheid.

Eind 2024 heeft de commissie BBV aangegeven dat de btw op investeringen doorberekend mag worden in de tarieven. Overeenkomstig uw besluit bij de kadernota 2026-2029 doen wij dit per 2026. Wij doen dat geleidelijk in vier jaar tijd met € 204.000 per jaar. In 2026 zijn we daardoor 91% kostendekkend, in 2027 ongeveer 94%, in 2028 ongeveer 97% en in 2029 100%. Wij verwerken de gewijzigde tarieven in de verordening en voeren bovendien wijzigingen in wet- en regelgeving etc. door in de verordening. Uw raad stelt de verordening formeel vast en krijgt daarvoor eind van het jaar van ons een voorstel. Beleidskaders Actuele verordening rioolheffing: Zevenaar Hierin zijn onder andere de verschillende tarieven opgenomen. Overzicht kostendekkendheid De tarieven van de heffingen mogen hoogstens kostendekkend zijn. Hieronder is inzichtelijk gemaakt hoe bij de berekening van deze tarieven wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. RIOOLHEFFING Omschrijving Begroting 2027 Taakveld 4.301 Overhead 517 BCF 1.036 Totaal kosten 5.854 Heffing -5.715 Reserve 0 Kostendekkendheid 98% WEERSTANDSVERMOGEN Inleiding In deze paragraaf worden de ontwikkelingen in risicomanagement toegelicht. Hierbij wordt het risicoprofiel en het bijbehorende weerstandsvermogen voor de gemeente Zevenaar weergegeven.

Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat het bestaande beleid aangepast moet worden en zonder dat de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening in gevaar komt. De gemeente Zevenaar vindt het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering en de verschillende beleidsterreinen inzichtelijk en beheersbaar te maken. Door inzicht in de (financiële) risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze een afweging te maken en besluiten te nemen over de inzet van middelen. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van deze risico- inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend. Beleid Het beleid op het terrein van risicomanagement heeft als het doel:  | Het inzichtelijk maken van en sturen op (financiële) risico’s;  | Het vergroten van het risicobewustzijn;  | Het voorkomen van onaangename (financiële) verrassingen;  | Het aanhouden van voldoende weerstandsvermogen, minimaal ratio 1.0. De gemeenteraad neemt kennis van het risicoprofiel, bepaalt de financiële omvang van de noodzakelijke risicoreservering en stelt de ratio vast.

Beleidskaders Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen (2023) Ontwikkelingen We werken aan een doorontwikkeling van het risicomanagement. Naast het inventariseren en actualiseren van de financiële risico’s gaan we meer focus leggen op risicobeheersing en risicomanagement van doelstellingen. Welke risico’s hangen met de doelstellingen van de gemeente samen, welke maatregelen nemen we en hoe gaan we met de risico's om? OVERZICHT TOPRISICO'S In de voorbereiding op deze meerjarenbegroting zijn de risico’s geïnventariseerd en geactualiseerd. In het hieronder weergegeven overzicht zijn de risico's gepresenteerd met de grootste netto impact; dat wil zeggen effect x kans groter dan € 250.000.

Risico | Kans op | Financieel voordoen | gevolg Bedragen x € 1.000 | van risico | (maximaal) 1 | Niet realiseren geraamde opbrengstwaarde grondexploitaties | *1 | 3.890 2 | Aantrekken en behouden van personeel | 70% | 1.750 3 | Algemene uitkering wijkt af van de begroting | 50% | 2.200 4 | Verbonden partijen | 70% | 1.500 5 | Bylandse brug | 30% | 2.000 124 6 | Verduurzaming gemeentelijk vastgoed | 50% | 1.000 7 | Voortgang hervormingsagenda | 20% | 2.900 8 | Wachtgeld wethouders | 30% | 1.460 9 | Onderhoudskosten door grondroeringen nutsbedrijven | 50% | 800 10 | Dividendinkomsten deelnemingen | 50% | 758 11 | Sociaal domein / Jeugd / WMO | 50% | 750 12 | Tekort I-deel/ BUIG | 50% | 552 13 | Uitval ICT-systemen | 50% | 500 14 | Aangescherpte ramingen / budgetoverschrijdingen | 50% | 500 Opmerking: *1: Voor de grondexploitaties is een separate risico-inventarisatie en -analyse uitgevoerd. De uitkomst daarvan is opgenomen in deze tabel, vandaar dat hiervoor geen kans is opgenomen. Ontwikkeling weerstandsvermogen In de jaarstukken 2025 is de laatste stand van de risico's opgenomen. De benodigde weerstandscapaciteit in de jaarstukken bedroeg € 7,5 miljoen. Dit is in deze begroting toegenomen naar € 8,7 miljoen, met name als gevolg van enkele nieuwe risico's die wij zien ontstaan. In onderstaande paragraaf is de analyse op basis van de inzichten per augustus 2025 opgenomen.

Vervolgens is een specifieke toelichting opgenomen op de grootste risico's. Marktontwikkelingen en weerstandsvermogen De economische en financiële vooruitzichten onderstrepen de noodzaak van een stevig weerstandsvermogen. De meest recente augustusraming 2026 van het CPB bevestigt dat de economie weliswaar gematigd groeit, maar dat aanhoudende inflatie en stijgende overheidsuitgaven de financiële ruimte onder druk blijven zetten. Hoewel de inflatie geleidelijk stabiliseert, dragen gemeenten nog altijd de gevolgen van de achterblijvende indexering uit het gemeentefonds (waaronder het niet-gecompenseerde inflatietekort uit 2024-2025). Dit leidt tot een structureel nadeel op de begroting, terwijl de kapitaal- en exploitatiekosten hoog blijven. Daarnaast blijven krapte op de arbeidsmarkt en de aanpak van schijnzelfstandigheid (wet DBA) zorgen voor stijgende personeelskosten en inhuurrisico's in cruciale domeinen. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende druk op de koopkracht van huishoudens voor een hogere claim op gemeentelijke voorzieningen, schuldhulpverlening en het sociaal domein. Deze cumulatie van hogere lasten, schaarse capaciteit en een structureel krapper financieel kader (het ravijnjaar effect) vergroot het financiële risicoprofiel van onze gemeente.

Het vraagt om een scherpe prioritering, het actief beheersen van risico's en het behoud van voldoende weerstandscapaciteit om onverwachte tegenvallers op te kunnen vangen. Toelichting op risico's 1. Grondexploitaties (lopende) Uit een recente risicoanalyse van de grondexploitaties blijkt dat het totale risicoprofiel van de grondexploitaties is berekend op € 3.890.000. Ten opzichte van het risico in de jaarstukken 2025 (€ 2.081.000) betekent dit een toename van € 1.809.000. Dit risicoprofiel van afgerond € 4 miljoen bestaat onder andere uit risico’s die worden veroorzaakt door projecten die zich in de beginfase van de ontwikkeling bevinden, zoals Businesspark 7PoortII en Vestersbos. In 125 126 deze fase zijn nog veel onzekerheden en kunnen risico’s in de toekomst plaatsvinden. Risico’s waar we geen grip op hebben zoals kostenstijging en vertraging in de gronduitgifte worden daarom meegenomen in het risicoprofiel. Met name het risico op hogere kostenstijging is van belang voor de toename van het totale risicoprofiel in de 1e helft van 2026. Geopolitieke omstandigheden zorgen voor onzekerheid over materiaalprijzen en de hoogte van de rente en zorgen daarmee voor een toename van het risicoprofiel. 2. Aantrekken en behouden gekwalificeerd personeel Zoals opgenomen in de CPB raming blijft de arbeidsmarkt krap.

Het gevolg hiervan zien wij terug in het risico in vacatures die langere tijd open staan en soms zelfs niet in te vullen zijn. Met name bij bouwen & wonen, ruimtelijke ordening en sociaal domein staan vacatures open. Om het noodzakelijke werk op te kunnen leveren, zetten wij van personeel van derden in (inhuur). Het uitgangspunt is dat de kosten van inhuur binnen de formatieve budgetten blijft. De krappe arbeidsmarkt en stijgende inflatie leiden tot stijgende lonen. De hogere lonen leiden tot hogere kosten voor inhuur. Mocht er ook geen inhuur beschikbaar zijn, dan kan het risico zich voordoen dat geplande activiteiten niet uitgevoerd kunnen worden. Een geplande activiteit niet meer of anders uitvoeren zal ook tijd en geld kosten. Hierbij kun je denken aan extra kosten voor communicatie en kosten voor alternatieve plannen en verantwoording. Als maatregel voor dit vraagstuk hebben wij ingezet op de ontwikkeling van aantrekkelijke werkgever. We werken aan de doorontwikkeling naar een moderne en professionele organisatie. Gelet op het belang en onze ambitie hierin vervult Zevenaar een bestuursrol in het P&O-netwerk / werken in Gelderland. In de begroting zijn budgetten opgenomen om een aantrekkelijkere werkgever te worden, aangevuld met budget voor recruitment om daarmee de afhankelijkheid van inhuur te beperken en meer te kunnen ontwikkelen.

De maatregelen beperken dit risico enigszins. Als grondslag voor het bepalen van het risico gebruiken wij de geraamde salarislasten als basis. Het risico bepalen wij op 5% van de geraamde salarislasten en bedraagt daarmee € 1,8 miljoen met een kans van 70%. 3. Algemene uitkering De jaarlijkse verhogingen of verlagingen (het accres) van het gemeentefonds zijn onzeker. Zeker sinds de invoering van het nieuwe stelsel, waarbij gemeenten compensatie ontvangen op basis van de ontwikkeling van het BBP die niet gelijk is aan de inflatieontwikkeling voor het grootste deel van de kosten. Als de economie stagneert, maar de inflatie hoog blijft zullen zal dit een tekort tot gevolg hebben. Dit is de afgelopen jaren het geval door onder de oorlogen die er zijn. Het risico is bepaald op 2,2 miljoen, dit is 2% van 109 miljoen. 4. Verbonden partijen De totale jaarlijkse bijdrage van onze gemeente aan verbonden partijen is 30 miljoen. Het risico bestaat dat verbonden partijen in een bepaald jaar een hogere bijdrage nodig hebben dan begroot. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan bij onverwachte tegenvallers in hun exploitatie. Ook zit er een financieel gat tussen de werkelijke benodigde indexatie bij verbonden partijen en hetgeen wij ontvangen van het Rijk.

Omdat de verbonden partijen in hoofdzaak niet beschikken over een eigen weerstandsvermogen, worden deze tegenvallers in rekening gebracht bij de gemeente. Door de huidige economische situatie is de kans groter dat er tekorten ontstaan bij verbonden partijen, die zij niet zelf kunnen opvangen. Daarbij zien we ook het risico van de beperkte directe sturingsmogelijkheden van de gemeente op de bedrijfsvoering en beleidsuitvoering van de verbonden partij. 5. Bylandse brug De Bylandse brug verkeert in slechte staat en moet op (korte) termijn vervangen worden. Het wegvak over de 127 brug is openbaar en de brug is in particulier eigendom van de steenfabriek Tolkamer. De eigenaar stelt dat hij wel eigenaar is maar niet onderhoudsplichtig. De gemeente stelt dat de particuliere eigenaar onderhoudsplichtig is omdat zij in het verleden en nog steeds onderhoud uitvoert. Het risico bestaat dat de gemeente als onderhoudsplichtige wordt aangemerkt en dus ook de kosten voor vervanging op zich moet nemen. In het meerjareninvesteringsplan voor vervanging van kunstwerken is met deze vervanging geen rekening gehouden. De kosten voor vervanging worden geraamd op € 1.500.000 tot € 2.000.000. De kans dat de gemeente volledig opdraait voor vervanging schatten we nu in op 30%. 6.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Als onderdeel van het integraal accommodatieplan is een financiële doorrekening gemaakt van nu nog € 20 miljoen aan verduurzamende maatregelen voor het gemeentelijk vastgoed. Dit gaat om investeringen in verduurzaming van bestaande bouw en vervangende nieuwbouw in een tijdshorizon van de komende 20 jaar. Wij schatten in dat een afwijkingsrisico van 25% aanwezig is omdat dit op kengetallen is gebaseerd. Ervan uit gaande dat we op termijn via de kadernota/begroting de investeringsbedragen beschikbaar krijgen, zien wij een risico van zo’n 5 miljoen dat extra investeringen nodig zijn. Het bedrag van € 5 miljoen heeft betrekking op de totale investering voor de komende 20 jaar. Deze totale investering wordt niet in één keer aangevraagd maar jaarlijks een deel op basis van een investeringsprogramma. Voor de risicoberekening gaan we uit van een periode van 4 jaar. We houden rekening met een risico van € 1 miljoen (20 miljoen x 25% = 5 miljoen / 5). De kans is 50%. 7. en 11. Sociaal domein Algemene ontwikkeling De prognose voor het gebruik van jeugdzorg en Wmo is gebaseerd op de werkelijke uitgaven, verhoogd met de verwachte ontwikkelingen in prijs en aantal cliënten. Wij zijn hierbij afhankelijk van factoren die buiten onze invloedssfeer liggen. Een andere factor die buiten onze invloedssfeer ligt is de beschikbaarheid van zorg.

De beschikbaarheid staat onder druk, waardoor inwoners niet gelijk kunnen worden geholpen. Hierdoor bestaat het risico dat alternatieve (tussentijdse) zorg ingezet moet worden. Daarnaast hebben ook niet voorspelde demografische ontwikkelingen invloed op de gerealiseerde kosten. In de monitor sociaal domein wordt u geïnformeerd over de ontwikkelingen in de huidige jaar. Als algemeen risico wordt op basis van het huidige kostenniveau voor de gemeente Zevenaar een bedrag van € 750.000 aangehouden. Hervormingsagenda jeugd In januari 2026 heeft de commissie van Ark in het kader van de hervormingsagenda een tussentijds onderzoek uitgevoerd. De Hervormingsagenda Jeugd is noodzakelijk, maar op zichzelf onvoldoende om de problematiek in de jeugdzorg het hoofd te bieden. Dat concludeert de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in het rapport ‘Groeipijn’. Ter versteviging van de toegang hebben wij een voorstel opgenomen. Deze moet bijdragen aan de doelstellingen van de hervormingsagenda en de uitgaven in het sociaal domein aan dure en complexe zorg te beperken. In de mei en septembercirculaire hebben wij compensatie ontvangen over de afgelopen jaren. In de voorjaarsnota zijn door het rijk wel aanpassingen gedaan, waarmee de financiële onzekerheid vanaf 2028 is toegenomen. Dan worden middelen vervangen door maatregelen.

Deze moeten door wetgeving mogelijk worden gemaakt en gezien de ervaring met het verleden en het huidige kabinet blijft de onzekerheid hoog. Naar verwachting levert de deskundigencommissie voor 1 februari 2027 een tweede tussenrapportage op. Voor het advies zijn twee hoofdvragen opgenomen. De eerste is hoe beoordeeld de commissie de houdbaarheid van het jeugdzorgstelsel, in het bijzonder inhoudelijk, bestuurlijk en financieel. Dit leidt tot de 128 2de hoofdvraag welk zwaarwegend advies de commissie, de verschillende partijen die een rol spelen in de hervormingsagenda, geeft. In relatie tot de hervormingsagenda, eigen bijdrage en compensatie houden wij rekening met een risico van 5% van het saldo van de bestedingen in programma 6, zijnde 3 miljoen. De kans dat de onzekerheden dit negatieve effect hebben schatten we in op 20%. 8. Wachtgeld wethouders Om de huidige wethouders te beschermen tegen de gevolgen van werkloosheid na het wethouderschap geldt een wachtgeldregeling. Na het wethouderschap ontvangt een wethouder een Appa-ontslaguitkering, tenzij de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Dit is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Waarom het wethouderschap beëindigd is hierbij niet van belang; het recht op de uitkering bestaat ongeacht de reden van het aftreden.

De specifieke aanspraak en omvang kunnen pas worden bepaald op het moment dat zich dit voordoet. 9. Hogere onderhoudskosten door grondroeringen van nutsbedrijven In verband met de energietransitie renoveren en vergroten nutsbedrijven hun netwerk van kabels en leidingen. Onder meer in Babberich, Giesbeek en Pannerden gaan projecten en uitbreidingen van start. Met maximale inzet wordt de planning van gemeentelijke projecten afgestemd op de planningen van de werkzaamheden door de nutsbedrijven. Dit lukt niet altijd met als gevolg degeneratie (verval) van wegen met hogere onderhoudskosten als gevolg. Bijkomend risico is de aanwezigheid van asbest in de grond. Met het verwijderen van asbest zijn hoge kosten gemoeid en een geschil kan ontstaan wie voor deze kosten opdraait. We schatten het totale risico hiermee in op € 800.000. 10. Dividend deelnemingen We ramen in de begroting dividendinkomsten van Alliander, Ataro en BNG. Het risico bestaat dat dividendinkomsten lager uitvallen, bijvoorbeeld door tegenvallende bedrijfsresultaten. 12. Tekort I-deel/ BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen. Het risico van het tekort op het BUIG-budget fluctueert. Vanaf 1 januari 2025 is het wijzigingsbesluit in werking getreden om gemeenten met grote tekorten op hun BUIG-budget meer te compenseren.

Met dit wijzigingsbesluit wordt de vangnet Participatiewet uitgebreid voor gemeenten die meerjarig te maken hebben met tekorten van 5% of groter. Voor onze gemeente is de eigenrisicodrempel verlaagd naar 5%. Dat zou betekenen dat ons maximale tekort voor 2027 uitkomt op € 1.167.000, uitgaande van het geraamde budget voor 2027 en een maximaal tekort van 7,5%. Wij hebben in onze begroting reeds geraamd een tekort van € 615.000. Per saldo is het risico maximaal € 552.000 en 50% . 13. Uitval ICT-systemen Een storing in de ICT-omgeving heeft directe gevolgen voor de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening. Denk hierbij aan het tijdelijk niet beschikbaar zijn van systemen voor burgerzaken, vergunningverlening, sociale dienstverlening en interne bedrijfsvoering. De kwetsbaarheid van de ICT-infrastructuur wordt versterkt door beperkte personele capaciteit, krapte op de arbeidsmarkt, afhankelijkheid van externe leveranciers en een achterblijvende innovatiekracht. Wij schatten het risico in op een financiële impact van € 500.000 met een waarschijnlijkheid van 50%. Deze inschatting is gebaseerd op een scenario waarbij systemen enkele dagen niet beschikbaar zijn door een technische storing of een cyberincident.

In het geval van een ransomware-aanval kunnen de kosten aanzienlijk hoger uitvallen door herstelwerkzaamheden, aanvullende beveiligingsmaatregelen, juridische en bestuurlijke verantwoording en reputatieschade. 129 Ontwikkelingen Volgens het meest recente dreigingsbeeld van de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) neemt de kans op incidenten zoals ransomware, phishing en verstoringen bij leveranciers toe. Gemeenten worden opgeroepen om hun digitale weerbaarheid structureel te versterken. De doorontwikkeling van de Regionale ICT-Dienst (RID), het cyberweerbaar maken van medewerkers en het versterken van de I-organisatie dragen bij aan het beheersbaar maken van dit risico op de lange termijn. 14. Aangescherpte ramingen / budgetoverschrijdingen Als gevolg van de financieel onzekere situatie waarin gemeenten zich bevinden en de daarop gemaakte keuzes is onze begroting gevoeliger geworden voor onvoorziene omstandigheden en onverwachte ontwikkelingen. We zijn genoodzaakt om risicovoller te ramen. In het kader van de indexatie zijn in deze begroting alle budgetten zorgvuldig langsgelopen. Evenwel blijft er een risico bestaan op budgetoverschrijdingen. Waar dit toe zal leiden is onbekend en betekent een risico in onze begroting. Risico's van omvang niet opgenomen bij de toprisico's In de bovenstaande beschouwing zijn de toprisico's beschreven op basis van financiële impact.

De afgelopen jaren hebben ons laten zien dat er grote risico's op ons af komen. Waar de kans klein van is, maar de impact groot of waar de gemeente niet direct financieel voor verantwoordelijk is. Droogte/regenval Perioden van droogte of grote regenval komen steeds vaker voor, zo ook deze zomer. In de afgelopen jaren zijn door de lage grondwaterstand problemen met woningen in onze gemeente ontstaan. Hoewel dit risico niet direct financieel is voor de gemeente, heeft onze gemeente wel zorgplicht naar zijn inwoners. Ambtelijke en bestuurlijke capaciteit wordt beschikbaar gesteld om onze inwoners te ondersteunen. Waar nodig worden ook beperkte budgettaire aanvragen gedaan. De invloed die wij als gemeente op dit vraagstuk hebben is beperkt, maar wij dragen bij aan de globale doelstellingen waar nodig en mogelijk. De kans van dit risico wordt dus steeds groter, maar de impact blijft beperkt. Hierdoor staat deze niet in het overzicht met toprisico's. Grondposities In de afgelopen periode zijn meerdere stappen gezet om grondposities te verwerven om op langere termijn woningbouw en bedrijventerreinen te ontwikkelen. De raad heeft in 2025 meerdere voorstellen behandeld om grondaankopen mogelijk te maken. Het risicoprofiel zal daardoor de komende jaren toe nemen.

WEERSTANDSCAPACITEIT De hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die een grote impact kunnen hebben op de financiën van Zevenaar. Het risicoprofiel is een dynamisch geheel gelet op ontwikkelingen in de in- en externe omgeving, het bijstellen van doelstellingen en de werking van beheersmaatregelen. Op het moment dat een bepaald risico in de begroting is geraamd, is het geen risico meer. Op basis van een actuele risico's heeft de gemeente Zevenaar een weerstandscapaciteit nodig van afgerond € 8,7 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt om onverwachte, niet-begrote kosten, dat wil zeggen risico’s, op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit zit in het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve. Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve van onze gemeente is per 31 december 2026 € 29,8 miljoen. WEERSTANDSVERMOGEN Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de benodigde weerstandscapaciteit (risico's) afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

Ratio weerstandsvermogen = | Beschikbare weerstandscapaciteit | = | 29.810.000 | = | 3,4 Benodigde weerstandscapaciteit | 8.676.000 Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit het beschikbare vermogen gecorrigeerd met de verwachte toevoegingen en onttrekkingen die zijn opgenomen in deze begroting. De actuele doorrekening van de algemene reserve in meerjarig perspectief komt uit op afgerond 29,8 miljoen. We houden rekening met negatieve begrotingsresultaten in de komende jaren. Ten opzichte van de stand in de jaarstukken 2025 is de beschikbare weerstandscapaciteit afgenomen van 36,4 miljoen naar 29,8 mln. De afname houdt met name verband met de negatieve begrotingsresultaten en de inzet van de vrije algemene reserve. Weerstandsratio De weerstandsratio is ten opzichte van de jaarstukken 2025 afgenomen van 4,85 naar 3,44. Dit komt door substantiële ontwikkelingen aan beide kanten. De algemene reserve is afgenomen en daarmee de beschikbare weerstandscapaciteit. De risico's zijn toegenomen voornamelijk als gevolg van enkele nieuwe risico's. De ratio voor het weerstandsvermogen kan worden ingedeeld in een aantal waarderingscijfers.

Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis A | 2,0 ≤ x | Uitstekend B | 1,4 ≤ x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 ≤ x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 ≤ x < 1,0 | Matig E | 0,6 ≤ x < 0,8 | Onvoldoende F | x < 0,6 | Ruim onvoldoende De nu berekende ratio van onze gemeente valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen om de risico’s af te dekken. FINANCIELE KENGETALEN Algemeen De financiële kengetallen geven u een globaal inzicht in de financiële positie van onze gemeente. De kengetallen moeten in samenhang worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie van onze gemeente. Baten Als deler bij kengetallen 1, 3 en 4 wordt het totaal aan baten (excl. mutaties reserves) genomen. De ontwikkeling van deze totale baten heeft hierdoor een grote invloed op de ontwikkeling van deze kengetallen. In onderstaande grafiek is het verloop van de te verwachten baten weergegeven voor de komende begrotingsjaren. 130 Wisseling in de hoogte van de baten wordt onder andere veroorzaakt door de opbrengsten van lopende grondexploitaties en de hoogte van de algemene uitkering van het rijk. Een daling van de baten heeft een stijgend effect op deze kengetallen.

Financiële kengetallen Financiële kengetallen | Jaarrekening Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.a Netto schuldquote | 61,6% | 75,6% | 112,6% | 104,3% | 114,3% 1.b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 51,7% | 66,2% | 101,6% | 94,0% | 103,1% 2. | Solvabiliteitsratio | 26,3% | 21,7% | 17,5% | 17,2% | 16,8% 3. | Grondexploitatie | 11,7% | 7,1% | 17,1% | 13,1% | 17,0% 4. | Structurele exploitatieruimte | 3,9% | 0,0% | -1,7% | -0,3% | 0,0% 5. | Belastingcapaciteit | 87,5% | 89,8% | 89,8% | 89,8% | 89,8% 131 132 Toelichtingen De provincie Gelderland heeft voor zijn toezicht drie categorieën bepaald die een beeld geven van de risico's. De kengetallen van de Gemeente Zevenaar zijn hieronder in grafiekjes weergegeven in verhouding tot de gestelde categorieën van de provincie. Categorie A is het laagste risico = groen Categorie B is gemiddeld risico = oranje Categorie C is hoog risico = rood 1. Netto schuldquote De netto schuldquote bestaat uit twee kengetallen: a. netto schuldquote: dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Hoe lager het percentage hoe beter.

De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. b. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De gegevens zijn ontleend aan de geprognosticeerde balans. Voor onze gemeente bedraagt het percentage van de netto schuldquote in 2027 75,6%. Mede als gevolg van ons meerjareninvesteringsplan en de investeringen in de grondexploitaties zullen de leningen de komende jaren weer toenemen. Met name investeringen in de fysieke leefomgeving en het onderwijs (IHP) zorgen ervoor dat wij meer middelen nodig hebben. De gecorrigeerde netto schuldquote komt in 2027 uit op 66,2%. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen spelen voornamelijk de hypotheken aan ambtenaren en de verstrekte leningen aan de RDL en Alliander een rol. Deze leningen zijn de afgelopen jaren sterk gedaald en de verwachting is dat deze de komende jaren verder afnemen. We zien hier een nagenoeg zelfde verloop als de netto schuldquote. 133

134 2. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Voor onze gemeente zien we in de komende begrotingsjaren een dalende solvabiliteitsratio van ca. 22% naar ca. 17%. Deze daling wordt veroorzaakt door de toegenomen leningen in verband met verschillende investeringen. Voor verschillende uitgaven en met name investeringen moeten wij geld lenen. Hierdoor wordt het balanstotaal hoger (noemer). Het eigen vermogen (deler) daalt daarnaast door de negatieve resultaten en het inzetten van de vrije algemene reserve. 3. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie is ten opzichte van de totale baten. In onze gemeente is sprake van 'in exploitatie genomen bouwgronden' die de komende jaren bestaat uit grondexploitaties Zevenaar-Oost, Babberich, Waaijakkers, Mercurion, Vestersbos, Herontwikkeling vastgoedlocaties en Businesspark 7Poort II. In 2027 zie je een daling, deze wordt veroorzaakt doordat in 2027 naar verwachting een aantal grondexploitaties afgerond wordt, maar nog onvoldoende zicht is op het openen van nieuwe grondexploitaties waar al wel voorbereidende werkzaamheden voor worden verricht. De stijging van het percentage in 2028 en 2030 is vooral te wijten aan de daling in de baten van deze jaren.

Deze ontwikkeling moet ook in samenhang worden gezien met de ontwikkeling van de weerstandsratio. De grondexploitaties kennen de grootste risico's. De projecten en daarmee samenhangende risico's worden steeds kleiner. De baten van de afgelopen jaren zijn toegevoegd aan de algemene reserve. Bij het opstarten van nieuwe projecten heeft dit aan beide zijden weer invloed. Onttrekkingen uit de algemene reserve en toename van risico's.

135 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de Algemene uitkering en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Een negatief percentage betekent dat er meer structurele lasten zijn dan structurele baten. Dit kengetal is relevant voor de beoordeling van de financiële positie, omdat het van belang is om te weten of en welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele begrotingsruimte is voor het eerste en laatste begrotingsjaar positief. De weg naar een sluitende structurele begroting zijn beschreven in de financiële hoofdlijnen en de paragraaf weerstandsvermogen. Zoals opgenomen in de financiële hoofdlijnen zijn er verschillende beleidsvoornemens en ontwikkelingen van het kabinet die effect zullen hebben op de ontwikkeling van het structurele saldo. Het jaar 2028 (nieuwe ravijnjaar) is negatief, maar als het kabinet zich aan de afspraken houdt zullen wij begin 2027 compensatie ontvangen in het kader van de hervormingsagenda. Dit zal het beeld voor de jaren van 2028 verbeteren.

136 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de belastingdruk van de gemeente ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Het landelijk gemiddelde is gebaseerd op de gegevens van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), die jaarlijks een rapport opstelt over de ontwikkeling van de lokale lasten. COELO veronderstelt een vaste waarde voor gebruik en zet dit af tegen de tarievenontwikkeling. Het feitelijk gebruik kan afwijken van het veronderstelde gebruik, waardoor de ruimte voor belastingverhoging niet wordt bepaald door het percentage dat door de COELO wordt berekend. In de berekening zijn meegenomen de OZB-lasten, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een gemiddeld gezin. CONCLUSIE Samenvattend concluderen we dat de onzekerheden voor de komende jaren groot blijven. Met name het kabinetsbeleid in de afgelopen jaren en de voornemens voor komende jaren geven veel onzekerheid. Het belang van goede financiële verhoudingen, zoals beschreven door de Raad van het Openbaar bestuur zijn hierbij van belang. Mede door het traject van de financieel gezonde toekomst kunnen we de tekorten en risico's in deze begroting opvangen met de beschikbare weerstandscapaciteit. Met inzet van de algemene reserve in 2027 presenteren we een structureel sluitende begroting.

137 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding De gemeente Zevenaar heeft een groot deel van haar vermogen geïnvesteerd in kapitaalgoederen in de vorm van gebouwen, wegen en bruggen, openbare verlichting, groen, riolering en water. Het onderhoud van deze zaken is een kerntaak van de gemeente en van groot belang voor onze inwoners, bedrijven en bezoekers. Het onderhoud van kapitaalgoederen is grotendeels vastgelegd in beleids- en onderhoudsplannen. In deze paragraaf wordt per kapitaalgoed ingegaan op onder andere het beleid, de kwaliteitsnormen, het onderhoud, de financiële middelen en de risico's die met het onderhoud samenhangen. Beleid In 2022 heeft u het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld voor de periode 2022-2032. Dit plan bevat de kaders voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Zo wordt er stilgestaan bij de gewenste kwaliteitsniveaus voor onderhoud, maar is er ook aandacht voor ambities die we als gemeente hebben voor de openbare ruimte op het gebied van biodiversiteit, duurzaamheid, klimaatadaptatie, betrokkenheid van inwoners toegankelijkheid. Aan deze ambities hebben we doelstellingen gekoppeld. In navolging van het vaststellen van het IBOR hebben we beheerplannen opgesteld.

Hierin staat uitgewerkt hoe we per onderdeel met de beschikbare budgetten de openbare ruimte beheren en onderhouden, maar ook hoe we de doelstellingen uit het IBOR toepassen. In Q4 2026 komen we met een financiële actualisatie van het IBOR (2022-2032). Beleidskaders  Financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  Integraal AccommodatiePlan (2020) Ontwikkelingen IBOR (Integraal Beheer Openbare Ruimte) Het IBOR bevat de ambities en doelstellingen van de gemeente voor de openbare ruimte in de periode 2022- 2032. In 2027 moeten wij nieuwe beheerplannen opstellen, waarin we deze ambities en doelstellingen uitwerken voor de aankomende planperiode. In Q4 2026 komen we daarom met een financiële actualisatie van het IBOR (2022-2032) zodat we met geactualiseerde budgetten, gebaseerd op het huidige areaal en de gewenste kwaliteitsniveaus, nieuwe beheerplannen kunnen opstellen. IAP (Integraal AccomodatiePlan) In het IAP is op strategisch niveau vastgesteld welk vastgoed benodigd is om alle maatschappelijke taken te kunnen vervullen. Dit leidt tot een doelmatigere, duurzamere en meer toekomstbestendige gemeentelijke vastgoedportefeuille, die past bij de wettelijke taken van de gemeente en bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente.

Een belangrijk aspect hierin is de verduurzamingsopgave ten aanzien van de CO2-reductie en 0 op de meter in 2050. In blokken van 4 jaar (tot aan 2050) zijn objecten gecategoriseerd naar belang en prioriteit, waarbij de hoofdmaatregelen per object zijn weergegeven. Op dit moment wordt er gewerkt aan een beheerplan vastgoed. Deze is naar verwachting eind 2026 gereed. GEBOUWEN Beleid Het onderhoudsbeleid is vastgelegd in het integraal accommodatieplan (hierna: IAP). Dit IAP is in december 2020 vastgesteld. In het IAP is op strategisch niveau vastgesteld welk vastgoed benodigd is om alle maatschappelijke taken te kunnen vervullen. Dit leidt tot een meer doelmatiger, duurzamer en toekomstbestendige gemeentelijke vastgoedportefeuille, die past bij de wettelijke taken van de gemeente en bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Een belangrijk aspect hierin is de verduurzamingsopgave ten aanzien van de CO2-reductie en 0 op de meter in 2050. Daarnaast werken wij momenteel aan het beheerplan voor het gemeentelijk vastgoed waarin het onderhoudsbeleid gedetailleerder uitgewerkt wordt. Dit beheerplan is eind 2026 gereed. Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het maatschappelijk vastgoed is gebaseerd op de meerjarenonderhoudsplannen (hierna MJOP). Deze MJOP's zijn opgesteld conform de NEN 2767 methodiek.

Op basis van deze methodiek worden de keuzes gemaakt welk onderhoud uitgevoerd wordt en wat niet. Dit betekent dat er op conditiescore en risico's wordt gestuurd. De risico's veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid zijn hierin leidend. In principe wordt er gestuurd op onderhoudsconditie drie als grenswaarde. Panden die op de nominatie staan om vervangen, gerenoveerd of gesloopt te worden wijken hier (sturing op onderhoudsconditie drie) van af. Hier wordt minimale inspanning uitgevoerd om het object veilig en bruikbaar te houden. Beleidskaders Nota Vastgoedbeleid (2017) Integraal AccommodatiePlan (2020), inclusief routekaart verduurzaming Onderhoud De staat van onderhoud is gerelateerd aan de eisen vanuit de gebruiksfunctie, zoals hierboven beschreven is onder 'kwaliteitsnormen'. De staat van onderhoud van het gemeentelijk vastgoed voldoet in het algemeen aan de gestelde criteria. Uitzondering hierop, en ook niet begroot conform het vastgesteld MJOP, betreft de vervanging van de dakafwerking op de Turmac Cultuurfabriek. Alle bestaande MJOP's zijn inmiddels voorzien van een update. De financiële doorrekening is gemaakt. In deze begroting is de dotatie aan de voorziening omhoog gegaan vanwege de toegenomen bouwkosten. Ontwikkelingen In de strategische verduurzamingsopgave wordt voorrang gegeven aan de objecten waar het eigen personeel in gehuisvest is.

In 2025 is de verwarming van de werkplaats bij de gemeentewerf vervangen voor een warmtepomp en zijn de zonnepanelen op het dak van de loodsen van de gemeentewerf vervangen voor nieuwe panelen met een hoger rendement. Momenteel is de verduurzaming van het dak op de Turmac Cultuurfabriek in afrondende fase. Voor de verduurzaming van het Musiater en het dak van de Turmac Cultuurfabriek is DUMAVA subsidie verkregen (subsidie betreft 30% van de verduurzamingsinvestering). De verduurzaming van het Musiater is dit voorjaar afgerond, waarbij nu ook volledig circulaire zonnepanelen op het hoge dak liggen. Het contract voor gaslevering is verlengd voor de periode 2026-2028 bij Eneco. Onderdeel van het contract is een jaarlijkse opbouw naar volledig groen gas in 2030. De levering van elektriciteit is medio 2022 verlengd bij Greenchoice voor de periode 2023-2032. Ook op brandweerkazerne Zevenaar zijn in 2025 zonnepanelen aangebracht. We passen het huurprijsbeleid t.a.v. de kostprijsdekkende huur aan. In 2025 zijn diverse gesprekken gevoerd met het sociaal domein voor de aansluiting van het subsidiebeleid met het huurprijsbeleid. Op dit moment is het nog onduidelijk wanneer het subsidiebeleid en daarop aansluitend het huurprijsbeleid worden vastgesteld. Wij werken momenteel aan de herontwikkeling van Dorpstraat 46 in Babberich.

De twee woningen aan de Engeveldweg worden herontwikkeld en er zijn plannen voor een ontwikkeling bij de Reisenakker. Het IAP actualiseren wij op basis van de meest recente stand van zaken wat betreft de vastgoedportefeuille. Financiën In onderstaande tabel zijn de kosten voor het beheer en onderhoud uiteengezet. Onderdeel (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Belastingen | 222 | 228 | 228 | 228 | 228 Doorbelastingen | 193 | 217 | 217 | 217 | 217 Dotatie voorziening | 774 | 811 | 811 | 811 | 811 Huisvestingslasten | 1.179 | 1.150 | 1.150 | 1.150 | 1.150 138 Leveringen diensten en goederen | 330 | 338 | 338 | 338 | 338 Onderhoud gebouwen | 350 | 358 | 358 | 358 | 358 Totaal | 3.048 | 3.102 | 3.102 | 3.102 | 3.102 GROEN Beleid Voor het beheer van de openbare ruimte en daarmee voor het openbaar groen heeft u in 2022 het IBOR (Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte) 2022-2032 vastgesteld. Hierin is de gewenste beeldkwaliteit vastgesteld voor het groenonderhoud en zijn de ambities voor het openbaar groen voor de komende jaren benoemd. In Q4 2026 komen we met een financiële actualisatie van het IBOR (2022-2032). Kwaliteitsnormen In het IBOR is het gewenste niveau voor de openbare ruimte vastgesteld en daarmee ook voor het openbaar groen.

De beeldkwaliteitsniveaus zijn vastgesteld op basis van kwaliteitsnormen volgens de CROW beeldkwaliteitssystematiek. Beeldkwaliteit hoog: centrum, begraafplaatsen en accentplekken; Beeldkwaliteit basis: woonwijken, doorgaande wegen, parken en industrieterreinen; Beeldkwaliteit laag: buitengebied. De vastgestelde beeldkwaliteit heeft betrekking op het verzorgende en technische onderhoud van de openbare ruimte. Beleidskaders  | Financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  | Beheerplan openbaar groen en bomen (2022), te actualiseren in 2027 op basis van de financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032) Onderhoud Het onderhoud van de groenvoorzieningen voeren wij voor een deel in eigen beheer uit en voor een deel door derden. Voor het reguliere onderhoud maken we een integraal beeldkwaliteitsbestek dat voor meerdere jaren wordt aanbesteed. Daarnaast maken we bestekken voor het onderhoud van bermen en bomenonderhoud. Deze bestekken inclusief de raamovereenkomst voor het uitvoeren van renovaties zijn in 2023 voor meerdere jaren aanbesteed. In 2024 en 2025 hebben we te maken gekregen met forse prijsstijgingen voor loon, brandstof en materieelkosten (ca. 10 tot 15 %). Vanaf 2027 verwachten we bij een nieuwe aanbesteding nog een forse prijsstijging.

Aannemers schrijven tot wel 30% hoger in om de risico's op boetes als gevolg van het niet voldoen aan de beeldkwaliteit te voorkomen. Ontwikkelingen Op basis van het IBOR zijn de volgende ontwikkelingen voor het openbaar groen van belang: We bereiden voor het groenonderhoud nieuwe integrale onderhoudsbestekken voor. Deze worden Europees aanbesteed. Looptijd van de integrale onderhoudsbestekken is twee jaar met maximaal twee keer één jaar verlenging. Uitgangspunt is de beeldkwaliteitsniveau van de openbare ruimte zoals in het IBOR is vastgesteld. Naast de integrale onderhoudsbestekken bereiden we voor 2027 een nieuw bestek voor het onderhoud van de bermen en een bestek voor het onderhoud van bomen voor. In 2027 worden de beheerplannen voor openbaar groen en bomen geactualiseerd. Jaarlijks voeren we een boomveiligheidscontrole (BVC) uit voor ons bomenbestand. Op basis van de BVC maken we jaarlijks een snoei-, kap en vervangingsplan voor dat jaar. De bomen worden periodiek gesnoeid. Voor het beleid van bomen bereiden we nieuw bomenbeleidsplan voor in afstemming met de fusiegemeenten. Een deel van het openbaar groen verkeert in een slechte technische staat en moet de komende jaren worden 139 vervangen. Voor het wegwerken van achterstanden in het beheer en onderhoud van het openbaar groen is een meerjarenplanning gemaakt.

In 2027 voeren wij renovaties uit in de volgende wijken en kernen: - Pannerden - Giesbeek - Bergvrede - Oud Zevenaar - Babberich - Tolkamer Financiën In onderstaande tabel zijn de kosten voor het beheer en onderhoud uiteengezet. Onderdeel (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestekken onderhoud groen | 2.622 | 2.706 | 2.706 | 2.706 | 2.706 Doorbelastingen | 2.044 | 2.315 | 2.339 | 2.347 | 2.346 Leveringen diensten en goederen | 470 | 470 | 470 | 470 | 470 Onkruidbestrijding | 235 | 235 | 235 | 235 | 235 Overige lasten | 79 | 79 | 79 | 79 | 79 Totaal | 5.450 | 5.805 | 5.829 | 5.837 | 5.836 OPENBARE VERLICHTING Beleid Voor de gemeente Zevenaar is het van belang om alle beheerdata over de gemeentelijke kapitaalgoederen (waaronder openbare verlichting) op orde te hebben. Deze beheerdata is essentieel om als sturingsmiddel te gebruiken bij het nemen van beslissingen over het beheren van de openbare ruimte. Op basis van de beheerdata hebben wij het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) 2022-2032 opgesteld inclusief consequenties die samenhangen met complexe opgaven als bijvoorbeeld klimaatadaptatie en participatie. Dit plan heeft uw raad in 2022 vastgesteld. Tegelijkertijd hebben wij beheerplannen opgesteld, waaronder een voor openbare verlichting en een voor verkeersregelinstallaties.

Hierin komt tot uitdrukking hoe we met de beschikbare budgetten de openbare verlichting onderhouden op het vastgestelde onderhoudsniveau. Dit plan heeft een doorlooptijd van vijf jaar. In Q4 2026 komen we met een financiële actualisatie van het IBOR (2022- 2032). Wij gaan daarom in 2027 nieuwe beheerplannen voor openbare verlichting en verkeersregelinstallaties voor de komende jaren opstellen. Kwaliteitsnormen De kwaliteitsnormen zijn vastgelegd in het IBOR. Deze zijn vervolgens uitgewerkt in de beheerplannen openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. Ook in de nieuwe beheerplannen die we in 2027 opstellen worden de kwaliteitsnormen uit het IBOR uitgewerkt. Beleidskaders  | Financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  | Beheerplan openbare verlichting (2022), te actualiseren in 2027 op basis van de financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  | Beheerplan verkeersregelinstallaties (2022), te actualiseren in 2027 op basis van de financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032) Onderhoud In 2024 heeft de gemeente opnieuw een Europese aanbesteding gehouden voor beheer, onderhoud en vervanging van openbare verlichting gezamenlijk met de gemeente Duiven en Westervoort. De aanbesteding is gehouden volgens de EMVI-methode waarbij inschrijvers konden scoren op het aspect duurzaamheid.

We 140 zitten nu in het tweede jaar. Hierna hebben we nog de mogelijkheid om twee keer te verlengen met één jaar. Ontwikkelingen Het beheer van de openbare verlichting draagt bij aan het realiseren van doelstellingen van het Rijk en de ambities in het IBOR op het gebied van duurzaamheid en energiebesparing. Zo kiezen wij voor het plaatsen van ledverlichting in de openbare ruimte en passen we verlicht op een slimme manier toe. Een voorbeeld is dynamische verlichting die aangaat wanneer sensoren beweging detecteren. Financiën In onderstaande tabel zijn de kosten voor het beheer en onderhoud uiteengezet. Onderdeel (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Elektriciteit | 141 | 308 | 308 | 308 | 308 Leveringen diensten en goederen | 100 | 109 | 109 | 109 | 109 Doorbelastingen | 92 | 95 | 95 | 95 | 95 Dotatie voorziening | 19 | 24 | 24 | 24 | 24 Overige lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 352 | 536 | 536 | 536 | 536 RIOLERING EN WATER Beleid In samenwerking met drie Liemerse gemeenten en waterschap Rijn en IJssel wordt het “Watertakenplan de Liemers” (WTP) opgesteld. Het WTP heeft een planperiode van vijf jaar. Het watertakenplan is een praktische vertaling van onze visie op de waterketen en klimaatadaptatie naar beleid en maatregelen. In het nieuwe watertakenplan de Liemers 2027 – 2031 krijgt het beleid t.a.v.

klimaatadaptatie met de bijbehorende begroting extra aandacht. Zowel gemeenten als waterschap ondersteunen hierbij de gekozen strategie, maar behouden hierbij ieder hun eigen wettelijke taken en verantwoordelijkheden, waarbij iedere organisatie een eigen individuele vastgestelde financiële bijlage heeft. Aanvullend op de bestaande beleidsstukken is door de vier organisaties in dit Watertakenplan gekeken naar een gezamenlijke strategie ten aanzien van interacties binnen de waterketen en klimaatadaptatie. Specifiek voor het gebied De Liemers vormt dit watertakenplan op onderstaande vier thema’s een verbijzondering van algemeen beleid. De thema’s zijn: • | Basis op orde; • | Klaar voor de toekomst; • | Burgers betrokken; • | Samenwerking De Liemers. De Liemerse gemeenten en het waterschap zijn eind 2025 gestart met het opstellen van een nieuw "watertakenplan de Liemers 2027-2031". In dit WTP wordt het vastgestelde uitvoeringsprogramma uit het lopende DPRA traject (Deltaplan ruimtelijke adaptatie) met de bijbehorende begroting opgenomen in het kostendekkingsplan. Het geactualiseerde WTP 2027-2031 wordt in september/oktober 2026 aan u voorgelegd. Kwaliteitsnormen De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater vermengd met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander water.

De ontvangst en zuivering van het door de gemeente ingezamelde (stedelijke) afvalwater is de taak van het waterschap. Daarnaast draagt het waterschap zorg voor de waterhuishouding. Deze zorgplichten dienen in onderlinge samenwerking tussen de Liemerse gemeenten en het waterschap goed te worden uitgevoerd. Informatie hierover is beschreven in het rapport “Watertakenplan de Liemers 2022-2026”. Bij de aanbesteding van werken stellen wij eisen op het gebied van duurzaamheid zoals waterbesparing, CO2 141 neutraal en duurzame werkmethodes. Beleidskaders  | Watertakenplan de Liemers 2022-2026 (2022)  | Watertakenplan de Liemers 2027-2031 (2026) Onderhoud Waterschap en gemeenten dragen zorg voor de instandhouding van de afvalwaterketen en het watersysteem zodanig dat voorzieningen goed blijven functioneren en geen gevaar optreden voor de volksgezondheid, het milieu of voor de leefomgeving. Jaarlijks zijn hiervoor activiteiten gepland zoals het vervangen en renoveren van objecten, uitvoeren van onderzoek, planvorming en beleid en zorg dragen voor het beheer en onderhoud. Deze werkzaamheden zijn meestal periodiek en/of cyclisch van aard.Waterschap en gemeenten willen de komende jaren toegroeien naar een meer risicobewust beheer voor het uitvoeren van de watertaken. Dit is onderdeel van de implementatie van assetmanagement om te komen tot een meer doelmatiger waterbeheer.

De revitalisering Lobith-Noord fase 1 is in het derde kwartaal van 2026 afgerond. We zijn bezig met de uitvoering van de revitaliseringen: Schrijvershoek fase 1, Pannerden fase 1, Lobith-Noord fase 2. Ook is er gestart met de voorbereidingen voor de revitaliseringen Schrijvershoek fase 2 (uitvoering Q2 2027), Lobith- Noord fase 3 (uitvoering Q3 2027), en Lobith-Zuid fase 3 (Uitvoering Q3 2027). Ontwikkelingen De problematiek inzake woningverzakkingen als gevolg van onder meer klimaatverandering (langdurige droogte) met name in de kern Zevenaar is nog actueel. Woningen die gebouwd zijn voor 1976 en op stroken zijn gefundeerd, hebben kans op verzakkingen. Er is op dit vlak een nauwe samenwerkingen met het Waterschap Rijn en IJssel en gemeenten Duiven en Westervoort. Doel hiervan is om te bekijken in hoeverre de overheden de gedupeerden bij kunnen staan en via klimaatadaptieve maatregelen het risico van verdroging kunnen verminderen. In het tweede kwartaal van 2026 is het nieuwe Watertakenplan voor 2027-2031 opgesteld. Financiën In onderstaande tabel zijn de kosten voor het beheer en onderhoud uiteengezet.

Onderdeel (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beheersystemen en IT | 41 | 41 | 41 | 41 | 41 Doorbelastingen | 1.177 | 1.185 | 1.197 | 1.199 | 1.199 Dotatie voorziening | 693 | 416 | 411 | 411 | 411 Onderhoud en reparaties | 611 | 611 | 611 | 611 | 611 Onderzoeken | 147 | 147 | 147 | 147 | 147 Overige lasten | 279 | 252 | 252 | 252 | 252 Totaal | 2.948 | 2.652 | 2.659 | 2.661 | 2.661 WEGEN EN BRUGGEN Beleid De verschillende onderdelen groen, openbare verlichting, riolering en onderhoud wegen hebben grote raakvlakken. We pakken projecten daarom integraal op. Hierbij kijken we ook naar de ambities op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie, hittestress, energietransitie, biodiversiteit en afsluiting van het gas. 142 In 2022 hebben wij het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) 2022-2032 opgesteld. Op basis van de ambities en doelstellingen uit het IBOR zijn in 2022 beheerplannen voor wegen en civiele kunstwerken opgesteld. In Q4 2026 komen we met een financiële actualisatie van het IBOR (2022-2032). In 2027 gaan we nieuwe beheerplannen opstellen. Hierin werken we de kwaliteitsniveaus en ambities opnieuw uit voor de aankomende jaren. We maken hierin keuzes voor het onderhoud, vervanging en verbetering van de openbare ruimte op basis van onze ervaringen van de afgelopen periode.

Kwaliteitsnormen In het IBOR zijn de kwaliteitsniveau van de openbare ruimte vastgesteld. In de beheerplannen openbare wegen en civiele kunstwerken die vervolgens zijn opgesteld hebben wij rekening gehouden met deze kwaliteitsniveau, maar ook met de geplande vervangingen en de areaalvergrotingen van de afgelopen jaren en verwachtingen voor toekomstige jaren. Ook in de nieuwe beheerplannen nemen we deze onderdelen mee. Beleidskaders  | Financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  | Beheerplan wegen en kunstwerken (2022), te actualiseren in 2027 op basis van de financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032)  | Beheerplan straatmeubilair (2022), te actualiseren in 2027 op basis van de financiële actualisatie Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032) Onderhoud Groot onderhoud pakken we zoveel mogelijk integraal op. Door onderling (groen, riool, wegen, etc.) af te stemmen en gelijktijdig te werken pakken we wijk voor wijk de onderhoudsopgave aan. Ook houden we rekening met de planning van de revitaliseringen. Eind 2025 hebben we inspecties uit laten voeren. Op basis van het inspectierapport gaan wij een meerjarenonderhoudsplanning opstellen. In 2027 starten we met de aanpak van het Masiusplein. Dit doen we gefaseerd om zo min mogelijk overlast te veroorzaken.

Bij dit project houden we rekening met klimaatadaptieve maatregelen. Zo is in het plan het beperken van hittestress door het aanbrengen van schaduwplekken en vergroening van het parkeerdek opgenomen. Ontwikkelingen De revitaliseringsprojecten zijn een goed voorbeeld van hoe wij integraal, gebiedsgericht en projectmatig werken. Het projectteam kijkt per wijk wat nodig is en stelt zo een samenhangend plan op. De afgelopen jaren hebben er in diverse wijken revitaliseringen plaatsgevonden. De volgende projecten zijn nu in uitvoering:  | Schrijvershoek fase 1 en 2  | Pannerden fase 1  | Lobith Noord fase 2 en 3  | Lobith Zuid fase 3 Voor de aankomende tijd staan de volgende projecten nog op de planning:  | Oud Zevenaarseweg (gepland 2027-2028)  | Schrijvershoek fase 3 (gepland 2028)  | Pannerden fase 2, 3 en 4 (gepland 2028-2030)  | Lobith fase 4 (gepland 2029)  | Grieth (gepland 2030) 143 Financiën In onderstaande tabel zijn de kosten voor het beheer en onderhoud uiteengezet.

Onderdeel (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Doorbelastingen | 1.685 | 1.664 | 1.675 | 1.677 | 1.676 Dotatie voorziening | 2.173 | 2.345 | 2.345 | 2.345 | 2.345 Leveringen diensten en goederen | 559 | 567 | 567 | 567 | 567 Overige lasten | 34 | 34 | 34 | 34 | 34 Totaal | 4.451 | 4.610 | 4.621 | 4.623 | 4.622 CONCLUSIE Met de financiële actualisatie van het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022-2032) wordt de financiële basis gelegd voor het beheer, onderhoud en de vervanging van de openbare ruimte in de periode 2027-2031. Het beleidsplan IBOR biedt verder inzicht in de middelen die voor beheer, onderhoud en vervanging noodzakelijk zijn. In 2027 moeten wij nieuwe beheerplannen opstellen, waarin we deze ambities en doelstellingen uitwerken voor de aankomende planperiode In onderstaande tabel zijn de onderhoudskosten van de verschillende onderdelen binnen de kapitaalgoederen opgenomen.

Gemeente Zevenaar | Bedragen x € 1.000 Soort kapitaalgoed (bedragen x € 1.000) | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gebouwen | 3.048 | 3.102 | 3.102 | 3.102 | 3.102 Wegen en bruggen | 4.451 | 4.610 | 4.621 | 4.623 | 4.622 Openbare verlichting | 352 | 536 | 536 | 536 | 536 Groen | 5.450 | 5.805 | 5.829 | 5.837 | 5.836 Riolering | 2.948 | 2.652 | 2.659 | 2.661 | 2.661 Totaal lasten onderhoud kapitaalgoederen | 16.249 | 16.705 | 16.747 | 16.759 | 16.757 Op basis van de huidige meerjarenbegroting is een bedrag van circa € 16,8 miljoen nodig voor het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen binnen de gemeente Zevenaar. 144 145 FINANCIERING Inleiding De uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie vindt plaats binnen de kaders zoals gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de daarbij behorende ministeriële regelingen. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De transparantie komt daarbij bijvoorbeeld tot uitdrukking in voorschriften voor een verplichte financieringsparagraaf in de begroting en in de jaarrekening. De risicobeheersing binnen de Wet fido richt zich op renterisico’s, kredietrisico’s, koersrisico’s en valutarisico’s.

Definitie van het begrip treasury: Het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. De doelstelling van de treasuryfunctie is dat deze uitsluitend de lokale publieke taak dient. De gemeente Zevenaar hanteert daarom als uitgangspunt dat er defensief en risicomijdend op de geld- en kapitaalmarkt opgetreden wordt. Binnen de financiële functie van de gemeente is het van belang het onderscheid te herkennen tussen de treasury- en de controlfunctie. Treasury zorgt voor de beschikbaarheid van geldmiddelen. De controlfunctie is juist belast met het toezicht en de bewaking van de aanwending ervan. Vanuit deze rollen is de focus bij treasury gericht op feitelijke in- en uitgaande kasstromen en die van de controlfunctie op de baten en lasten. In deze paragraaf staan voornamelijk de feitelijke kas- en financieringsstromen centraal.

Beleid Het beleid van de gemeente Zevenaar is gericht op:  Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities;  Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s;  Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities;  Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut. Beleidskaders Financiële verordening Gemeente Zevenaar 2026 (art. 212 GW) Treasurystatuut Gemeente Zevenaar 2018 GEMEENTEFINANCIERING Financieringsbehoefte De financieringspositie bepalen wij door het saldo van de boekwaarden van vaste activa en grondexploitaties ten opzichte van het totaal aan beschikbare financieringsmiddelen. De gemeente Zevenaar heeft een financieringstekort. Voor dit tekort verwachten wij in de komende jaren nieuwe geldleningen aan te trekken. In onderstaand overzicht is het verwachte verloop van de langlopende reeds bestaande geldleningen inclusief de nieuwe te verwachten geldleningen weergegeven.

Bedragen x € 1.000 Jaar Stand 31-12 Rente bedrag Rente in % 2026 119.964 2.979 2,48 2027 | 136.759 | 4.096 | 2,99 2028 | 153.529 | 4.803 | 3,13 2029 | 165.854 | 5.329 | 3,21 2030 | 161.019 | 5.399 | 3,35 Het gemiddelde rentepercentage is gebaseerd op de te betalen rente van de afgesloten geldleningovereenkomsten, vermeerderd met de geprognosticeerde rente voor nieuw aan te trekken leningen op basis van de financieringsbehoefte, gedeeld door het schuldrestant aan het einde van het jaar. Doordat ongeveer 80% van de huidige leningen voor een langere looptijd zijn afgesloten, fluctueert ons gemiddelde rentepercentage minder dan de huidige rentestand (zie ontwikkelingen onder kopje rente). De afgesloten leningen die voor een kortere looptijd zijn afgesloten (zogenaamde fixe leningen, welke aan het einde van de looptijd in één keer worden afgelost) hebben echter een zeer laag tot zelfs negatief rentepercentage en brengen daarmee het gemiddelde rentepercentage naar beneden. Het vrijvallen van deze leningen in de komende jaren, en het afsluiten van nieuwe leningen zullen met de huidige hogere marktrente het gemiddelde rentepercentage op termijn laten stijgen. Gezien de huidige renteontwikkelingen (zie verderop in deze paragraaf) en bovengenoemde situatie verwachten wij dat stijgende rentelasten de komende jaren hun invloed zullen hebben op de begroting.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zevenaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9a88101c-5f6a-4ac9-8072-c3d2b6286166?agendaItemId=264747c6-8e5b-41ff-aec5-b18fb936ad01