Agendabundel

Bundel - Raadsvergaderingen 2022-2026 van 6 november 2024 Agenda bijlagen Agenda raadsvergadering 6 november 2024 (MJB 2025-2028) 1 Opening 2 Vaststellen agenda 3 Z/24/478817 Meerjarenbegroting 2025-2028 Portefeuillehouder: A.M. (Arthur) Boone 1225597 - Raadsvoorstel en - besluit Meerjarenbegroting 2025-2028 Bijlage 1. 1226989 Meerjarenbegroting 2025-2028 Bijlage 2. Begroting 2025 in één oogopslag Bijlage 3. Proces behandeling meerjarenbegroting 2025-2028 Bijlage 4. RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst_Geanonimiseerd Bijlage 5. 240926 Bijzondere ledenbrief VNG Rijksbegroting 2025 en de gevolgen voor gemeenten Bijlage 5a. 240926 Bijlage Hoofdpunten van de Bijzondere Ledenbrief Rijksbegroting 2025 Bijlage 6. RIB 2024-461 Septembercirculaire 2024 Bijlage 7. RIB 2024-463 Addendum septembercirculaire 2024 4 Z/24/475395 Financieel gezonde toekomst Portefeuillehouder: A.M. (Arthur) Boone Raadsvoorstel en -besluit 1230107 financieel gezonde toekomst RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst Rapport strategiebepaling gezonde toekomst 241002 1218985-Rapport - verdiepende analyse 4.a Amendement SP PvdA SZ GroenLinks Ons Zevenaar en VVD Financieel gezonde toekomst De fracties SP, PvdA, Sociaal Zevenaar, GroenLinks Ons Zevenaar en VVD hebben ter vergadering een amendement op dit voorstel ingediend.

AANVAARD Amendement SP PvdA SZ GroenLinks Ons Zevenaar en VVD Financieel gezonde toekomst 4.b Motie Lijst 11 subsidies welzijn sport en cultuur Door de fractie Lijst 11 is een motie subsidies welzijn sport en cultuur ingediend. VERWORPEN Motie lijst 11 subsidies welzijn sport en cultuur 5 Sluiting

Agenda raadsvergadering 6 november 2024 Subtitel

Meerjarenbegroting 2025-2028

Tijd

18:30 uur

Locatie

Raadzaal

Voorzitter

L.J.E.M. van Riswijk

Toelichting

Planning behandeling Meerjarenbegroting 2025-2028, inclusief de behandeling van het voorstel Financieel gezonde toekomst • • • • • • • •

18.30 - 19.30 uur: 1e termijn raad (5 min. per fractie) 19.30 - 19.45 uur: Schorsing 19.45 - 20.30 uur: 1e termijn college 20.30 - 20.45 uur: Schorsing 20.45 - 21.30 uur: 2e termijn raad (3 min. per fractie) 21.30 - 22.00 uur: 2e termijn college 22.00 - 22.15 uur: Schorsing 22.15 - 22.30 uur: Stemmingen

Sprekersvolgorde De sprekersvolgorde is bepaald aan de hand van de fractiegrootte (groot naar klein in zetelaantallen), waarbij oppositie- en coalitiefracties elkaar afwisselen: (1) WijZZ; (2) VVD; (3) CDA; (4) Lokaal Belang; (5) Lijst 11; (6) PvdA; (7) Sociaal Zevenaar; (8) D66; (9) SP; (10) GroenLinks en (11) Ons Zevenaar. Spreektijden De spreektijden gelden voor de gehele fractie. Verschillende fractieleden mogen het woord voeren, de eerste spreker geeft dit bij het begin van het betoog aan. Zowel het betoog als de aankondiging van moties en amendementen vinden binnen de spreektijd plaats. Interrupties vinden enkel plaats in de 2e termijn. 1

Opening

2

Vaststellen agenda

3

Z/24/478817 Meerjarenbegroting 2025-2028 Portefeuillehouder: A.M. (Arthur) Boone Voorgesteld besluit: De raad wordt voorgesteld de meerjarenbegroting 2025-2028 vast te stellen overeenkomstig het aangeboden ontwerp. Pagina 1

4

Z/24/475395 Financieel gezonde toekomst Portefeuillehouder: A.M. (Arthur) Boone Voorgesteld besluit: De raad wordt voorgesteld: 1. als uitgangspunt te hanteren dat de begroting sluitend moet zijn in het begrotingsjaar 2029; 2. het college de opdracht te geven om voor een bedrag van ongeveer € 6 miljoen aan besparingen in 2029 voor te bereiden, waarbij een hoger bedrag aan keuzemogelijkheden en scenario’s beschikbaar zijn bij de besluitvorming over de kadernota 2026 – 2029. 3. de eerste bezuinigingen in 2026 te effectueren en per begrotingsjaar een evenredig deel van de opgave te realiseren; 4. besparingen hoofdzakelijk te zoeken in programma 6 “Sociaal domein” en andere programma’s ook op mogelijkheden te onderzoeken; 5. de programma’s met een hoge mate van eigen beleidsvrijheid, zo veel mogelijk te ontzien; 6. lastenverhogingen voor inwoners en bedrijven in evenredigheid te onderzoeken als bron voor dekking van het begrotingstekort of toekomstige investeringen; 7. ter voorbereiding op de besluitvorming bij de kadernota 2026 – 2029 in juni 2025 de raad te laten bepalen hoe zij in positie wil worden gebracht om het participatietraject vorm te geven. 8. aandacht te schenken aan partijen die voor de gemeente Zevenaar van belang zijn voor het realiseren van beleidsdoelen, zoals verbonden partijen en gesubsidieerde instellingen.

Deze partijen te betrekken in het realiseren van de opgave waar wij als gemeente voor staan. Amendement SP, PvdA, Sociaal Zevenaar, GroenLinks, Ons Zevenaar en VVD financieel gezonde toekomst De fracties SP, PvdA, Sociaal Zevenaar, GroenLinks Ons Zevenaar en VVD hebben ter vergadering een amendement op dit voorstel ingediend. Motie Lijst 11 subsidies welzijn sport en cultuur (4a) Door de fractie Lijst 11 is een motie subsidies welzijn sport en cultuur ingediend.

5

Sluiting

Zevenaar, 24 oktober 2024. De burgemeester van Zevenaar, L.J.E.M. van Riswijk

Pagina 2

*Z08A48EEA76*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer portefeuillehouder portefeuille

Raadsvoorstel meerjarenbegroting 2025-2028 Z/24/478817 INT/24/1225597 Arthur Boone Financiën

1. Samenvatting Wij bieden u de meerjarenbegroting 2025-2028 ter vaststelling aan. De meerjarenbegroting laat in 2025 een structureel sluitend resultaat zien. Vanaf 2026 (de ravijnjaren) zijn de resultaten negatief. Op basis van de provinciale toezichtvoorschriften moet minimaal het eerste jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. De nu voorliggende meerjarenbegroting voldoet hieraan. 2. Raadsvoorstel Wij stellen u voor om: 1. de meerjarenbegroting 2025-2028 vast te stellen overeenkomstig het aangeboden ontwerp. 3. Waarom naar de raad De artikelen 189 tot en met 195 van de Gemeentewet regelen de bevoegdheid van de gemeenteraad tot het jaarlijks vaststellen van de gemeentelijke begroting. De raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is of dat dit evenwicht binnen de looptijd van de meerjarenbegroting tot stand zal worden gebracht. 4. Doelstelling en beoogd resultaat Bij ieder programma in de begroting wordt aangeven wat de doelstellingen zijn en wat het beoogd effect van de inhoudelijke programmadoelstelling is. 5. Argumenten en alternatieven Argumenten 1.1 Wij geven uitvoering aan ons collegeprogramma De meerjarenbegroting 2025-2028 is de derde begroting die wij u mogen aanbieden vanuit het collegeprogramma 2022-2026.

De uitvoering van het collegeprogramma en het voortvarend oppakken van onderwerpen op de raadsagenda blijven ons uitgangspunt. We kunnen onze ogen echter niet sluiten voor de ravijnjaren vanaf 2026. Voorzichtigheid is geboden met betrekking tot het aangaan van structurele verplichtingen en financiële risico’s moeten worden vermeden. 1.2 De meerjarenbegroting 2025-2028 is structureel en reëel sluitend Op basis van de voorschriften van de provinciale toezichthouder moet minimaal het eerste óf het laatste jaar van de meerjarenbegroting structureel sluitend zijn. Wij concluderen dat dit het geval is. 1.3 Er is geen ruimte voor nieuw beleid Bij de kadernota 2025 hebben we aangegeven dat het, gezien het financiële perspectief, niet verantwoord

is om nieuw beleid op te voeren. Bij het opstellen van deze meerjarenbegroting is er geen aanleiding geweest om de uitgangspunt te herzien. In deze begroting is dus geen nieuw beleid opgenomen. 1.4 Vanaf 2026 laat de meerjarenbegroting een tekort zien. Door rijksmaatregelen die gevolgen hebben voor de algemene uitkering zien wij forse tekorten vanaf 2026. De VNG heeft opnieuw een begrotingsadvies uitgebracht met als strekking om negatieve resultaten onverkort en realistisch te presenteren. Nu het Rijk vasthoudt aan de huidige kortingen op de algemene uitkering en geen reële compensatie geeft voor gestegen (zorg)kosten, ontkomen we niet aan het schrappen in het huidige ambitie- en voorzieningenniveau. In de komende periode zullen we daarom samen met u een traject in gaan om goede keuzes te maken om ook voor de komende jaren een sluitende begroting te kunnen presenteren en zo een financieel gezonde gemeente te blijven. Dit betekent dat we met het vervolg op de "strategiebepaling voor een gezonde toekomst” in de kadernota 2026-2029 met bezuinigingsmaatregelen en voorstellen komen om tot een sluitend meerjarenbeeld te komen. Alternatieven n.v.t. 6. Hoe gaan we dat bereiken en is evaluatie nodig? De meerjarenbegroting is onderdeel van de planning en control-cyclus.

Door middel van tussentijdse voortgangsrapportages en de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid, de mate waarin doelen zijn behaald, de bereikte resultaten en de financiële positie. 7. Klimaat en duurzaamheid Bij programma 7 gaan we in op de ontwikkelingen bij duurzaamheid. 8. Communicatie De digitale meerjarenbegroting wordt op het portal van de gemeente Zevenaar gepresenteerd: https://zevenaar.pcportal.nl . Bij dit raadsvoorstel verstrekken wij u de begroting ook in een pdf-versie, zodat u ook op deze wijze kennis kunt nemen van de inhoud. In deze pdf-versie treft u op meerdere plaatsen een herhaling van teksten aan. Dit is een technisch gevolg van het werken met een website. 9. Kosten, baten en dekking Het actuele financieel meerjarenbeeld op grond van de meerjarenbegroting 2025-2028 is als volgt: Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2024 -391 -4.815 0 2.061 0

Begroting 2025 3.352 -5.071 -193 -483 3

Begroting 2026 -4.266 -5.438 -175 3.511 3

Begroting 2027 -5.841 -4.126 -228 3.533 3

Begroting 2028 -6.162 -3.182 -458 3.518 78

-3.145

-2.392

-6.365

-6.658

-6.205

1. Autonome ontwikkelingen

0

-136

-974

461

-290

2. Actualisatie bestaand beleid

0

1.625

874

753

466

Primitieve begroting 2024-2027 1e Voortgangsrapportage 2024 Kadernota 2025 2e voortgangsrapportage 2024 Wijzigingen tot de begroting 20252028 Stand tot de begroting

zaaknummer Z/24/478817

pagina 2 van 4

Totaal mutaties begroting Saldo meerjarenbegroting 2025-2028

0

1.489

-99

1.213

176

-3.145

-902

-6.464

-5.445

-6.029

1.480

-292

69

0

578

-6.756

-5.376

-6.029

Eliminatie incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

Het saldo in 2025 sluit met een nadeel van € 902.000. Het effect van de incidentele baten en lasten is positief in het eerste jaar. Dit leidt tot een structureel positief saldo van € 578.000. De mutaties die zijn verwerkt in deze meerjarenbegroting bestaan uit autonome ontwikkelingen en actualisatie bestaand beleid. We hebben het, gezien het financiële perspectief, niet verantwoord geacht om voorstellen voor nieuw beleid op te nemen. Het overzicht ‘Financieel meerjarenbeeld’ geeft een volledig beeld van alle financiële ontwikkelingen die in deze begroting zijn opgenomen. Uiteraard vindt u deze mutaties ook terug bij de programma’s onder het kopje ‘Wat kost het?’. 10. Bijlagen De volgende bijlagen horen bij dit voorstel: Volgorde 1.

Documentnummer INT/24/1226989

Naam Meerjarenbegroting 2025-2028

Burgemeester en wethouders van Zevenaar De secretaris Danielle Jansen

zaaknummer Z/24/478817

De burgemeester Lucien van Riswijk

pagina 3 van 4

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Raadsvoorstel meerjarenbegroting 2025-2028 Z/24/478817 INT/24/1225597

De raad van de gemeente Zevenaar; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Zevenaar: Gelet op artikel 189 van de Gemeentewet; besluit: 1. de meerjarenbegroting 2025-2028 vast te stellen overeenkomstig het aangeboden ontwerp. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 6 november 2024. De griffier Drs. C.M. Steenbergen

zaaknummer Z/24/478817

De burgemeester drs. L.J.E.M. van Riswijk

pagina 4 van 4

Raad 6 november 2024

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 2 Algemeen............................................................................................................................................ 3 Voorwoord .................................................................................................................................................. 4 Hoofdlijnen ................................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ..................................................................................................................................................11 Programma's ..................................................................................................................................... 14 0. Bestuur en ondersteuning ..................................................................................................................... 15 1. Veiligheid .............................................................................................................................................. 34 2. Verkeer, vervoer en waterstaat .............................................................................................................

40 3. Economie .............................................................................................................................................. 49 4. Onderwijs .............................................................................................................................................. 58 5. Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................................................... 65 6. Sociaal domein ...................................................................................................................................... 76 7. Volksgezondheid en duurzaamheid ....................................................................................................... 91 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ........................................................103 Paragrafen ...................................................................................................................................... 112 Lokale heffingen ...................................................................................................................................... 113 Weerstandsvermogen .............................................................................................................................

124 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................. 137 Financiering .............................................................................................................................................145 Bedrijfsvoering......................................................................................................................................... 151 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 156 Grondbeleid ............................................................................................................................................. 174 Openbaarheidsparagraaf ........................................................................................................................ 182 Financiën.........................................................................................................................................

185 Inleiding ...................................................................................................................................................185 Autorisatie ...............................................................................................................................................185 Kaders en uitgangspunten ....................................................................................................................... 187 Financieel meerjarenbeeld ...................................................................................................................... 189 Overzicht van baten en lasten per programma ........................................................................................ 196 Overzicht baten en lasten op taakveld ..................................................................................................... 197 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, vennootschapsbelasting en onvoorzien .................................... 205 Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................................... 206 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ................................................................

211 Geprognosticeerde balans ...................................................................................................................... 212 EMU-saldo ...............................................................................................................................................213 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ..............................................................................................213 Bijlagen ........................................................................................................................................... 216 Overzicht mutaties Meerjarenbegroting 2024-2027 ................................................................................. 217 Overzicht mutaties tot de Meerjarenbegroting 2024-2027 ...................................................................... 219 Meerjareninvesteringsplan ...................................................................................................................... 222 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................................... 228 Overzicht beleidsindicatoren ...................................................................................................................231

2

ALGEMEEN

3

VOORWOORD Graag presenteren wij u de meerjarenbegroting 2025-2028 van Zevenaar. Deze bieden wij u ter besluitvorming aan. De meerjarenbegroting bouwt voort op de uitgangspunten van de kadernota 2025 en is een uitwerking van het coalitieakkoord 2022-2026. Het collegeprogramma is integraal onderdeel van de begroting. Voor de behandeling van de begroting is het volgende proces uitgezet: • Inloopavond voor raads- en commissieleden: 8 oktober (onder voorbehoud) • Commissievergaderingen 15, 16 en 17 oktober • Raadsvergadering 6 november

Wij hopen op een constructief inhoudelijk debat, waarin we met elkaar de begroting behandelen en vaststellen. We wensen u veel leesplezier. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Zevenaar, De secretaris Daniëlle Jansen

4

De burgemeester Lucien van Riswijk

HOOFDLIJNEN BESTUURLIJKE HOOFDLIJNEN Voor u ligt de meerjarenbegroting 2025-2028 die, net als verleden jaar, een tweeledig beeld schetst. Enerzijds is het jaar 2025 financieel sluitend. Dit betekent dat we gedurende dit jaar onze koers kunnen voortzetten en verder kunnen werken aan het realiseren van het collegeprogramma. Anderzijds laten de jaren 2026, 2027 en 2028 een negatief financieel resultaat zien. Dit negatieve resultaat is grotendeels het gevolg van de nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds, wat leidt tot de zogenaamde ‘ravijnjaren’. Deze systematiek is al jarenlang onderwerp van hevige discussie. Het totale tekort voor gemeenten, geschat op drie miljard euro, zet de budgetten van lokale overheden sterk onder druk. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om essentiële diensten zoals jeugdzorg, woningbouw, armoedebeleid en de energietransitie te financieren. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voert actie om de gemeentelijke middelen in lijn te brengen met het steeds uitdijende takenpakket. Wij onderstrepen en steunen deze strijd waar mogelijk. Toch blijft het onzeker of er voldoende compensatie vanuit het Rijk zal komen. Daarom hebben we in deze meerjarenbegroting rekening gehouden met deze mogelijke ondercompensatie en volgen hiermee het begrotingsadvies van de VNG.

Zoals aangegeven in de kadernota 2025-2028 hebben we besloten geen nieuw beleid te introduceren dat negatieve financiële consequenties heeft. Daarnaast zijn we begonnen met het formuleren van een strategie voor een gezonde financiële toekomst voor onze gemeente. De uitdagingen beperken zich echter niet tot de financiële situatie. Door de val van kabinet-Rutte IV in november vorig jaar en een langdurige en moeizame formatie hebben belangrijke beleidskeuzes vanuit het Rijk vertraging opgelopen. Op 2 juli is het kabinet-Schoof I aangetreden, maar het blijft afwachten welke oplossingen zullen worden aangedragen voor de stikstofcrisis, de wooncrisis, de energietransitie en de asielketen die zo onder druk staat. Het is ook nog onduidelijk hoe dit kabinet zal omgaan met de algemene uitkering. De keuzes die dit kabinet maakt zullen directe en verstrekkende gevolgen hebben voor de slagkracht van het lokale bestuur. We zijn trots op de inhoudelijke resultaten waarvoor we in deze begroting ruimte vinden, ondanks de grote financiële uitdagingen die er liggen. We zijn verder gegaan met de ontwikkeling van onze bedrijventerreinen. We hebben samen met u en veel inwoners, maatschappelijke partners en participatieraad een nieuwe visie en integrale nota voor het sociaal domein ontwikkeld.

Van daaruit gaan we aan de hand van uitvoeringsplannen met name de sociale basis, de gezondheid en leefbaarheid in onze gemeente versterken. Tegelijk staan we aan de lat voor het realiseren van landelijke opgaven als de Hervormingsagenda Jeugd, het Integraal Zorgakkoord en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen. Hierbij zullen we meer dan ooit tevoren over de domeinen met anderen moet samenwerken. Met een brede blik. Binnen en buiten de organisatie. Het komende jaar hopen we ook flinke stappen te gaan zetten voor de huisvesting van IKC De Wissel en de revitalisering van sportpark Hengelder. En uiteraard blijven ook grote maatschappelijke opgaven als de opvang van vluchtelingen en huisvesting van statushouders en arbeidsmigranten onze volle aandacht houden. Met steun van de provincie Gelderland zijn er grote stappen gezet voor onze organisatieontwikkeling. De komende tijd blijven we ons inspannen voor de verdere uitvoering van deze projecten en opgaven.

5

De komende bestuursperiode staat deels in het teken van de verdere uitvoering van het collegeprogramma en het uitwerken van de raadsagenda. Een goed functionerend bestuurlijk-ambtelijk samenspel is hiervoor van groot belang. Dit geldt ook voor de strategiebepaling om te komen tot een financieel gezond meerjarenperspectief. De moeilijke keuzes waarvoor we staan, hopen wij in goede samenspraak tussen raad en college te kunnen maken. Dit alles tegen de achtergrond van een robuuste, strategisch sterke en toekomstbestendige ambtelijke organisatie.

6

FINANCIËLE HOOFDLIJNEN Inleiding In dit onderdeel van de begroting presenteren wij u het financieel meerjarenbeeld op hoofdlijnen en geven wij in het kort inzicht in de algemene financiële ontwikkeling, het weerstandsvermogen en overige bijzonderheden. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële ontwikkelingen verwijzen wij u naar het hoofdstuk ‘Financieel meerjarenbeeld’. De kadernota 2025 is vastgesteld met een negatief begrotingssaldo van € 1.938.000 in 2025. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet de meerjarenbegroting minimaal óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. De kadernota 2025-2028 voldeed hier niet aan. Gelet op dit negatieve financiële beeld is een ‘strategiebepaling voor een gezonde toekomst’ opgesteld met het oog op een structureel sluitende begroting. Gekozen is voor het uitgangspunt van gedeeltelijke compensatie van het rijk. Hierbij richten we ons op maatregelen in de kadernota 2026-2029. Hierbij is wel uitgegaan van een structureel sluitende begroting in 2025. Het is gelukt om een reëel sluitende begroting 2025 aan te kunnen bieden. Wel is ook dit jaar de begroting gevoeliger geworden voor onvoorziene en onverwachte ontwikkelingen. Er wordt risicovoller geraamd waarmee nadelen bij de jaarrekening meer waarschijnlijk worden. In de paragraaf weerstandsvermogen is rekening gehouden met dit risico.

De jaren vanaf 2026, de zogenaamde ‘ravijnjaren’, laten een negatief saldo zien. Net als in 2023 heeft de VNG ook dit jaar een (ongebruikelijk) begrotingsadvies afgegeven. Hierin adviseert de VNG om het boekjaar 2025 sluitend aan te bieden, rekening houdend met de richtlijnen van de provinciale toezichthouder, maar om voor de jaren 2026 en verder een realistisch negatief saldo te presenteren. Daarbij wordt voorgesteld om geen bezuinigingen door te voeren op andere beleidsterreinen vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg. Aanvullend stelt men dat financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen worden benoemd en geeft men in overweging om rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het Btw-Compensatiefonds (BCF) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). In deze begroting is op advies van de provinciale toezichthouder alleen rekening gehouden met de BCF-ontwikkelingen. Het Rijk en de VNG werken samen met betrokken partijen aan een hervormingsagenda jeugd die zich richt op een beter en beheersbaar jeugdstelsel. De hervormingsagenda is in juni 2023 vastgesteld maar is nog steeds onvoldoende uitgewerkt. U hebt een visie en integrale nota sociaal domein vastgesteld. Deze visie wordt verder uitgewerkt in uitvoeringsplannen met daarin ook besparingsmogelijkheden. Vanaf 2025 is de BBV-taakveldenindeling gewijzigd.

Deze wijziging is verwerkt in deze begroting. Ons weerstandsvermogen laat een uitstekend niveau zien en komt uit op een ratio van 2,3. In de financiële hoofdlijnen is een tabel opgenomen met de grootste mutaties, groter dan € 100.000.

7

Financieel meerjarenbeeld Het actuele financieel meerjarenbeeld ziet er als volgt uit: Het saldo in de primitieve begroting 2024 was in het jaar 2025 € 3.352.000 positief. Na de begroting 2024-2027 zijn de 1e voortgangsrapportage 2024 en de kadernota 2025 vastgesteld met samen een negatief effect van € 5.264.000. Dit negatieve effect is voornamelijk veroorzaakt door tariefstijging bij de zorgkosten jeugd en Wmo, maar ook door loon- en prijsstijgingen in het algemeen en gestegen kosten bij de gemeenschappelijke regelingen. Het begrotingssaldo na de kadernota 2025 kwam uit op een nadeel van € 1.912.000. De mutaties die volgen uit de 2e voortgangsrapportage komen in 2025 uit op een nadeel van € 483.000. De mutaties in deze begroting zijn opgeteld € 1.489.000 positief. Dit leidt tot een nieuw negatief begrotingssaldo in 2025 van € 902.000. Na eliminatie van incidentele baten en lasten komt het structurele begrotingssaldo uit op € 578.000 (positief) in 2025. Daarna slaat het resultaat om in een negatief saldo, voornamelijk door een daling van de algemene uitkering van ruim € 7 miljoen in 2026. De jaren vanaf 2026 zijn daarmee zogenaamde ravijnjaren geworden.

Exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 Primitieve begroting 2024-2027 -391 3.352 -4.266 -5.841 -6.162 1e Voortgangsrapportage 2024 -4.815 -5.071 -5.438 -4.126 -3.182 Kadernota 2025 0 -193 -175 -228 -458 2e voortgangsrapportage 2024 2.061 -483 3.511 3.533 3.518 Wijzigingen tot de begroting 20250 3 3 3 78 2028 Stand tot de begroting -3.145 -2.392 -6.365 -6.658 -6.205 1. Autonome ontwikkelingen

0

-136

-974

461

-290

2. Actualisatie bestaand beleid

0

1.625

874

753

466

Totaal mutaties begroting

0

1.489

-99

1.213

176

-3.145

-902

-6.464

-5.445

-6.029

1.480

-292

69

0

578

-6.756

-5.376

-6.029

Saldo meerjarenbegroting 2025-2028 Eliminatie incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

Structureel en reëel evenwicht Op grond van de voorschriften (BBV) dienen wij inzichtelijk te maken of er in de begroting en meerjarenraming sprake is van een structureel evenwicht. Hiervoor is inzicht in de incidentele baten en lasten nodig. Incidentele lasten beïnvloeden het structurele begrotingssaldo positief en incidentele baten negatief. Door het saldo van de incidentele baten en lasten te betrekken bij het financieel meerjarenbeeld ontstaat een beter inzicht in het structurele evenwicht van onze begroting. Presentatie structureel begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) Saldo meerjarenbegroting 2025-2028 na bestemming Eliminatie incidentele baten en lasten (- = baten ) Structureel begrotingssaldo

8

2025

2026

2027

2028

-902 1.480

-6.464 -292

-5.445 69

-6.029 0

578

-6.756

-5.376

-6.029

Bij het onderdeel financiën presenteren wij het 'Overzicht van incidentele baten en lasten'. In 2025 en 2027 zijn de incidentele lasten hoger dan de incidentele baten. In 2026 is dit omgekeerd. In 2028 zijn er geen incidentele baten en/of lasten. Elimineren we incidentele baten en lasten dan heeft dit een positief effect op het structurele meerjarenbeeld in 2025 en 2027 en een negatief effect in 2026. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende meerjarenbegroting hieraan voldoet en dus structureel en reëel sluitend is. Toelichting financiële ontwikkelingen Mutatie omschrijving

Bedragen x € 1.000 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

Overzicht van de mutaties >= € 100.000 1. Autonome ontwikkelingen Actualisatie budget rentekosten grondexploitaties Actualisatie budget rentekosten investeringen en treasury Bijdrage Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR SDCG) - module WgSW Bijdragen Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR SDCG) - actualisatie bijdragen voor alle modules 2. Actualisatie bestaand beleid

-395 N

175 V

-230 N

-254 N

142 V

-1.265 N

573 V

-374 N

0V

0V

0V

222 V

117 V

117 V

117 V

117 V

Actualisatie budget salarissen ambtelijke organisatie 2025 Actualisatie budget salarissen en overhead doorbelast aan grondexploitaties Actualisatie vervangingsinvestering werkplekken hardware 2026-2028 Budgetmutatie beschermd wonen

-253 N

-253 N

-253 N

-253 N

114 V

111 V

133 V

91 V

0V

0V

-74 N

-156 N

284 V

0V

0V

0V

0V

140 V

65 V

0V

380 V

0V

0V

0V

Budgetmutatie dienstverlening SW (Sociale Werkvoorziening) 2026-2028 Budgetmutatie jeugdhulp Budgetmutatie uitvoeringskosten sociaal domein Straatreiniging van RDL naar gemeente

287 V

0V

0V

0V

434 V

434 V

434 V

434 V

Vrijval stelpost indexatie 2025-2028

457 V

458 V

458 V

457 V

(V = Voordeel; N = Nadeel)

Een toelichting op de bovenstaande posten kunt u terugvinden op de afzonderlijke programma's en in het onderdeel 'Financieel meerjarenbeeld'. In de bijlagen is een totaaloverzicht van de mutaties opgenomen. In bovenstaande tabel presenteren wij een voordeel in verband met de overgang van straatreiniging van de RDL naar de gemeente (€ 434.000). Het beeld dat hiermee mogelijk wordt opgeroepen is niet juist. Het voordeel, dat in totaliteit wordt gepresenteerd, wordt volledig teniet gedaan door kostenverschuivingen verdeeld over meerdere programma's binnen de begroting. De overname heeft geen financieel voordeel opgeleverd.

9

Weerstandsvermogen Op basis van de recente actualisatie geeft de ratio de volgende uitkomst:

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

19.439.000

=

7.867.000

Het weerstandsvermogen van onze gemeente kan als uitstekend worden gekenmerkt. De ratio moet minimaal 1,0 zijn. Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen in deze meerjarenbegroting.

10

2,47

LEESWIJZER Inleiding De meerjarenbegroting is het hulpmiddel om uw kaderstellende en controlerende rol uit te voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De begroting hebben wij ingericht op basis van de voorschriften (Besluit Begroting en Verantwoording; BBV) en de wensen van de provincie. Uiteraard hebben wij ook nadrukkelijk gekeken naar de informatieve waarde voor u en voor de inwoners van onze gemeente. De meerjarenbegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit de verschillende programma's en paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheersaspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De financiële begroting gaat - naast een aantal samenvattende overzichten - vooral in op het financieel meerjarenbeeld van onze gemeente. Programma's Bij de programma's komen de zogenaamde 3 W-vragen terug: Wat willen we? Wat doen we? Wat kost het? Op programmaniveau hebben wij ook de vastgestelde beleidskaders opgenomen. Hiermee hebt u per programma het meest relevante vastgestelde beleid beschikbaar. Per programma maken wij onze doelstellingen (Wat willen we?) inzichtelijk. Hierbij presenteren wij u ook de verplichte beleidsindicatoren vanuit het BBV.

Indien van meerwaarde ontwikkelen wij de komende jaren eigen indicatoren. Bij het onderdeel 'Wat doen we?' staan de resultaten opgesomd zoals opgenomen in het collegeprogramma. Over onze reguliere taken informeren wij u alleen indien hier aanleiding voor is. Bij de voortgangsrapportages en de jaarstukken leggen wij hier (tussentijds) verantwoording over af. In dit onderdeel presenteren wij ook op hoofdlijnen informatie over de verbonden partijen die een bijdrage leveren aan de uitvoering van ons beleid. Uitvoerige informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de betreffende paragraaf. Per programma presenteren wij ook financiële informatie (Wat kost het?). Hier geven we de ontwikkelingen aan en de toelichting op deze ontwikkelingen. Op grond van de voorschriften (BBV) presenteren wij de financiële informatie ook op taakvelden. Indien van toepassing bieden wij u ook inzicht in de incidentele baten en lasten, de reserves en voorzieningen, en het meerjareninvesteringsplan. Beleidsindicatoren Bij het onderdeel 'Wat willen we?' zijn (verplichte) beleidsindicatoren opgenomen. Om te zorgen dat wij onze doelstellingen realiseren hebben wij waar mogelijk een koppeling gemaakt tussen de doelstellingen van het huidige beleid en deze indicatoren.

Bij nieuw beleid geven wij aandacht aan het meetbaar maken van de doelstellingen en een goede koppeling tussen ambitie, doelstelling, resultaten en indicator. Dit zien wij als een groeiproces. Zorgvuldigheid, duurzaamheid en eenvoud zijn de uitgangspunten bij het opstellen van de indicatoren. Bij de ontwikkeling passen wij de onderstaande indeling toe: 1. Verplichte beleidsindicatoren - op basis van het BBV dienen wij een verplichte set beleidsindicatoren op te nemen. De provincie Gelderland is als referentiewaarde opgenomen. Er zijn geen normen bepaald ten aanzien van de beleidsindicatoren, deze volgen uit de doelstellingen die door de gemeenten worden bepaald. Bij de indicatoren is een link naar 'Waarstaatjegemeente?' opgenomen. Hier kunt u de (grafische) informatie vergelijken met andere gemeenten in Nederland.

11

2.

Eigen beleidsindicatoren - een beperkte set van onze eigen beleidsindicatoren. Het uitgangspunt is dat deze duurzaam zijn en waar mogelijk wordt aangesloten bij indicatoren die al via openbare bronnen worden ontsloten.

Bij de indicatoren staat het jaar van realisatie. De tussenliggende stappen zijn aangeduid als streefwaarden. Deze tussenstappen of streefwaarden moeten ervoor zorgen dat het uiteindelijke doel wordt gerealiseerd. Paragrafen Het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende paragrafen: • Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. • Weerstandsvermogen In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente. Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de financiële kengetallen. • Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. • Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de uitvoering van het beleid en de specifieke beleidsvoornemens op het gebied van treasury.

• Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel en organisatie, informatievoorziening en automatisering, planning en control, communicatie, inkoop en aanbesteding en juridische zaken. • Verbonden partijen Een gemeente werkt vaak samen met andere gemeenten of externe partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze verbonden partijen, hun beleidsdoelstellingen en activiteiten en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen nader toe. • Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken. Het gaat om grote belangen in diverse disciplines. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente.

• Wet open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting in een aparte paragraaf aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. In de memorie van toelichting bij de Woo staat o.a. dat met dit artikel beoogd wordt een impuls te geven aan de actieve openbaarheid door voor te schrijven dat bestuursorganen in hun begroting en verantwoordingsverslag aan moeten geven hoe zij rekening houden met de bepalingen uit de Woo.

12

Financiën In dit hoofdstuk schetsen wij de autorisatie, kaders en uitgangspunten, financiële ontwikkelingen en het financieel meerjarenbeeld voor de komende jaren. Ook hebben wij hier de verplichte onderdelen als het overzicht van baten en lasten naar taakvelden, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, het overzicht van incidentele baten en lasten, de balans en de berekening van het EMU-saldo opgenomen. Tot slot presenteren wij een aantal bijlagen.

13

PROGRAMMA'S

14

0. BESTUUR EN ONDERSTEUNING ALGEMEEN

Omschrijving Dit programma gaat over de beleidsvelden bestuur, gemeentelijke organisatie, dienstverlening en belastingen. Wat willen we? Wij stellen in ons handelen goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties centraal. We willen meer gebruik maken van digitalisering om dienstverlening te verbeteren en zetten daarbij ook in op het versimpelen en digitaal toegankelijk maken van onze dienstverlening. We nemen onze inwoners serieus en betrekken hen actief bij het maken van ons beleid en de uitvoering. Door vanuit respect, gelijkwaardigheid en transparantie te denken en te doen, zorgen we voor een goede basis voor de organisatie van morgen. We werken daarom ook aan strategisch personeelsbeleid. De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden. Ontwikkelingen Verdere digitalisering organisatie Onze inwoners en bedrijven moeten zoveel mogelijk digitaal, online kunnen regelen. Betrouwbaarheid en veiligheid staan daarbij voorop. Voor wie dit lastig is, blijft persoonlijk contact uiteraard mogelijk. In de organisatie voeren we verdere digitale ontwikkelingen door. Wij zien in innoveren met ICT mede de oplossing voor verandervraagstukken die op ons afkomen als lokale overheid. Dan gaat het bijvoorbeeld over het centraal organiseren van het functioneel (applicatie)beheer.

En ook het verder in control brengen van het documenten- of informatiebeheer met als aandachtspunt de zorg voor informatie in vakapplicaties. Het komende begrotingsjaar staat tevens in het teken van het gaan werken met de Microsoft 365 omgeving. Zo maken tools als Teams, SharePoint en OneDrive verdere samenwerking (aan documenten) mogelijk en zal communiceren via chat en videovergaderingen toe gaan nemen. Wij zetten daarbij nadrukkelijk in op gebruikersadoptie. Dit zorgt ervoor dat dit nieuwe systeem daadwerkelijk wordt omarmd en effectief binnen de organisatie wordt gebruikt. Als het gaat om datagedreven werken stimuleren wij dat in 2025 op meer beleidsterreinen gebruik gemaakt wordt van dashboards. Hierdoor is bijvoorbeeld snel duidelijk welke prestaties geleverd zijn en waar we verbeteringen kunnen doorvoeren. In het begrotingsjaar willen wij -binnen de wettelijke morgelijkheden- ook data-analyse mogelijkheden inzetten om trends en patronen te identificeren om gemeentelijke vraagstukken aan te pakken. Bij deze ontwikkelingen zorgen we voor kwalitatief goede data, zodat werkprocessen optimaal ondersteund worden. Door de Wet open overheid ontstaat steeds meer een cultuur van openheid en verantwoording.

De verplichte actieve openbaarmaking van bijvoorbeeld beleidsdocumenten, vergaderstukken en onderzoeksrapporten maakt het voor inwoners gemakkelijker om toegang te krijgen tot relevante gemeentelijke informatie. In 2025 ligt daarbij ook de nadruk op het gebruik van duidelijke taal en het efficiënter verwerken van de verzoeken. Toekomstbestendige regionale ICT dienst De mogelijkheden en het gemak die technologieën ons in het dagelijks leven bieden zijn voortdurend in ontwikkeling. Als samenleving willen en kunnen we steeds meer met ICT. Deze digitale realiteit roept ook tal van vragen op en brengt verantwoordelijkheden met zich mee. Als lokale overheid dicht bij onze inwoners en bedrijven verwacht men dat we onze ICT goed op orde hebben om inwoners van dienst te zijn, efficiënt te werken en maatschappelijke vraagstukken mede door digitalisering op te lossen. Begin 2023 is gekozen om de ICT-samenwerking voort te zetten en te intensiveren. Op basis van een I&A visie en -strategie is in beeld gebracht welke veranderingen er bij de RID en de gemeenten moeten plaatsvinden om een robuuste en toekomstbestendige ICT-samenwerking te krijgen en te houden. In deze begroting zijn budgetten opgenomen voor de doorontwikkeling van de RID, conform de minimale variant. Wij zullen sturen

15

op de prestatie-indicatoren van de speerpunten zoals opgenomen in de I&A-visie. Daarnaast zullen wij bewaken dat inverdieneffecten in beeld gebracht worden.

Beleidskaders • Visie op dienstverlening 2024-2028 • Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2017 Liemerse gemeenten en SDL • Collegeprogramma 2022-2026 (2022) • Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) 2023 • Verordening controle financieel beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) 2023 • Nota Verbonden partijen • Nota reserves en voorzieningen 2018 • Nota activerings- en afschrijvingsbeleid 2022 • Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023 • Nota garantiebeleid 2023 • Normen- en toetsingskader 2023 • Verordening Rekenkamer 2023 • Verordening op de raadscommissies (3e wijziging, 2023) • Datastrategie 2023-2025 • I&A-visie en -strategie 2023-2025 “Beter samen”

WAT WILLEN WE? 0. Bestuur en ondersteuning Wij stellen in ons handelen goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties centraal. We willen meer gebruik maken van digitalisering om dienstverlening te verbeteren en zetten daarbij ook in op het versimpelen en digitaal toegankelijk maken van onze dienstverlening. We nemen onze inwoners serieus en betrekken hen actief bij het maken van ons beleid en de uitvoering. Door vanuit respect, gelijkwaardigheid en transparantie te denken en te doen, zorgen we voor een goede basis voor de organisatie van morgen. We werken daarom ook aan strategisch personeelsbeleid. De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden.

WAT DOEN WE? VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Samenwerking De Liemers is een samenwerkingsverband van Liemers Liemerse gemeenten op gebied van ICT, inkoop en werk en inkomen. Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg

16

Het Streekarchivariaat heeft als doel het beheren van de archiefbescheiden van de deelnemende gemeenten conform de Archiefwet 1995.

Bijdrage 2025 7.963

253

Euregio Rijn-Waal

De Euregio Rijn-Waal heeft als belangrijkste doel de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie en maatschappij te verbeteren en te intensiveren. De Euregio RijnWaal brengt partners bij elkaar om gezamenlijke initiatieven te starten en zo gebruik te maken van synergie-effecten.

13

Groene Metropoolregio De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is de opvolger van de Arnhem-Nijmegen regio Arnhem-Nijmegen en is op 1 januari 2021 van start gegaan. De regio staat voor de uitdaging hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit, zodat wij een balans kunnen vinden tussen levendige stedelijkheid en ontspannen leefkwaliteit.

453

Vennootschap Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank financiert sinds 1914 de publieke sector. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

0

Alliander NV

De primaire taak van Alliander is het onderhouden en beheren van de elektriciteits- en gas(distributie)netten in het verzorgingsgebied. Deze taken zijn wettelijk bepaald omdat de maatschappij sterk afhankelijk is van een betrouwbare aanvoer van (duurzame) energie.

0

Vitens NV

Waarborgen van de kwaliteit en levering van drinkwater.

0

Leisurelands BV

Het doel is het publiekstoegankelijk houden van recreatievoorzieningen en -plassen. Het recreatiegebied Rhederlaag is ondergebracht in Leisurelands BV. Bij het deelnemen aan een verbonden partij staat de vraag centraal of dit de meest geëigende vorm is om de doelstelling van de gemeente (het publieke belang) te realiseren. De gemeente ziet de instandhouding van recreatieplassen als een publiek belang. Het aandeelhouderschap in Leisurelands BV is een middel om invloed te houden op het realiseren van en het laagdrempelig toegankelijk houden van recreatieplassen in Zevenaar en omgeving.

0

BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Apparaatskosten (in € per inwoner) 882,00 882,00 De beleidsindicatoren van dit programma (apparaatskosten, bezetting, externe inhuur, formatie en overhead) zijn niet opgenomen op waarstaatjegemeente.nl. Daarom zijn niet alle waardes gevuld. De apparaatskosten zijn becijferd door een totaaltelling van salarissen, inhuur, P&O, Huisvesting, Intern Beheer en I&A. Wordt uitgedrukt in € per inwoner.

17

Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners) 7,53 7,53 De huidige bezetting bedraagt 339 fte, uitgedrukt per 1.000 inwoners is dat 7,53. De bezetting met eigen medewerkers is de afgelopen jaren (2022-2025) toegenomen. Dit houdt verband met uitbreiding van de formatie gehonoreerd in eerdere meerjarenbegrotingen. Externe inhuur (kosten in % totale loonsom en inhuur externen) 30,00 28,00 Het gaat hier om de totale inhuur als % van de loonsom. De inhuur is inclusief inhuur ten laste van projecten, GREX, investeringen en inclusief inhuur wegens ziekte. De externe inhuur is als gevolg van inhuur op projecten en vacatures in de reguliere formatie hoger dan ons streefcijfer. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het lastig om personeel aan te trekken. Om het werk toch gedaan te krijgen, zijn we genoodzaakt externe inhuur in te zetten. De verhouding tussen externe inhuur en de inzet van eigen medewerkers loopt verder uiteen. Dit leidt tot een hoog percentage. Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners) 8,30 8,30 De vastgestelde formatie per 01-01-2024 is 373 fte. Dit is inclusief nieuw toegekende formatie voor de uitvoering van het collegeprogramma 2022-2026. In deze indicator wordt de formatie uitgerekend per 1.000 inwoners. Afhankelijk van veranderingen en ontwikkelingen in het takenpakket van gemeenten in de nabije toekomst kan deze indicator wijzigen.

Overhead (in % van totale lasten) 9,85 9,85 Het totaal van de loonkosten, kosten van ICT, P&O, facilitaire zaken, huisvesting en overige overhead wordt uitgedrukt in een % van de totale lasten. De berekening van overhead sluit aan bij het taakveld 0.4 overhead. De gevolgen van diverse organisatorische en externe ontwikkelingen zoals datasturing, informatisering & automatisering, gehonoreerde uitbreiding van formatie en organisatieontwikkeling zijn meegenomen in de overhead.

0.1 Verbeteren van de dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen 0.1.2 Wij breiden onze online dienstverlening uit

2022-2026

Inwoners kunnen zoveel mogelijk zaken digitaal en online regelen. Betrouwbaarheid en veiligheid staan daarbij voorop. We ondersteunen inwoners die minder digitaal vaardig zijn bij hun aanvraag. Persoonlijk contact blijft mogelijk. We bouwen digitale formulieren die waar nodig in te vullen zijn met DigiD, eHerkenning of e-IDas. We implementeren de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Deze wet geeft inwoners het recht om hun zaken met de gemeente digitaal te regelen. 0.1.3 Wij communiceren in begrijpelijke taal

2022-e.v.

Dat alle inwoners onze brieven, e-mails en de informatie op onze websites kunnen begrijpen vinden wij belangrijk. Documenten die online gedeeld worden zijn begrijpelijk geschreven. We trainen medewerkers hierin wanneer ze in dienst komen. We zorgen ervoor dat iedereen, ook bezoekers met een beperking, onze websites goed kunnen gebruiken omdat deze voldoen aan de meest recente richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. 0.1.4 Wij maken onze processen klantgerichter

2024-2026

Contact met de gemeente is prettig, open en duidelijk. We denken in oplossingen en vragen inwoners met ons mee te denken. We verplaatsen ons in de inwoner door ‘klantreizen’ te maken. In een klantreis interviewen we inwoners over hoe zij de contactmomenten met de gemeente hebben ervaren. We gebruiken de ervaringen van inwoners om onze werkprocessen klantgerichter in te richten.

18

0.2 Stimuleren van betrokkenheid van inwoners, ondernemers en instellingen 0.2.1 Wij coördineren participatie

2023-2024

Participatie gaat over op welke manieren inwoners mogen meedenken en meepraten over onderwerpen en beleid in de gemeente. Participatie is een belangrijk thema voor onze bestuursperiode. Participatie is een rode draad in het coalitieakkoord en in dit collegeprogramma, maar ook onderwerp op de raadsagenda. In verschillende resultaten in dit collegeprogramma is participatie concreet benoemd, onder andere bij energietransitie (7.2.1), ruimtelijke plannen en wonen (8.2.3), invoering van de Omgevingswet (8.2.2) en openbare ruimte (5.6.5 en 8.2.3). Wij brengen de verschillende initiatieven op het gebied van participatie samen in een uniforme werkwijze door hiervoor een programma participatie in te richten. We stellen hiervoor een toolbox samen. De middelen en methodes uit deze toolbox helpen medewerkers en inwoners om op een effectieve manier participatie in te zetten. We stellen een tijdelijke programmamanager aan om dit te realiseren. 0.3 Optimaliseren van bestuurlijk ambtelijk samenspel 0.3.1 Wij werken aan verbetering van de (organisatie)cultuur

Doorlopend

Het verbeteren van de bestuurlijke en ambtelijke werk- en omgangsvormen richt zich op verschillende dimensies. In de eerste plaats raakt dit het functioneren van de raad zelf. Daarnaast gaat het om de betrekkingen tussen het college en de raad. Verder is er het samenspel tussen het bestuur en de ambtelijke organisatie en tenslotte het samenspel met de samenleving. Van belang is dat men op een respectvolle manier met elkaar omgaat met ruimte voor eenieders mening en standpunt. Het debat wordt op een goede en toegankelijke manier gevoerd, het besluitvormingsproces is helder en duidelijk en men gunt elkaar een succes. Raad en college moeten vanuit een duidelijke taakverdeling werken met een heldere rolverdeling in termen van opdrachtgever- en opdrachtnemersrol. Het college ondersteunt de raad bij het nemen van uitvoerbare besluiten en voert deze besluiten uit. Rolzuiverheid, verantwoording, evalueren en leren moeten structureel onderdeel zijn van het samenspel tussen raad en college. De ambtelijke organisatie ondersteunt het college (en de raad) vanuit een integrale werkwijze en fungeert als antennefunctie voor het bestuur. Zij informeert het bestuur over belangrijke opgaven en urgente ontwikkelingen in de samenleving.

In de doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie hebben we de uitdaging om onze organisatie hierop nog beter in te richten en onze medewerkers daarvoor de goede uitrusting te geven. Voor een goed samenspel met de samenleving is het van belang om samen op te trekken en zuiver te zijn over rolverdeling, taken en verantwoordelijkheden. Rond concrete maatschappelijke opgaven organiseren we samenwerking en bundelen we de krachten. Participatie vormt een rode draad in de aanpak van de ambities uit dit collegeprogramma. Het verbeteren van de bestuurlijke en ambtelijke werk- en omgangsvormen is een proces van lange adem. Een allesomvattende aanpak is er eigenlijk niet. De bereidheid om te willen veranderen en het inzicht in de mogelijkheden en kansen om elkaar te versterken en te helpen, zijn de eerste stappen naar een verbeterde samenwerking. In de raadagenda wordt de verdere aanpak uitgewerkt. 0.4 Verbeteren van de bedrijfsvoering (betere sturing en beheersing van processen) als ondersteuning aan het realiseren van taken en doelen van de gemeente 0.4.1 Wij verbeteren onze interne beheersing

Doorlopend

Een goede interne beheersing is de basis voor een transparante en betrouwbare gemeente, die zijn doelstelling weet te realiseren en verantwoord omgaat met de middelen die zij beheert. We willen een (digitaal) toegankelijke, betrouwbare organisatie zijn waarbij veiligheid en zorg voor onze inwoners voorop

19

staat. Om dit te kunnen realiseren moet de interne beheersing van onze bedrijfsvoeringsprocessen op orde zijn. Wij zijn verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de risico’s en moeten daar adequate maatregelen voor inrichten. Hiervoor is concernbreed aandacht, ook waar het gaat om de beschikbare capaciteit om de uitvoering van de bestuurlijke ambities te realiseren vanuit alle domeinen (fysiek, sociaal en bedrijfsvoering). Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor het behalen van de doelen in het coalitieakkoord en dit collegeprogramma. Wij leggen verantwoording af aan de raad over de kwaliteit van de interne beheersing in de paragraaf bedrijfsvoering van de documenten uit de planning- en controlcyclus. Daar gaan we in op de kwaliteit van de interne beheersing met specifieke aandacht voor onderwerpen als rechtmatigheid, privacy en informatieveiligheid. Met name ook de verwachte toename van het aantal cyberincidenten de komende jaren, vereist dat cybersecurity integraal onderdeel moet zijn binnen onze processen. We blijven dan ook investeren in het veilig inrichten van onze bedrijfsvoeringsprocessen en zorgen voor bewustwording bij onze medewerkers. Ter ondersteuning hiervan starten we met de doorontwikkeling van meetlatten en (beleids)indicatoren om de effectiviteit van beleid beter te kunnen meten. 0.4.2 Wij herijken het inkoopbeleid en positioneren de inkoopfunctie

2023-2024

Om de lokale economie te stimuleren, zetten we in op het gebruik van lokale producten. Dit geldt ook voor lokale diensten. In verband met de complexiteit van inkoop en aanbesteding en de toenemende aandacht vanuit rechtmatigheid is het noodzakelijk om voor dit onderwerp vol aandacht te hebben. Dit thema – en ook social return en duurzaamheid - komt nadrukkelijk aan bod bij het herijken van ons inkoopbeleid. Tevens positioneren we de inkoopfunctie zodanig dat deze past bij de huidige ambitie van de organisatie en het bestuur. 0.4.3 Wij groeien verder als aantrekkelijke werkgever

2022-2026

Er is sprake van een aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. We willen ook nu in staat blijven om (nieuwe) medewerkers aan te trekken, te boeien, te binden en te behouden. We vinden het belangrijk dat alle medewerkers volledig zichzelf kunnen zijn, dat iedereen erbij hoort en dat iedereen dat ook zo voelt. Daarin geven we zelf het goede voorbeeld. Wij nemen maatregelen die zijn gericht op het faciliteren van groei in de professionele en persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers. Daarnaast richten we ons op het kunnen bieden van moderne marktconforme arbeidsvoorwaardelijke ontwikkelingen en aandacht voor diversiteit en inclusiviteit. Deze maatregelen vragen om een meer centrale aanpak. We investeren in centrale regievoering op werving en selectie, het opleiden en begeleiden van medewerkers en de aanpassing van de arbeidsvoorwaarden. Dit heeft een tweeledig doel. Allereerst richten we ons op ontwikkeling en behoud van onze huidige medewerkers. Daarnaast willen we ook een gezonde instroom in ons personeelsbestand. We zien landelijk dat medewerkers steeds meer betekenisvol werk zoeken. Als gemeente kunnen we dit gezien onze maatschappelijke taak zeker bieden. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het aantrekken van ervaren medewerkers steeds uitdagender.

We willen door het inzetten van traineeships, stages en ontwikkelfuncties als werkgever aantrekkelijker worden voor de jongere generatie. We investeren daarbij in opleiding en begeleiding van deze doelgroep naar ervaren medewerkers. 0.4.4 Wij voeren een strategisch personeelsbeleid

2023-2024

Het uitgangspunt hierbij is dat er aansluiting is op de visie en missie van de organisatie. Het doel van het strategisch personeelsbeleid is om ondersteunend te zijn aan het realiseren van doelstellingen (beleidsmatig en organisatorisch) door adequate inzet van personeel en organisatie. Het stapsgewijs toewerken naar een vernieuwd strategisch personeelsbeleid stelt ons in staat om in te spelen op veranderingen in de toekomst. Na

20

de herindeling in 2018 zijn we vooral bezig geweest met consolideren en de basis van de organisatie op orde brengen. We willen nu meer gaan kijken naar veranderingen in de samenleving, maatschappelijke opgaven, nieuwe taken en de arbeidsmarkt. We brengen op basis daarvan kansen en uitdagingen in beeld. Door dit anticiperend inzicht kunnen we tijdig interventies in gang zetten om de organisatie wendbaar te houden. Bijvoorbeeld door: • Arbeidsmarktcommunicatie • Doorontwikkeling van de Zevenaar Academie • Beleid voor duurzame inzetbaarheid • Verhogen van digitale vaardigheden • Datagedreven werken • Digitalisering, automatisering en robotisering • Aanpassing van arbeidsvoorwaarden • Aansluiting beschikbare formatie t.o.v. uitvoeringsvraag borgen (m.n. binnen fysiek en sociaal domein) Een onderdeel van het strategisch personeelsbeleid is het opmaken van een strategische personeelsplanning. Op basis van de opgedane inzichten inventariseren we welke competenties noodzakelijk zijn om de doelstellingen en ambities van bestuur en organisatie te realiseren. We brengen kwantitatief en kwalitatief in beeld wat de huidige situatie is en waar we naar toe willen groeien. Wij houden daarbij rekening met de te verwachten competenties als gevolg van de ambities zoals deze in het coalitieakkoord zijn opgenomen.

Wij sturen op het (verplicht) ontwikkelen en bijhouden van (dienstverlenings)competenties, schriftelijke en mondelinge communicatie en vakinhoudelijke kennis en competenties. 0.4.5 Wij herijken de bestuurlijke opdracht aan RID de Liemers