CConstaterende datZevenaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. 1311300 - Herindelingsontwerp

Raadsvergaderingen 16 november 2026, gemeente ZevenaarBij agendapunt: Z/26/519683 Herindelingsontwerp De Liemers20.305 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

OP WEG NAAR DE LIEMERS HERINDELINGSONTWERP VOOR DE REGULIERE SAMENVOEGING VAN DE GEMEENTEN DOESBURG, DUIVEN, WESTERVOORT EN ZEVENAAR PER 1 JANUARI 2029 1. | Herindelingsontwerp Kerkstraat 27, 6901 AA in Zevenaar Leigraafseweg 8, 6983 BP Doesburg Dorpsplein 1, 6931 CZ Westervoort Koning Willem-Alexanderplein 1, 6921 ES Duiven Versie: 15 september 2026 Met vertrouwen leggen de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar dit herindelingsontwerp voor. Daarmee zetten wij gezamenlijk een belangrijke stap op weg naar de nieuwe gemeente De Liemers, die op 1 januari 2029 van start gaat. Vanuit de overtuiging dat wij samen nóg sterker staan voor onze inwoners, ondernemers en maat- schappelijke organisaties, beschrijven wij in dit herindelingsontwerp de keuzes die daaraan ten grondslag liggen. Met ongeveer 95.000 inwoners ontstaat een krachtige en toekomstbestendige gemeente. Niet omdat groter een doel op zich is, maar omdat wij ervan overtuigd zijn dat de maatschappelijke opgaven waar wij voor staan vragen om een gezamenlijke aanpak. Vanuit één gemeente zijn wij beter in staat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te ondersteunen en hun belangen krachtig te vertegenwoordigen. De afgelopen jaren hebben wij gezamenlijk onderzocht wat de bestuurlijke toekomst van De Liemers vraagt.

Die verkenning heeft geleid tot een duidelijke conclusie: De Liemers functioneert al lang als één samenhangend gebied. Inwoners wonen, werken, ondernemen, leren en recreëren dagelijks over de huidige gemeentegrenzen heen. Ook opgaven op het gebied van wonen, zorg, economie, toerisme, bereikbaarheid, duurzaamheid en leefbaarheid houden zich niet aan gemeentegrenzen. Door deze opgaven vanuit één gemeente te benaderen, kunnen belangen beter in samenhang worden afgewogen en ontstaat ruimte om te investeren waar dat voor De Liemers als geheel het meeste oplevert. De herindeling is een middel om de bestuurs- en uitvoeringskracht van onze gemeenten duurzaam te versterken. Met één gemeentebestuur, één robuuste ambtelijke organisatie van ongeveer 1.000 medewerkers en een grotere financiële slagkracht ontstaat een gemeente die beter in staat is om kwalitatief goede dienstverlening te bieden, maatschappelijke voorzieningen op peil te houden en toekomstbestendige keuzes te maken. Tegelijkertijd versterkt de nieuwe gemeente haar positie binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en richting de provincie Gelderland en het Rijk. Daarmee ontstaat een krachtige partner die verantwoordelijkheid neemt voor de ontwikkeling van De Liemers én de regio als geheel.

De kracht van De Liemers ligt niet alleen in wat ons verbindt, maar juist ook in de verscheidenheid van onze steden, dorpen en wijken. Iedere plek in onze nieuwe gemeente kent een eigen geschiedenis, identiteit en gemeenschapszin. De herindeling doet daar geen afbreuk aan. Integendeel: zij biedt de mogelijkheid om de leefbaarheid, het voorzieningenniveau en het unieke karakter van iedere plaats duurzaam te behouden en verder te versterken. Bij de totstandkoming van dit herindelingsontwerp hebben wij inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, gemeenteraden, medewerkers en omliggende gemeenten actief betrokken. Hun ideeën, inzichten en ambities hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de visie op onze nieuwe gemeente en aan de keuzes die in dit herindelingsontwerp zijn gemaakt. Daarmee vormt dit document het resultaat van de gezamenlijke weg naar de nieuwe gemeente De Liemers. Die gezamenlijke weg heeft geleid tot een gedeelde ambitie die centraal staat in dit herindelingsontwerp: de vorming van een sterke, nabije en toekomstbestendige gemeente. Een gemeente die de identiteit en leefbaarheid van haar steden, dorpen en wijken behoudt en versterkt, de bestuurskracht en uitvoeringskracht van De Liemers duurzaam vergroot en als betrouwbare partner verantwoordelijkheid neemt voor de ontwikkeling van de regio.

Wij realiseren ons dat de weg naar de nieuwe gemeente De Liemers een intensief en ingrijpend proces is. Het vraagt veel van bestuurders, volksvertegenwoordigers, medewerkers en maatschappelijke partners. Juist daarom blijven wij, naast de voorbereiding van de nieuwe gemeente, onverminderd werken aan de maatschappelijke opgaven en de kwaliteit van onze dienstverlening. Met dit herindelingsontwerp leggen wij de basis voor de nieuwe gemeente De Liemers. Wij bouwen gezamenlijk aan een gemeente die de kracht van haar steden, dorpen en wijken verbindt, de eigenheid van iedere plek behoudt en versterkt en samen nóg sterker staat voor haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. “Samen nóg sterker vanuit de gemeente De Liemers” Namens de gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar. Rob Bats Arend van Hout (Waarnemend) burgemeester Doesburg Burgemee ster Westervoort Huub Hieltjes Lucien van Riswijk Burgemeester Duiven Burgemeester Zevenaar WOORD VOORAF 4. | Herindelingsontwerp 5. | Herindelingsontwerp In het eerste hoofdstuk van dit herindelings- ontwerp worden de kwaliteiten en identiteiten van de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar beschreven.

Daarbij wordt ingegaan op de karakteristieken van de vier gemeenten, hun gemeenschappen, landschappen en voorzieningen, én op de manieren waarop de gemeenten binnen De Liemers al met elkaar verbonden zijn. Het tweede hoofdstuk bevat de visie op de toekomst van de nieuwe gemeente De Liemers. Deze visie is opgebouwd rond de belangrijkste maatschappelijke thema’s en geeft richting aan de ontwikkeling van de nieuwe gemeente. Vervolgens wordt in het derde hoofdstuk stilgestaan bij de kaart, grenzen en naam van de nieuwe gemeente. Hierin wordt toegelicht hoe het grondgebied van De Liemers eruitziet, aan welke gemeenten het grenst en op welke wijze de naam De Liemers tot stand is gekomen. Het vierde hoofdstuk gaat in op de financiële gevolgen van de herindeling. Op basis van de herindelingsscan en de financiële actualisatie worden risico’s en aanbevelingen voor de nieuwe gemeente beschreven. De herindeling heeft ook gevolgen voor medewerkers en de inrichting van de ambtelijke organisatie. Daarom beschrijft het vijfde hoofdstuk de uitgangspunten voor personele waarborgen en de eerste richting voor de vorming van één nieuwe ambtelijke organisatie. In het zesde hoofdstuk wordt de voorgenomen herindeling getoetst aan de criteria uit het landelijke beleidskader gemeentelijke herindeling.

Daarbij wordt achtereenvolgens ingegaan op draagvlak, bestuurskracht, interne samenhang en nabijheid van bestuur, en regionale samenhang. Tot slot geeft het zevende hoofdstuk een doorkijk op het wettelijke fusieproces richting de start van de gemeente De Liemers per 1 januari 2029. Hierin worden de stappen van herindelingsontwerp naar herindelingsadvies en vervolgens naar wet beschreven, inclusief een chronologisch overzicht van de belangrijkste activiteiten in het vervolgproces. LEESWIJZER 7. | Herindelingsontwerp HERINDELINGSONTWERP | WAAROM HERINDELEN? | VOORGESCHIEDENIS- - Behouden en versterken van de leefbaarheid | - Najaar 2025: rapport Nu? Of Nooit! en het voorzieningenniveau in onze steden, | - Inwonersparticipatie over toekomst IN ÉÉN OOGOPSLAG | dorpen en wijken. | gemeente in Duiven, Westervoort en DE LIEMERS, SAMEN NÓG STERKER | - Krachtige partner in o.a. Groene | Doesburg. Metropoolregio | - 2025/2026: principebesluiten van de vier - Robuuste organisatie die opgewassen is | gemeenteraden. DE KRACHT VAN... | tegen forse opgaven. | - Juni 2026: inwonersparticipatie in - Kansen op gebied van wonen, zorg, | alle 17 steden, dorpen en wijken voor economie, bereikbaarheid, duurzaamheid en | herindelingsontwerp.

DOESBURG | DUIVEN | leefbaarheid door integrale aanpak binnen | - 16 november 2026: besluitvorming raden op - Stadsrechten sinds 1237 | - Drie dorpen met een sterke eigen identiteit: | gehele gebied. | herindelingsontwerp - Historische Binnenstad met tal van Rijks- en | Duiven, Groessen en Loo gemeentemonumenten | - Grootste aaneengesloten bedrijventerrein van - Vanuit historisch Hanzeverbond | Oost-Nederland, met ruim 250 hectare | DE FEITEN watergebonden en logistieke bedrijvigheid die | - Innovatieve bedrijvigheid in energie, logistiek | Gemeente | Inwoners | Oppervl. land (ha.) | Oppervl. water (ha.) | Raadszetels nu nog steeds van economische waarde is.

| en hoogwaardige technologie, gecombineerd | Doesburg | 11.172 | 1.156 | 140 | 15 - Een Containeroverslaghaven die | met een sterk lokaal MKB | Duiven | 24.856 | 3.388 | 131 | 19 weggebonden en watergebonden logistiek | - Groei werkgelegenheid sinds 2015 met 2,1% | Westervoort | 15.250 | 701 | 83 | 17 verbindt op duurzame wijze | per jaar: 18.730 banen | Zevenaar | 45.570 | 9.262 | 1.348 | 29 - Logistieke bedrijven zoals Kunhe en Nagel, | - Schutterijen en sterk verenigingsleven, met | Gezamenlijk | 96.848 | 14.507 | 1.702 | 80 Rotra en Albers | vier actieve schutterijen en duizenden leden - Toeristische aantrekkingskracht waardoor er | - Rijnstrangen en groen buitengebied, met hoge een gevarieerdere aantrekkelijke binnenstad | natuur- en landschappelijke waarden bestaat met horeca en unieke winkeltjes, | - Cultuurhistorie en erfgoed, met onder meer | FINANCIËN te denken valt aan: Streekmuseum, OV- en | de ‘Kathedraal van de Liemers’ in Groessen | VISIE OP DE TOEKOMST speelgoedmuseum, Internationaal befaamd | - Binnen Groene Metropoolregio aangewezen | 1. | Sterke steden, dorpen en wijken: eigen | - De nieuwe gemeente start vanuit een gezonde La Lique museum en het Zilvermuseum. | als grootschalige locatie voor buitenstedelijke | identiteit, gemeenschapszin en | financiële uitgangspositie.

- Watergebonden recreatie door ligging tussen | detailhandel | voorzieningen blijven herkenbaar. | - De gezamenlijke begroting is in de meerjaren- de Oude IJssel en de IJssel | 2. Ruimte om te wonen en te kiezen: | raming reëel en structureel sluitend. - Groot recreatieverblijf park van CapFun | betaalbaar en passend bouwen versterkt | - Het weerstandsvermogen van de vier ge- - Knooppunt tussen de Achterhoek en de | ZEVENAAR | vitale gemeenschappen. | meenten is in de minst risicovolle categorie A . Liemers. | - Een waterrijklandschap waar de Rijn ons land | 3. | Nabij bestuur en dienstverlening: | - Aandachtspunten zijn onder meer het sociaal binnenkomt en splitst (“kraan van Nederland”) | gebiedsgericht werken, korte lijnen en | domein, investeringen en harmonisatie van - Recreatiegebieden Bijland, Rhederlaag en | ruimte voor dorps-, wijk- en stadsraden. | belastingen. WESTERVOORT | Lathum | 4. Eén Liemerse kracht biedt kansen: | - Frictievergoeding begroot op circa - Poort van De Liemers, met een bijzondere | - Als grootste gemeente van de Liemers vervult | samen sterker op wonen, zorg, economie, | € 17,6 miljoen. ligging aan het water, de uiterwaarden en | Zevenaar bovendien een belangrijke regionale | bereikbaarheid, recreatie en duurzaamheid.

ecologisch waardevolle gebieden | functie op het gebied van winkelen, cultuur, | VERVOLG VAN HET PROCES - Infrastructurele sleutelpositie, als belangrijke | onderwijs, zorg en voorzieningen. | BESTUUR, ORGANISATIE EN PERSONEEL | 1. | 16 november 2026 besluitvorming raden op verbinding tussen De Liemers, Arnhem en de | - Veel logistieke bedrijven en toonaangevende | - Eén gemeentebestuur en één ambtelijke | herindelingsontwerp omliggende regio | ondernemingen in de maakindustrie | organisatie voor De Liemers. | 2. | 17 november 2026 - 12 januari 2027 - Netwerk van groenzones, speelplekken en | - 11 Schutterijen, 2 oranje verenigingen en een | - Samen met ál onze 1.000 medewerkers | zienswijzeperiode van 8 weken op plantsoenen door de wijken | bruisend verenigingsleven | bouwen we aan een robuuste organisatie. | herindelingsontwerp - Een lange geschiedenis als oudste dorp | - Een groot aantal voorzieningen voor buiten | - Dienstverlening blijft toegankelijk, | 3. | 15 maart 2026 besluitvorming raden op - Rijk cultureel erfgoed met onder meer vijf | en binnen sporters, twee zwembaden en een | betrouwbaar en nabij. | herindelingsadvies officiële rijksmonumenten | atletiekbaan | - Gebiedsgericht werken houdt oog voor wat | 4. | Na herindelingsadvies: via provincie, naar - Sterke gemeenschapszin met een herkenbare | - Rijke cultuurhistorie (ringovens, molens, land- | lokaal speelt.

| Minister van BZK, Raad van State, Tweede en dorpse identiteit | goederen) musea en de Turmac Cultuurfabriek | Eerste Kamer - Herkenbare lokale ontmoetingsplekken, zoals | 5. November 2028 herindelingsverkiezingen Zalencentrum Wieleman, die al generaties | 6. 1 januari 2029 start gemeente De Liemers lang een belangrijke sociale functie vervullen 8. | Herindelingsontwerp | 9. | Herindelingsontwerp INHOUDSOPGAVE Woord vooraf | 4 | 5 | Sterke organisatie met álle medewerkers | 42 5.1 | Personele waarborgen centraal tijdens herindeling | 42 Leeswijzer 7 | 5.2 | Drie uitgangspunten voor medewerkers | 42 5.3 | Personele waarborgen | 43 Herindelingsontwerp in één oogopslag | 8 | 5.4 | Rechtspositie van bijzondere functionarissen | 43 5.5 | Inrichting van de ambtelijke organisatie | 44 1 | Kwaliteiten en identiteit van de huidige gemeenten | 12 | 5.6 | Uitgangspunten voor de ambtelijke organisatie | 44 Gemeenten in beeld | 12 | 5.7 | Groei naar één organisatie in een realistisch tempo | 45 Voorgeschiedenis & Totstandkoming | 13 Regionale samenhang | 13 | 6 | Toetsing aan beleidskader | 46 Gemeente de gemeente Doesburg | 14 | 6.1 | Vier criteria zijn leidend | 46 Gemeente Duiven | 16 | 6.2 Draagvlak | 46 Gemeente Westervoort | 19 | 6.3 Bestuurskracht | 49 Gemeente Zevenaar | 21 | 6.4 | Interne samenhang en nabijheid van bestuur | 50 Sociaal Demografische Kenmerken | 24 | 6.5 |

Regionale samenhang | 51 2 | Visie op gemeente De Liemers: krachtig & nabij | 25 | 7 | Doorkijk op wettelijk fusieproces | 54 2.1 | De kracht van schaal & de waarde van nabijheid | 26 | 7.1 | Van herindelingsontwerp naar herindelingsadvies | 54 2.2 | Sterke kernen & samen verbonden | 27 | 7.2 | Van herindelingsadvies naar wet | 54 2.3 | Ruimte om te wonen & ruimte om te kiezen | 28 2.4 | Sterke voorzieningen & kansen voor iedereen | 29 2.5 | Dienstverlening toegankelijk & nabij | 30 2.6 | Toeristische & recreatieve trekpleister | 30 | Bijlage A: Maatschappelijk logboek 2.7 | Sterk financieel fundament & economische kansen | 31 2.8 | Leefomgeving met oog voor natuur, klimaat & duurzaamheid | 32 | Bijlage B: Herindelingsscan incl.

bijlage B1 Addendum op herindelingsscan en 2.9 | Visie & ambities vertalen in beleid & in Investeringsagenda | 33 | bijlage B2 onderzoek scan kapitaalgoederen Bijlage C: Ronde buurgemeenten 3 | De grenzen en kaart van gemeente De Liemers | 34 3.1 | De nieuwe gemeente op de kaart | 34 | Bijlage D: Proces naam 3.2 | Naam van de nieuwe gemeente: De Liemers | 34 | Bijlage E: Nu of Nooit? Bijlage F: Financiële analyse bij Nu of Nooit? 4 | Gezonde financiële uitgangspositie | 36 Conclusies | 37 | Bijlage G: Eindrapport burgeradviesraad Doesburg Aanbevelingen | 40 | Bijlage H: Rapport inwonersconsultatie Doesburg Bijlage I: Eindrapportage onderzoek toekomstscenario’s Duiven Bijlage J: Eindrapportage inwonersonderzoek Duiven Bijlage K: Rapport inwonersraadpleging Duiven Bijlage L: Rapport inwonersraadpleging Westervoort GEMEENTEN IN BEELD Dit hoofdstuk zoomt in op de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar. Aan de hand van zowel inhoudelijke beschrijvingen als cijfermatige gegevens wordt inzicht geboden in hun specifieke kenmerken, sterke punten en identiteit. Tegelijk wordt gekeken naar de relatie en samenhang tussen de vier gemeenten. De nieuwe gemeente telt ongeveer 95.000 inwoners en wordt daarmee de vijfde grootste gemeente van de provincie Gelderland op basis van inwoneraantal.

De beschouwing is gebaseerd op bestaande bronnen, waaronder kerncijfers en beleids- en visiedocumenten. Deze informatie is aangevuld met inzichten uit eerdere analyses, zodat een solide en goed onderbouwd vertrekpunt ontstaat voor de verdere uitwerking in dit document. VOORGESCHIEDENIS & TOTSTANDKOMING De vier gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar zijn gelegen in de provincie Gelderland. Daarnaast maken de gemeenten deel uit van de Liemers. De Liemers is een streek in de provincie Gelderland, ten zuidoosten van Arnhem, globaal omringd door rivieren als de IJssel, de Oude IJssel en de Rijn, en ten westen van de Duitse grens. Ook maken de gemeenten ieder afzonderlijk deel uit van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Het afgelopen decennium hebben de gemeenten verschillende onderzoeken laten uitvoeren naar hun bestuurlijke toekomst. Deze onderzoeken vormden een directe aanleiding om één Liemerse gemeente serieus te overwegen. REGIONALE SAMENHANG De Liemers is een historische regio in Gelderland, bestaande uit onder andere de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar. Van oudsher werd het gebied gevormd door nederzettingen langs de rivieren, waar handel, landbouw en kleiwinning floreerden. De inwoners van de Liemers delen een regionale identiteit, geworteld in de historie en het landschap.

Hoewel de gemeenten elk hun eigen karakter hebben, vormen ze samen een diverse regio met zowel stadse delen als uitgestrekt landelijk gebied. De gemeente Zevenaar vervult binnen de Liemers een duidelijke centrumfunctie met stedelijke voorzieningen. De gemeente Doesburg onderscheidt zich door haar historische binnenstad en stedelijke signatuur. De gemeente Westervoort kent eveneens een kleinschalig stedelijk karakter, terwijl Duiven zich kenmerkt door dorpse gebieden. Duiven en Westervoort combineren daarnaast bedrijvigheid en woonwijken met goede verbindingen naar Arnhem en de rest van de regio. Inwoners in de verschillende gemeenten bewegen zich in de regio: mensen werken en winkelen ook in een andere gemeente dan zij wonen en maken gebruik van voorzieningen zoals sportverenigingen of culturele evenementen buiten hun gemeentegrenzen. Naast verwevenheid van inwoners treffen de gemeenten elkaar in verschillende gemeenschappelijke regelingen, waarbinnen zij in sommige gevallen een subregio vormen. Deze gemeenschappelijke regio’s zijn: • Gemeenschappelijke Regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen; • Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Centraal Gelderland; • Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg; • Omgevingsdienst Groene Metropool; • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland- Midden; • Vervoersorganisatie Regio Arnhem Nijmegen; • De Liemerse Ambassade.

Ook werken de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar samen op het gebied van ICT met een Regionale ICT Dienst, evenals Regionale Sociale Dienst, beiden vertegenwoordigd binnen de Samenwerking de Liemers en hebben de gemeenten Westervoort en Duiven één ambtelijke organisatie; 1Stroom. Samen met de gemeente Montferland werken de gemeenten Zevenaar en Duiven samen op het gebied van onderwijshuisvesting (GHRVOL). Daarnaast neemt de gemeente Zevenaar samen met de gemeente Montferland deel aan Reinigingsdienst De Liemers. Verder hebben alle vier de gemeenten zich aangesloten bij de Woondeal 2.0 regio Arnhem- Nijmegen, met als doel het woningtekort gezamenlijk aan te pakken. Op Europees en grensoverschrijdend niveau werkt Doesburg onder meer samen binnen de Euregio Rijn-Waal. 1 | KWALITEITEN EN IDENTITEIT VAN DE HUIDIGE GEMEENTEN 13. | Herindelingsontwerp12. | Herindelingsontwerp In de gemeente Doesburg wordt gestreefd naar | houden van de stad voor jongeren. GEMEENTE DOESBURG | een integrale benadering waarbij leefomgeving en gezondheid in samenhang worden gezien. | De wijken kennen verschillende profielen met wisselend relatief veel (sociale) huur- Mobiliteit en economie | of koopwoningen.

De relatief grote sociale De gemeente Doesburg is gelegen aan de | woningvoorraad is een belangrijke kracht voor IJssel, met bereikbaarheid via de provinciale | betaalbaarheid, maar hangt samen met een wegen richting de A348 en verbindingen | grotere vraag naar voorzieningen in het sociaal met omliggende dorpen en steden. In de | domein. De gemeente Doesburg zet in op het mobiliteitsvisie van de gemeente is te zien dat | vormen van een basis voor plezierig wonen, het college inzet op goede bereikbaarheid, | werken en ontspannen. Er wordt gewerkt aan meer verkeersveiligheid in de stad, duurzame | aantrekkelijke woonlocaties met aansluitende mobiliteit en verbetering van de parkeersituatie. | voorzieningenniveaus op de variërende behoeften van inwoners. Inwoners van de gemeente Doesburg werken De gemeente Doesburg is een stad met een | Leefbaarheid/sociaal domein | veelal buiten gemeentegrenzen. Daardoor | Groen en landschap eigen karakter, sterke gemeenschap en | Doesburg is een hechte woongemeente, waar | trekken forenzen dagelijks de stad uit, richting | De ligging van de gemeente Doesburg aan de rijke geschiedenis. De gemeente Doesburg | korte afstanden en een actief verenigingsleven | Arnhem of Doetinchem. | IJssel en de Oude IJssel, als onderdeel van de bestaat uit de stad Doesburg onderverdeeld | een rol spelen.

Daardoor worden signalen en | Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, in 7 buurten. In totaal omvat de gemeente | behoeften snel opgepakt. Dit vraagt, gezien de | De economie van de gemeente Doesburg is | bepaalt het karakter van de gemeente. Rivieren, een oppervlakte van 1.296 hectare, waarvan | beperkte middelen en capaciteit, om duidelijke | sterk geïnspireerd door toeristische activiteiten | uiterwaarden en parken sluiten direct aan 1.156 hectare land en 140 hectare water. | prioritering. De Doesburgse demografische | en lokale economie. Recreatie en toerisme zijn | op de bebouwing en vormen samen met de De gemeente Doesburg is van oudsher een | ontwikkeling toont een sterke vergrijzing, | belangrijke pijlers voor de gemeente. | vestingwerken een belangrijk onderdeel van vestingstad en was lid van het Hanzeverbond. | krimpende beroepsbevolking en een groei aan | het landschap. De Hoge Linie, Lage Linie en de Er is veel historische rijkdom, wat terug te zien | eenpersoonshuishoudens.

| De economische kracht van de gemeente | IJssellinie vertellen het verhaal van de gemeente is in de compacte historische binnenstad met | Doesburg zit in kleinschaligheid: lokale | Doesburg als historische vestingstad en zijn de grachtenstructuur, monumentale gevels | In het sociaal domein wordt ingezet op; gelijke | ondernemers, ambacht en gastvrijheid bepalen | tegenwoordig ook waardevolle groene en en een herkenbaar stratenpatroon. Verder | kansen op gezondheid, leefbare buurten | het karakter. Tegelijk ligt hier een opgave om | ecologische gebieden. kent de gemeente Doesburg diverse musea en | en sociale cohesie en zelfredzaamheid en | de economie toekomstbestendig te maken heeft het een levendig centrum. | meedoen. Daarnaast ligt de focus op het | en jongeren en werkgelegenheid aan de stad | Groen en landschap zijn daarmee niet alleen creëren van ontmoetingsplekken in de wijken. | te blijven verbinden. Daarnaast zijn bedrijven | ruimtelijke kwaliteiten, maar ook dragers van de De gemeente gaat uit van eigen regie van | onmisbaar voor de gemeente Doesburg als | cultuurhistorische identiteit van de gemeente inwoners. Zij stimuleert dat mensen samen | voormalige vestingstad en Hanzestad. | Doesburg.

In combinatie met de monumentale met hun netwerk oplossingen vinden, met | binnenstad en de rijke Hanzegeschiedenis – de ondersteuning die dichtbij, begrijpelijk en | Wonen | gemeente Doesburg is sinds 1447 Hanzestad toegankelijk is en gericht op het versterken van | De gemiddelde huishoudgrootte in de | – bepalen zij de aantrekkingskracht van de eigen kracht. | gemeente Doesburg is relatief klein en | gemeente. Deze historische identiteit komt afgenomen in de laatste jaren. Daarnaast | ook tot uiting in de grote aandacht voor heeft de gemeente een gemiddeld aantal | monumentenzorg en het behoud van het De gemeente Doesburg… | • …telt meer dan 158 rijksmonumenten, | samenwonende huishoudens en een gemiddeld | cultuurhistorisch erfgoed. • …ontving in het jaar 1237 stadsrechten, wat | 243 gemeentelijke monumenten en een | aantal alleenstaande huishoudens. het één van de oudste steden van Nederland | rijksbeschermd stadsgezicht. Er zijn goed | Vrije tijd, cultuur en levendigheid maakt. | behouden vestingwerken naar ontwerp van | Er is een grote vraag naar wonen met zorg. Er | Er valt veel te ontdekken en te beleven in de • …maakte vanaf 1447 deel uit van | Menno van Coehoorn. | is daarom blijvende aandacht voor mensen | gemeente Doesburg.

De historische binnenstad het Hanzeverbond, een netwerk van | • …wordt gekenmerkt door een bijzondere | met een lager inkomen, statushouders en | van de gemeente Doesburg heeft een groot handelssteden rond de Noordzee en Oostzee. | ligging middenin Gelderland, langs de grenzen | vluchtelingen. Daarnaast wordt ingespeeld op | aanbod van voorzieningen, zoals winkels, • …is uitgegroeid tot een gemeente van 11.172 | van de Veluwe, de Achterhoek en Arnhem- | de groeiende groep ouderen door passende | horeca en musea. Dit maakt dat de gemeente inwoners, verdeeld over 5.423 huishoudens. | Nijmegen, en de verbinding met het water van | woonvormen beschikbaar te stellen, met | Doesburg een belangrijke recreatieve gemeente de Oude IJssel en de Gelderse IJssel. | tegelijkertijd aandacht voor het aantrekkelijk | is voor inwoners uit omliggende gemeenten. 14. | Herindelingsontwerp | 15. | Herindelingsontwerp GEMEENTE DUIVEN De gemeente Duiven… • …telt op 1 januari 2026 24.856 inwoners, verdeeld over 10.937 huishoudens. • …heeft een gebied van 3.519 hectare. • …ontstond in 1813 toen de dorpen Duiven, Loo en Groessen voor het eerst samen één bestuurlijke eenheid vormden onder de naam ‘Bürgermeisterey Duven’ onder Pruisisch bestuur. • …is in juni 1816 toegevoegd aan het Koninkrijk der Nederlanden. • …kent gebieden met hoge archeologische waarden, zoals Groessen.

• …is uitgegroeid van een overwegend agrarische gemeenschap tot een gemeente met een mix van wonen, bedrijvigheid en regionale voorzieningen. • …heeft een rijke cultuur met onder andere de schuttersfeesten. Leefbaarheid/sociaal domein Binnen de gemeente Duiven staan leefbaarheid en sociale samenhang centraal. Door landelijke opgaven als vergrijzing en complexer wordende hulpvragen zet de gemeente Duiven in op lange termijn investeringen in het sociaal domein. Het sociaal domein wordt gezien als één van de drie grote opgaven. De uitdaging voor de komende jaren is om het sociaal domein toekomstbestendig te maken en de sociale basis te versterken. Uitgangspunten waar de gemeente aan werkt zijn: normaliseren, zelfredzaamheid bevorderen, ondersteuning passend en dichtbij, maatwerk indien nodig en toekomstbestendigheid. De gemeente Duiven wil wijken en dorpen creëren waar mensen elkaar helpen, vroegtijdig wordt ondersteund en inwoners zo veel mogelijk eigen regie kunnen houden op hun leven. Mobiliteit en economie De gemeente Duiven heeft een strategische ligging langs de A12 en de A15, en nabij de A18 en Arnhem. Daarnaast zijn er goede regionale en internationale verbindingen voor wegverkeer en het openbaar vervoer.

De gemeente ziet bereikbaarheid als randvoorwaarde voor een sterk economisch klimaat en richt zich om deze reden op duurzame mobiliteit via een mobiliteitsplan, met aandacht voor de fietsinfrastructuur, verkeersveiligheid en het versterken van OV-knooppunten. De gemeente Duiven heeft het grootste aaneengesloten bedrijventerrein van Oost- Nederland (met meer dan 250 hectare). Het biedt een thuis voor innovatieve bedrijven die actief zijn in sectoren als energie, logistiek en hoogwaardige technologie. Daarbij gaat het zowel om internationaal opperende (beursgenoteerde) bedrijven als om lokale MKB-(familie)bedrijven. Bovendien is Duiven de aangewezen locatie binnen de Groene Metropoolregio voor grootschalige buitenstedelijke detailhandel. De werkgelegenheid in Duiven ontwikkelt zich positief. Sinds 2015 groeit het aantal banen met gemiddeld 2,1 procent per jaar. De groei is daarmee steviger dan het landelijke gemiddelde. In totaal zijn er 18.730 banen in de gemeente Duiven. Dat is aanmerkelijk meer dan de eigen beroepsbevolking. Tegelijkertijd is er aandacht voor maat- schappelijke ontwikkelingen in de agrarische sector en wordt er gestreefd naar een balans tussen economische ontwikkeling, natuur, biodiversiteit, klimaat en het behouden van een sterke lokale economie en voorzieningen in het centrum.

Wonen Wonen is, samen met het sociaal domein en duurzaamheid, een van de meest urgente thema’s in de gemeente Duiven. De focus ligt op bouwen naar behoefte, waarbij aandacht wordt geschonken aan een goede leefomgeving en sociale samenhang in de nieuwe wijken. De opgave is gericht op het realiseren van bestaande plannen en het onderzoeken van extra locaties. De gemeente Duiven stuurt op een gedifferentieerd en betaalbaar woningaanbod, zodat starters, gezinnen en senioren in de eigen gemeente terecht kunnen. Hierbij ligt de focus op verduurzaming en toekomstbestendige wijken. Daarnaast brengt de historie als vestingstad en Hanzestad, door een groot aantal monumenten en gebouwen zoals de Martinikerk, De Waag en Het Arsenaal de binnenstad tot leven. Dit maakt het bruisend en levendig. In de gemeente Doesburg wordt er volop ingezet op kwaliteitstoerisme en toegankelijke natuurrecreatie. Andere speerpunten zijn de verbinding tussen stad, land en water en de rol van inwoners als ambassadeurs. De gemeente Doesburg heeft een ruim aanbod aan cultuur. De kracht van de gemeente Doesburg - Stadsrechten sinds 1237 - Historische Binnenstad met tal van Rijks- en gemeentemonumenten - Vanuit historisch Hanzeverbond watergebonden en logistieke bedrijvigheid die nu nog steeds van economische waarde is.

- Een Containeroverslaghaven die weggebonden en watergebonden logistiek verbindt op duurzame wijze - Logistieke bedrijven zoals Kunhe en Nagel, Rotra en Albers - Toeristische aantrekkingskracht waardoor er een gevarieerdere aantrekkelijke binnenstad bestaat met horeca en unieke winkeltjes, te denken valt aan: Streekmuseum, OV- en speelgoedmuseum, Internationaal befaamd La Lique museum en het Zilvermuseum. - Watergebonden recreatie door ligging tussen de Oude IJssel en de IJssel - Groot recreatieverblijf park van CapFun - Knooppunt tussen de Achterhoek en de Liemers. De eerste indruk van de gemeente Duiven maakt duidelijk dat de kracht van de gemeente Duiven ligt in de combinatie van de dorpenstructuur, strategische ligging in de Liemers en de brede oriëntatie op de regio Arnhem-Nijmegen. De gemeente Duiven is een ambitieuze en dorpse gemeente in de Liemers. Het kent drie dorpen: Duiven, Groessen en Loo, en globaal gelegen tussen de N338 en het rivierenlandschap. De gemeente kent een sterke dorpsidentiteit met veel dagelijkse voorzieningen binnen handbereik. 16. | Herindelingsontwerp 17. | Herindelingsontwerp Tevens bestaat er behoefte aan een flexibele | Daarnaast lopen er verschillende fiets- en schil van woningen om de grote groep van | wandelroutes door de gemeente Duiven.

Deze | GEMEENTE WESTERVOORT spoedzoekers, waaronder arbeidsmigranten, te | versterken de sociale cohesie en levendigheid kunnen huisvesten. | van het dorp. Het centrum van het dorp Duiven ontwikkelt zich verder als dagelijks Bij de plannen voor de woningbouwopgave | ontmoetingspunt met winkels en voorzieningen. wordt rekening gehouden met het verschillende karakter van de dorpen Duiven, Groessen en | De ‘Kathedraal van de Liemers’ is een Loo, waarin de uitbreiding van het dorp Duiven | rijksmonument gelegen in Groessen. Vanwege een andere dynamiek heeft dan de meer lan- | zijn omvang en stijlkenmerken is het een delijke setting van de dorpen Groessen en Loo. | bezienswaardigheid in de regio. | De gemeente Westervoort is een dorpse | Leefbaarheid/sociaal domein gemeente met een grootstedelijk karakter | De gemeente Westervoort is een vitale, sterk Groen en landschap | en een goede verbinding tot omliggende | onderling verbonden, sociale gemeenschap De gemeente Duiven maakt deel uit van het | De kracht van de gemeente Duiven | gebieden en voorzieningen. Er is een sterk | met een uitgebreid en actief verenigingsleven. Liemerse landschap, met rivieren, uiterwaarden | - Drie dorpen met een sterke eigen identiteit: | verbonden sociale gemeenschap en een | Inwoners zijn actief als vrijwilliger of mantel- en agrarisch gebied in en rond de drie dorpen.

| Duiven, Groessen en Loo | aantrekkelijke leefomgeving. Daarnaast biedt | zorger, en voorzieningen als wijkcentra en Het Rijnstrangengebied (in de gemeenten | - Grootste aaneengesloten bedrijventerrein van | de gemeente zelf ook veel voorzieningen. | sportaccommodaties dienen als ontmoetings- Zevenaar en Duiven) is van grote ecologische | Oost-Nederland, met ruim 250 hectare | Het landschap van de gemeente Westervoort | plek voor jong en oud. Het dorpse karakter heeft waarde met een grote biodiversiteit. Het biedt | - Innovatieve bedrijvigheid in energie, logistiek | bevindt zich op de splitsing van de Rijn en | een duidelijk sociaal netwerk van scholen plek aan een veelheid van waardevolle flora en | en hoogwaardige technologie, gecombineerd | de IJssel met uiterwaarden. De gemeente | en (sport)verenigingen. Ook dragen de aan- fauna. De gemeente Duiven heeft daarnaast | met een sterk lokaal MKB | Westervoort ligt bij Arnhem en wordt gezien | wezigheid van veel groen in de openbare ruimte duidelijke ambities om de natuurwaarden in het | - Groei werkgelegenheid sinds 2015 met 2,1% | als ‘De poort van de Liemers’. De gemeente | en de ligging van de gemeente Westervoort aan zogenoemde tussengebied tussen Westervoort | per jaar: 18.730 banen | werkt intensief samen met buurgemeenten | de uiterwaarden van Rijn en IJssel bij aan een en Duiven te versterken.

| - Schutterijen en sterk verenigingsleven, met | en regionale partners in de Liemers en rond | schone, veilige en gezonde leefomgeving. vier actieve schutterijen en duizenden leden | Arnhem. In en om de dorpen zelf zijn parken, singels | - Rijnstrangen en groen buitengebied, met hoge | De gemeente zet in op een stevige sociale en groene stroken duidelijk zichtbaar. Dit | natuur- en landschappelijke waarden | basis zodat alle inwoners mee kunnen doen. zorgt voor een aantrekkelijke leefomgeving | - Cultuurhistorie en erfgoed, met onder meer | De gemeente Westervoort… | De gemeente heeft hier een grote uitdaging voor bewoners en bedrijven, die dit weten te | de ‘Kathedraal van de Liemers’ in Groessen | • …is waarschijnlijk het oudst vermelde dorp | gelet op de toenemende vergrijzing en de waarderen. Klimaatadaptatie en biodiversiteit | - Binnen Groene Metropoolregio aangewezen | in de Liemers. Het werd al genoemd in een | bevolkingssamenstelling van de gemeente krijgen de nadruk, vergroening van de openbare | als grootschalige locatie voor buitenstedelijke | document uit 726. | Westervoort. Indien dit niet voldoende is om ruimte moet samengaan met het behoud van | detailhandel | • …groeide explosief na de aanwijzing van | inwoners te helpen biedt de gemeente een de landschappelijke kwaliteit. | Westervoort en Duiven als groeikern van | vangnet.

Uitgangspunten waar de gemeente Arnhem, in het begin van de jaren zeventig en | binnen het sociaal domein aan werkt zijn: Vrije tijd, cultuur en levendigheid | tachtig van de twintigste eeuw. | normaliseren, zelfredzaamheid bevorderen, De dorpen kennen een rijk en actief | • …heeft per 1 januari 2026 15.250 inwoners, | ondersteuning passend en dichtbij, maatwerk verenigingsleven en veel sportieve en culturele | verdeeld over 6.838 huishoudens. | indien nodig en toekomstbestendigheid. activiteiten. Er zijn vier actieve schutterijen in | • …beschikt over een gebied van 7,84 km2, wat de gemeente, waarvan duizenden inwoners | het qua oppervlakte de kleinste gemeente van | Mobiliteit en economie lid zijn. De gemeente biedt bovendien plaats | Nederland maakt. | De dagelijkse mobiliteit in de gemeente aan grootschalige activiteiten, zoals het | • …is een dorp met een stedelijk karakter. | Westervoort wordt sterk bepaald door Gelders kampioenschap indoorvendelen of | • …wordt gekenmerkt door de beslissende rol | de ligging aan de rand van Arnhem en de het Gelders federatief schuttersconcours. | van water in de ontwikkeling. Met name de | goede verbinding binnen de regio door Ook op sportgebied is de gemeente actief. | Rijn en de IJssel zijn van oudsher van grote | snelwegen en openbaar vervoersnetwerken.

Bijvoorbeeld met de organisatie van het | invloed geweest op de inrichting van het | Tegelijkertijd kent de gemeente Westervoort wereldkampioenschap korfbal in sporthal | landschap. Dit is terug te zien in de naam: een | mobiliteitsuitdagingen, onder meer door Triominos. | voorde duidt op drassig land. | doorgaand verkeer, druk op de doorstroming en de effecten van files op de A12 op het lokale wegennet. 18. | Herindelingsontwerp | 19. | Herindelingsontwerp Inwoners hebben daarmee het gemak van | De gemeente streeft naar het beperken van de stad dichtbij. Veel inwoners zijn forens, en | de negatieve effecten van luchtkwaliteit en | GEMEENTE ZEVENAAR reizen voor werk en onderwijs naar Arnhem, | geluidsbelasting op de gezondheid van inwo- Nijmegen of verder. Het lokale wegennet kent | ners. Hierbij verbinden ze de groene leefom- goede routes voor verkeer te voet, fietsverkeer, | geving aan andere maatschappelijke kwesties. openbaar vervoer en autoverkeer. Daarnaast heeft het dorp zelf vooral een kleinschalig | Vrije tijd, cultuur en levendigheid voorzieningen- en werkgelegenheidsaanbod. | Het verenigingsleven, sportclubs, scholen en lokale evenementen zijn sterk aanwezig in de De gemeente Westervoort wil de lokale | gemeente Westervoort. Sportparken, gymzalen, economie versterken, door in te zetten op | kerkelijke centra en buurtaccommodaties samenwerking met omliggende regio’s.

| worden intensief gebruikt voor zowel Voor een versterking van de economie | georganiseerde sport en cultuur als voor van de gemeente wordt gewerkt aan de | laagdrempelige buurtactiviteiten. Het centrum, gebiedsontwikkeling van het centrum. | met winkels, horeca en het gemeentehuis dient Daarnaast is de gemeente Westervoort | als dagelijkse ontmoetingsplek. aangesloten bij de Liemerse Economische Visie. Het rijke cultureel erfgoed van de gemeente Wonen | Westervoort, met bijvoorbeeld vijf officiële rijks- De gemeente Westervoort is een goede | monumenten, en overblijfselen van het agra- plek om te wonen, werken en leven. Het | risch en industrieel erfgoed dragen bij aan de grootste deel van de ruimte wordt ingenomen | onderscheidende identiteit van de gemeente. door woonwijken met grondgebonden | Ook de kracht van het water speelt een belang- eengezinswoningen en enkele appartementen | rijke rol in de kwaliteit en samenhang van het rond het centrum. In de groeiperiode in de | landschap. Om deze reden wordt het erfgoed, jaren ’70 en ’80 is de gemeente Westervoort | in samenwerking met het erfgoedcentrum van | De gemeente Zevenaar is een uitgestrekte, | De gemeente Zevenaar… in korte tijd qua inwoneraantal en woningen | onder andere de Achterhoek en de Liemers, | grotendeels landelijke gemeente in de | • … kent een uitgestrekt en uniek verdubbeld.

In deze periode zijn in de | beschermd, in stand gehouden en wordt | Liemers. Het heeft een bruisend stadscentrum | rivierenlandschap dat door de eeuwen heen is gemeente Westervoort vooral woningen voor | het gebruikt als inspiratiebron bij nieuwe | en twaalf unieke dorpen. Door de van oor- | gevormd door de invloed van water, natuur en gezinnen in het lagere koopsegment en de | ontwikkelingen in de omgeving. | sprong strategische ligging aan het water | mensen. sociale huursector gebouwd. De gemeente | kent de gemeente een zeer lange bewonings- | • …heeft per 1 januari 2026 45.570 inwoners, Westervoort is een aantrekkelijke gemeente | geschiedenis, waarvan de sporen ver terug- | verdeeld over 20.924 huishoudens voor gezinnen met meerpersoonshuishoudens | De kracht van de gemeente Westervoort | gaan in de tijd. Vanuit die basis heeft de | • …was als gebied de grens van het Romeinse met een lager inkomen. De gemeente streeft | - Poort van De Liemers, met een bijzondere | gemeente Zevenaar zich ontwikkeld tot de | rijk en staat op de werelderfgoedlijst van nu naar een goede mix van betaalbare huur- | ligging aan het water, de uiterwaarden en | economische, maatschappelijke en voor- | UNESCO. en koopwoningen voor met name jongeren, | ecologisch waardevolle gebieden | zieningenkern van de Liemers.

Met haar | • …kent een uitgestrekt grondgebied van ouderen en één- en tweepersoonshuishoudens. | - Infrastructurele sleutelpositie, als belangrijke | bruisende stadscentrum, sterke bedrijvig- | 10.610 hectare. verbinding tussen De Liemers, Arnhem en de | heid, regionale voorzieningen en twaalf Groen en landschap | omliggende regio | karaktervolle dorpen vervult Zevenaar een Het beeld van de gemeente Westervoort wordt | - Netwerk van groenzones, speelplekken en | centrale rol voor inwoners, ondernemers en | Leefbaarheid/sociaal domein sterk bepaald door de ligging ten noorden | plantsoenen door de wijken | bezoekers uit de wijde omgeving. van de Rijn, oostelijk van de IJssel en de | - Een lange geschiedenis als oudste dorp | De gemeente Zevenaar wordt gekenmerkt door aanwezigheid van uiterwaarden, kleiputten | - Rijk cultureel erfgoed met onder meer vijf | Als centrumgemeente van de Liemers vervult | een krachtige stad, omringd door karaktervolle en dijken. Direct buiten de bebouwde kom | officiële rijksmonumenten | Zevenaar een belangrijke rol op het gebied | dorpen en een afwisselend rivieren- en liggen ecologisch waardevolle gebieden, die | - Sterke gemeenschapszin met een herkenbare | van wonen, werken, voorzieningen, cultuur, | cultuurlandschap. De combinatie van stedelijke ruimte bieden voor rust en recreatie.

Binnen de | dorpse identiteit | recreatie en regionale samenwerking. Juist | voorzieningen, vitale dorpen en groene open gemeente Westervoort loopt een netwerk van | - Herkenbare lokale ontmoetingsplekken, zoals | de combinatie van stad, dorpen, water, | gebieden vormt een evenwichtig geheel en groenzones, speelplekken en plantsoenen door | Zalencentrum Wieleman, die al generaties | landschap en economie maakt Zevenaar tot | geeft de gemeente Zevenaar zijn herkenbare de wijken. | lang een belangrijke sociale functie vervullen | een aantrekkelijke en veelzijdige gemeente. | identiteit en maakt het een gemeente waar mensen graag leven. 20. | Herindelingsontwerp | 21. | Herindelingsontwerp De gemeente Zevenaar werkt aan een prettige, gezonde en sociale leefomgeving. De gemeente stimuleert een actieve leefstijl, versterkt lokale netwerken en ondersteunt initiatieven die bijdragen aan gezondheid, participatie en leefbaarheid. Wat de gemeente Zevenaar hierin bijzonder maakt, is de kracht van haar gemeenschap: verenigingen, schutterijen, vrijwilligers en culturele organisaties vormen een stevig fundament waarop inwoners elkaar ontmoeten, helpen en samen activiteiten organiseren. De gemeente Zevenaar kent een uitzonderlijk rijk verenigingsleven.

Met één van de grootste concentraties schutterijen van Nederland, een breed palet aan sport- verenigingen en vele vrijwilligersinitiatieven beschikt de gemeente over een sterke sociale infrastructuur. Deze netwerken dragen bij aan ontmoeting, gezondheid, participatie en de leefbaarheid in stad en dorpen. Deze gemeenschapskracht helpt de gemeente Zevenaar om landelijke opgaven op te pakken, de samenwerking binnen het sociaal domein te verbeteren en te bouwen aan een duurzaam en toekomstbestendig sociaal beleid. Mobiliteit en economie De gemeente Zevenaar ligt op een strategisch knooppunt van A12, toekomstige A15, spoor en water. De strategische ligging aan de Duitse grens en tussen de economische assen Arnhem- Nijmegen, de Achterhoek en het Ruhrgebied maakt Zevenaar tot één van de belangrijkste logistieke en economische knooppunten van Oost-Nederland. Deze ligging ondersteunt de ontwikkeling van wonen, werken en ondernemen. De gemeente werkt aan een duurzaam mobiliteitsnetwerk, een autoluw centrum en sterke fiets- en wandelverbindingen. Op economisch vlak onderscheidt Zevenaar zich door een sterke combinatie van logistiek, maakindustrie en ondernemerschap. Met 7Poort als belangrijk regionaal knooppunt en een lange geschiedenis van industrie, waaronder de baksteenindustrie langs de rivier, biedt de gemeente werkgelegenheid voor zowel regionale als lokale arbeidskrachten.

Het buitengebied biedt ruimte voor landbouw, recreatie en landschap, terwijl in de binnenstad de focus ligt op een aantrekkelijk aanbod van winkels, horeca, cultuur en dienstverlening. Wonen De gemeente Zevenaar streeft naar een passend thuis voor iedereen. Wat de gemeente Zevenaar hierin uniek maakt, is de combinatie van een krachtige stad, karaktervolle dorpen en een strategische ligging tussen A12, toekomstige A15, Betuweroute en het rivierenlandschap. Deze positie maakt de gemeente aantrekkelijk voor nieuwe bewoners én biedt ruimte voor groei. De groeiambitie richt zich vooral op de stedelijke zone tussen A12 en Betuweroute, met drie hoofdlocaties: Spoorzone, A12 zone en Zevenaar Oost. Tot 2040 worden 4.000– 6.000 woningen voorzien, met aandacht voor betaalbaarheid, doorstroming en duurzame verdichting. Tegelijkertijd worden groene verblijfsgebieden versterkt om een aantrekkelijke woonomgeving te behouden. In de dorpen ligt de focus vooral op lokale groei, met woningbouw die past bij de schaal en identiteit van de gemeente Zevenaar. Dankzij de sterke sociale basis, met verenigingen, schutterijen en lokale netwerken, voelen nieuwe bewoners zich snel thuis, wat het woonklimaat in Zevenaar extra aantrekkelijk maakt.

Groen en landschap Als ‘blauwe ader in de groene metropool’ heeft de gemeente Zevenaar een gevarieerd landschap dat is gevormd door water, natuur en cultuurhistorie. Uiterwaarden, agrarisch gebied en historische elementen zoals de Neder-Germaanse Limes, landgoed Sevenaer, monumentale molens en historische ringovens bepalen de kwaliteit van de leefomgeving. Samen vertellen zij het verhaal van een gebied dat eeuwenlang werd gevormd door water, handel, landbouw en industrie. Deze waarden vormen een belangrijke basis voor ruimtelijke keuzes en helpen inwoners en bezoekers het landschap te begrijpen en te ervaren. Water speelt een bepalende rol in de identiteit van Zevenaar. De gemeente wordt niet voor niets gezien als één van de ‘kranen van Nederland’: hier komen vraagstukken rond hoogwaterveiligheid, waterberging, verdroging, natuurontwikkeling, transport en recreatie samen. Dit maakt water zowel een uitdaging als een kans voor de toekomstige ontwikkeling van de gemeente. Vrije tijd, cultuur en levendigheid De gemeente Zevenaar is een evenementengemeente met een hoge recreatieve waarde en een unieke ligging in het hart van de Liemers, tussen Veluwe, Montferland en de rivieren Rijn, IJssel, Oude IJssel en het Pannerdensch Kanaal. Zevenaar beschikt zowel aan de noord- als zuidzijde van het grondgebied over grootschalige recreatiegebieden.

Met recreatiegebieden als De Bijland, Rhederlaag en Lathum beschikt Zevenaar over enkele van de meest bezochte recreatieve watergebieden van Oost-Nederland. Deze gebieden trekken jaarlijks grote aantallen bezoekers en maken de gemeente tot een belangrijke bestemming voor waterrecreatie, verblijfsrecreatie en natuurbeleving. Deze combinatie van stad, dorpen en een groenblauw landschap maakt de gemeente aantrekkelijk voor vrije tijd, cultuur en toerisme. Het landschap, de waterstructuren en de rijke cultuurhistorie van de Neder-Germaanse Limes, geven Zevenaar een sterke identiteit en hoge belevingswaarde. De stad biedt ruimte voor cultuur, evenementen en voorzieningen, met de Turmac Cultuurfabriek als sociaal-cultureel hart en een divers aanbod via organisaties zoals ‘Kunstwerk!’. Als centrumgemeente vervult Zevenaar bovendien een belangrijke regionale functie op het gebied van winkelen, cultuur en voorzieningen. Als grootste gemeente van de Liemers vervult Zevenaar bovendien een belangrijke regionale functie op het gebied van winkelen, cultuur, onderwijs, zorg en voorzieningen. Het centrum van Zevenaar is voor veel inwoners uit de regio een vanzelfsprekende plek voor ontmoeting, dienstverlening, cultuur en recreatie. Het centrum biedt een breed winkelaanbod, museale voorzieningen en culturele activiteiten.

De dorpen kenmerken zich door sterke gemeenschapszin en lokale activiteiten. Buiten de stad nodigen natuur en water uit tot fietsen, wandelen en recreatie. De Bijland vormt daarbij een belangrijk knooppunt voor recreatie en natuurbeleving, met brede stranden, open water en een rijke biodiversiteit. Ook Watersportcentrum Rhederlaag speelt een grote rol als regionaal centrum voor zeilen, surfen en andere wateractiviteiten en versterkt de recreatieve aantrekkingskracht van het gebied. Samen behoren De Bijland en Rhederlaag tot de belangrijkste recreatieve watergebieden van Oost-Nederland. De combinatie van water, natuur, erfgoed en recreatieve voorzieningen maakt Zevenaar aantrekkelijk voor zowel inwoners als bezoekers en biedt kansen om recreatie en toerisme verder te versterken. Zevenaar profileert zich daarnaast als sportieve gemeente. Met een breed aanbod aan sportvoorzieningen, sportverenigingen en recreatieve mogelijkheden in zowel stad als dorpen biedt de gemeente volop ruimte voor bewegen, ontmoeten en talentontwikkeling. De kracht van de gemeente Zevenaar - Een waterrijklandschap waar de Rijn ons land binnenkomt en splitst (“kraan van Nederland”) - Recreatiegebieden Bijland, Rhederlaag en Lathum - Als grootste gemeente van de Liemers vervult Zevenaar bovendien een belangrijke regionale functie op het gebied van winkelen, cultuur, onderwijs, zorg en voorzieningen.

- Veel logistieke bedrijven en toonaangevende ondernemingen in de maakindustrie - 11 Schutterijen, 2 oranje verenigingen en een bruisend verenigingsleven - Een groot aantal voorzieningen voor buiten en binnen sporters, twee zwembaden en een atletiekbaan - Rijke cultuurhistorie (ringovens, molens, land- goederen) musea en de Turmac Cultuurfabriek 22. | Herindelingsontwerp 23. | Herindelingsontwerp 2 | VISIE OP SOCIAAL DEMOGRAFISCHE KENMERKEN | GEMEENTE Om een goede vergelijking van de vier gemeenten | DE LIEMERS: te kunnen maken is het onder andere belangrijk om in te zien wat de verschillende gemeenten | KRACHTIG kenmerkt. In dit onderdeel wordt stilgestaan bij een aantal demografische kenmerken. De cijfers | & NABIJ zijn afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Doesburg | Duiven | Westervoort | Zevenaar Inwonersaantal | 11.172 | 24.856 | 15.250 | 45.570 | Samen bouwen we aan gemeente De Liemers. Een gemeente met ongeveer 95.000 inwoners, WOZ-waarde gemiddeld | verspreid over een divers en prachtig gebied met 17 steden, dorpen en wijken. Eén krachtig x 1.000 | 345 | 412 | 373 | 385 | gemeentebestuur en één robuuste ambtelijke organisatie staan ten dienste van alle inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners van deze gemeente.

We beschouwen daarbij Verhouding koop/huur in percentages | 54 / 46 | 67 / 33 | 60 / 40 | 64 / 36 | het gebied als één geheel en hebben scherp oog voor de diversiteit binnen deze nieuwe Personen met bijstandsuitkering | 330 | 530 | 430 | 990 | bestuurlijke eenheid. Nabijheid tot voorzieningen | 0,6 - 1 km | 0,7 - 1,1 km | 0,6 - 0,8 km | 0,8 - 1,3 km Opleidingsniveau: | Als gemeente De Liemers staan we krachtig | Ten behoeve van de totstandkoming van deze - Praktisch | 31,7% | 25,1% | 28% | 29,7% | richting mede-overheden en partners, kunnen | visie op gemeente De Liemers is een uitgebreid - Middelbaar | 44,5% | 47% | 46% | 46,2% | we grootser denken en doen voor onze | participatieproces doorlopen. In alle 17 steden, - Theoretisch | 23,8% | 27,8% | 26% | 24,1% | inwoners én zijn we in staat om de kracht van | dorpen en wijken van de vier gemeenten zijn Verdeling leeftijdsgroepen (% van totaal): | en gemeenschapszin in onze steden, dorpen en | inwoners uitgenodigd om mee te denken over - 0 tot 15 | 12% | 14% | 15% | 14% | wijken verder te versterken. | de toekomst van De Liemers. Daarnaast zijn - 15 tot 25 | 10% | 12% | 10% | 10% | gesprekken gevoerd met maatschappelijke - 25 tot 45 | 19% | 21% | 24% | 23% | Wij zijn trots op wonen en werken in De | partners, ondernemers en andere betrokken - 45 tot 65 | 30% | 31% | 27% | 27% | Liemers. Op onze steden, dorpen en wijken.

| organisaties. Ook de vier gemeenteraden heb- - 65+ | 29% | 22% | 24% | 26% | Op het landschap, het verenigingsleven, de | ben tijdens twee gezamenlijke bijeenkomsten Gemiddeld besteedbaar jaarinkomen | €32.000 | €34.600 | €31.900 | €32.300 | schutterijen, de historie, de tradities en het | input geleverd op de visie en de onderliggende ondernemerschap die De Liemers haar eigen | uitgangspunten. De vier colleges hebben Aantal inwoners ‘moeite met rondkomen’ | 15,1% | 11,7% | 14,3% | 13,6% | karakter geven. Die kracht willen we behouden, | eveneens tijdens een gezamenlijke collegesessie benutten en verder versterken. De vorming van | input geleverd op de visie. De opbrengsten van één gemeente De Liemers biedt daarvoor volop | al deze participatiemomenten zijn verwerkt in mogelijkheden. | de visie zoals die in dit hoofdstuk is opgenomen. De verslagen van de verschillende participatie- Tegelijkertijd vraagt een gemeente van deze | momenten zijn opgenomen in bijlage A. omvang en verscheidenheid om bewuste keuzes. We willen dichtbij en herkenbaar blijven, | Deze visie beschrijft wat voor gemeente De ruimte geven aan de eigenheid van onze kernen | Liemers wil zijn en welke richting we daarbij en gemeenschappen en investeren in wat voor | kiezen.

We benutten de mogelijkheden van inwoners, ondernemers en maatschappelijke | één grotere gemeente en maken tegelijkertijd partners belangrijk is. De kracht van de grotere | ruimte voor verschillen tussen steden, dorpen schaal en de kracht van onze lokale gemeen- | en wijken. Soms vraagt dat om keuzes op schappen moeten daarbij hand in hand gaan. | de schaal van heel De Liemers, op andere momenten staat de lokale gemeenschap 24. | Herindelingsontwerp | 25. | Herindelingsontwerp Die kracht ontstaat niet vanzelf. Het bouwen van één nieuwe organisatie vraagt tijd. We brengen kwaliteiten en werkwijzen bij elkaar, ontwikkelen nieuwe expertise en leren om vanuit één organisatie voor heel De Liemers te werken. Gebiedsgericht werken krijgt daarin een belangrijke plek. Medewerkers kennen de verschillende gebieden, weten wat er speelt en onderhouden verbinding met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook deze manier van werken moeten we verder ontwikkelen en leren. We bouwen voort op de lokale kennis die al aanwezig is en investeren in een organisatie die naar buiten kijkt. Daarbij kiezen we voor een faciliterende houding: medewerkers denken mee, helpen initiatieven verder en kijken naar wat wél mogelijk is. Op deze manier bouwen we stap voor stap aan een gemeente die de kracht van haar schaal benut en tegelijkertijd investeert in lokale verbondenheid.

We organiseren nabijheid samen met onze steden, dorpen en wijken, geven lokale structuren serieus positie en bou- wen aan een organisatie die De Liemers kent. 2.2 STERKE STEDEN, DORPEN, WIJKEN & SAMEN VERBONDEN De historische binnensteden, het schutters- leven, de dorpscultuur, onze verenigingen en de sterke gemeenschapszin: ze geven De Liemers haar eigen karakter. Daar zijn we trots op. De kracht van De Liemers ligt bij haar inwoners en de gemeenschappen die zij met elkaar vormen. Inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen en maatschappelijke organisaties geven dagelijks vorm aan de identiteit, leefbaarheid en verbondenheid van onze steden, dorpen en wijken. Daar bouwen we op voort. Iedere stad, ieder dorp en iedere wijk heeft een eigen geschiedenis, cultuur, karakter en tradities. We willen die eigenheid koesteren én versterken. Verschillen zien we als een kwaliteit. Ze geven kleur aan onze gemeenschappen en maken De Liemers als geheel sterker. Sterke gemeenschappen hebben plekken nodig waar mensen elkaar ontmoeten. Dorpshuizen, buurthuizen, sportverenigingen, culturele voorzieningen, bibliotheken en evenementen vormen het hart van het maatschappelijk leven. Hier ontmoeten inwoners elkaar, ontstaan initiatieven en groeit de onderlinge betrokkenheid. We investeren daarom in plekken en voorzieningen die gemeenschappen sterk en levendig houden.

Iedere gemeenschap heeft andere behoeften. We kijken wat lokaal nodig is en wat we beter voor De Liemers als geheel kunnen organiseren. Inwoners krijgen volop ruimte om zelf initiatief te nemen. Wie iets wil organiseren voor de eigen straat, wijk, dorp of stad moet kunnen rekenen op een gemeente die meedenkt en faciliteert. We houden procedures waar mogelijk eenvoudig, nemen belemmeringen weg en helpen inwoners, verenigingen en organisaties om goede ideeën verder te brengen. De vorming van één gemeente biedt kansen om de verbondenheid binnen De Liemers verder te versterken. Veel inwoners voelen zich thuis in hun eigen stad, dorp of wijk én zijn verbonden met De Liemers. Die identiteiten kunnen naast elkaar bestaan en elkaar versterken. Historisch erfgoed, cultuur, landschap, evenementen, verenigingen en gemeenschapszin vertellen samen het verhaal van De Liemers. Als één gemeente kunnen we dat verhaal sterker uitdragen en beter zichtbaar maken wat onze verschillende gemeenschappen bijzonder maakt. Ervaringen met andere herindelingen laten bovendien zien dat de vorming van een nieuwe gemeente een moment kan zijn om opnieuw en gericht te investeren in lokale identiteit en gemeenschappen. Die kans willen we benutten. We koesteren wat onze steden, dorpen en wijken eigen maakt en gebruiken de kracht van De Liemers als geheel om onze gemeenschappen verder te versterken. centraal.

Die balans loopt als een rode draad door deze visie: samen sterker worden en dichtbij blijven waar dat voor onze gemeente- bestuur belangrijk is. Deze visie vormt het inhoudelijke fundament onder de nieuwe gemeente De Liemers. Zij biedt een gezamenlijk kompas voor bestuur, organisatie en samenleving en geeft richting aan de verdere ontwikkeling van een gemeente die sterk is waar dat nodig is, dichtbij blijft waar dat kan en recht doet aan de eigen identiteit van iedere stad, ieder dorp en iedere wijk. Het is aan de toekomstige gemeentebesturen om deze visie verder te concretiseren en in de praktijk vorm te geven. 2.1 DE KRACHT VAN SCHAAL & DE WAARDE VAN NABIJHEID We bouwen samen aan één nieuwe gemeente waarin iedere stad, ieder dorp en iedere wijk ertoe doet. Gelijkwaardigheid vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt. We kijken naar wat De Liemers als geheel nodig heeft en houden daarbij oog voor de kracht en eigenheid van onze verschillende gemeenschappen. Met ongeveer 95.000 inwoners krijgt De Liemers meer mogelijkheden om maatschappelijke opgaven krachtig en in samenhang aan te pakken. We bundelen kennis en expertise en kunnen sterker sturen op vraagstukken die onze huidige gemeentegrenzen overstijgen. Ook buiten De Liemers staan we sterker.

Met één bestuur en één stem kunnen we onze belangen krachtiger behartigen richting regio, provincie, Rijk en Europa, kansen naar De Liemers halen en meer voor onze inwoners bereiken. De grotere schaal vraagt tegelijkertijd om extra aandacht voor de verbinding tussen inwoners en bestuur. Daarom maken we een bewuste keuze om de verbinding met onze steden, dorpen en wijken actief te organiseren. Bestuurders zoeken de samenleving op, luisteren en blijven aanspreekbaar. Daarbij zal het gekozen gemeentebestuur in 2029 een keuze maken om al dan niet te werken met stads- en dorpswethouders. Ongeacht die keuze zal de nieuwe gemeente de verbinding met alle steden en dorpen sterk houden. Dorps-, wijk- en stadsraden spelen daarin een belangrijke rol. De gemeente stimuleert de vorming van dorps-, wijk- en stadsraden, maar gemeenschappen bepalen zelf of en hoe zij zich organiseren. Als inwoners kiezen voor een dorps-, wijk- of stadsraad, neemt de gemeente deze serieus als gesprekspartner en als belangrijke schakel tussen de gemeenschap en het gemeentebestuur. Zij brengen signalen, ideeën en belangen onder de aandacht en helpen het bestuur om te weten wat er lokaal leeft. De formele besluitvorming blijft bij het gemeentebestuur. De gemeente schrijft de vorm niet voor, maar faciliteert deze lokale organisatiekracht en investeert in een duurzame samenwerking.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zevenaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/cbf04dd0-2f2d-4358-8c58-b39db1bb0a9d?agendaItemId=933b067d-7b6b-448b-85ec-8818406d42c1