Bijlage 1. 1302383 - Watertakenplan de Liemers 2027-2031
Tekst van het document
Hemelwaterverordening Ook hebben de drie Liemerse gemeenten een hemelwaterverordening. Deze verplicht de aanleg van hemelwaterberging bij toename van bebouwd oppervlak op eigen perceel. De berging dient een capaciteit te hebben van minimaal 60 liter per m2 en geldt voor uitbreidingen van verhard oppervlak tot 2.000 m2. Bij grotere uitbreidingen gelden de eisen voor waterberging van het waterschap (zie de kaders in paragraaf 4.3). 5 | Waterprogramma De Liemers In dit hoofdstuk staat hoe het waterprogramma voor De Liemers voor de planperiode 2027 | –2031 is opgebouwd. Op basis van een evaluatie van de afgelopen planperiode en een inventarisatie van nieuwe opgaven zijn de prioriteiten en maatregelen voor de komende j | aren bepaald. Met een aantal stappen is in beeld gebracht welke onderwerpen en aspecten de komende planperiode extra aandacht verdienen | : 1. Toetsen van de huidige situatie aan de doelen vanuit het vigerende beleid | . 2. Evaluatie van de afgelopen planperiode. 3. In beeld brengen van nieuwe opgaven voor de komende planperiode. Gedurende de totstandkoming van het Watertakenplan zijn de bovengenoemde stappen doorlopen en hebben geleid tot een brede consultatie binnen zowel gemeenten als waterschap. Op basis van de resultaten zijn opgaven voor de komende planperiode benoemd en vertaald naar maatregelen.
Figuur 5-1 Samenhang watertakenplan De Liemers en het omgevingsprogramma. 5.1 | Evaluatie planperiode 2022 – 2026 Uit de evaluatie van het Watertakenplan 2022 - 2026 blijkt dat er al veel goed gaat bij het uitvoeren van de (afval)watertaken in De Liemers. De afgelopen periode is een groot deel van de gestelde beleidsdoelen deels of geheel behaald. Voor het overgrote deel van De Liemers is het beheer op orde. Dit neemt niet weg dat er inspanningen nodig blijven om het huidige niveau te handhaven en voorbereid te zijn op nieuwe opgaven en ontwikkelingen. Komende planperiode is daarom van belang om het beheer op orde te houden; In de planperiode 2022-2026 is de samenwerking tussen de Liemerse gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar uitgebreid. Ook is de samenwerking met de Achterhoek en Achterhoek+ geïntensiveerd en zijn de Liemerse gemeenten aangesloten bij het regionale meetsysteem waterketen. In de periode 2024-2026 is de Bouwsteen Water en Bodem De Liemers opgesteld. Deze bouwsteen “biedt inzicht in het water- en bodemsysteem en handelingsperspectieven voor ’t Broek en de stedenband Liemers, gebaseerd op het principe water en bodem sturend.” Onderdeel van dit project was het ontwikkelen van een regionale signaleringskaart voor de Liemers (signaleringskaart: link).
De signaleringskaart geeft inzicht hoe een stedelijke ontwikkeling zich verhoudt tot de eigenschappen van het bodem- en watersysteem en is een waardevol middel om klimaatrobuust te ontwikkelen en ontwerpen. 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 27 Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2023-2027 De uitvoering verloopt voorspoedig. Veel (oplegger)projecten zijn afgerond of in uitvoering. Echter is de start van de projecten uit het Uitvoeringsprogramma door omstandigheden pas gestart in 2024. In het eerste jaar is vooral gewerkt het invullen van per | sonele capaciteit en financiële inrichting. Door een jaar later te starten loopt de programmering door t/m 2028. Ook voor deze periode beschikbare financiële dekking verschuift mee. Hierdoor kan er tot en met 2028 budgetneutraal worden doorgewerkt aan dit programma. De bedragen zijn opgenomen bij hoofdstuk financiën. De beleidsambities zoals opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2023 | -2027 blijven relevant en geven input voor een verdere programmering t/m 2031. Deze sluiten aan bij de hoofddoelstelling om in 2050 klimaatrobuust te zijn. De programmering | en de financiële doorrekening tot 2050 is opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2023 | -2027. Deze kan worden gecontinueerd voor de programmering van de jaren 2029 t/m 2031.
5.2 | Opgaven voor de komende planperiode De paragrafen 5.2.1 tot en met 5.2.3 vertegenwoordigen de drie thema’s van waaruit dit Watertakenplan wordt benaderd. Bij ieder thema horen opgaven waar De Liemers de komende planperiode mee aan de slag gaat. 5.2.1 | Basis op orde (houden) Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte Liemers breed wordt het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) opgepakt. Met het invoeren van het IBOR wil De Liemers zowel de beheerders als het bestuur een instrument bieden om gerichter te kunnen sturen op de onderhoudskwaliteit van de woonomgeving. Naast communicatie | -instrument moet het IBOR gaan dienen als vertrekpunt om inwoners, bedrijven en instellingen, buurten, wijken en dorpen de mogelijkheid te geven om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de leefbaarheid van de eigen woon | - of werkomgeving (= participatie). Kortom, met het IBOR heeft De Liemers: • | een sturingsinstrument voor het gemeentebestuur om de kwaliteitsniveaus voor het beheer te bepalen; • | een beheerinstrument voor de gemeentelijke organisatie waarin het vastgestelde kwaliteitsbeeld kan worden gerealiseerd; • | een communicatie-instrument voor inwoners (en bezoekers) van de gemeente dat duidelijkheid geeft over welk kwaliteit men kan verwachten en in hoeverre men daarop invloed heeft.
Beheer en onderhoud De gemeente stelt de kwaliteitstoestand van het gemeentelijk rioleringsstelsel vast door middel van een visuele inspectie ten behoeve van het bepalen van vervangings- en verbeteringsmaatregelen. Voordat zo’n inspectie plaatsvindt, wordt de betreffende rioolstreng schoongemaakt en het vrijkomend slib afgevoerd. Jaarlijks reinigt en inspecteert de gemeente circa 10% van de riolering. Bijzondere voorzieningen zoals zinkers, overstortputten, spindelschuiven en terugslagkleppen worden regelmatiger geïnspecteerd en gereinigd, kleine gebreken worden daarbij meteen hersteld. In de komende planperiode wordt dit beleid voortgezet. Diverse criteria zijn van invloed op de keuze of een riool vervangen wordt of niet. Belangrijk zijn vanzelfsprekend de afwegingen ten aanzien van het riool zelf: de kwaliteitstoestand, ouderdom en functie van het riool. Daarnaast wordt aansluiting gezocht bij de aanleg van blauwe aders, ontwikkelingen in de omgeving, en de afstemming met andere programma’s. Bij het vervangen van riolering worden straten en wegen veelal van trottoir tot trottoir opengebroken. Dit leidt tot hinder bij de betrokken | inwoners en 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 28 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 29 bedrijven.
Door de werkzaamheden te combineren met andere werken (bijvoorbeeld vervangen van bestrating, de wijkaanpak met betrekking tot de energietransitie, elektriciteitskabels of drinkwaterleidingen en herinrichtingsprojecten, wordt efficiënter gewerkt en wordt hinder voor de omgeving zoveel mogelijk beperkt. Daarnaast bespaart het kosten in de uitvoering van de werkzaamheden, omdat de kosten voor het open maken van de straat maar één keer betaald hoeven te worden. Binnen De Liemers wordt zoveel mogelijk ‘Werk met Werk’ gemaakt. De gemalen en drukrioolunits worden jaarlijks gereinigd en in detail geïnspecteerd waarna preventieve onderhoudsmaatregelen worden vastgesteld. Het eerstelijnsonderhoud van gemalen wordt uitgevoerd door de buitendienst, ernstigere gebreken worden op contractbasis uitbesteed. In de komende planperiode wordt dit beleid voortgezet. Kolken en lijngoten zijn essentieel voor het inzamelen van regenwater dat valt in de openbare ruimte. Verstopping kan lokaal leiden tot overlast, terwijl de hoofdriolering nog voldoende afvoercapaciteit heeft. In De Liemers worden kolken en lijngoten minimaal 1 maal per jaar gereinigd. In de komende planperiode wordt dit beleid voortgezet. 5.2.2 Klaar voor de toekomst De klimaatopgave Door klimaatverandering kan in bebouwd gebied overlast en schade ontstaan door wateroverlast, hitte, en droogte.
Bij de locatiekeuze, de ruimtelijke inrichting en de bouwwijze is/wordt daar vaak geen rekening mee gehouden. Daarom is het belangrijk het bebouwde gebied minder kwetsbaar te maken voor extreme weerssituaties en de negatieve impact daarvan te beperken. Voor een duurzame waterketen en -systeem en klimaatbestendige omgeving geven we water meer ruimte, vangen we het op tijdens piekbuien en behouden we het voor langdurige droge perioden. Door nu kansen te benutten om ‘mee te koppelen’ met geplande maatregelen in bijvoorbeeld de openbare ruimte, voorkomen we draconische maatregelen over 30 jaar. De Liemers heeft een gezamenlijke Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie opgesteld. Zie paragraaf 5.3.4 voor meer informatie. Klimaatstresstesten In de komende planperiode worden nieuwe regionale en bovenregionale klimaatstresstesten uitgevoerd. De stresstesten geven inzicht in de kwetsbaarheden voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Op basis hiervan kunnen de Liemerse gemeenten maatregelen opstellen om de ruimtelijke inrichting waterrobuust en klimaatbestendig in te richten. Waterbewust handelen promoten Ook inwoners en bedrijven hebben een rol: door hemelwater af te koppelen van de riolering en percelen niet volledig te verharden waardoor neerslag kan infiltreren in de bodem.
Het is daarnaast van belang dat inwoners bewust worden van de mogelijke effecten van klimaatverandering en accepteren dat er tijdelijk water-op-straat kan voorkomen na een extreme bui. De Liemers wil ook de komende planperiode gezamenlijk optrekken in communicatie en participatie. Overheden kunnen verschillende instrumenten inzetten om inwoners en bedrijven aan te zetten tot klimaatbewust handelen. De Liemers gaat komende periode een combinatie van instrumenten gebruiken, die beginnen met verleiden en overtuigen en overgaan in verplichten: 1. Informeren over de risico’s van wateroverlast, droogte, hittestress en overstromingen versterkt de bewustwording over deze problemen en kan ertoe leiden dat men eerder bereid is om klimaatmaatregelen te treffen op particulier terrein. De resultaten van de stresstesten en 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 30 risicodialogen zijn hiervoor te gebruiken. Informeren kan door middel van publicaties, folders en bijeenkomsten. 2. Advies geven over de mogelijke maatregelen die men kan treffen om particulier terrein klimaatbestending in te richten. Daarnaast kan er ook advies worden gegeven over mogelijke subsidies en regelingen die men kan aanvragen om klimaatmaatregelen te nemen. A dvisering kan door middel van folders, een online tool, een afkoppelcoach en/of maatwerk . 3.
Stimuleren door het verstrekken van subsidies en regelingen of differentiatie van de rioolheffing. Een subsidie geeft een stimulans om klimaatmaatregelen te nemen die wellicht te duur worden gevonden of waarover in het geheel niet wordt nagedacht. 4. Bewustwording vergroten via de website Weet van Water & Groen. Op weetvanwater.nl (link) staat onder andere informatie voor inwoners over het waterbewust en klimaatbestendig inrichten van huis en tuin en de lokale subsidieregelingen. Dit doen de Liemerse gemeenten samenwerking met het waterschap, de andere gemeenten in het beheergebied van Waterschap Rijn en IJssel en woningbouwcorporaties. 5. Het inzetten van juridische instrumenten. Door juridisch bindende regels op te leggen aan inwoners en bedrijven zijn deze verplicht tot het realiseren van klimaatmaatregelen. Gemeente Duiven, Westervoort en Zevenaar hebben alle een aansluitverordening en hemelwaterverordening. De duurzaamheidsopgave De duurzaamheidsopgave ligt vooral in het samen optrekken met de energietransitie bij (her)inrichtingen (werk met werk) en het terugwinnen van waardevolle grondstoffen en energie uit afvalwater. Voor de terugwinning van grondstoffen en energie uit afvalwater wordt steeds meer technisch mogelijk en financieel aantrekkelijk. Dat kan in huis, in de wijk of op de centrale afvalwaterzuivering van het waterschap.
Op de RWZI Nieuwgraaf worden nieuwe initiatieven om invulling te geven aan deze duurzaamheidsopgave verwelkomd. Doortrekken van de A15 naar de A12 Momenteel wordt er een nieuwe autosnelweg aangelegd. Het project is naar verwachting in uitvoering tot 2031. Het tracé van de A15 loopt door zowel gemeente Duiven als gemeente Zevenaar. Als gevolg hiervan worden watergangen en persleidingen omgelegd. Dit biedt soms kansen, maar kost altijd aandacht en tijd. Ook de potentiële negatieve effecten van de verdiepte aanleg op grondwaterstanden verdienen speciale aandacht in dit grondwatergevoelige gebied. Daarom worden de grondwaterstanden nabij deze ontwikkeling gemonitord. De betreffende peilbuizen zijn opgenomen in het grondwatermeetnet. Consequenties van de werkzaamheden aan de A12 en de A15 worden buiten het Watertakenplan opgepakt en gefinancierd. Woningbouwopgave Net als in vele andere gebieden in Nederland is er in De Liemers een grote behoefte aan woningen. De regio’s Arnhem-Nijmegen (GMR) en Foodvalley zijn door het Rijk aangewezen als NOVEX -regio. De samenwerkende gemeenten zijn samen een proces gestart van ontwerpend onderzoek om te komen tot een integrale verstedelijkingsstrategie 2020 – 2040 voor de regio’s Arnhem-Nijmegen en FoodValley. De Liemers is onderdeel van deze NOVEX-regio.
De aanleiding voor de verstedelijkingsstrategie is de noodzaak om in de periode tot 2040 100.000 woningen toe te voegen in de regio’s Arnhem-Nijmegen en FoodValley. Onder deze verstedelijkingsstrategie valt ook het creëren van ruimte voor bedrijven en het realiseren van meer beleefbaar en bruikbaar landschap. Voor het borgen van de beleidsdoelen uit dit watertakenplan is behoefte aan duidelijke waterregels voor die meegenomen zouden moeten worden bij nieuwe ontwikkelingen. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 31 5.2.3 Samenwerking De Liemers De Bestuursakkoord Water opgave van de samenwerkingsregio om structureel de kosten voor onze watertaken te beperken, met behoud van kwaliteit liep tot 2021. Dit thema en de samenwerking wordt doorgezet. Integraal plan water en klimaatadaptatie De gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar en Doesburg gaan mogelijk per 1 januari 2029 fuseren. Als deze fusie plaats gaat vinden zal er een nieuw beleidsdocument voor water en klimaat adaptatie opgesteld moeten worden. Daarom willen de vier gemeenten voorbereidend op de eventuele fusie starten met het opstellen van het integraal plan water en klimaatadaptatie in de komende planperiode. In oktober 2026 wordt er een besluit genomen over de fusie. Als er besloten wordt dat de fusie doorgaat kan direct gestart worden met het opstellen van het integraal plan water en klimaatadaptatie.
Deze moet in de loop van 2028 klaar zijn om door de raad van de fusie goedgekeurd te worden alvorens de fusie officieel is op 1 januari 2029. Harmonisatie van meetmethoden en datastandaarden In de komende planperiode worden de meetmethoden en datastandaarden geharmoniseerd. Onderdeel hiervan is het samenvoegen van het grondwatermeetnet, het verenigen van beheergegevens van het stedelijk watersysteem in het beheersysteem BrutIS, het conformeren aan de GWSW en een inventarisatie van de overstorten en uitlaten in de Liemers. Deze integratie maakt het mogelijk efficiënter de gemeentelijke watertaken uit te voeren. Communicatie samen oppakken Er zijn verschillende situaties waarbij communicatie richting inwoners gezamenlijk wordt opgepakt. Bijvoorbeeld bij werken in de openbare ruimte, tijdens calamiteiten en over thema’s zoals klimaatverandering en -adaptatie. Afstemming binnen De Liemers over communicatie naar inwoners verloopt goed, doordat collega’s van communicatie van de verschillende partijen elkaar goed weten te vinden. Dit aspect van de samenwerking wordt komende periode voortgezet. Uitvoeringsagenda stad en dorp In samenwerking met Waterschap Rijn en IJssel wordt gewerkt aan het opstellen van de uitvoeringsagenda stad en dorp.
In deze uitvoeringsagenda zal onder andere een pakket aan concrete maatregelen landen om effectief de waterkwaliteitsknelpunten in de Liemerse gemeenten op te lossen of verbeteren. Om inzicht te krijgen in de waterkwaliteitspunten wordt er de komende planperiode onderzoek hiernaar gedaan. In de uitvoeringsagenda stad en dorp is ook aandacht voor indirecte lozingen. Naast waterkwaliteit wordt er in de uitvoeringsagenda stad en dorp ingegaan op het afstemmen van projecten en investeringen om de samenwerking te versterken. Indirecte lozingen Indirecte lozingen zijn lozingen van bedrijfsafvalwater op de riolering . Hierin kunnen stoffen zitten die normaal gesproken niet voorkomen in huishoudelijk afvalwater. Een RWZI is er niet op ingericht om dit soort stoffen uit het afvalwater te zuiveren. Hierdoor komen de ze stoffen alsnog in het watersysteem terecht. Momenteel lopen er onderzoeken en worden er plannen uitgewerkt om deze vervuiling aan te gaan pakken, waaronder de provincie Gelderland. Ontwikkelingen rondom indirecte lozingen worden nauw in de gaten gehouden. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 32 Ketenaanpak Nieuwgraaf en slimme gemalenregeling Samen met waterschap Rijn en IJssel en de gemeenten die afvalwater naar de RWZI Nieuwgraaf afvoeren wordt in de komende planperiode de ‘Ketenaanpak Nieuwgraaf’ uitgewerkt.
In dit samenwerkingsverband worden oplossingen voor het verbeteren van de gehele waterketen uitgewerkt om het afvalwatersysteem efficiënter en duurzamer te laten functioneren. Hierbij is aandacht voor de invloed van de waterketen op de KRW-knelpunten. Met dezelfde partijen willen we gaan werken aan een slimme gemalenregeling. Dit houdt in dat het rioolstelsel tactisch ingezet wordt met het doel om een zo constant mogelijke afvalwaterstroom naar de RWZI te realiseren. Hierdoor kan de RWZI het afvalwater beter zuiveren. In de komende planperiode worden de kansen en uitdagingen voor een slimme gemalenregeling onderzocht. Aanpak droogte Droogte veroorzaakt lagere grondwaterstanden met verdroging van natuur- en landbouwgronden en schade aan infrastructuur als mogelijke gevolgen. Omdat water zich niet aan bestuurlijke grenzen houdt, is een regionale aanpak in samenwerkingsverband effectiever dan losse lokale maatregelen. Daarom werkt de Liemers samen met de gemeenten van de Achterhoek+, het waterschap en de provincie aan het vasthouden van water om weerbaar te zijn tegen droogte. 5.3 Maatregelen Waterschap en gemeenten dragen zorg voor de instandhouding van de afvalwaterketen en het watersysteem zodanig dat voorzieningen goed blijven functioneren en geen gevaar optreedt voor de volksgezondheid, het milieu of voor de leefomgeving.
Jaarlijks zijn hiervoor activiteiten gepland zoals het vervangen en renoveren van rioolobjecten, uitvoeren van onderzoek, planvorming en beleid en zorgdragen voor het beheer en onderhoud. In dit hoofdstuk lichten we de verschillende type maatregelen kort toe. 5.3.1 Investeringen Iedere organisatie draagt de zorg voor de benodigde investeringen (vervangingen, renovatie) voor haar eigen voorzieningen. Deze investeringen volgen veelal uit de meerjarenplanning en zijn gebaseerd op een integrale afweging van: • informatie over de staat van voorzieningen in relatie tot effecten op het systeem en de omgeving; • overige geplande werkzaamheden in de openbare ruimte; • mogelijke alternatieve (beheer)maatregelen die getroffen kunnen worden. Met name in het stedelijk gebied is de verwevenheid van ondergrondse infrastructuur met de omgeving groot, waardoor deze niet altijd leidend zal zijn. Dit zal per situatie opnieuw worden bekeken in een integrale afweging. Op basis van deze afwegingen stellen gemeente en waterschap veelal jaarlijks hun uitvoeringsprogramma’s vast waarin de uit te voeren projecten zijn gedefinieerd. De jaarlijkse geraamde investeringen van de gemeente zijn opgenomen in het individuele kostendekkingsplan (Bijlage 4). Het waterschap heeft een meerjarenbegroting voor haar gehele beheersgebied waarin investeringen zijn opgenomen.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 33 5.3.2 Beheeractiviteiten Ten behoeve van het functioneren en de instandhouding van het afvalwaterstelsel en watersysteem voeren de partijen beheeractiviteiten uit. Deze werkzaamheden zijn meestal periodiek en/of cyclisch van aard en worden bekostigd vanuit de exploitatiebegroting. Zie hiervoor ook de individuele exploitatiebegroting per organisatie (Bijlage 4). Wanneer er aanwijzingen zijn dat foutieve aansluitingen op de riolering bestaan, doet de gemeente nader onderzoek. Als daaruit blijkt dat een perceel onjuist is aangesloten is de perceeleigenaar verantwoordelijk voor de herstelwerkzaamheden op eigen terrein om dit te herstellen en bekostigen. Het beheer en onderhoud van het deel van de huisaansluiting op particulier terrein is namelijk de verantwoording van de perceeleigenaar. Het deel van de huisaansluiting op openbaar terrein wordt door de gemeente beheer d en onderhouden. Werkzaamheden aan dit deel van de huisaansluiting zijn dan ook voor rekening van de gemeente. Waterschap en gemeenten zijn toegegroeid naar een meer risicobewust beheer voor het uitvoeren van de watertaken. Dit is onderdeel van de implementatie van assetmanagement om te komen tot een meer doelmatiger waterbeheer. Komende planperiode implementeert iedere gemeente het IBOR.
Met het IBOR zijn risicobewuste afwegingen en vervolgens afspraken gemaakt over de kwaliteit van assets. Het IBOR is daarmee een uitwerking van assetmanagement. 5.3.3 Liemersbrede maatregelen Gedurende het opstellen van het Watertakenplan is in beeld gebracht op welke onderwerpen er maatregelen gewenst zijn om de gestelde doelen voor de watertaken te bereiken. Hierbij kiest het waterteam waar zinvol voor een gezamenlijke aanpak waarbij capaciteit, kennis en kunde wordt gebundeld. Het onderstaande overzicht geeft de voorgenomen maatregelen voor de planperiode 202 7 tot en met 2031 weer. Afhankelijk van de aard van de maatregelen pakt het Waterteam de voorgenomen maatregelen in gezamenlijkheid of in deelgroepjes op. Iedere organisatie draagt daarbij zelf zorg voor het reserveren van de benodigde middelen om de afgesproken maatregelen te bekostigen. Eventuele aanvullende eigen onderzoeken en studies zijn opgenomen in de individuele begrotingen. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 34 Tabel 5-1 Liemersbrede maatregelen. Maatregelen Toelichting Klimaatstresstesten (Klaar voor de toekomst) Om inzicht in de kwetsbaarheden voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen te krijgen wordt in de komende planperiode nieuwe regionale en bovenregionale klimaatstresstesten uitgevoerd.
Dit is belangrijke input om de ruimtelijke inrichting waterrobuust en klimaatbestendig in te kunnen richten. Doortrekking A15 / verbreding A12 (Klaar voor de toekomst) Rijkswaterstaat werkt momenteel aan de doortrekking van de A15 en de verbreding van de A12. Deze doortrekking heeft ook gevolgen voor het watersysteem en de riolering, die op een aantal locaties moeten worden verlegd of aangepast. Daarnaast heeft de doortrekking gevolgen voor de grondwaterstromen in het gebied. Gemeenten Duiven en Zevenaar en waterschap Rijn en IJssel zijn betrokken bij de voorbereiding van de doortrekking en zullen ook de komende periode meedenken om te zorgen dat (grond)water en riolering goed blijven functioneren. Opstellen integraal plan water en klimaatadaptatie de Liemers (Samenwerking de Liemers) Voorbereidend op de eventuele fusie van de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar en Doesburg moet een nieuw Watertakenplan voor de fusiegemeente opgesteld worden. In dit plan worden de thema’s water en klimaatadaptatie geïntegreerd in één plan. Samenwerken / programmamanagement (Samenwerking de Liemers) De gemeenten en het waterschap werken samen in De Liemers om te zorgen voor een prettige leefomgeving met schoon en voldoende water. Structuur is er iedere 6 weken overleg. Daarnaast weten de leden elkaar ook buiten het overleg goed te vinden.
De samenwerking zorgt voor onderlinge afstemming, delen van kennis en beperken van kosten. Harmonisatie van meetmethoden en datastandaarden (Samenwerking de Liemers) In de komende planperiode worden de meetmethoden en datastandaarden geharmoniseerd. Onderdeel hiervan is het samenvoegen van het grondwatermeetnet, het verenigen van beheergegevens van het stedelijk watersysteem in het beheersysteem BrutIS, het conformeren aan de GWSW en een inventarisatie van de overstorten en uitlaten in de Liemers. Deze maatregelen maken het mogelijk efficiënter de gemeentelijke watertaken uit te voeren. Onderzoeken waterkwaliteit (Samenwerking de Liemers) In Nederland is er een grote opgave om de waterkwaliteit de verbeteren. Dit geldt ook voor De Liemers. Daarom worden er de komende planperiode onderzoeken naar waterkwaliteit en ecologie uitgevoerd. Ook worden er maatregelenpakketten opgesteld. Deze onderzoeken zijn deels onderdeel van uitvoeringsagenda stad en dorp. Afvalwaterketenonderzoek (Samenwerking de Liemers) Als onderdeel van de ketenaanpak Nieuwgraaf wordt in de komende planperiode onderzoek gedaan naar het functioneren en verbeteren van de afvalwaterketen. Onderdeel hiervan is het onderzoeken van de mogelijkheden voor de implementatie van een slimme gemalenregeling. Dit doen de Liemerse gemeenten in samenwerking met het waterschap.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 35 5.3.4 Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie We werken vanuit de kracht van meekoppelen en aanjagen. We benutten natuurlijke momenten in beheer, onderhoud en vervangingen om klimaatadaptieve maatregelen doelmatig en kostenefficiënt te realiseren. Binnen reguliere rioolvervangingsprojecten, energietransitie opgaven en (wijk)reconstructies worden maatregelen uitgevoerd. Daarnaast worden beleidsmatige projecten uitgevoerd die bijdragen aan bewustwording, borging en implementatie van klimaatadaptatie. We zetten in op maximale samenwerking tussen gemeenten, waterschap, inwoners, maatschappelijke organisaties, ontwikkelaars en bedrijven. We doen dit onder andere door middel van de onderstaande maatregelen: • Hemelwater vasthouden, bergen en infiltreren. • Afkoppelen van verhard oppervlak. • Vergroenen van pleinen en wijken. • Normeren van klimaatadaptatie en concretiseren van water en bodem sturend. • Toepassen van de landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving (zie bijlage 2). • Inwoners ondersteunen door voorlichting en subsidie. • Multidisciplinair ontwerpen en meervoudig ruimtegebruik. • Inzichtelijk maken van water en bodemsysteem met als doel het aanpakken van droogte en wateroverlast (inzet signaleringskaart (link)). • Voorlichting en communicatie. • Borging van personele capaciteit.
De gemeente volgt de voortgang via uitvoeringsprojecten, gebiedsanalyses, meldingen en actualisatie van stresstesten. Nieuwe inzichten, klimaatscenario’s en praktijkervaring worden benut om de aanpak waar nodig bij te stellen. Met deze aanpak werkt de gemeente stapsgewijs aan een klimaatbestendige leefomgeving. Door wateroverlast te beperken, droogte beter op te vangen en klimaatadaptatie structureel mee te nemen in projecten en beheer, wordt de openbare ruimte robuuster, leefbaarder en toekomstbestendiger. 6 | Middelen Hoofdstuk 6 beschrijft welke personele en financiële middelen nodig zijn om uitvoering te geven aan de watertaken in De Liemers. Daarbij wordt ingegaan op de benodigde capaciteit, de kostendekking en de verdeling van middelen over de planperiode. 6.1 | Personele middelen Om de komende planperiode invulling te geven aan De Liemerse watertaken zijn personele middelen beschikbaar vanuit zowel gemeenten als waterschap. Hierbij dient er voldoende capaciteit aanwezig te zijn om de voorgenomen activiteiten vorm te geven, uit te voeren of – in meer of mindere mate - uit te besteden. Met de door Stichting RIONED geheel geactualiseerde formatietool is de benodigde omvang van de formatie voor het taakveld water en riolering berekend. Hiervoor is gebruik gemaakt van de voor de gemeenten geldende (gewenste) verdeling tussen ‘zelf (willen) doen’ en ‘uitbesteden’.
Daarnaast is de werkelijk beschikbare formatie inclusief vacatureruimte geïnventariseerd. Geconcludeerd wordt dat de overall formatie redelijk op peil is wanneer de binnen (en buiten)dienst | vergeleken wordt met de theoretisch benodigde formatie en de uitstaande vacatures ingevuld zijn. Er zijn daarbij grote verschillen binnen de functieprofielen en tussen binnen- en buitendienst waar te nemen. Onderstaande tabel toont de resultaten: Tabel 6-1 Beschikbare en benodigde personele middelen voor de gemeentelijke watertaken (Bijlage 3 geeft de meer gedetailleerde resultaten weer inclusief de verdeling tussen zelf doen en uibesteden). 1Stroom | Zevenaar Formatie Nodig | Aanwezig | Balans | Nodig | Aanwezig | Balans Beleidsmedewerker | 1,0 | 0,5 | - 0,5 | 1,4 | 2,0 | + 0,6 Beheerder | 1,8 | 1,2 | - 0,6 | 3,0 | 2,0 * | - 1,0 Ontwerper | 0,2 | - | - 0,2 | 2,6 | 1,0 ** | - 1,6 Gegevensbeheerder | 0,1 | 0,1 *** | 0 | 0,9 | 0 | - 0,9 Projectleider, werkvoorbereider, | 1,0 | 1,0 **** | 0 | 5,1 | 4,8 | - 0,3 toezichthouder Subtotaal binnendienst | 4,0 | 2,7 | - 1,3 | 12,9 | 9,8 | - 3,1 Buitendienst (kerntaken) | 1,0 | 2,0 ***** | + 1,0 | 3,0 | 5,0 | + 2,0 Totaal | 5,0 | 4,7 | - 0,3 | 15,9 | 14,8 | - 1,1 Meer uitleg over de taken per functie zoals toegepast in de formatietool is te vinden op de website van Rioned: link.
* | = inclusief 1,0 fte tijdelijke inhuur, wordt op termijn in totaal 1,0 fte ** | = inclusief 0,2 fte inhuur *** | = betreft vaste inhuur **** | = inclusief 0,66 fte vaste inhuur ***** | = inclusief 0,5 fte vaste inhuur. Vanaf 2027 zal de vaste inhuur eindigen en wordt deze 0,5 fte vervangen door een toename van de formatie v | oor toezicht op rioolaansluitingen. In de nabije toekomst gaan de gemeenten veel woningen bouwen, waardoor met de huidige formatie onvoldoende capaciteit voor toezicht is (wat het risico vergroot op foutieve aansluitingen). 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 36 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 37 Tabel 6-1 laat zien dat de binnendienst van 1Stroom circa 1,3 fte tekort komt, met name voor beleid en beheer. De buitendienst is voldoende qua omvang. Zevenaar heeft een groter tekort bij de binnendienst van in totaal ruim 3 fte. Het zwaartepunt ligt daarbij op beheer, ontwerp en gegevensbeheer. Het tekort op beheer wordt enigszins beperkt door de grotere formatie voor beleid, aangezien een deel van de taken overkoepelend is. Gegevensbeheer zal deels door de beheerder uitgevoerd worden. De ontwerp werkzaamheden worden in de praktijk deels uitbesteed aan adviesbureaus. Hiermee is het tekort niet geheel gedekt, maar worden in de praktijk slimme keuzes gemaakt tussen zelf doen en uitbesteden.
Ook voor Zevenaar geldt dat de omvang van de buitendienst groot genoeg is om de werkzaamheden in eigen beheer uit te voeren. Aanvullend op de gemeentelijke formatie beschikt ook waterschap Rijn en IJssel over personele middelen voor het zuiveringsbeheer, technische ondersteuning en beheer van het watersysteem. Deze capaciteit maakt onderdeel van de bredere formatie voor het gehele beheersgebied van Rijn en IJssel en is daardoor niet altijd 1-op-1 toe te rekenen aan De Liemers. Wel kan gebruik worden gemaakt van de aanwezige kennis en overlap in expertise voor bijvoorbeeld gemalenbeheer, gegevensuitwisseling en/of storingsdienst. Door het systeem vanuit het Waterteam als één organisatie te benaderen blijft de continuïteit en kwaliteit ook de komende jaren gewaarborgd. Binnen het Waterteam zal daarnaast aandacht zijn voor het verder verminderen van de kwetsbaarheid door kennis en informatie beter toegankelijk te maken. Het uniformeren en uitwisselen van gegevens vormt hierin een belangrijk onderdeel. 6.2 Financiële middelen Gemeenten en waterschap zijn ieder verantwoordelijk voor de invulling van een deel van de watertaken.
Beide overheden hebben de mogelijkheid om belastingen te innen onder de begunstigden binnen het eigen beheergebied: • de gemeenten innen rioolbelasting voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater; De drie gemeenten hebben een verschillende grondslag. Duiven kent een rioolheffing op basis van leidingwaterverbruik (tarief per m3), Westervoort een vast tarief voor alle heffingseenheden en Zevenaar een vast tarief voor eenpersoons huishoudens en een vast tarief voor meerpersoons huishoudens. • het waterschap heft zuiveringsheffing voor het transport en zuivering van afvalwater en de watersysteemheffing ten behoeve van het beheer van oppervlaktewater. Dit hoofdstuk beschrijft de algemene kaders en geeft per gemeentelijke organisatie de hoofdlijnen weer van de kosten voor het uitvoeren van de taken en de vertaling hiervan in lasten voor inwoners. Voor de gemeenten is een eigen financiële paragraaf opgenomen in Bijlage 4, met daarin een op de gemeenten toegesneden kostendekkingsplan voor de rioleringszorg. Deze financiële paragrafen vormen de financiële basis voor de komende planperiode met een doorkijk op de lange termijn, en worden als zodanig ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraden van de gemeenten.
Waterschap Rijn en IJssel heeft reeds op andere wijze de jaarlijks benodigde middelen en de hierbij behorende belastingtarieven vastgesteld. Omdat de partijen zich met dit plan committeren aan het gezamenlijk maatregelenpakket voor De Liemers, zal ook het waterschap gedurende de planperiode uren en geld moeten reserveren. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 38 6.2.1 Kostenontwikkeling komende planperiode In de individuele kostendekkingsplannen is in overleg met de gemeente bepaald hoe de kosten voor de rioleringszorg gedekt kunnen worden, zowel op korte als langere termijn. Dit resulteert in een tariefstelling voor de begunstigden (gebruikers en eigenaren van aangesloten panden). Figuur 6-1 geeft de tariefontwikkeling weer voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden over de komende planperiode 202 7 tot en met 2031. Figuur 6-1 Tariefontwikkelingen rioolheffing Liemerse gemeenten (Riooltarief voor de gemeente Duiven op basis van een standaard meerpersoons huishouden (COELO) met een jaarlijks drinkwatergebruik van 103 m3). Zowel de rioolheffing van Duiven als van Zevenaar stijgt de komende jaren bovengemiddeld, terwijl Westervoort een beperkte stijging laat zien. Duiven boekt alle investeringen af in de balanssfeer en kent een forse toename van het investeringsniveau. Ook Zevenaar heeft een hoog investeringsniveau waardoor de kosten (kapitaal)lasten.
Daarnaast zijn de exploitatielasten en de investeringen toegenomen als gevolg van de hoge inflatie van de afgelopen jaren. In de GWW sector zijn de prijzen met 37% gestegen in de periode januari 2021 - januari 2026. De gehanteerde uitgangspunten en berekeningswijze per gemeente is terug te vinden in het kostendekkingsplan in Bijlage 4.
6.2.2 | Liemersbrede maatregelen Vanuit de gezamenlijke aanpak in de Watertakenplan is een Liemersbreed maatregelenpakket geformuleerd, zie ook paragraaf 5.3.3. Deze activiteiten worden vanuit de samenwerking opgepakt en uitgevoerd. Partijen delen mee in de kosten indien de activiteit logischerwijs valt onder de invulling van diens (wettelijke) taken. Tabel 6-2 geeft de kosten voor de maatregelen per organisatie weer. In Tabel 6-3 staan de kosten voor het opstellen van het integraal plan water en klimaatadaptatie | de Liemers weergegeven. Tabel 6-2 Kosten Liemersbrede maatregelen per organisatie. Gezamelijke Liemerse-onderzoeken | Kosten totaal | Kosten Zevenaar | Kosten 1Stroom Klimaatstresstesten | € 45.000 | € 23.850 | € 21.150 Harmonisatie van meet- en datastandaarden | € 25.000 | € 13.250 | € 11.750 Onderzoeken waterkwaliteit | € 50.000 | € 26.500 | € 23.500 Afvalwaterketenonderzoek | € 50.000 | € 26.500 | € 23.500 € 170.000 | € 90.100 | € 79.900 Tabel 6-3 Kosten opstellen integraal plan water en klimaatadaptatie de Liemers.
Gezamenlijk integraal plan water en | Kosten Zevenaar | Kosten 1Stroom klimaatadaptatie | Kosten Totaal | (53%) | (47%) Projectcoördinator | € 75.000 | € 39.750 | € 35.250 Aanbesteding, schrijven en doorrekenen | € 140.000 | € 74.200 | € 65.800 € 215.000 | € 113.950 | € 101.050 6.3 | Risicoparagraaf Stijgende prijzen In de afgelopen planperiode is er sprake geweest van hoge inflatie, waardoor de prijzen oplopen. Ook in de aankomende planperiode zou dit kunnen gebeuren. Hierop wordt geanticipeerd door uit te gaan van actuele eenheidsprijzen voor investeringen. | Het is onduidelijk hoe de inflatie zich in de (nabije) toekomst zal ontwikkelen. Indien budgetten/kredieten in de nabije toekomst ontoereikend blijken, zullen deze opgehoogd (geïndexeerd) worden bij de tussenevaluatie van dit plan. Acute meerkosten in de investeringensfeer zien wij gespreid terug in hogere kapitaallasten in de toekomst. Acute meerkosten in de exploitatiesfeer kunnen opgevangen worden vanuit het saldo in de egalisatievoorziening; dit saldo dient als buffer. Externe vertraging Wereldwijd kampen we met vertragingen door leveringsproblemen, daarnaast is er te weinig mankracht als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor kunnen projecten uitlopen en kan het saldo van de voorziening (tijdelijk) hoger uitvallen dan geraamd. Het Taakveld Riolering is echter een gesloten financieel circuit.
Eventuele tijdelijke overschotten blijven in de voorziening en zullen voor hetzelfde doel ingezet blijven worden. Vertraging bij integrale projecten Integraal werken kan leiden tot herprioritering en vertraging. Het risico bestaat dat riolen niet meer functioneren bij lange vertragingen. Hier wordt op geanticipeerd door urgente ingrepen (risico op veiligheid en/of volksgezondheid) desnoods separaat en niet integraal uit te voeren. 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 39 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 40 Personele capaciteit (intern) Ook de gemeente staat voor de uitdaging om de juiste formatie, capaciteit en competenties te hebben en houden voor het uitvoeren van de benodigde taken (de ‘war on talent’, kunnen we de juiste mensen vinden voor onze vacatures?). Klimaatontwikkeling Het tempo en de invloed van klimaatontwikkeling op te treffen maatregelen (investeringshoogte) en de planning daarvan is onzeker. Inzicht in staat en kwaliteit van de assets In de planperiode vindt een inhaalslag plaats. Als gevolg van het uitvoeren van meer rioolinspecties is het mogelijk dat er urgent onvoorziene maatregelen getroffen dienen te worden. Indien dit substantiële financiële gevolgen heeft, zal de bestaande planning herzien worden.
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 41 Bijlage 1 Toelichting op het waterbeleid Europees beleid De Kaderrichtlijn Water (KRW) harmoniseert het waterbeleid binnen de EU -lidstaten. Het stelt doelen voor een goede ecologische en chemische toestand van het oppervlaktewater en het grondwater in 2027. Alle lidstaten zijn verplicht de richtlijn in hun natio nale wetgeving op te nemen, plannen op te stellen en maatregelen uit te voeren om de waterkwaliteit te verbeteren en te beschermen. Directe consequentie voor de gemeente kan zijn de aanleg van extra waterberging ter plaatse van riooloverstorten op kwetsbar e en zeer kwetsbare wateren. Rijksbeleid Het wettelijk kader werd gevormd door de Wet milieubeheer, 4.22 en 4.23. De Wet milieubeheer is door de Invoeringswet Omgevingswet aangepast, omdat delen zijn overgegaan naar de Omgevingswet. Deze wijzigingen zijn op 1 januari 2024 in werking getreden. Hiermee is de verplichting komen te vervallen om periodiek een gemeentelijk rioleringsplan vast te stellen. Dit is vervangen door een integrale omgevingsvisie, een programma en een omgevingsplan. Artikel 3.14 van de Omgevingswet biedt gemeenten de mogelijkheid om een gemeentelijk rioleringsprogramma op te stellen. Dit programma is echter vrijwillig. Omgevingsplan Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 2024 is een aantal regels op rijksniveau vervallen.
Deze regels zijn overgeheveld naar het tijdelijk deel van het omgevingsplan van gemeente n. Ook wel de 'bruidsschat' genoemd. De bruidsschat bestaat uit de volgende onderdelen: • begrippen • voorrangsbepalingen en overgangsrecht • regels over bouwwerken, open erven en terreinen • regels over milieubelastende activiteiten • regels over aanleggen of wijzigen van wegen of spoorwegen zonder geluidproductieplafond • regels over overige gemeentelijke omgevingsvergunningen De gemeente kan het omgevingsplan wijzigen indien daar aanleiding toe is, dat geldt ook voor de bruidsschatregels. In deze bijlage is een aantal aspecten benoemd dat in het omgevingsplan verankerd kan worden. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om de bruidss chatregels om te zetten in het dan definitieve omgevingsplan. De gemeentewet geeft gemeenten mogelijkheden om de kosten te verhalen die gepaard gaan met de gemeentelijke wateropgave. Gemeenten hebben een loketfunctie voor haar inwoners voor problemen met water(overlast). Dat betekent concreet dat de gemeente verantwo ordelijk is voor de ontvangst van vragen en klachten en het organiseren van een vervolgtraject. Ook aan de inwoner is een eigen verantwoordelijkheid toegekend. Stedelijk afvalwater Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater .
Onderdeel van deze zorgtaak is het beheren, onderhouden en aanleggen van rioleringsstelsels. Hemelwater De Omgevingswet geeft gemeenten de taak hemelwater duurzaam en doelmatig in te zamelen en te verwerken. Het gaat hierbij om hemelwater dat perceeleigenaren redelijkerwijs niet zelf op eigen terrein kunnen verwerken. De perceeleigenaar is verantwoordelijk voor hemelwater op eigen terrein. De 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 42 hemelwatertaak legt de nadruk op de verantwoordelijkheid van de perceeleigenaar om het hemelwater zoveel mogelijk zelf te verwerken. De wetgeving geeft aan dat de uitwerking uit twee stappen bestaat: • Gemeente moet beoordelen in welke situaties zij redelijkerwijs van de particulier kan vragen om zelf het hemelwater aan de bron te verwerken, hiervoor kunnen hulpmiddelen worden ontwikkeld zoals regels en maatwerkvoorschriften. • Indien verwerking van het hemelwater aan de bron redelijkerwijs niet mogelijk is moet de gemeente voorzieningen treffen om het overtollige hemelwater af te voeren via een gemeentelijk systeem. Als het redelijkerwijs niet mogelijk is voor de perceeleigenaar om het hemelwater zelf te verwerken, treedt de gemeentelijke zorgplicht in werking. Hierbij gaat het dus om het aanbieden van een voorziening die op basis van lokale afwegingen bekostigd kan worden vanuit de rioolheffing.
De gemeente kan haar zorgplicht zowel invullen via een gemengd systeem als via een gescheiden systeem. De wetgeving en het rijksbeleid verplichten de gemeente niet tot gescheiden inzameling. Doelmatigheid is het centrale crite rium bij de gemeentelijke keuzes (beleidsvrijheid). Grondwater Gemeenten hebben een zorgplicht voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken (grondwatertaak). De Omgevingswet geeft aan dat de inwoner met grondwateroverlast bij de gemeente met zijn probleem terecht moet kunnen. De gemeente is het eerste aanspreekpunt ((water)loket) voor haar inwoners. Wet informatie-uitwisseling bovengrondse netten (Wibon) Deze wet regelt de informatie -uitwisseling tussen netbeheerders en grondroerders om graafschade aan ondergrondse netten te voorkomen. De Wibon speelt een cruciale rol in het beheer van bovengrondse en ondergrondse infrastructuur. De wet verplicht netbeheerders om informatie over de ligging van hun netten beschikbaar te stellen via het Kadaster. Grondroerders moeten deze informatie opvragen voordat ze graafwerkzaamheden uitvoeren om schade te voorkomen.
Bestuursakkoord Water (BAW) Het Bestuursakkoord Water (2011) is een overeenkomst tussen het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Doelmatigheid van het waterbeheer vergroten door middel van samenwerking en het verminderen van bestuurlijke drukte staat centraal. Doel van het Bestuursakkoord Water is te blijven zorgen voor: - veiligheid tegen overstromingen - een goede kwaliteit water - voldoende zoet water. In 2018 zijn er aanvullende afspraken gemaakt om in te spelen op nieuwe uitdagingen, zoals digitalisering en cybersecurity. Deze afspraken richten zich op: - Kansen van de informatiesamenleving: Gebruik van data en technologieën om samenwerking te verbeteren. - Risico’s van digitale dreigingen: Gezamenlijke aanpak van cybersecurity-bedreigingen. - Regionale samenwerking: Gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven werken samen aan regionaal waterbeheer. Met de invoering van de Omgevingswet biedt het Bestuursakkoord Water kansen voor meer regionaal maatwerk en versterkte samenwerking. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 43 Regionaal waterprogramma 2021-2027 (RWP) Het RWP is een Omgevingsprogramma met beleidskaders en uitwerkingen voor het provinciale waterbeheer en klimaatadaptatie. Tot het moment van vaststelling van het RWP was het waterbeleid beschreven in het Waterhuishoudingsplan.
Dit plan vervalt met de vaststelling van het RWP. De Omgevingswet verplicht provincies tot het opstellen van een Regionaal Waterprogramma. Dat programma wordt in het verlengde van de provinciale Omgevingsvisie opgesteld, waarbij deze visie op hoofdlijnen wordt aangevuld met een detaillering van het beleid in dit waterprogramma. De visie en het RWP vormen samen ‘het beleid’. Het RWP is kaderstellend. Waterschappen werken de Omgevingsvisie uit in een wettelijk verplicht waterbeheerprogramma. Gemeenten kunnen een niet -verplicht en autonome watervisie opstellen, waarbij zij rekening houden met de provinciale visie. Waterschapsbeleid De kerntaken van het waterschap Rijn en IJssel zorgt voor veiligheid achter de dijken, voldoende water en schoon water. Bij het uitvoeren van deze drie kerntaken werkt het waterschap nauw samen met collega - overheden, maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven. Elke zes jaar maakt zij een waterbeheerprogramma (WBP) waarin de doelen zijn aangegeven. Maar ook hoe zij die doelen wil bereiken en wat zij daarvoor gaat doen. Het waterbeheerprogramma 2022-2027 is vastgesteld door het algemeen bestuur van waterschap Rijn en IJssel. Hierin staat beschreven welke beleidsdoelen het waterschap nastreeft en welke inspanningen het pleegt om dat beleid te realiseren.
De Omgevingswet verplicht Rijk, provincies en gemeenten om omgevingsvisies te ontwikkelen die onderling zijn afgestemd. Die verplichting hebben waterschappen niet. Toch heeft het waterschap een omgevingsvisie die is gericht op water: de Watervisie 2030. Zo kan ze samen m et haar gebiedspartners aan de toekomst van onze (gezamenlijke) omgeving werken. Waterschapsverordening Tot 2024 stonden in de keur de regels voor de bescherming van bijvoorbeeld dijken, kades, gemalen, sluizen en stuwen. Ook regelde de keur de bescherming van bepaalde sloten, kanalen, meren en de zee. En ook grondwater, bergingsgebieden en het waterpeil. Si nds de Omgevingswet staan deze regels in de Waterschapsverordening (link). De onderhoudsplichten staan in de Onderhoudsverordening. 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 44 Bijlage 2 Landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving Zie voor meer informatie over de landelijke maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving ook: Landelijke maatlat (overheid.nl)
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 45 Bijlage 3 Formatietool Stichting RIONED 1Stroom Zevenaar Beschikbare formatie functieprofiel benodigde bezetting (fte) uitbesteed (fte) benodigde eigen bezetting (fte) huidige bezetting (fte) vaste inhuur (fte) verschil (fte) Beleidsmedewerker 1,33 0,29 1,05 0,53 -0,52 Beheerder 2,31 0,53 1,78 1,15 -0,63 Ontwerper 0,98 0,83 0,15 0 -0,15 Gegevensbeheerder 0,48 0,40 0,08 0 0,05 -0,03 Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder 1,95 0,98 0,98 0,32 0,66 0,00 Subttotaal binnendienst 7,1 3,0 4,03 2,00 -1,32 Buitendienst (kerntaken) 4,7 3,65 1,03 1,50 0,50 0,97 totaal 11,7 6,67 5,06 3,50 -0,35 functieprofiel benodigde bezetting (fte) uitbesteed (fte) benodigde eigen bezetting (fte) huidige bezetting (fte) vaste inhuur (fte) verschil (fte) Beleidsmedewerker 1,53 0,16 1,37 1,0 1,0 0,6 Beheerder 2,97 0,00 2,97 1,0 1,0 -1,0 Ontwerper 2,55 0,00 2,55 0,8 0,2 -1,6 Gegevensbeheerder 0,90 0,00 0,90 0 -0,9 Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder 5,10 0,00 5,10 4,8 -0,3 Subtotaal binnendienst 13,1 0,2 12,89 7,6 2,2 -3,1 Buitendienst (kerntaken) 4,6 1,60 2,97 5,0 2,0 totaal 17,6 1,76 15,86 12,6 2,2 -1,1 Bijlage 4 | Kostendekkingsplannen Financiële paragraaf Duiven Inleiding Algemeen De kostendekkingsplannen zijn opgesteld in overleg met de financieel consulenten van de drie gemeenten.
Voor iedere gemeente is de financiële systematiek gehanteerd die gewenst is voor de huidige situatie, c.q. de situatie vanaf 2027. Dit geldt eveneens voor de werking van de voorziening(en). De gemeenten hebben de financiële informatie aangeleverd afkomstig uit de (meerjaren)begroting. In overleg met de beleidsmedewerker en financieel consulent zijn exploitatielasten en/ of investeringen aangepast op basis van de informatie uit het Watertakenp | lan (WTP). Er wordt in het kostendekkingsplan langjarig vooruit gekeken, tot 2081. De looptijd (planperiode) van het WTP is 2027 t/m 2031. Om een vergelijk te kunnen maken met het lopende jaar, zijn de financiële gegevens van het jaar 2026 eveneens op het voorblad op | genomen. In deze bijlage worden de relevante bedragen (optellingen), alsmede de tariefberekening gepresenteerd. Voor meer achtergrond informatie wordt verwezen naar het kostendekkingsplan. Iedere gemeente heeft het kostendekkingsplan van de betreffende gemeente | als een Excel-bestand ontvangen. Uitgangspunten - | Indien investeringen geactiveerd worden geldt een | lineaire afschrijving en een rentepercentage van 2,0%.
De volgende economische afschrijvingstermijnen worden daarbij gehanteerd: o | Rioleringsbuizen vrijverval: | 60 jaar o | Buizen druk- en persriolering: | 45 jaar o | Pompinstallaties (M/E gemalen): | 15 jaar o | Pompputten (bouwkundig): | 45 jaar - | Het saldo van de spaarvoorziening kan en mag niet negatief zijn. - | De in het kostendekkingsplan opgenomen stijging (of daling) van de heffing is | exclusief indexatie. - | De dotatiebedragen (‘jaarruimte’) worden in de begroting jaarlijks als last opgenomen - | De geprognotiseerde woningbouw voor 2026 en 2027 is volledig meegenomen in de berekening van | de | kostendekkende | rioolheffing | (uitgaande | van | 2,6 | inwoners | per | woning | en | 43 | m3 leidingwaterverbruik per inwoner). Vanaf 2028 is 50% van de woningbouwprognoses meegenomen, zowel uit oogpunt van | een vertraagd bouwtempo, als omwille van het ontbreken van een één op één relatie tussen waterverbruik en nieuwbouw. In het kostendekkingsplan zijn de prognoses tot en met 2040 verwerkt. - | BTW | (21%) wordt toegerekend over ‘exploitatie derden’ en over de totale investeringen in het betreffende jaar. - | De lopende kapitaallasten van investeringen tot en met 2025 zijn aangeleverd door de gemeente - | Alle bedragen zijn gebaseerd op het huidige prijspeil (januari 2026). Er is geen indexatie toegepast. Dat geldt zowel voor de lasten als voor de baten.
- | De kosten van de projecten in het kader van | samenwerking in Liemers verband zijn tot en met 2028 opgenomen in de exploitatie. Gezien de voorgenomen fusie is vanaf 2029 geen rekening gehouden met gezamenlijke onderzoeken. - | Investeringen: voor de korte termijn zijn door de gemeente aangeleverd. De lange termijn investeringen zijn afkomstig uit het vorige plan en geïndexeerd. - | Vaststelling van het WTP 2027 tot en met 2031 wordt verwacht rond de zomer/ najaar van 2026. 19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 46 - | Voor de investeringskosten en exploitatielasten voor klimaatadaptatie is uitgegaan van de geactualiseerde bedragen uit het gezamenlijke | Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. - | De investeringskosten voor het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie zijn t/m 2050 in de berekening opgenomen. De beleidsmaatregelen (exploitatie) zijn t/m 2081 in de berekening opgenomen. - | Investeringen worden betaald uit de voorziening (afboeken in de balanssfeer). Er ontstaan | geen nieuwe kapitaallasten. Tariefberekening, voorziening De gemeente Duiven beschikt over een spaarvoorziening (BBV, artikel 44 lid 1d). Doel van de voorziening is om te sparen in de voorziening en de investeringen direct af te boeken met het bestaande saldo uit de voorziening, waardoor er geen nieuwe kapitaallasten ontstaan.
Ondanks het hoge saldo van de voorziening is er vanaf 2027 een stijging van de rioolheffing benodigd om alle investeringen te kunnen blijven afboeken in de balanssfeer; in de planperiode is jaarlijks een stijging van 4,0% per jaar benodigd (exclusief indexatie) om kostendekkend te blijven en geen leningen aan te gaan. Vanaf 2032 is dient de stijging 4,9% per jaar te bedragen, op basis van de huidige uitgangspunten. De kostenstijging, en daarmee de stijging van de heffing, | is met name het gevolg van de toename van de investeringen door indexatie (37% prijsstijging in de GWW sector tussen | januari 2021 en januari 2026) en door een toename van de projectopgave op zich. In de periode 2026 | -2031 wordt voor € 10,8 miljoen geïnvesteerd. De investeringen in Vergert Oost vinden plaats in de periode 2029 tot en met 2031. Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de rioolheffing in de planperiode: Jaar | Stijging | Tarief per m3 exclusief indexatie | waterverbruik (2026) | (€ 1,99) 2027 | 4,0% | € 2,07 2028 | 4,0% | € 2,15 2029 | 4,0% | € 2,24 2030 | 4,0% | € 2,33 2031 | 4,0% | € 2,42 Ondanks de relatief forse stijging is de rioolheffing in Duiven zowel in 2026 als in 2031 (einde planperiode) lager dan in Westervoort en Zevenaar. De volgende grafiek toont het saldo in de spaarvoorziening op 31 december van ieder jaar.
19 juni 2026 | WTP 2027-2031 | BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 | 47 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 48 Exploitatie en investeringen Onderstaande tabel toont de exploitatielasten en de investeringen voor de planperiode. 6199 IBA's Kostensoort omschrijving 2026 2027 2028 2029 2030 2031 BTW 438018 Onderhoud 60.000 60.000 60.000 60.000 60.000 60.000 ja 6200 Riolering 438006 Voorlichtingsbudget 2.200 2.200 2.200 2.200 2.200 2.200 ja 438018 Onderhoud 135.000 135.000 135.000 135.000 135.000 135.000 ja 438023 Contributie 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 nee 438080 Onderzoekskosten 75.000 75.000 75.000 75.000 75.000 75.000 ja 438087 Projectkosten (Liemersbreed) 14.359 55.190 55.190 ja 438123 Reinigen hoofdriool 45.000 45.000 45.000 45.000 45.000 45.000 ja 438124 Reinigen kolken 45.000 45.000 45.000 45.000 45.000 45.000 ja 438161 Advieskosten 40.000 40.000 40.000 40.000 40.000 40.000 ja 438171 Tractie 4.976 4.976 4.976 4.976 4.976 4.976 nee 438237 Calamiteiten 50.000 50.000 50.000 50.000 50.000 50.000 ja 438238 Klimaat/DPRA maatregelen 103.813 103.813 103.813 103.813 103.813 103.813 ja 438244 Foutieve aansluitingen 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 ja 438245 Gegevens op orde/uitwisselen 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000 ja 438261 Meten en monitoren 17.333 17.333 17.333 17.333 17.333 17.333 ja 6202.11 Rioolgemalen en randvoorzieningen Kostensoort
omschrijving bedrag Begroot 438002 Gas, water en licht 60.500 60.500 60.500 60.500 60.500 60.500 ja 438018 Onderhoud 220.000 220.000 220.000 220.000 220.000 220.000 ja 438025 Telefoonkosten 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 ja 438171 Tractie 4.976 4.976 4.976 4.976 4.976 4.976 nee 438237 Calamiteiten 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000 ja 495.893 6205 1Stroom TV7.2 Kostensoort omschrijving bedrag Begroot 443301 Bijdrage 1Stroom 305.105 305.105 305.105 305.105 305.105 305.105 nee 6335 Klimaatadaptie Kostensoort omschrijving bedrag Begroot 438241 Uitvoeringsprogramma (investering) 438242 Oplegger klimaatadaptatie 25.000 28.813 41.188 100.802 100.802 100.802 ja 6066 Wegen Kostensoort omschrijving bedrag Begroot 438065 Doorbelasting reiniging van wegen 60.000 60.000 60.000 60.000 60.000 60.000 nee 6203.11 Rioolheffing Kostensoort omschrijving bedrag Begroot 438010 Uitbesteding 3.870 3.870 3.870 3.870 3.870 3.870 nee 438046 Betalingsverkeer 524 524 524 524 524 524 nee 438091 Meeliften waterbedrijf 16.800 16.800 16.800 16.800 16.800 16.800 nee 438121 Deurwaarder 965 965 965 965 965 965 nee 438161 Advieskosten 3.817 3.817 3.817 3.817 3.817 3.817 nee Totale exploitatielasten 1.359.238 1.403.881 1.416.256 1.420.681 1.420.681 1.420.681 exclusief kapitaallasten exclusief stortingen aan en onttrekkingen uit voorziening 19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 49 Lange
termijn investeringen Onderstaande tabel toont de langjarige investeringsplanning. Op basis van deze bedragen is de ontwikkeling van de rioolheffing gebaseerd. Vervangingsinvesteringen voor drukriolering en persleidingen zijn 10 jaar verschoven in de tijd. Op dit moment worden op dit vlak geen substantiële en structurele investeringen voorzien. Nader onderzoek zal leiden tot een herziening van het (theoretische) investeringsplan. Vergert Oost wordt uitgevoerd in de periode 2029 tot en met 2031. Jaarlijks is hiervoor een investeringsbedrag van € 2,0 miljoen opgenomen (totaal € 6 miljoen).
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 50 Samenvatting voorblad kostendekkingsplan
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 51
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 52 Dotatie aan/ onttrekking aan en saldi spaarvoorziening
19 juni 2026 WTP 2027-2031 BL3128-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 53 Financiële paragraaf Westervoort Inleiding Algemeen De kostendekkingsplannen zijn opgesteld in overleg met de financieel consulenten van de drie gemeenten. Voor iedere gemeente is de financiële systematiek gehanteerd die gewenst is voor de huidige situatie, c.q. de situatie vanaf 2027. Dit geldt eveneens voor de werking van de voorziening(en). De gemeenten hebben de financiële informatie aangeleverd afkomstig uit de (meerjaren)begroting. In overleg met de beleidsmedewerker en financieel consulent zijn exploitatielasten en/ of investeringen aangepast op basis van de informatie uit het Watertakenplan (WTP). Er wordt in het kostendekkingsplan langjarig vooruit gekeken, tot 2081. De looptijd (planperiode) van het WTP is 2027 t/m 2031. Om een vergelijk te kunnen maken met het lopende jaar, zijn de financiële gegevens van het jaar 2026 eveneens op het voorblad opgenomen. In deze bijlage worden de relevante bedragen (optellingen), alsmede de tariefberekening gepresenteerd. Voor meer achtergrond informatie wordt verwezen naar het kostendekkingsplan. Iedere gemeente heeft het kostendekkingsplan van de betreffende gemeente in excel ontvangen. Uitgangspunten - Investeringen worden geactiveerd. Hiervoor geldt een annuïteiten afschrijving en een rentepercentage van 2,0%.
Uitgegaan is van het huidige rentepercentage dat binnen de gemeente Westervoort gehanteerd wordt. - De volgende economische afschrijvingstermijnen worden gehanteerd: o Rioleringsbuizen vrijverval: 60 jaar o Buizen druk- en persriolering: 45 jaar o Pompinstallaties (M/E gemalen): 15 jaar o Pompputten (bouwkundig): 45 jaar - De gemeente beschikt over een (tarief)egalisatievoorziening, conform BBV artikel 44 lid 2. - Het saldo van de voorziening kan en mag niet negatief zijn - De in het kostendekkingsplan opgenomen stijging (of daling) van de heffing is exclusief indexatie - Eventuele ‘jaarruimte’ (dotatie aan de voorziening) wordt in de begroting als last opgenomen. - Er wordt uitgegaan van 7. 178 heffingseenheden in 2026 en een afgevlakte ontwikkeling van het aantal heffingseenheden ten opzichte van de woningbouwprognoses. - De in het kostendekkingsplan opgenomen ontwikkeling van de rioolheffing is exclusief indexatie. Eenheidsprijzen, investeringen en exploitatielasten zijn gebaseerd op Begroting 2026, dan wel prijspeil juli 2025. - In de woningbouwprognoses wordt uitgegaan van een netto groei van het aantal heffingseenheden van 1.113 in de periode 2026 tot en met 2038. In het kader van het kostendekkingsplan is voor de jaarlijkse ontwikkeling uitgegaan van een realisatiegraad van 25% in jaar ‘n’, 50% in jaar ‘n+1’ en 25% in jaar ‘n+2’.