Agendabundel

Bundel - Commissie Ruimte 2022-2026 van 19 juni 2024 Agenda bijlagen Agenda_Commissie Ruimte_19 juni 2024 1 Opening en vaststellen agenda 2 Z/24/1209586 Kadernota 2025-2028 De raad wordt voorgesteld: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de Kadernota 2025-2028; 2. de Kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de Meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4. in lijn met het raadsvoorstel "strategiebepaling voor een gezonde toekomst" bij de begroting 2025-2028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026-2028 reëel en structureel sluitend te maken. Portefeuillehouder: Arthur Boone Nb. Zie ook bijgevoegd document behandeladvies voor de raadsvergadering van 3 juli a.s. inclusief de procesafspraken ten aanzien van het indienen van technische vragen. Raadsvoorstel en -besluit 1209586 Kadernota 2025-2028 Behandelschema Kadernota 2025-2028 Bijlage 1. 1212658 Kadernota 2025-2028 Behandeladvies Kadernota 2025-2028 incl. proces technische vragen RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst_Geanonimiseerd RIB 2024-442 Meicirculaire 2024 240611 Tussentijdse cijfers (monitor) Sociaal Domein 3 Rondvraag De leden van de commissie kunnen vragen stellen aan de portefeuillehouders. 4 Sluiting

Agenda Commissie Ruimte 19 juni 2024 Tijd

19:30 uur

Locatie

Raadzaal

Voorzitter

J.W.H. Winters

1

Opening en vaststellen agenda

2

Z/24/1209586 Kadernota 2025-2028 De raad wordt voorgesteld: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de Kadernota 2025-2028; 2. de Kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de Meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4. in lijn met het raadsvoorstel "strategiebepaling voor een gezonde toekomst" bij de begroting 2025-2028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026-2028 reëel en structureel sluitend te maken. Portefeuillehouder: Arthur Boone

3

Rondvraag De leden van de commissie kunnen vragen stellen aan de portefeuillehouders.

4

Sluiting

Zevenaar, 21 mei 2024 Namens de Agendacommissie, Ellen Hondelink-Rinsma, commissiegriffier

Pagina 1

*Z085BFD3284*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer portefeuillehouder portefeuille

Kadernota 2025-2028 Z/24/471324 INT/24/1209586 Arthur Boone Financiën

1. Samenvatting Wij bieden u de kadernota 2025-2028 ter vaststelling aan. De kadernota heeft een financieel meerjarenbeeld dat in alle jaren een fors structureel tekort laat zien. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet in de begroting óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Hierbij moeten we aantekenen dat de effecten van de meicirculaire (Algemene Uitkering uit het gemeentefonds) niet zijn opgenomen, aangezien de meicirculaire later uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een rapport op te stellen voor de strategiebepaling voor een gezonde toekomst ter ondersteuning van de bezuinigingsmaatregelen die wij in de volgende kadernota 2026 – 2029 aan u voor zullen leggen. 2. Raadsvoorstel Wij stellen u voor om: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de kadernota 20252028; 2. de kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4.

in lijn met het raadsvoorstel “strategiebepaling voor een gezonde toekomst” bij de begroting 2025-2028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026 – 2028 reëel en structureel sluitend te maken. 3. Waarom naar de raad Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet heeft de raad het budgetrecht. Daarnaast is in onze financiële verordening opgenomen dat het college de raad jaarlijks een kadernota aanbiedt. In de kadernota staan, indien de financiële situatie het toe laat, voorstellen voor nieuw beleid, de financiële kaders voor het volgende jaar en de meerjarenraming. 4. Doelstelling en beoogd resultaat Met de kadernota brengen we het beleid en de daaruit voortvloeiende financiële effecten in beeld. Hiermee schetsen we de kaders voor de meerjarenbegroting 2025 en volgende jaren.

5. Argumenten en alternatieven Argumenten 1.1 Integraal afwegingsmoment In de kadernota staan alle beleidsmatige en financiële kaders in onderlinge samenhang. Dat maakt een integrale afweging mogelijk. De kadernota bevat naast autonome ontwikkelingen ook, in beperkte mate, voorstellen van actualisatie van bestaand beleid. 1.2 De financiële uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2025-2028 Om de komende meerjarenbegroting op te kunnen stellen, zijn kaders en financieel-technische uitgangspunten nodig. Dit zijn bijvoorbeeld uitgangspunten voor de trendmatige aanpassing, het rentepercentage voor investeringen en de loonontwikkeling. 1.3 Er is geen ruimte voor nieuw beleid We vinden het niet verantwoord om in deze periode nieuwe voorstellen in te dienen. Als gevolg van de begrotingstekorten en het zorgelijke financieel perspectief hebben we geen voorstellen voor nieuw beleid opgenomen. Het nu opvoeren van nieuwe voorstellen maakt het bedrag van de taakstellende bezuiniging hoger. 1.4 Ontwikkelingen in de dienstverlening en bedrijfsvoering zetten we in gang door intern prioriteiten stellen. In deze kadernota is het noodzakelijk om capaciteit en expertise toe te kennen voor diverse ontwikkelingen in dienstverlening en bedrijfsvoering.

We noemen de intensivering van informatiemanagement, functioneel specialisten ICT, projectleiding Rhederlaagse Meren en de doorontwikkeling van de organisatie. Gelet op de begrotingstekorten en de hieruit voorkomende urgentie achten wij het niet verantwoord om deze formatie op dit moment aan te vragen en als extra begrotingspost op te nemen. Daarom stellen we voor om deze ontwikkelingen door te zetten door binnen onze bedrijfsvoering te kijken naar het aanpassen van planningen van bestaande projecten en ontwikkelingen, prioriteiten daarvan anders te leggen en zo nodig bestaande ambities bij te stellen. De uitvoering van wettelijke taken continueren we. Door deze keuzes te maken willen we stapeling van taken voorkomen. Mogelijke vertragingen brengen we in beeld via de reguliere P&C documenten. 1.5 Voorstellen naar aanleiding van de ontwikkelingen in het sociaal domein volgen in de meerjarenbegroting 2025-2028. Het sociaal domein staat voor een aantal grote uitdagingen. Bekend zijn de signalen over de kwaliteit van de zorg, maar ook de financiële houdbaarheid en de personele capaciteit baren zorgen. Hiervoor zijn op landelijk niveau diverse maatregelen bedacht die regionaal en lokaal uitgewerkt moeten worden. Een rode draad in al deze maatregelen is de cruciale rol van sterke lokale teams en een sterke sociale basis.

Die bestaat met name uit voorzieningen die bevorderen dat inwoners elkaar meer gaan ontmoeten, meer oog voor elkaar hebben en gezond leven, bewegen, en vitaliteit bevorderen. Deze elementen komen dan ook allemaal terug in de nieuwe visie op het sociaal domein. Alleen op deze manier zullen we in staat zijn om de genoemde uitdagingen van oplossingen te voorzien en ondersteuning en zorg op het vereiste niveau te krijgen en tegelijkertijd financieel houdbaar en praktisch uitvoerbaar te houden. Vanwege de samenhang tussen alle genoemde plannen, programma’s en agenda’s zullen we in de meerjarenbegroting 2025 – en daarna ook nog in de kadernota 2026 - concrete voorstellen aan uw raad doen. Voorstellen waarvan wij overtuigd zijn dat die in onderlinge samenhang het meest bijdragen aan wat in onze gemeente nodig is en

zaaknummer Z/24/471324

pagina 2 van 6

die tevens bijdragen aan het terugdringen van het uitgavenniveau. Wij zullen deze voorstellen voorzien van een set indicatoren aan de hand waarvan u samen met ons de effectiviteit ervan kunt blijven volgen. 2.1 De kadernota 2025-2028 laat een financieel meerjarenbeeld zien met in alle jaren een fors structureel tekort. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Wij presenteren een verontrustend meerjarenbeeld met een zorgelijk financieel perspectief. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële ontwikkelingen verwijzen wij u naar pagina 104 , onderdeel financieel meerjarenbeeld. U treft hier een totaaloverzicht aan van alle mutaties. 2.2 De effecten van de meicirculaire zijn nog niet verwerkt In deze kadernota zijn de effecten van de meicirculaire 2024 (algemene uitkering uit het gemeentefonds) niet opgenomen, aangezien de meicirculaire eind mei uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Op basis van de voorjaarsnota van het Rijk is de huidige verwachting voor 2025 dat het gemeentefonds eenmalig lager wordt vastgesteld, voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 1,6 miljoen nadelig. Deze eenmalige korting brengt ons in extra problemen.

Uit deze voorjaarsnota blijkt ook dat de opschalingskorting vanaf 2026 definitief vervalt. Voor de gemeente Zevenaar gaat dit vanaf 2026 om een bedrag van structureel € 1,6 miljoen voordelig. Het verwachte voordeel weegt echter bij lange na niet op tegen de huidige begrotingstekorten. Wij informeren u over de gehele meicirculaire met een RIB. De uitkomsten van de meicirculaire 2024 verwerken wij via de 2e voortgangsrapportage 2024 in het meerjarenbeeld. 2.3 Onzekerheden vanuit het Rijk en externe invloeden op gemeentelijke begroting De impact van externe ontwikkelingen op onze organisatie is opvallend. Overheden, en gemeenten in het bijzonder, staan voor grote maatschappelijke opgaven. Of het nu gaat om armoedebestrijding en jeugdzorg, de energietransitie, klimaatmaatregelen of de fysieke leefomgeving; in de gemeentelijke uitvoering komt het samen. Dit alles in een tijdsgewricht van verlies van vertrouwen in overheden en een toenemende groep mensen waarvan hun bestaanszekerheid onder druk staat. De inflatie blijft een onzekere factor, evenals de energieprijzen en kosten voor het levensonderhoud. Ook andere externe factoren dragen bij aan dit gevoel van onzekerheid. Denk hierbij aan ontwikkelingen rond de energietransitie, de oorlog in Oekraïne en de vluchtelingenstroom, de krapte op de arbeidsmarkt waardoor dienstverlening steeds vaker onder druk komt te staan.

Daarbij komt de onzekerheid over de plannen van het nieuwe kabinet. 3.1 In de meerjarenbegroting 2025-2028 het jaar 2025 sluitend aanbieden De zorgtarieven in het sociaal domein in combinatie met andere tegenvallers leiden ook al in 2025 tot een begrotingstekort van € 2 miljoen. Het verslechterde begrotingssaldo van 2025 betekent dat we op korte termijn maatregelen moeten treffen om in november dit jaar minimaal het jaar 2025 van de meerjarenbegroting 2025-2028 sluitend te krijgen. 3.2 Een taakstellende bezuiniging met maatregelen is noodzakelijk om 2025 sluitend te krijgen. De urgentie en noodzaak is bijzonder hoog. We komen in de meerjarenbegroting 2025-2028 met een pakket aan maatregelen en voorstellen tot ombuigingen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te krijgen.

zaaknummer Z/24/471324

pagina 3 van 6

4.1 Strategiebepaling voor 2026 en verder: taakstellingen en uitwerken van voorstellen. Uit de kadernota 2024-2027 bleek een structureel begrotingstekort. Vervolgens vonden wij het van belang om te anticiperen op de financiële situatie vanaf 2026. Gezien deze onzekerheid, in het bijzonder vanuit het Rijk, hebben we een ‘strategiebepaling voor een gezonde toekomst’ opgesteld waarin we verschillende momenten hebben geformuleerd waarop we de benodigde maatregelen kunnen treffen, zodat we ook op de lange termijn een structureel sluitende begroting kunnen presenteren. U heeft gekozen voor het uitgangspunt van gedeeltelijke compensatie van het Rijk (optie 2), dus we treffen in de (volgende) kadernota 2026-2029 maatregelen. Voor het structureel en reëel sluitend maken van de begroting zijn maatregelen nodig die nadrukkelijk de dienstverlening en het voorzieningenniveau zullen raken. Het gaat om een traject met een lange doorlooptijd en grote complexiteit. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport moet leiden tot meer inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting en een vergelijking met andere soortgelijke gemeenten (benchmark). U ontvangt ruim voor de behandeling van de kadernota dit rapport separaat door middel van een RIB. 4.2 De taakstelling per programma stemmen wij af met de raad.

De inzichten die het rapport ons geeft, zullen wij vertalen naar realistische en haalbare taakstellingen per programma voor de kadernota 2026-2029. Dit alles in overleg en afstemming met de raad. Wij willen op basis van het rapport bij de behandeling van de begroting 2025-2028 met een voorstel bij u komen. Wij gaan op basis van uw besluitvorming de taakstellingen uitwerken in concrete voorstellen en maatregelen en zullen deze ter besluitvorming bij de kadernota 2026-2029 aan u voorleggen. Definitieve besluitvorming kan plaatsvinden bij de meerjarenbegroting 2026-2029. Bij het invullen van de opdracht voor 2025 worden de inzichten uit het rapport gebruikt.

Alternatieven N.v.t. 6. Hoe gaan we dat bereiken en is evaluatie nodig? De kadernota is het eerste document in de planning & control-cyclus. De kadernota is bedoeld voor de integrale afweging en borduurt voort op de 1e voortgangsrapportage die u op 29 mei heeft behandeld. De keuzes in deze kadernota worden verwerkt in de begroting 2025-2028. Bij de begroting kijken we of aanpassing noodzakelijk is. Daarna monitoren we de uitvoering via de documenten in de P&C-cyclus en stellen deze waar nodig bij. 7. Klimaat en duurzaamheid n.v.t. 8. Communicatie De kadernota 2024-2027 wordt digitaal ter beschikking gesteld via de portal / website: https://zevenaar.pcportal.nl/. Onze tool voor de planning & control documenten is webbased. Dit heeft als nadeel dat in de PDF-versie teksten bij herhaling voor kunnen komen. 9. Kosten, baten en dekking Hieronder brengen wij het bijgestelde begrotingsresultaat 2024-2027 in beeld. Het verloop van het saldo is als volgt:

zaaknummer Z/24/471324

pagina 4 van 6

Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025 3.352 -5.071 -1.719

Begroting 2026 -4.266 -5.438 -9.703

Begroting 2027 -5.841 -4.126 -9.967

Begroting 2028 -6.162 -3.182 -9.344

1. Autonome ontwikkelingen

-322

-344

-336

-501

2. Actualisatie bestaand beleid

128

169

108

43

Totaal mutaties kadernota

-193

-175

-228

-458

Saldo na kadernota

-1.912

-9.879

-10.195

-9.802

Waarvan incidenteel

-26

-210

68

0

-1.938

-10.089

-10.127

-9.802

Primitieve begroting 2024-2027 1e Voortgangsrapportage 2024 Stand tot de kadernota

Structureel begrotingssaldo na kadernota

Het saldo in de primitieve begroting 2024-2027 was € 3.352.000 positief. Na de begroting 2024-2027 is de 1e voortgangsrapportage 2024 vastgesteld met een negatief effect van € 5.071.000. De mutaties die volgen uit de kadernota 2025-2028 komen in 2025 uit op een nadeel van € 193.000. Dit leidt tot een nieuw negatief begrotingssaldo voor 2025 van € 1.912.000. De jaren daarna loopt het negatieve saldo verder op, naar afgerond 10 miljoen. In het meerjarensaldo in deze kadernota zitten zowel incidentele als structurele baten en lasten. Het structurele begrotingssaldo presenteren we in de meerjarenbegroting 2025-2028, die u later ontvangt. Als we daar de uitsplitsing maken tussen de incidentele- en structurele baten en lasten heeft dat in de meerjarenbegroting in 2025 een negatief effect op het (structurele) meerjarensaldo. In het hoofdstuk ‘Financiële hoofdlijnen’ in de kadernota geven wij op hoofdlijnen inzicht in het verloop van de begroting en de actuele financiële ontwikkelingen. Voor een totaaloverzicht van alle voorgestelde financiële mutaties verwijzen wij u graag naar het hoofdstuk ‘Financieel meerjarenbeeld’. 10. Bijlagen De volgende bijlagen horen bij dit voorstel: Volgorde 1.

Documentnummer INT/24/1212658

Naam kadernota 2025-2028

Burgemeester en wethouders van Zevenaar De secretaris Danielle Jansen

zaaknummer Z/24/471324

De burgemeester Lucien van Riswijk

pagina 5 van 6

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Raadsvoorstel Kadernota 2025-2028 Z/24/471324 INT/24/1209586

De raad van de gemeente Zevenaar; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Zevenaar: Gelet op artikel 189 van de Gemeentewet; besluit: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de kadernota 2025-2028; 2. de kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4. in lijn met het raadsvoorstel “strategiebepaling voor een gezonde toekomst” bij de begroting 20252028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026 – 2028 reëel en structureel sluitend te maken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 3 juli 2024. De griffier C.M. Steenbergen

zaaknummer Z/24/471324

De burgemeester L.J.E.M. van Riswijk

pagina 6 van 6

Behandelschema Kadernota 2025-2028

Commissie Samenleving – 18 juni 2024

Commissie Ruimte – 19 juni 2024

Commissie Middelen – 20 juni 2024

Programma’s 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie * alleen de alinea’s die betrekking hebben op sport en cultuur komen in deze commissiebehandeling aan de orde 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en duurzaamheid * alleen de alinea’s die betrekking hebben op volksgezondheid komen in deze commissiebehandeling aan de orde

Programma’s 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 7. Volksgezondheid en duurzaamheid * alleen de alinea’s die betrekking hebben op duurzaamheid komen in deze commissiebehandeling aan de orde 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Programma’s 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 3. Economie 5. Sport, cultuur en recreatie *alleen de alinea’s die betrekking hebben op recreatie komen in deze commissiebehandeling aan de orde Financiën Autorisatie Kaders en uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Financieel meerjarenbeeld Bijlagen Overzicht niet gehonoreerde voorstellen

24-05-2024

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 2 Algemeen............................................................................................................................................ 3 Voorwoord .................................................................................................................................................. 3 Hoofdlijnen ................................................................................................................................................. 4 Programma's ..................................................................................................................................... 11 0. Bestuur en ondersteuning ..................................................................................................................... 12 1. Veiligheid .............................................................................................................................................. 29 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................................................. 36 3. Economie .............................................................................................................................................. 43 4.

Onderwijs .............................................................................................................................................. 50 5. Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................................................... 56 6. Sociaal domein ...................................................................................................................................... 66 7. Volksgezondheid en duurzaamheid ....................................................................................................... 79 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ......................................................... 88 Financiën........................................................................................................................................... 95 Autorisatie ................................................................................................................................................ 95 Kaders en uitgangspunten ........................................................................................................................ 97 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................................................

99 Financieel meerjarenbeeld .......................................................................................................................101 Bijlagen ........................................................................................................................................... 110 Overzicht niet gehonoreerde voorstellen ................................................................................................. 111

2

ALGEMEEN VOORWOORD

Inleiding Hierbij bieden wij u de kadernota 2025-2028 van de gemeente Zevenaar ter besluitvorming aan. De kadernota markeert de jaarlijkse start van de gemeentelijke planning- en controlcyclus (P&C-cyclus). Daarbij stelt u de beleidsmatige en financiële kaders vast waar binnen de meerjarenbegroting 2025-2028 voor het nieuwe jaar uitgewerkt wordt. Dit doen wij door zo goed mogelijk inzichtelijk te maken wat onze verwachtingen zijn voor de komende jaren. Planning / verdere procedure Het behandelschema ziet er als volgt uit: • Commissiebehandeling • Raadsvergadering

18, 19 en 20 juni 2024 3 juli 2024

Wij bieden u deze kadernota ter besluitvorming aan.

3

HOOFDLIJNEN BESTUURLIJKE HOOFDLIJNEN De behandeling van de kadernota 2025-2028 (hierna: kadernota) is het moment waarop nieuwe beleidsvoorstellen integraal kunnen worden afgewogen. Met deze kadernota leggen we de basis voor de meerjarenbegroting 2025-2028. De financiële situatie zoals weergegeven in de 1e voortgangsrapportage 2024 vormt het vertrekpunt voor deze kadernota. De ontwikkelingen in deze kadernota leiden tot een aanzienlijk structureel nadelig begrotingssaldo. Provinciaal toezicht vereist dat óf het jaar 2025 óf het jaar 2028 structureel en reëel sluitend is, wat voor deze kadernota niet het geval is. We blijven ons onvermoeid inspannen om de ambities uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma te realiseren. Hoewel de voortgang hiervan grotendeels op schema ligt, worden de benodigde middelen steeds schaarser. De krapte op de arbeidsmarkt blijft de uitvoeringskracht en dienstverlening van gemeenten onder druk zetten. Tegelijkertijd neemt de financiële druk op gemeenten steeds verder toe, zoals ook in deze kadernota te zien is. De veranderingen in de financieringssystematiek van de algemene uitkering, aanhoudende inflatie en de stijgingen van lonen, (zorg)tarieven en energiekosten voeren de druk steeds verder op. Hoewel inmiddels duidelijk is dat de opschalingskorting binnen het gemeentefonds niet doorgaat, biedt dit helaas onvoldoende verlichting.

Compensatie van het Rijk via de algemene Uitkering blijft van essentieel belang, hoewel het twijfelachtig is of hieraan zal worden voldaan. De meicirculaire 2024 zal hier meer duidelijkheid over geven. Daarnaast wachten we af hoe de formatie van een nieuw kabinet en het hieruit volgende regeerakkoord zal uitvallen voor gemeenten. Net als de VNG en vele andere gemeenten luiden ook wij de noodklok. Gezien de grote uitdagingen waar gemeenten voor staan zoals de energietransitie, de woningcrisis, huisvesting van statushouders en Oekraïense vluchtelingen en de veranderingen en tariefstijgingen in het sociaal domein, zijn realistische en toereikende middelen een absolute noodzaak. Dit laat onverlet dat we ons als gemeente zullen moeten voorbereiden op onvoldoende financiële tegemoetkoming. Daarom zijn we begonnen met een strategiebepaling om een gezonde financiële toekomst voor de gemeente te waarborgen. De resultaten van dit onderzoek zullen richting geven bij de moeilijke financiële beslissingen die we zullen moeten nemen. Om 2025 sluitend te krijgen en de bezuinigingsopgave van 2026 en verder het hoofd te bieden, zijn ombuigingsmaatregelen onvermijdelijk.

4

FINANCIËLE HOOFDLIJNEN Inleiding Deze kadernota is het eerste document in de planning & control-cyclus voor het samenstellen van de meerjarenbegroting 2025-2028. De kadernota is bedoeld voor de integrale afweging. In dit hoofdstuk presenteren wij het financieel meerjarenbeeld op hoofdlijnen en geven wij globaal inzicht in de ontwikkeling van ons weerstandsvermogen. Bij de meerjarenbegroting 2025-2028 werken wij dit verder uit in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement. De kadernota borduurt voort op de 1e voortgangsrapportage die u op 29 mei heeft behandeld. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële ontwikkelingen verwijzen wij u naar de programma's en naar het hoofdstuk financiën. Hierbij zijn alle effecten boven de € 25.000 in beeld gebracht. Hieronder geven wij een financieel totaaloverzicht. Daarna presenteren wij de mutaties met een financiële omvang groter dan € 100.000. Exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 Primitieve begroting 2024-2027 3.352 -4.266 -5.841 -6.162 1e Voortgangsrapportage 2024 -5.071 -5.438 -4.126 -3.182 Stand tot de kadernota -1.719 -9.703 -9.967 -9.344 1. Autonome ontwikkelingen

-322

-344

-336

-501

2. Actualisatie bestaand beleid

128

169

108

43

Totaal mutaties kadernota

-193

-175

-228

-458

Saldo na kadernota

-1.912

-9.879

-10.195

-9.802

Waarvan incidenteel

-26

-210

68

0

-1.938

-10.089

-10.127

-9.802

Structureel begrotingssaldo na kadernota

STRUCTUREEL EN REËEL EVENWICHT De kadernota laat een financieel meerjarenbeeld zien dat in alle jaren op een fors tekort uit komt. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Op grond van de voorschriften (BBV) dienen wij inzichtelijk te maken of er in de meerjarenraming sprake is van een structureel evenwicht. Hiervoor is inzicht in de incidentele baten en lasten nodig. Incidentele baten beïnvloeden het structurele begrotingssaldo in 2025 en 2026 negatief. Incidentele lasten beïnvloeden het structurele begrotingssaldo in 2027 positief. Door het saldo van de incidentele baten en lasten te betrekken bij het financieel meerjarenbeeld ontstaat een beter inzicht in het structurele evenwicht van onze begroting. Meicirculaire In deze kadernota zijn de effecten van de meicirculaire 2024 (algemene uitkering uit het gemeentefonds) niet opgenomen, aangezien de meicirculaire eind mei uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Op basis van de voorjaarsnota van het Rijk is de huidige verwachting voor 2025 dat het gemeentefonds eenmalig lager wordt vastgesteld. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 1,6 miljoen nadelig. Deze eenmalige korting brengt ons in extra problemen.

Uit deze voorjaarsnota blijkt ook dat de opschalingskorting vanaf 2026 definitief vervalt. Voor de gemeente Zevenaar gaat dit vanaf 2026 om een bedrag van structureel € 1,6 miljoen voordelig. Het verwachte voordeel weegt echter bij lange na niet op tegen de huidige begrotingstekorten. 5

Toelichting financieel meerjarenbeeld op hoofdlijnen Het saldo in de primitieve begroting 2024-2027 was in het jaar 2025 nog € 3.352.000 positief. De 1e voortgangsrapportage 2024 is vastgesteld met een negatief effect van € 5.071.000. De mutaties die volgen uit de kadernota 2025-2028 komen in 2025 uit op een nadeel van € 193.000. Dit leidt tot een nieuw negatief begrotingssaldo voor 2025 van € 1.912.000. De jaren daarna loopt het negatieve saldo fors verder op, vanaf 2026 naar een structureel tekort van afgerond € 10 miljoen. Bij de autonome ontwikkelingen zien we mutaties bij (grote) gemeenschappelijke regelingen. Bij de actualisatie van bestaand beleid is de doorontwikkeling en versterking van de RID een opvallende. Op het moment van schrijven zijn de uitkomsten van de meicirculaire 2024 nog onzeker. Landelijk is de inschatting dat het rijksbudget voor de gemeenten niet toereikend is en daarmee hebben de gestegen lasten een negatieve impact op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. De zogenoemde ravijnjaren van de algemene uitkering vanaf 2026 hebben een enorme doorwerking. Dit geldt ook voor de forse structurele tariefwijzigingen voor zorgproducten (WMO en jeugd) waarvan de raming in de 1e voortgangsrapportage is opgenomen.

In de meerjarenbegroting 2025-2028 het jaar 2025 sluitend aanbieden De zorgtarieven in het sociaal domein in combinatie met andere tegenvallers leiden ook al in 2025 tot een begrotingstekort van € 1,9 miljoen. Het verslechterde begrotingssaldo van 2025 betekent dat we op korte termijn maatregelen moeten treffen om in november dit jaar minimaal het jaar 2025 van de meerjarenbegroting 2025-2028 sluitend te krijgen. Een taakstellende bezuiniging met maatregelen is noodzakelijk om 2025 sluitend te krijgen. We komen in de meerjarenbegroting 2025-2028 met een pakket aan bezuinigingsmaatregelen en voorstellen tot ombuigingen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te krijgen. De urgentie en noodzaak is bijzonder hoog. Strategiebepaling voor 2026 en verder Uit de kadernota 2024-2027 bleek een structureel begrotingstekort. Vervolgens vonden wij het van belang om te anticiperen op de financiële situatie vanaf 2026. Gezien deze onzekerheid, in het bijzonder vanuit het Rijk, hebben we een ‘strategiebepaling voor een gezonde toekomst’ opgesteld waarin we verschillende momenten hebben geformuleerd waarop we de benodigde maatregelen kunnen treffen, zodat we ook op de lange termijn een structureel sluitende begroting kunnen presenteren. U heeft gekozen voor het uitgangspunt van gedeeltelijke compensatie van het Rijk, dus we treffen in de (volgende) kadernota 2026-2029 maatregelen.

Voor het structureel en reëel sluitend maken van de begroting zijn maatregelen nodig die nadrukkelijk de dienstverlening en het voorzieningenniveau zullen raken. Het gaat om een traject met een lange doorlooptijd en grote complexiteit. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport moet leiden tot meer inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting en een vergelijking met andere soortgelijke gemeenten (benchmark). U ontvangt dit rapport separaat door middel van een RIB . De inzichten die het rapport ons geeft moeten wij vertalen naar realistische en haalbare taakstellingen per programma voor de kadernota 2026-2029. Dit alles in overleg en afstemming met de raad. Wij willen op basis van het rapport bij de behandeling van de begroting 2025-2028 met een voorstel bij u komen. Wij gaan op basis van uw besluitvorming de taakstellingen uitwerken in concrete voorstellen en maatregelen en zullen deze ter besluitvorming bij de kadernota 2026-2029 aan u voorleggen. Definitieve besluitvorming kan plaatsvinden bij de meerjarenbegroting 2026-2029. Bij het invullen van de opdracht voor 2025 worden de inzichten uit het rapport gebruikt.

6

Overzicht van de mutaties boven de € 100.000 Hieronder vindt u een overzicht van de mutaties met een budgettair effect op de begroting van meer dan € 100.000. Bedragen x € 1.000 Mutatie omschrijving Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Overzicht van de mutaties >= € 100.000 1. Autonome ontwikkelingen

-112

-99

-81

-244

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten doelgroepenvervoer Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer Bijdrage GR Samenwerking de Liemers SDL - RSD Bijdrage GR VGGM Volksgezondheid en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/modules WSP, WgSW en Inburgering Verwachte compensatie loon- en prijsstijgingen gemeenschappelijke regelingen 2. Actualisatie bestaand beleid

260 V

280 V

307 V

212 V

-36 N

-44 N

-52 N

-120 N

-347 N

-347 N

-347 N

-347 N

-125 N

-125 N

-125 N

-125 N

-200 N

-200 N

-200 N

-200 N

337 V

337 V

337 V

337 V

342

284

236

186

Budgetmutatie zorgkosten Wmo en Jeugd

1.265 V

1.265 V

1.265 V

1.265 V

Doorontwikkeling en versterking RID

-731 N

-789 N

-837 N

-887 N

Versterken openbaar bibliotheekwerk en borging volwasseneneducatie

-192 N

-192 N

-192 N

-192 N

(V = Voordeel; N = Nadeel)

Toelichting op de mutaties boven de € 100.000 Hieronder vindt u een overzicht van de mutaties met een budgettair effect op de begroting van meer dan € 100.000. Het genoemde bedrag komt overeen met de mutatie in 2025. 1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage BVO DRAN en overige kosten doelgroepenvervoer 260.000 V De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. In totaal dalen de kosten hierdoor in alle jaren (van € 281.000 in 2025 tot € 233.000 in 2028). De daling wordt verklaard door de aanbesteding van het Wmo-vervoer, door een daling van het vervoer eind 2023 (vervoer Wmo, dagbesteding en jeugd) en een daling van de NEA-index (index vervoerskosten).

7

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer 36.000 N De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. De bijdrage daalt door een daling van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN en een daling van de NEA-index (index vervoerskosten). Daarnaast verwachten wij dat de stijging van het vervoer in natura uit de 2e VGR 2023 structureel is. Hierdoor stijgen deze kosten met € 60.000. Deze stijging komt door ‘verplaatsing’ van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN naar bekostiging van het leerlingenvervoer via openbaar vervoer en door de aanhoudende stijging van het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer. Bijdrage GR Samenwerking de Liemers SDL - RSD 347.000 N De bijdrage is bijgesteld waarbij rekening is gehouden met de gewijzigde begroting 2024. Hierin zijn de aanpassingen verwerkt van de reële stijging van de personeelskosten en overige kosten die hoger zijn uitgevallen t.o.v. de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 van de GR (nadeel € 140.000). Voor de prijsstijgingen (indexeringen) voor het jaar 2025 is de bijstelling gebaseerd op de septembercirculaire 2023 (nadeel € 193.000). De overige kostenstijging is veroorzaakt door de gewijzigde kostenverdeling, waardoor het aandeel van Zevenaar is gestegen van 52,01% naar 52,17% en mutaties in de dienstverleningsovereenkomst (nadeel € 14.000). Totaal nadeel € 347.000.

Bijdrage GR VGGM Volksgezondheid en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 125.000 N De bijdragen is aangepast conform de geactualiseerde (concept) begroting 2025 van de GR. Daarbij is rekening gehouden met de verwachte loon- en prijsontwikkelingen, (jeugd)inwoneraantallen, de voorstellen voor versterking van de GGD taken en de organisatieversterking om de GGD meer toekomstbestendig te maken. Hierdoor stijgt de bijdrage voor 2025 in totaal met € 125.000. Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/modules WSP, WgSW en Inburgering 200.000 N De bijdragen voor de modules WSP, WgSW, Contractmanagement Inburgeringstrajecten, inkoop en beheer zijn geïndexeerd op basis van de septembercirculaire 2023. Bij de module WgSW is rekening gehouden met de herverdeling op basis van het aantal arbeidsjaren per oktober 2023 en in de module WSP is rekening gehouden met aangepaste dienstverleningsovereenkomst a.g.v. de toevoeging van de submodule SROI (Social Return on Investment). Bij de module inkoop is naast de indexering ook de stijging in verband met de versterking van de operationele aansturing en strategische positie voor verbetering van het inkoopbeleid begrepen (€ 26.600). De totale kostenstijging voor de modules bedraagt afgerond € 200.000.

Verwachte compensatie loon- en prijsstijgingen gemeenschappelijke regelingen 337.000 V In de kadernota zijn de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen geraamd inclusief de loon- en prijsstijgingen voor het jaar 2025. In de gemeentebegroting wordt de compensatie pas na de meicirculaire in de begroting verwerkt. Hierdoor ontstaat nu in de kadernota een te negatief beeld. Daarom ramen wij in een stelpost de verwachte compensatie (voordeel) voor lonen en prijzen van de gemeenschappelijke regelingen voor een bedrag van € 337.000.

2. Actualisatie bestaand beleid Budgetmutatie zorgkosten Wmo en Jeugd 1.265.000 V Bij de 1e voortgangsrapportage 2024 zijn de ramingen voor de zorgkosten aangepast in verband met de forse structurele tariefstijgingen. Dit naar aanleiding van het onderzoek naar reële kostprijzen. Bij de jaarrekening is gebleken dat de zorgkosten over 2023 lager zijn uitgevallen. Wanneer we rekening houden met deze definitieve cijfers over 2023 dan kunnen de ramingen naar beneden worden bijgesteld. Per saldo een effect van € 1.265.000 vanaf 2025. Het effect voor 2024 zal worden meegenomen in de 2e voortgangsrapportage 2024. 8

Doorontwikkeling en versterking RID 731.000 N De I&A-visie- en strategie 2023-2025 "Beter samen" is vastgesteld. Hierbij heeft uw raad gekozen voor de minimale variant. Bij de Kadernota 2026-2029 valt het besluit of het wenselijk en financieel haalbaar is om over te stappen op de optimale of groeivariant. Om goed en veilig ten dienste te kunnen staan van onze inwoners en bedrijven willen de drie Liemerse gemeenten de komende jaren de digitalisering en innovatieve technologie bij kunnen benen. Door deze kwaliteitsimpuls kan de RID zich hoognodig ontwikkelen tot een moderne uitvoeringspartner op ICT-gebied.

Versterken openbaar bibliotheekwerk en borging volwasseneneducatie 192.000 N Vanaf 2025 zijn gemeenten wettelijk verplicht om te zorgen voor een volwaardige, toekomstgerichte openbare bibliotheek. Om de wettelijke taken van de bibliotheek uit te kunnen voeren is een verhoging van het bedrag per inwoner (naar € 21,00) nodig waardoor de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) taken vanaf 2025 uitgevoerd kunnen worden én het aanbod aan volwasseneducatie met cultureel, maatschappelijk en sociaal belang, geborgd kan worden binnen de bibliotheek.

9

WEERSTANDSVERMOGEN Inleiding In de kadernota is een actualisatie van het weerstandsvermogen opgenomen. Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van een actuele inventarisatie van risico’s is de benodigde weerstandscapaciteit herberekend. De benodigde weerstandscapaciteit is iets gestegen van € 10 miljoen in de meerjarenbegroting 2024-2027 naar een huidige stand van € 10,9 miljoen, voornamelijk door enkele nieuw toegevoegde risico's.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit zit in het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve. Het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve van onze gemeente is per 31 december 2023 € 11,9 miljoen. Dit is een forse daling van de algemene reserve, met als oorzaak de verwachte negatieve begrotingsresultaten in de jaren 2024 tot en met 2028. Weerstandsratio De ratio geeft de volgende uitkomst:

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

11.942.000 = 1,1 10.850.000

Deze uitkomst van het weerstandsvermogen kan als voldoende worden gekenmerkt. Dit betekent dat de financiële risico's nog steeds zijn afgedekt, echter ten opzichte van de ratio in de begroting laat deze nu een verdere daling zien van 2,3 naar 1,1. De ratio moet minimaal 1,0 zijn.

10

PROGRAMMA'S

11

0. BESTUUR EN ONDERSTEUNING ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over de beleidsvelden bestuur, gemeentelijke organisatie, dienstverlening en belastingen. Wat willen we? Wij stellen in ons handelen goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties centraal. We willen meer gebruik maken van digitalisering om dienstverlening te verbeteren en zetten daarbij ook in op het versimpelen en digitaal toegankelijk maken van onze dienstverlening. We nemen onze inwoners serieus en betrekken hen actief bij het maken van ons beleid en de uitvoering. Door vanuit respect, gelijkwaardigheid en transparantie te denken en te doen, zorgen we voor een goede basis voor de organisatie van morgen. We werken daarom ook aan strategisch personeelsbeleid. De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden. Ontwikkelingen Ontwikkelingen dienstverlening & bedrijfsvoering In deze kadernota is het noodzakelijk om capaciteit en expertise toe te kennen voor diverse ontwikkelingen in dienstverlening en bedrijfsvoering. We noemen de intensivering van informatiemanagement, functioneel specialisten ICT, projectleiding Rhederlaagse Meren en de doorontwikkeling van de organisatie. Gelet op de begrotingstekorten en de hieruit voorkomende urgentie achten wij het niet verantwoord om deze formatie op dit moment aan te vragen en als extra begrotingspost op te nemen.

Daarom stellen we voor om deze ontwikkelingen door te zetten door binnen de bedrijfsvoering te kijken naar het aanpassen van planningen van bestaande projecten en ontwikkelingen, prioriteiten daarvan anders te leggen en zo nodig bestaande ambities bij te stellen. De uitvoering van wettelijke taken continueren we. Door deze keuzes te maken willen we stapeling van taken voorkomen. Mogelijke vertragingen brengen we in beeld. Organisatieontwikkeling De komende jaren bouwen we verder aan een robuuste en wendbare organisatie. De vele opgaven die op ons afkomen zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, omgevingswet, schaarste woningen, digitalisering samenleving en veranderingen in het sociale domein leiden tot grote veranderopgaven. De organisatieontwikkeling is nodig om de sturing, beheersing en verantwoording op termijn effectiever en efficiënter te maken en te werken aan meer strategische slagkracht. We werken aan de uitdagingen vanuit drie niveaus, namelijk op: domein-, team- en medewerkerniveau. Hiermee bouwen we samen verder aan een robuuste organisatie, waarbij eventuele toekomstige nieuwe of uit te besteden taken (voortkomend uit veranderende opgaven, politieke of organisatorische overwegingen) eenvoudig in of buiten de domeinen gepositioneerd kunnen worden.

Wij zijn daarom van mening dat de nieuwe hoofdstructuur een positief effect heeft op het adaptieve vermogen van de organisatie, en daarmee de toekomstbestendigheid van de gemeente Zevenaar als organisatie. Met het vernieuwde management en de plaatsing van medewerkers gaan we een nieuwe fase van de organisatieontwikkeling in. De domeinplannen en de transitieplannen zijn hierbij ondersteunend en zorgen voor een geleidelijke overgang naar reguliere bedrijfsvoering. De domeinmanagers krijgen de opdracht om met de medewerkers de detailinrichting van het domein verder vorm te geven. Wet Arbeid en Zorg (WAZO) De WAZO is een wet waarin het recht op verschillende verlofsoorten geregeld is, zoals zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof en zorgverlof. De afgelopen jaren is de WAZO fors uitgebreid en met name op het terrein van verloven rond kinderen. We noemen geboorteverlof voor vaders, ouderschapsverlof en zorgverlof. Steeds meer van onze medewerkers kunnen daardoor, meer dan voorheen, een beroep op de Wet Arbeid en Zorg (WAZO) doen. Met de druk op de zorgsector neemt ook de druk op de mantelzorg toe en daarmee de behoefte aan zorgverlof. Met ontwikkelingen in de demografische opbouw van ons personeelsbestand, verjonging en vergrijzing, merken 12

wij ook de gevolgen van de ontwikkelingen op het terrein van de WAZO . Medewerkers ervaren weliswaar een betere werk-privébalans, maar deze regelingen hebben tegelijkertijd ook gevolgen voor de beschikbare productieve uren. We zijn nog niet zo ver dat we dit financieel kunnen vertalen en verwachten later, op basis van de domeinplannen en de aangepaste productieve uren, met een extra budgetaanvraag bij u terug te komen. Toekomstbestendige regionale ICT dienst Als samenleving willen en kunnen we steeds meer met ICT. In het bijzonder door de mogelijkheden en het gemak die technologieën ons in het dagelijks leven bieden. Deze digitale realiteit roept ook tal van vragen op en brengt verantwoordelijkheden met zich mee. Als lokale overheid dicht bij onze inwoners en bedrijven wordt van ons verwacht dat we onze ICT goed op orde hebben om inwoners van dienst te zijn, efficiënt te werken en maatschappelijke vraagstukken mede door digitalisering op te lossen. In 2022 hebben de Liemerse gemeenten de ICT-samenwerking bij het Regionaal ICT en Inkoop Dienstencentrum (RID) De Liemers onder de loep genomen. Daarbij zijn verschillende scenario's in beeld gebracht. Uiteindelijk is begin 2023 gekozen om de samenwerking voort te zetten en te intensiveren.

We concludeerden ook dat de ICT-samenwerking vooral kosten-gedreven is en dat er te weinig in de samenwerking is geïnvesteerd om deze voldoende te laten renderen en de kwetsbaarheid te verminderen. Op dat moment is er niet voor gekozen om een inhaalslag te maken in de vorm van structurele ophoging van ICTbudgetten. Op basis van een I&A visie en -strategie is in beeld gebracht welke veranderingen er bij de RID en de gemeenten moeten plaatsvinden om een robuuste en toekomstbestendige ICT-samenwerking te krijgen en te houden. Cloudgang van applicaties Bij cloud computing worden de servers, software en/of data buitenshuis bewaard en beheerd. We realiseren hiermee een kwaliteitsverbetering op gebied van informatiebeveiliging, het beheer van de software en de continuïteit. Daarentegen hebben we ook geen keuze. Leveranciers bieden applicaties veelal alleen nog maar aan via de cloud. Steeds meer toepassingen van software worden tegenwoordig afgenomen als een dienst. Een bekend voorbeeld hiervan is SaaS (software as a Service), waarbij applicaties als dienst worden aangeboden. De transitie naar de cloud is onomkeerbaar. We kiezen er in Zevenaar voor de transitie naar de cloud op een natuurlijk moment te realiseren. Bijvoorbeeld bij het aflopen van een contract, een leverancier die stopt met ondersteuning van de huidige applicatie of wanneer er mogelijkheden zijn om te besparen.

Hiermee spreiden we de kostenontwikkeling, het capaciteitsbeslag op de organisatie en kunnen we leren van eerdere cloud migraties. De komende tijd verwachten we cloudtransities bij applicaties van Centric, Stratech (schuldhulpverlening) en dienstverleningssoftware. Professionalisering Inkoop Zevenaar gaat de inkoopfunctie professionaliseren met als doel beter in control te komen op het complexe inkoopproces. Met name het waarmaken van de ambities en opgaven in het collegeprogramma (duurzaamheid, social return en regionale inkoop) en het rechtmatig/doelmatig aanbesteden maakt het uitdagend goed grip te houden op het inkoopproces. Dit gaan we doen door de inkoop dichterbij te organiseren. Wij verwachten dat eind 2024 de ontvlechting van inkoop bij de SDL is uitgevoerd. Wij maken in juli 2024 een start met invoeren van het gecoördineerd inkoopbesturingsmodel. Hierbij zijn de domeinen zelf verantwoordelijk voor inkoop en contractmanagement, waardoor inhoudelijke kennis geborgd is in het primaire proces. Dit doet recht aan de expertise van de vakmensen. Wel vindt centrale coördinatie plaats, met begeleiding en ondersteuning vanuit centraal niveau. Turmac kantoorgebouw De gemeente Zevenaar is een klantgerichte organisatie waarin het bereiken van resultaten voor onze inwoners, bedrijven en instellingen centraal staat.

De ambtelijke organisatie legt de nadruk op samenwerken, vanuit de wetenschap dat we samen meer resultaten boeken. Het kantoor wordt meer een plek waar medewerkers elkaar ontmoeten, overleggen, samenwerken en elkaar coachen. Het overgrote deel van het personeel is gehuisvest in het kantoorgedeelte en in de hal van de Turmac Cultuurfabriek. We werken in het kantoor aan de hand van een flexibel werkconcept. Door de groei van het personeel de afgelopen jaren naar ruim 350 fte ervaren we een spanning met het aantal beschikbare werkplekken. Naast andere interventies zoals optimaal gebruik van vergader- en projectruimten, zullen we in het gebouw werkplekken gaan toevoegen. 13

Beleidskaders • Besturingsfilosofie • Dienstverleningsvisie 2018-2022 • Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2017 Liemerse gemeenten en SDL • Collegeprogramma 2022-2026 (2022) • Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) 2023 • Verordening controle financieel beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) 2023 • Nota Verbonden partijen • Nota reserves en voorzieningen 2018 • Nota activerings- en afschrijvingsbeleid 2022 • Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023 • Nota garantiebeleid 2023 • Normen- en toetsingskader 2023 • Verordening Rekenkamer 2023 • Verordening op de raadscommissies (3e wijziging, 2023) • Datastrategie 2023-2025 • I&A-visie en -strategie 2023-2025 “Beter samen”

WAT WILLEN WE? 0. Bestuur en ondersteuning Wij stellen in ons handelen goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties centraal. We willen meer gebruik maken van digitalisering om dienstverlening te verbeteren en zetten daarbij ook in op het versimpelen en digitaal toegankelijk maken van onze dienstverlening. We nemen onze inwoners serieus en betrekken hen actief bij het maken van ons beleid en de uitvoering. Door vanuit respect, gelijkwaardigheid en transparantie te denken en te doen, zorgen we voor een goede basis voor de organisatie van morgen. We werken daarom ook aan strategisch personeelsbeleid. De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 0.1.1 Wij stellen een nieuw dienstverleningsbeleid op

2023-2024

0.1.2 Wij breiden onze online dienstverlening uit

2022-2026

0.1.3 Wij communiceren in begrijpelijke taal

2022e.v.

0.1.4 Wij maken onze processen klantgerichter

2024-2026

0.2.1 Wij coördineren participatie

2023-2024

0.3.1 Wij werken aan verbetering van de (organisatie)cultuur

Doorlopend

0.4.1 Wij verbeteren onze interne beheersing

Doorlopend

0.4.2 Wij herijken het inkoopbeleid en positioneren de inkoopfunctie

2023-2024

0.4.3 Wij groeien verder als aantrekkelijke werkgever

2022-2026

0.4.4 Wij voeren een strategisch personeelsbeleid

2023-2024 14

0.4.5 Wij herijken de bestuurlijke opdracht aan RID de Liemers

2022-2023

0.4.6 Wij verbeteren onze datahuishouding en datagedreven werken in Zevenaar

2022-2026

0.4.7 Wij verbeteren het functioneel beheer in de informatievoorziening

2022-2025

0.4.8 Wij verbeteren van het (digitaal) documentenbeheer

2022-2025

0.4.9 Wij voeren de Wet open overheid (Woo) uit

2022-2027

0.4.10 Wij herijken het Integraal Accommodatiebeleid 2020-2040

2025-2026

0.5.1 Wij voeren de planning- en controlcyclus uit

2022-2026

0.5.2 We herijken de lokale belastingen

2023-2026

0.1 Verbeteren van de dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen 0.1.1 Wij stellen een nieuw dienstverleningsbeleid op

2023-2024

Iedereen binnen onze gemeente is verantwoordelijk voor een goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers. We stellen een dienstverleningsbeleidsplan op. Hierin formuleren we onze ambities, (meetbare) doelen en daarbij horende resultaten zodat we de komende jaren onze dienstverlening steeds verder verbeteren. We voeren om de drie jaar een burgerpeiling uit om de tevredenheid van inwoners over onze gemeentelijke dienstverlening te meten. De uitkomsten van deze burgerpeiling nemen we mee in het opstellen en evalueren van het dienstverleningsbeleid. 0.1.2 Wij breiden onze online dienstverlening uit

2022-2026

Inwoners kunnen zoveel mogelijk zaken digitaal en online regelen. Betrouwbaarheid en veiligheid staan daarbij voorop. We ondersteunen inwoners die minder digitaal vaardig zijn bij hun aanvraag. Persoonlijk contact blijft mogelijk. We bouwen digitale formulieren die waar nodig in te vullen zijn met DigiD, eHerkenning of e-IDas. We implementeren de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Deze wet geeft inwoners het recht om hun zaken met de gemeente digitaal te regelen. 0.1.3 Wij communiceren in begrijpelijke taal

2022-e.v.

Dat alle inwoners onze brieven, e-mails en de informatie op onze websites kunnen begrijpen vinden wij belangrijk. Documenten die online gedeeld worden zijn begrijpelijk geschreven. We trainen medewerkers hierin wanneer ze in dienst komen. We zorgen ervoor dat iedereen, ook bezoekers met een beperking, onze websites goed kunnen gebruiken omdat deze voldoen aan de meest recente richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. 0.1.4 Wij maken onze processen klantgerichter

2024-2026

Contact met de gemeente is prettig, open en duidelijk. We denken in oplossingen en vragen inwoners met ons mee te denken. We verplaatsen ons in de inwoner door ‘klantreizen’ te maken. In een klantreis interviewen we inwoners over hoe zij de contactmomenten met de gemeente hebben ervaren. We gebruiken de ervaringen van inwoners om onze werkprocessen klantgerichter in te richten. 0.2 Stimuleren van betrokkenheid van inwoners, ondernemers en instellingen 0.2.1 Wij coördineren participatie

2023-2024

15

Participatie gaat over op welke manieren inwoners mogen meedenken en meepraten over onderwerpen en beleid in de gemeente. Participatie is een belangrijk thema voor onze bestuursperiode. Participatie is een rode draad in het coalitieakkoord en in dit collegeprogramma, maar ook onderwerp op de raadsagenda. In verschillende resultaten in dit collegeprogramma is participatie concreet benoemd, onder andere bij energietransitie (7.2.1), ruimtelijke plannen en wonen (8.2.3), invoering van de omgevingswet (8.2.2) en openbare ruimte (5.6.5 en 8.2.3). Wij brengen de verschillende initiatieven op het gebied van participatie samen in een uniforme werkwijze door hiervoor een programma participatie in te richten. We stellen hiervoor een toolbox samen. De middelen en methodes uit deze toolbox helpen medewerkers en inwoners om op een effectieve manier participatie in te zetten. We stellen een tijdelijke programmamanager aan om dit te realiseren. 0.3 Optimaliseren van bestuurlijk ambtelijk samenspel 0.3.1 Wij werken aan verbetering van de (organisatie)cultuur

Doorlopend

Het verbeteren van de bestuurlijke en ambtelijke werk- en omgangsvormen richt zich op verschillende dimensies. In de eerste plaats raakt dit het functioneren van de raad zelf. Daarnaast gaat het om de betrekkingen tussen het college en de raad. Verder is er het samenspel tussen het bestuur en de ambtelijke organisatie en tenslotte het samenspel met de samenleving. Van belang is dat men op een respectvolle manier met elkaar omgaat met ruimte voor eenieders mening en standpunt. Het debat wordt op een goede en toegankelijke manier gevoerd, het besluitvormingsproces is helder en duidelijk en men gunt elkaar een succes. Raad en college moeten vanuit een duidelijke taakverdeling werken met een heldere rolverdeling in termen van opdrachtgever- en opdrachtnemersrol. Het college ondersteunt de raad bij het nemen van uitvoerbare besluiten en voert deze besluiten uit. Rolzuiverheid, verantwoording, evalueren en leren moeten structureel onderdeel zijn van het samenspel tussen raad en college. De ambtelijke organisatie ondersteunt het college (en de raad) vanuit een integrale werkwijze en fungeert als antennefunctie voor het bestuur. Zij informeert het bestuur over belangrijke opgaven en urgente ontwikkelingen in de samenleving.

In de doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie hebben we de uitdaging om onze organisatie hierop nog beter in te richten en onze medewerkers daarvoor de goede uitrusting te geven. Voor een goed samenspel met de samenleving is het van belang om samen op te trekken en zuiver te zijn over rolverdeling, taken en verantwoordelijkheden. Rond concrete maatschappelijke opgaven organiseren we samenwerking en bundelen we de krachten. Participatie vormt een rode draad in de aanpak van de ambities uit dit collegeprogramma. Het verbeteren van de bestuurlijke en ambtelijke werk- en omgangsvormen is een proces van lange adem. Een allesomvattende aanpak is er eigenlijk niet. De bereidheid om te willen veranderen en het inzicht in de mogelijkheden en kansen om elkaar te versterken en te helpen, zijn de eerste stappen naar een verbeterde samenwerking. In de raadagenda wordt de verdere aanpak uitgewerkt.

16

0.4 Verbeteren van de bedrijfsvoering (betere sturing en beheersing van processen) als ondersteuning aan het realiseren van taken en doelen van de gemeente 0.4.1 Wij verbeteren onze interne beheersing

Doorlopend

Een goede interne beheersing is de basis voor een transparante en betrouwbare gemeente, die zijn doelstelling weet te realiseren en verantwoord omgaat met de middelen die zij beheert. We willen een (digitaal) toegankelijke, betrouwbare organisatie zijn waarbij veiligheid en zorg voor onze inwoners voorop staat. Om dit te kunnen realiseren moet de interne beheersing van onze bedrijfsvoeringsprocessen op orde zijn. Wij zijn verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de risico’s en moeten daar adequate maatregelen voor inrichten. Hiervoor is concernbreed aandacht, ook waar het gaat om de beschikbare capaciteit om de uitvoering van de bestuurlijke ambities te realiseren vanuit alle domeinen (fysiek, sociaal en bedrijfsvoering). Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor het behalen van de doelen in het coalitieakkoord en dit collegeprogramma. Wij leggen verantwoording af aan de raad over de kwaliteit van de interne beheersing in de paragraaf bedrijfsvoering van de documenten uit de planning en controlcyclus. Daar gaan we in op de kwaliteit van de interne beheersing met specifieke aandacht voor onderwerpen als rechtmatigheid, privacy en informatieveiligheid. Met name ook de verwachte toename van het aantal cyberincidenten de komende jaren, vereist dat cybersecurity integraal onderdeel moet zijn binnen onze processen.

We blijven dan ook investeren in het veilig inrichten van onze bedrijfsvoeringsprocessen en zorgen voor bewustwording bij onze medewerkers. Ter ondersteuning hiervan starten we met de doorontwikkeling van meetlatten en (beleids)indicatoren om de effectiviteit van beleid beter te kunnen meten. 0.4.2 Wij herijken het inkoopbeleid en positioneren de inkoopfunctie

2023-2024

Om de lokale economie te stimuleren, zetten we in op het gebruik van lokale producten. Dit geldt ook voor lokale diensten. In verband met de complexiteit van inkoop en aanbesteding en de toenemende aandacht vanuit rechtmatigheid is het noodzakelijk om voor dit onderwerp vol aandacht te hebben. Dit thema – en ook social return en duurzaamheid - komt nadrukkelijk aan bod bij het herijken van ons inkoopbeleid. Tevens positioneren we de inkoopfunctie zodanig dat deze past bij de huidige ambitie van de organisatie en het bestuur. 0.4.3 Wij groeien verder als aantrekkelijke werkgever

2022-2026

17

Er is sprake van een aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. We willen ook nu in staat blijven om (nieuwe) medewerkers aan te trekken, te boeien, te binden en te behouden. We vinden het belangrijk dat alle medewerkers volledig zichzelf kunnen zijn, dat iedereen erbij hoort en dat iedereen dat ook zo voelt. Daarin geven we zelf het goede voorbeeld. Wij nemen maatregelen die zijn gericht op het faciliteren van groei in de professionele en persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers. Daarnaast richten we ons op het kunnen bieden van moderne marktconforme arbeidsvoorwaardelijke ontwikkelingen en aandacht voor diversiteit en inclusiviteit. Deze maatregelen vragen om een meer centrale aanpak. We investeren in centrale regievoering op werving en selectie, het opleiden en begeleiden van medewerkers en de aanpassing van de arbeidsvoorwaarden. Dit heeft een tweeledig doel. Allereerst richten we ons op ontwikkeling en behoud van onze huidige medewerkers. Daarnaast willen we ook een gezonde instroom in ons personeelsbestand. We zien landelijk dat medewerkers steeds meer betekenisvol werk zoeken. Als gemeente kunnen we dit gezien onze maatschappelijke taak zeker bieden. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het aantrekken van ervaren senior medewerkers steeds uitdagender.