Agendabundel

32

4,00

4,00

Zevenaar zit onder het Gelders gemiddelde. Wij streven ernaar om dit de aankomende jaren vast kunnen houden.

Verwijzingen Halt (aantal per 10.000 jongeren) 2022 7,00 5,00 9,00 9,00 Bureau Halt kan voor jongeren een passende straf zijn. Het is goed dat we als gemeente kunnen doorverwijzen naar Halt.

VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Gemeenschappelijke regeling Veiligheids- en De VGGM behartigt de gemeenschappelijke belangen van de Gezondheidsregio deelnemende gemeenten op het gebied van brandweer, regionale Midden-Gelderland ambulancevoorziening en GGD voor de vijftien gemeenten in de (VGGM) regio Gelderland-Midden.

5.378

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

131

131

131

131

131

131

131

131

4.903

4.896

4.898

4.898

-20

-20

-20

-20

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota 1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage ODRA - Bijstelling bijdrage omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen Bijdrage VGGM onderdeel Brandweer

0

0

0

0

-20

-20

-20

-20

Totaal mutaties lasten kadernota

-20

-20

-20

-20

33

Totaal lasten na de kadernota

4.883

4.877

4.878

4.878

Saldo voor bestemming

-4.752

-4.745

-4.747

-4.747

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal onttrekkingen na de kadernota

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

0

0

0

0

-4.752

-4.745

-4.747

-4.747

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Saldo na bestemming

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0

0

0

0

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage ODRA - Bijstelling bijdrage omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen

34

De begroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling omgevingsdienst Arnhem-Nijmegen (ODRA) laat een hogere bijdrage voor de basistaken zien van € 31.000. Deze verhoging is grotendeels het gevolg van de indexering van het uurtarief met 5% in 2025, volumestijging is geminimaliseerd. Door de invoering van de Omgevingswet heeft ODRA drie aanvullende posten opgenomen in haar begroting die wij dekken uit het reeds eerder beschikbaar gestelde budget voor structurele effecten Omgevingswet. Het gaat om € 13.000 aan structurele kosten Omgevingswet voor aansluiting op landelijke voorzieningen en het digitaal stelsel omgevingswet (DSO), om € 19.000 voor aanvullende werkzaamheden voor ernstige bodemsaneringen. Deze taak is door het Rijk van de provincie overgedragen aan de gemeente, echter zonder middelen en om € 27.000 voor uitbreiding regionale samenwerking milieubeleid. Overeenkomstig de doelstellingen vanuit de Omgevingswet en nog eens bevestigd in de adviezen van de Commissie Van Aartsen (i.h.k. van de robuustheid van OD’s) moeten omgevingsdiensten integraal betrokken zijn bij het opstellen van milieunormen in het omgevingsplan. Omgevingsdiensten moeten een inhoudelijk advies geven over de milieunormering evenals een uitvoeringstoets. Dit vraagt om meer uitvoeringsgeoriënteerde betrokkenheid aan de voorkant van de beleidscyclus die ook niet stopt bij de gemeentegrenzen.

Rekening houdend met de aanvullende taken die ODRA voor ons uitvoert is er een structureel nadeel vanaf 2025 van in totaal € 35.000 (programma 0 € 21.000 nadelig, programma 1 € 300 nadelig, programma 7 € 71.000 nadelig, programma 8 € 57.000 voordelig). Bijdrage VGGM onderdeel Brandweer

20

20

20

20

De bijdragen aan de gemeenschappelijke regeling VGGM zijn aangepast conform de begroting 2025. Daarbij is rekening gehouden met de verwachte loon- en prijsontwikkelingen, het voordelige effect van de herverdeling van de bijdrage op basis van het cluster OOV-gemeentefonds en de versterking van de bedrijfsvoering. Het bestuur van VGGM heeft besloten een indicatieve besparing van 2% door te voeren op de gemeentelijke bijdrage voor het begrotingsjaar 2025. In totaal neemt de bijdrage voor 2025 voor het onderdeel brandweer af met per saldo € 20.000.

Totaal mutaties

20

35

20

20

20

2. VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over verkeer en vervoer (wegen, openbare verlichting e.d.), parkeren en openbaar vervoer. Wat willen we? Wij willen dat de gemeente Zevenaar voor elke inwoner en bezoeker goed bereikbaar is. Of je nu wandelt of jezelf met de fiets, auto of het openbaar vervoer verplaatst. Dit moet voor iedereen comfortabel en veilig zijn. Hierbij hebben we oog voor verkeersgedrag, de inrichting van de infrastructuur en het verkeersveiligheidsgevoel van inwoners. Ontwikkelingen Project ViA15: doortrekken A15 en verbreden A12 Op 6 maart 2024 heeft de Raad van State (RvS) wederom een tussenuitspraak gedaan. Naar aanleiding hiervan moet de minister van infrastructuur en waterstaat nog een betere onderbouwing geven bij het zogenaamde extern salderen. Hij heeft hiervoor een half jaar gekregen. Na aanlevering wordt het dossier verder door de RvS behandeld. De verwachting is dat de behandeling hiervan nog een half jaar kan duren voordat er een uitspraak komt. Het is dus nog niet duidelijk of het project kan doorgaan. Vooralsnog gaan we uit van een positieve uitspraak. De raad wordt uiteraard geïnformeerd zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn. Middenspannings- en laagspanningsnet Tot en met tenminste 2040 moeten er grote aanpassingen gedaan worden aan het middenspannings- en laagspanningsnet om aan de toekomstige vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen.

Er wordt een ruime verdubbeling van het aantal middenspanningsruimtes in het landschap voorzien en een forse aanpassing van het elektriciteitsnet. Voor gemeente Zevenaar betekent dit dat er ongeveer 275 middenspanningsruimtes in de gehele gemeente bij moeten komen en ongeveer één op de drie straten open gaat. Het niet doen van deze aanpassingen betekent dat de al bestaande spanningsklachten bij inwoners vaker en langer voor gaan komen, het elektriciteitsnet onbetrouwbaar wordt waarbij onder andere de kans op uitval van het net groter wordt, de energietransitie en ook andere ruimtelijke ontwikkelingen worden vertraagd of zelfs stagneren. Om de aanpassingen aan het middenspannings- en laagspanningsnet vanuit gemeente Zevenaar mogelijk te maken is extra formatie nodig. Een voorstel hiervoor treft u in deze kadernota aan.

Beleidskaders • Structuurvisie Zevenaar 2012-2030 (2013) • Omgevingsvisie Gelders Eiland 2030 (2017) • Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • Gemeentelijke verkeers- en vervoersplan 2020 • Beheerplan openbare verlichting (2022) • Beheerplan straatmeubilair (2022) • Beheerplan verkeersregelinstallaties (2022) • Beheerplan wegen en civiele kunstwerken (2022)

36

WAT WILLEN WE? 2. Verkeer en vervoer Wij willen dat de gemeente Zevenaar voor elke inwoner en bezoeker goed bereikbaar is. Of je nu wandelt of jezelf met de fiets, auto of het openbaar vervoer verplaatst. Dit moet voor iedereen comfortabel en veilig zijn. Hierbij hebben we oog voor verkeersgedrag, de inrichting van de infrastructuur en het verkeersveiligheidsgevoel van inwoners.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 2.1.1 Wij anticiperen op het doortrekken van de A15 en het verbreden van de A12

2024-2028

2.1.2 Wij verbeteren de aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met het centrum

2022-2024

2.1.3 Wij beschermen en geven voorrang aan fietsers, voetgangers en mensen met een beperking in het verkeer 2.1.4 Wij actualiseren het verkeers- en mobiliteitsbeleid

2022-2030 2024-2025

2.1.5 Wij inventariseren verkeersonveilige situaties en ondersteunen lokale initiatieven

2022-2026

2.1.6 Wij nemen regie op de verbetering van de verkeerssituatie Witte Kruis en stimuleren RWS en de provincie om het wegennet rondom Babberich en Zevenaar te verbeteren en hierop te anticiperen 2.1.7 Wij anticiperen op wijzigingen in de infrastructuur en op toename van verkeer

2022-2030

2024-2025

2.1.8 Wij richten de Edisonstraat opnieuw in

2024-2028

2.2.1 Wij spannen ons in voor de komst van hub Zevenaar Oost

2023-2030

2.2.2 Wij behouden de buurtbus

2022-2030

2.2.3 Wij zetten in op het voorkomen van de realisatie van de Noordtak

2022-2026

2.2.4 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Verbonden Regio

2021-2026

2.3.1 Wij actualiseren het parkeerbeleid.

2022-2023

2.1 Optimaliseren van de bereikbaarheid via verkeersveilig infrastructuur 2.1.1 Wij anticiperen op het doortrekken van de A15 en het verbreden van de A12

2024-2028

Een doorgetrokken A15 en verbreding van de A12 met daarbij de aanleg van deze twee nieuwe aansluitingen heeft gevolgen voor het verkeer op ons onderliggend wegennet. Wij zetten ons in om hinder (o.a. sluipverkeer) tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zoveel mogelijk te beperken. Ondertussen werken wij aan een alternatief plan, indien onverhoopt het project A15/A12 niet doorgaat als gevolg van de uitspraak van de Raad van State. 2.1.2 Wij verbeteren de aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met het centrum

37

2022-2024

De aansluiting van de fietsstraat Babberichseweg met de bestaande situatie op de Didamstraat is niet optimaal. Daarom is het dringend gewenst om de gehele parkeerplaats aan de Didamsestraat te reconstrueren. Dit valt echter buiten de reikwijdte van dit project. Aangezien het nog enige tijd duurt voordat vanuit onderhoud de parkeerplaatsen (verharding) vervangen moeten worden, voegen wij dit gedeelte toe aan het project fietsstraat Babberichseweg. Als de herinrichting wordt gecombineerd met een goede fietsverbinding naar het centrum kan een deel van de kosten gedekt worden door de fietssubsidie. De rest dient via eigen middelen te worden gedekt. 2.1.3 Wij beschermen en geven voorrang aan fietsers, voetgangers en mensen met een 2022-2030 beperking in het verkeer Bij onderhoud of het opnieuw inrichten van wegen houden we rekening met de bescherming van fietsers, voetgangers en mensen met een beperking. Wij streven naar een optimale toegankelijkheid en een optimaal gebruik van de openbare ruimte, wegen, en fietspaden. We stimuleren het fietsen door goede en veilige fietsroutes en zorgen voor voldoende ruimte om fietsen te kunnen parkeren. Binnen ons Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan, dat onderdeel uit gaat maken van een nieuw op te stellen mobiliteitsvisie, geven wij prioriteit aan de thema’s fietsverkeer, voetgangers en openbaar vervoer.

2.1.4 Wij actualiseren het verkeers- en mobiliteitsbeleid

2024-2025

In de bredere mobiliteitsvisie die wij opstellen, actualiseren wij de (beleids)plannen op het gebied van verkeer en vervoer. Dit onderwerp staat op de raadsagenda. Aan de raad wordt parkeren en het parkeerbeleid voorgelegd voor beeldbepaling en meningsvorming (zie 2.3.1.). Uiteraard betrekken wij onze inwoners en belangengroepen ook bij het opstellen van de visie, onder andere om de locaties waar verkeersonveiligheid ervaren wordt in kaart te brengen. Verkeersveiligheid krijgt naast mobiliteit en verkeerscirculatie volop aandacht in deze visie. Dat geldt ook voor verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid op de wegen die niet in eigen beheer/eigendom zijn. Hiervoor treden wij actief in overleg met andere wegbeheerders, zoals de Provincie Gelderland. In het huidige Gemeentelijk Verkeers- en vervoersplan (GVVP) zijn in het uitvoeringsprogramma doelstellingen gekoppeld aan jaartallen waarin het doel bereikt dient te worden. In deze collegeperiode integreren wij de acties uit het GVVP in de nieuw op te stellen mobiliteitsvisie. Wij onderzoeken of de acties aansluiten op onze visie op een verbetering van de verkeersveiligheid. 2.1.5 Wij inventariseren verkeersonveilige situaties en ondersteunen lokale initiatieven

2022-2026

Vooruitlopend op de brede mobiliteitsvisie inventariseren wij in hoeverre de meest kwetsbare verkeersdeelnemers zich veilig voelen in het verkeer. We brengen in kaart welke plekken niet verkeersveilig zijn in onze gemeente. We kijken dan niet alleen naar de cijfers zoals het aantal ongevallen, maar ook naar hoe (on)veilig inwoners zich voelen op de weg. Wij ondersteunen en maken daarbij gebruik van lokale initiatieven die werken aan verkeersveiligheid. We werken samen met instanties zoals Veilig Verkeer Nederland en ouderenbonden en maken gebruik van het nog op te richten participatieplatform. Verder houden wij een enquête specifiek gericht op het inventariseren van ervaren verkeersonveilige situaties. De input verwerken we in de plannen ter uitvoering van het GVVP.

2.1.6 Wij nemen regie op de verbetering van de verkeerssituatie Witte Kruis en 2022-2030 stimuleren RWS en de provincie om het wegennet rondom Babberich en Zevenaar te verbeteren en hierop te anticiperen Wij benutten elke gelegenheid om de gewenste aanpassingen aan het wegennet in en rondom Babberich en Zevenaar (Witte Kruis) onder de aandacht te brengen bij de provincie en Rijkswaterstaat. Wij zetten in op het stimuleren van verbeteringen en anticiperen hierop. Dit doen we zowel ambtelijk als bestuurlijk. De hiervoor reeds gedane inspanningen in de afgelopen jaren zetten wij voortvarend voort in deze collegeperiode. Daarbij zetten wij ons in om de gebiedsoplossing samen met de provincie gerealiseerd te krijgen. Het doortrekken van de Witte Kruis maakt onderdeel uit van de gebiedsoplossing Babberich. Zo nodig en mogelijk treffen wij kleinschalige maatregelen voor wegen waar de gemeente wegbeheerder van is.

38

2.1.7 Wij anticiperen op wijzigingen in de infrastructuur en op toename van verkeer

2024-2025

Bij het opstellen van een brede mobiliteitsvisie zoeken we een oplossing om de toename van verkeer op verschillende plekken in de gemeente in goede en veilige banen te leiden. Waar nodig en mogelijk verminderen we het drukke verkeer. Het project ViA15 brengt met de realisatie van twee nieuwe aansluitingen op de A12 en A15 wijzigingen aan ons wegennet met zich mee. Wij passen ons wegennetwerk hier verder op aan en maken bewuste keuzes over via welke wegen wij het verkeer willen afwikkelen (categoriseringsplan). Hierdoor kunnen wij wegen in- en rondom woonwijken afwaarderen/anders categoriseren. Dit sluit aan op de motie die onlangs in de Tweede Kamer is aangenomen om de maximum snelheid binnen de bebouwde kom terug te brengen van 50 naar 30 kilometer per uur. Dit vraagt een herinrichting van wegen binnen de bebouwde kom. 2.1.8 Wij richten de Edisonstraat opnieuw in

2024-2028

Het opnieuw inrichten van de Edisonstraat is nodig om een goede aansluiting van de diverse bedrijventerreinen (vooral Mercurion) op de nieuwe aansluiting op de A12 bij Zevenaar Oost te realiseren. De Edisonstraat wordt hiervoor aangepast. 2.2 Verbeteren van de bereikbaar van de kernen via openbaar vervoer 2.2.1 Wij spannen ons in voor de komst van hub Zevenaar Oost

2023-2030

Er zijn en worden veel woningen gebouwd op Groot Holthuizen. Eveneens staat de realisatie van de Fashion Outlet op de planning en worden steeds meer bedrijven op 7Poort gerealiseerd. Goede bereikbaarheid, ook met het openbaar vervoer vinden we van groot belang. We blijven ons inzetten voor een station Zevenaar Oost. De Groene Metropoolregio (GMR) heeft onlangs een verkenning opgestart om de potentie van een mobiliteitshub Zevenaar Oost te onderzoeken. Een hub is een vervoersknooppunt waar je kunt overstappen van het ene naar het andere vervoersmiddel. Na de zomer van 2022 wordt het rapport door de GMR opgeleverd aan de gemeente Zevenaar. Het doel zoals opgenomen in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020 – 2030 blijft vooralsnog dat Zevenaar Oost in 2030 fungeert als mobiliteitshub. 2.2.2 Wij behouden de buurtbus

2022-2030

De buurtbus vervult een belangrijke rol om de kleine kernen van onze gemeente bereikbaar te houden. Om de buurtbus te behouden gaan wij de vrijwilligers meer ondersteunen. Als eerste actie overleggen wij met de organisatie en de vrijwilligers om de knelpunten die zij ervaren in kaart te brengen. 2.2.3 Wij zetten in op het voorkomen van de realisatie van de Noordtak

2022-2026

We zijn tegen de aanleg van een Noordtak van de Betuweroute. Aanleg van de Noordtak leidt ertoe dat Zevenaar steeds meer ingeklemd wordt door grootschalige infrastructuur. Dit heeft een negatieve invloed op het woon- en leefplezier van onze inwoners in met name Zevenaar Oost en Babberich. Daarnaast is de impact op de natuur en het landschap groot. Dit standpunt blijven wij duidelijk maken in ambtelijke en bestuurlijke gremia. We trekken hierin samen op met de regio Achterhoek en de Liemerse gemeenten. Wij dragen ons standpunt regionaal uit. Daarom wordt er allereerst actief gestuurd op het onderzoeken van het nut en de noodzaak van de voorgestelde varianten voor het goederenvervoer. 2.2.4 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Verbonden Regio

2021-2026

Regionale samenwerking is belangrijk om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Een integrale gebiedsaanpak voor mobiliteit is nodig om onze ambities op het gebied van verstedelijking, duurzaamheid en leefbaarheid kans van slagen te geven. Binnen de opgave Verbonden Regio zetten we in op het verder verminderen, veranderen en verduurzamen van de mobiliteit. Regionale projecten voeren we uit binnen de speerpunten gebiedsgerichte corridors, fiets, hubs en knooppunten (o.a. ZevenaarOost), gedrag en duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid.

39

2.3 Met een doelmatig parkeerbeleid de leefbaarheid en veiligheid in de kernen bevorderen 2.3.1 Wij actualiseren het parkeerbeleid.

2022-2023

Met de gemeenteraad en samen met onze inwoners, instellingen en ondernemers onderzoeken we wat er goed is en wat kan worden verbeterd aan het parkeren in de gemeente Zevenaar. Op de raadsagenda staat dit onderwerp opgenomen als onderdeel van het thema Mobiliteitsvisie (zie 2.1.4). Met actieve betrokkenheid van genoemde groepen maken we een plan waarin in ieder geval de volgende onderdelen zijn opgenomen: • Het opstellen van een parkeerbeleid voor de gehele gemeente (o.a. parkeernormen). • Een evaluatie en zo nodig het bijstellen van het betaald parkeren en vergunningen-parkeren in het reguleringsgebied in Zevenaar. • Het zo nodig actualiseren van de Parkeerverordening Zevenaar 2017.

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

280

280

280

280

1. Autonome ontwikkelingen

0

69

69

69

Aanpassingen aan het middenspannings- en laagspanningsnet Totaal mutaties baten kadernota

69

69

69

69

69

69

69

69

Totaal baten na de kadernota

349

349

349

349

6.787

7.083

7.183

7.276

1. Autonome ontwikkelingen

0

0

0

0

Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

0

0

0

0

2. Actualisatie bestaand beleid

0

18

18

18

Investering parkeerdek Masiusplein Zevenaar

0

18

18

18

Totaal mutaties lasten kadernota

0

18

18

18

6.788

7.101

7.201

7.294

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

Totaal lasten na de kadernota

40

Saldo voor bestemming

-6.439

-6.752

-6.852

-6.945

100

150

50

50

100

150

50

50

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

100

150

50

50

Saldo na bestemming

-6.339

-6.602

-6.803

-6.895

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Aanpassingen aan het middenspannings- en 69 69 69 69 laagspanningsnet Zoals in programma 2 bij ontwikkelingen is aangegeven moeten er grote aanpassingen gedaan worden aan het middenspannings- en laagspanningsnet om aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen. De werkzaamheden worden per buurt opgepakt. Om deze aanpassingen vanuit gemeente Zevenaar mogelijk te maken is drie fte extra formatie nodig: 1 fte projectleider, 1 fte toezichthouder en 1 fte diverse functies juristen en beleid. De 1 fte toezichthouder (€ 69.000) ramen we structureel. Deze kosten dekken wij uit de ontvangen leges en vergoedingen voor graafwerkzaamheden. De overige 2 fte ramen wij alleen voor 2025 en dekken wij uit de tijdelijke rijksgelden voor klimaat- en energiebeleid. In 2025 gaan wij kijken of de inschatting van 3 FTE in de praktijk een juiste inschatting is en of vanaf 2026 rijksmiddelen beschikbaar zijn of komen om deze kosten alsnog uit te kunnen dekken. Wij komen in 2025 met een nieuw voorstel. Bijdrage Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen

0

41

0

0

0

De bijdrage per inwoner 2025 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 9,01. Dit is een stijging van € 0,46 ten opzichte van begroting 2024-2027. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. Daarnaast beïnvloedt de onzekerheid rondom cofinanciering de hoogte van de inwonerbijdrage. De bijdrage voor de regionale energie strategie 2023-2030 (RES) dekken wij net als vorig jaar uit de middelen van de specifieke uitkering "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid". De bijdrage voor the economic board (TEB) bedraagt € 1,04 per inwoner. Een stijging van € 0,04 ten opzichte van de begroting 2024. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. In totaal een structureel nadeel van in totaal € 22.000 (programma 0 € 4.000 nadelig, programma 2 € 400 nadelig, programma 3 € 6.000 voordelig, programma 5 € 12.000 nadelig, programma 7 € 2.000 nadelig en programma 8 € 9.000 nadelig).

2. Actualisatie bestaand beleid Investering parkeerdek Masiusplein Zevenaar

0

-18

-18

-18

De afwatering van parkeerdek is onvoldoende en vergt noodzakelijk onderhoud. De grond in de tussenlaag is verzadigd met water met als gevolg diverse verzakkingen op het plein. Om het probleem structureel op te lossen dient het plein geheel vernieuwd te worden. Voor het realiseren van deze maatregelen vragen wij een investeringsbudget van € 525.000, dit is inclusief duurzaamheidscomponent. Hiervoor hanteren we een afschrijvingstermijn van 30 jaar. De afschrijvingslasten vanaf 2026 bedragen structureel € 17.500.

Totaal mutaties

68

42

51

51

51

3. ECONOMIE ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over economische ontwikkeling, werklocaties, regelingen voor ondernemers en promotie van de gemeente. Wat willen we? Economische ontwikkeling is een essentieel onderdeel van de brede welvaart. We willen ‘Onderneem het in Zevenaar!’ op de kaart zetten. Dit doen we om economisch groeien, vernieuwen en ondernemen in Zevenaar aantrekkelijker te maken. Daarvoor bieden we ruimte voor ondernemerschap op toekomstbestendige bedrijventerreinen, in een bruisend stadscentrum en in levendige dorpscentra. Ons buitengebied is aantrekkelijk en combineert agrarische en vrijetijdseconomie op duurzame wijze. We zorgen voor het juiste aanbod van kavels op nieuwe bedrijventerreinen en verbetering van de kwaliteit van bestaande. Dat laatste kan als ondernemers zich per bedrijventerrein weten te organiseren rond het thema van ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’. Ontwikkelingen Visie op werklocaties Bedrijventerreinen zijn in onze gemeente de belangrijkste werklocaties. Gezien een aantal belangrijke ontwikkelingen (zoals net congestie, project Via15, transformatie van bedrijventerreinen naar wonen, circulaire economie) die een grote impact hebben, willen we een visie maken op de positionering van onze werklocaties. In deze kadernota vragen wij u hiervoor nog geen financiële middelen te reserveren. Wij starten hier pas na 2025 mee.

Horecabeleid Het economisch belang van de horecasector voor onze gemeente is groot. Horeca is een factor van betekenis voor de aantrekkelijkheid van onze kernen. Ook is onze horeca een belangrijke smaakmaker voor een aantrekkelijk centrum en toeristisch klimaat. Er is in de gemeente Zevenaar behoefte aan evenwicht in het aanbod van een levendige, diverse en gastvrije horeca omgeving voor gasten. Hiermee ook aan het handhaven van de veiligheid, wettelijke voorschriften en de algemene orde in en rond de horecagelegenheden. Zeker nu de kernwinkelgebieden te maken hebben met een afnemend aantal (retail) verkooppunten, is er kans voor (meer) horeca. Beleid en regie op welke soort horeca en de locaties is aan te bevelen. Detailhandelsvisie Vooruitlopend op de actualisatie van de Centrumvisie is er een behoefte aan een visie op detailhandel in de gemeente Zevenaar. We willen graag weten hoe wij als gemeente kunnen inspelen op diverse ontwikkelingen die op ons afkomen om het centrum en de overige kernen vitaal te houden. Daarnaast, met de concept Omgevingsvisie gemeente Zevenaar als basis, zijn we ook bezig met het toekomstbestendige maken van Tatelaar en Hengelder, waar we de perifere detailhandel willen clusteren . We hebben de ambitie om het Fashion Outletcenter op de Spoorallee te ontwikkelen. Ook leeft de vraag of en waar detailhandel in de dorpen bijdraagt aan leefbare kernen.

Centrumvisie De huidige centrumvisie kent een looptijd van 2015-2025. In 2026 evalueren we deze Centrumvisie en stellen we nieuw beleid op (samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en andere belangrijke partners) om te blijven inzetten op een toekomstbestendig centrum Zevenaar. Thema’s als samenwerking, profilering, voorzieningenniveau, inrichting en parkeren komen hierbij aan de orde. De Omgevingsvisie, het horeca en detailhandelsbeleid zijn hierbij belangrijke bouwstenen. Dag van de Ondernemer Vanaf 2022 organiseren we een ondernemersontbijt op de dag van de ondernemer in november. Gezien het succes blijkt dit duidelijk te voorzien in een behoefte, bij met name het brede MKB. De wens is er om de dag 43

van de ondernemer structureel te kunnen organiseren, waarbij ook onze ondernemersverenigingen in belangrijke mate bijdragen. Beleidskaders • Centrumvisie Zevenaar 2015 - 2025 (2015) • Liemers Economische Visie LEV (2019) • Economische Agenda Zevenaar (2021) • Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2021 - 2024 • Omgevingsvisie Gelders eiland 2030 (2017) • Structuurvisie gemeente Zevenaar 2030 (2012)

WAT WILLEN WE? 3. Economie Economische ontwikkeling is een essentieel onderdeel van de brede welvaart. We willen ‘Onderneem het in Zevenaar!’ op de kaart zetten. Dit doen we om economisch groeien, vernieuwen en ondernemen in Zevenaar aantrekkelijker te maken. Daarvoor bieden we ruimte voor ondernemerschap op toekomstbestendige bedrijventerreinen, in een bruisend stadscentrum en in levendige dorpscentra. Ons buitengebied is aantrekkelijk en combineert agrarische en vrijetijdseconomie op duurzame wijze. We zorgen voor het juiste aanbod van kavels op nieuwe bedrijventerreinen en verbetering van de kwaliteit van bestaande. Dat laatste kan als ondernemers zich per bedrijventerrein weten te organiseren rond het thema van ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 3.1.1 Wij werken samen aan een toekomstbestendig centrum van Zevenaar

2022-2026

3.1.2 Wij zetten in op het herinrichten en aantrekkelijker maken van de pleinen in het centrum van Zevenaar 3.2.1 Wij blijven inzetten op de realisatie van de Fashion Outlet Zevenaar (FOZ)

2022-2024

3.2.2 Wij zetten in op het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein Tatelaar/Hengelder 3.2.3 Wij maken plannen voor de ontwikkeling van 7Poort II

2021-2024

3.3.1 Wij stimuleren partners om in te zetten op meer balans op de krappe arbeidsmarkt

2023-2025

3.3.2 Wij participeren in de Liemerse Ambassade

2023-2026

3.3.3 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Productieve Regio

2021-2026

3.3.4 Wij voeren de Economische Agenda Zevenaar uit

2022-2026

3.3.5 Wij voeren de Liemers Economische Visie uit

2023-2026

3.3.6 Wij zetten in op een toekomstbestendig ondernemersklimaat voor agrariërs

2022-2023

44

2017-2024

2022-2035

3.1 Realiseren van een aantrekkelijke binnenstad van Zevenaar voor inwoners en bezoekers 3.1.1 Wij werken samen aan een toekomstbestendig centrum van Zevenaar

2022-2026

Wij zetten in op het behoud van de leefbaarheid en de economische vitaliteit (als bovenlokaal winkelgebied) van het centrum van Zevenaar. Wij starten samen met centrumondernemers en vastgoedeigenaren met het toekomstbestendig maken van het centrum. Ieder vanuit zijn eigen rol. We zetten in op een eenduidige profilering en het compact maken van het kernwinkelgebied tot een centrumgebied. We voeren het Actieplan Centrum uit, met als doel het centrum te ontwikkelen tot een compleet, compact en comfortabel winkel-, woon-, werk- en uitgaansgebied. We faciliteren de aanstelling van een centrummanager en professionalisering van de samenwerking tussen ondernemers, vastgoed en gemeente. Daarnaast stellen we met de betrokken partners een marketingstrategie en activiteitenplan op en voeren deze uit. Ook starten we met het opstellen van een plan om het centrum compact te maken: een transformatieplan.

3.1.2 Wij zetten in op het herinrichten en aantrekkelijker maken van de pleinen in het centrum van Zevenaar We voeren de volgende projecten uit:

2022-2024

• Herinrichting van het Raadhuisplein in Zevenaar In het najaar van 2022 starten we met de uitvoering van de herinrichting van het Raadhuisplein. Oplevering is voorzien in 2023. Dit plein behoudt de functie van evenemententerrein en krijgt een sfeervolle en functionele inrichting. Het ontwerp is in samenspraak met omwonenden en ondernemers gemaakt. • Herinrichting van de Markt in Zevenaar Een opwaardering van de openbare ruimte in het centrum biedt veiligheid, comfort en beleving voor de consument. Dit leidt tot meer bezoekers en uitgaven en dus omzet voor de ondernemers. Deze maatregel moet specifiek meer ruimte voor horecaondernemers bieden. De start van de herinrichting is gepland voor uiterlijk 2024. • Herinrichting van het Muldershof In 2022 starten we met het maken van een ontwerp voor het Muldershof, samen met omwonenden en ondernemers. We hebben specifiek aandacht voor de verblijfsfunctie van het plein en het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen in het kader van hittestress en klimaatadaptatie. 3.2 Ruimte bieden voor groei- en ontwikkelkansen voor bedrijven 3.2.1 Wij blijven inzetten op de realisatie van de Fashion Outlet Zevenaar (FOZ)

2017-2024

We blijven inzetten op het realiseren van de Fashion Outlet Zevenaar. Deze ontwikkeling levert circa 500 directe arbeidsplaatsen op. We werken aan een positief effect voor de binnenstad. Daarnaast benutten we de FOZ om de regio te promoten. Dit heeft een economische spin-off. Samen met de Regionale Opleidingscentra (ROC’s) leidt de FOZ haar personeel op. 3.2.2 Wij zetten in op het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein 2021-2024 Tatelaar/Hengelder Om de economische structuur en de positie van Zevenaar te versterken investeren we in toekomstbestendige werklocaties, waar duurzaamheid en mobiliteit onderdeel van uitmaken. Om Hengelder en Tatelaar toekomstbestendig te maken, is onderzocht wat de actuele knelpunten zijn. Alternatieve invullingen worden hierbij ook afgewogen. Denk aan de mogelijkheid van transformatie naar een woongebied. Samen met ondernemersvereniging Lindus voeren we gesprekken met ondernemers. De inzet is gericht op het vergroten van de organisatiegraad en het opstellen en uitvoeren van maatregelen. Voor de uitvoering van de maatregelen dienen we een subsidieaanvraag bij de provincie in.

45

3.2.3 Wij maken plannen voor de ontwikkeling van 7Poort II

2022-2035

We realiseren uitgeefbare bedrijfskavels ten behoeve van de werkgelegenheid. Hiermee faciliteren we ook de behoefte vanuit lokale ondernemers en voorzien wij in uitbreidingsruimte voor bedrijven. We zetten in op een toekomstbestendig en duurzaam bedrijventerrein. We starten met de planuitwerking van Business Park 7PoortII. Om ook het bedrijfsleven de kans te geven groener te worden, zetten we in op een waterstoftankstation in de gemeente. Bij voorkeur op Business Park 7PoortII. Dit nemen we mee in de planuitwerking. We richten een projectorganisatie in, maken ontwerpen, stemmen af en voeren de benodigde onderzoeken uit. Na de planuitwerking wordt een grondexploitatie vastgesteld. Naar verwachting komt de grondexploitatie een jaar na de start van de planuitwerking voor besluitvorming ter tafel. 3.3 Bevorderen van een beter ondernemingsklimaat 3.3.1 Wij stimuleren partners om in te zetten op meer balans op de krappe 2023-2025 arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is uit balans. Er zijn voldoende vacatures, met name in de horeca, zorg, techniek en ICT. Geschikte en beschikbare werknemers zijn lastig te vinden. Vanuit onze rol als gemeente gaan wij in gesprek met partners zoals de Liemerse Ambassade, Groene Metropoolregio, ondernemersverenigingen, onderwijsen andere kennisinstellingen, Regionale Sociale Dienst de Liemers (RSD) en het werkgeversservicepunt (WSP).

We stimuleren om personeel op te leiden, om te scholen en/of om geschikte opleidingen en werkervaringsplaatsen (stages) aan te bieden en inzet van arbeidsmigranten te faciliteren. We leggen hierbij de nadruk op techniek- en talentonderwijs en hebben oog voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en inclusief werkgeverschap. 3.3.2 Wij participeren in de Liemerse Ambassade

2023-2026

In 2020 is de Liemerse Ambassade opgericht. De Liemerse Ambassade is het knooppunt in het regionaal economisch netwerk. Deze netwerkorganisatie helpt projectideeën te realiseren van Liemerse inwoners en bedrijven. Dat doen ze door krachten van ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen, overheid en inwoners te verbinden, talenten te ontwikkelen, middelen te verwerven en de resultaten aan het hele land te laten zien. De meerwaarde van deelname is meer samenhang realiseren tussen verschillende gebieden en vergroten van de structurele samenwerking om de economische kracht in de Liemers te versterken. Met name op de arbeidsmarktproblematiek en uitvoering van de Liemers Economische Visie speelt de Liemerse Ambassade een rol. 3.3.3 Wij nemen deel aan de Groene Metropool Regio: opgave Productieve Regio

2021-2026

Regionale samenwerking is belangrijk om doelstellingen te behalen die wij niet op lokale schaal kunnen bereiken. Binnen het programma Productieve Regio stimuleren we het ondernemerschap in het MKB en versterken we de arbeidsmarkt door uitvoering van de Human Capital Agenda. Ook richten we ons op doorontwikkeling van de clusters Health & Hightech en Energy en zorgen we voor toekomstbestendige werklocaties. We zorgen er tenslotte voor dat de logistiek in onze regio kan verduurzamen, aangezien dit een belangrijke randvoorwaarde is voor een gezond economisch klimaat. 3.3.4 Wij voeren de Economische Agenda Zevenaar uit

46

2022-2026

We blijven werken aan de uitvoering van de Economische Agenda Zevenaar. We zetten in op meer werkgelegenheid, meer ruimte voor ondernemerschap en meer samenwerken als partners in business. Vermindering van regeldruk en verbetering van de dienstverlening aan ondernemers door de gemeentelijke organisatie zijn hiervoor belangrijke resultaten. We verbeteren onze dienstverlening onder meer door het inrichten van een speciaal ondernemersloket. Door uitvoering van een tweejaarlijkse ondernemerspeiling meten we het effect van de verbetering. In het kader van ruimte voor ondernemerschap gaan we aan de slag met het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein in Lobith en/of Giesbeek, afhankelijk van de organisatiegraad op het terrein. Om de uitvoering van de Economische Agenda te bewaken, stellen we een Economische Monitor op. 3.3.5 Wij voeren de Liemers Economische Visie uit

2023-2026

In 2020 zijn we gestart met de uitvoering van de Liemers Economische Visie, samen met de gemeenten Doesburg, Duiven, Montferland en Westervoort. Speerpunten zijn maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. In 2022 ronden we de eerste fase af en stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma 2023-2026 op. Deze voeren we samen met de Liemerse gemeenten, ondernemers en onderwijsinstellingen binnen de Liemerse Ambassade uit. 3.3.6 Wij zetten in op een toekomstbestendig ondernemersklimaat voor agrariërs

2022-2023

We werken mee aan het opstellen van een landbouwvisie, waarvan de coördinatie bij de Liemerse Ambassade ligt. Uit deze visie blijkt wat agrariërs nodig hebben in de Liemers om toekomstbestendig te kunnen boeren. Multifunctioneel ruimtegebruik, ruimte voor nevenfuncties, lokale producten (korte ketens), belangenafweging en regelgeving bij duurzame energiebronnen en duurzame bedrijfsvoering kan in deze visie een plek krijgen. Vervolgens worden deze vertaald in onze ruimtelijke plannen.

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Functiemenging (%) 2022 54,10 47,50 46,50 46,00 Het aantal banen en woningen is in de gemeente Zevenaar niet volledig in balans. Vanuit de geplande woningbouw opgave is het zaak om ook ruimte voor economie goed te borgen. Een gezonde economie draagt, net als een gezonde leefomgeving en een inclusieve samenleving, bij aan de brede welvaart. Voor het versterken van de lokale economie zetten we onder andere in op de uitbreiding van bedrijventerrein 7Poort. De voorkeur heeft het om het woonwerkverkeer zo beperkt mogelijk te houden. Naar verwachting vindt dit pas vanaf 2028 plaats. Vestigingen (van bedrijven) (aantal per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar) 2022 162,20 147,40 149,00 152,00 De gemeente Zevenaar volgt de provinciale en landelijke trend. Het aantal vestigingen ten opzichte van de inwoners in de leeftijdscategorie 15 t/m 64 jaar stijgt. Oorzaak hiervoor is het relatief grote aantal oprichtingen en het nog beperkt aantal faillissementen. Naar verwachting zet de stijging wel door, maar niet zo fors als in 2022.

47

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

2.039

493

493

493

2.039

493

493

493

2.601

1.093

1.108

1.064

1. Autonome ontwikkelingen

-6

-6

-6

-6

Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

-6

-6

-6

-6

2. Actualisatie bestaand beleid

0

0

0

-25

Herinrichten Edisonstraat/Doesburgseweg

0

0

0

-25

Totaal mutaties lasten kadernota

-6

-6

-6

-31

Totaal lasten na de kadernota

2.596

1.087

1.102

1.034

Saldo voor bestemming

-557

-594

-609

-541

0

32

17

17

0

32

17

17

0

0

0

0

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

48

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

0

32

17

17

Saldo na bestemming

-557

-563

-593

-524

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage Groene Metropoolregio Arnhem6 6 6 6 Nijmegen De bijdrage per inwoner 2025 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 9,01. Dit is een stijging van € 0,46 ten opzichte van begroting 2024-2027. Oorzaken zijn o.a. de inflatie en de stijging van de cao-lonen. Daarnaast beïnvloedt de onzekerheid rondom cofinanciering de hoogte van de inwonerbijdrage. De bijdrage voor de regionale energie strategie 2023-2030 (RES) dekken wij net als vorig jaar uit de middelen van de specifieke uitkering "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid". De bijdrage voor the economic board (TEB) bedraagt € 1,04 per inwoner. Een stijging van € 0,04 ten opzichte van de begroting 2024. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. In totaal een structureel nadeel van in totaal € 22.000 (programma 0 € 4.000 nadelig, programma 2 € 400 nadelig, programma 3 € 6.000 voordelig, programma 5 € 12.000 nadelig, programma 7 € 2.000 nadelig en programma 8 € 9.000 nadelig).

2. Actualisatie bestaand beleid Herinrichten Edisonstraat/Doesburgseweg

0

0

0

25

Om bedrijventerrein Mercurion direct te verbinden met de nieuwe aansluiting Zevenaar Oost bij Hengelder is een goede aansluiting van de Edisonstraat naar de Hunneveldweg nodig. In de begroting 2023-2026 is hiervoor een investeringsbudget van € 750.000 beschikbaar gesteld. In 2023 is echter een gelabelde bijdrage ontvangen van de provincie Gelderland voor onder andere de aanpassing van de Edisonstraat. Hierdoor vervallen de kapitaallasten vanaf 2028. Een structureel voordeel van 2028 van € 25.000.

Totaal mutaties

6

49

6

6

31

4. ONDERWIJS ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over alle onderwijszaken, zoals het openbaar onderwijs, huisvesting van scholen en leerlingzaken (leerlingenvervoer, kinderopvang, volwasseneneducatie, onderwijsachterstandenbeleid). Wat willen we? We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Hierdoor is de school een ontmoetingsplaats voor kinderen en ouders. Kinderen moeten lopend of met de fiets naar de basisschool kunnen. Ontwikkelingen Onderwijskansenbeleid In 2025 werken we samen met schoolbesturen en peuteropvang aan de doelstellingen uit het onderwijskansenplan 2024-2028. Voor het onderwijskansenbeleid ontvangen we een specifieke doeluitkering van het Rijk. Conform de wet zetten we de middelen ten eerste in voor de voorschoolse educatie voor peuters die vanwege hun thuisomgeving meer begeleiding kunnen gebruiken. Daarnaast zetten we in op taalprojecten en activiteiten waarbij de ouders begeleid worden om met hun kind met taal bezig te zijn. Om optimaal resultaat te halen zetten we in een paar wijken/kernen extra middelen in, omdat de doelgroep daar veel groter is dan in de andere wijken/kernen van de gemeente. Volwasseneducatie In 2025 geven we verder invulling aan de samenwerking Liemers Taalhuis, waarbij de vindplaatsen voor inwoners met lage basisvaardigheden worden uitgebreid en beter uitgerust.

Dit doen we onder andere door de eigen medewerkers te trainen in herkennen en doorverwijzen van inwoners met een leervraag op het gebied van taal-, reken-, en digitale vaardigheden. Dit doen we in afstemming met de regio en aansluitend op het regioprogramma volwasseneducatie. Onderwijshuisvesting Op het moment staan er enkele onderzoeken op de planning voor een nieuwe basisschool De Wissel op de locatie Vincent van Goghstraat. Komend jaar gaan we hier mee verder. We verwachten in de loop van 2025 een voorbereidingskrediet hiervoor aan te vragen. Indien De Wissel op Vincent van Goghstraat kan worden gerealiseerd zal er naar alternatieve huisvesting voor de Taalschool moeten worden gezocht. Afhankelijk van de nieuwe locatie weten we welke kosten dit met zich mee zal brengen. Wanneer het traject van De Wissel loopt zal de Tamboerijn ook worden opgepakt. Er zal een onderzoek moeten plaatsvinden voor basisschool De Trompetter in Angerlo. Door een groeiend aantal leerlingen voor de lange termijn zal de huidige capaciteit niet toereikend zijn. Eind 2024/begin 2025 is de verwachting dat er een beslissing wordt genomen over nieuwe huisvesting voor Heerenmaeten/Zonegge. Ook hiervoor verwachten we in de loop van 2025 een voorbereidingskrediet aan te moeten vragen.

Er zal nog moeten worden onderzocht wat de woningbouwopgave gaat betekenen voor het aantal leerlingen en scholenbestand binnen de gemeente Zevenaar. Voor de Wissel, Tamboerijn en Heerenmaeten zijn aanvragen voorzieningen onderwijshuisvesting ingediend. Beleidskaders • Beleidsplan onderwijskansen 2020-2023 • Beleidsvisie sociaal domein 2020-2023 (2020) • Beleidsregels uitvoering gemeentelijke taken Wet Kinderopvang Zevenaar 2019 • Convenant Schoolveiligheid, 14-06-2018 (Liemers College, Politie Basiseenheid Rivierenland-Oost, Gemeente Zevenaar) • Beleidsregels Handhaving Wet kinderopvang en kwaliteitseisen 2014 (Liemers) (vastgesteld in 2014) • Integraal Huisvestingsplan 2020-2036 (2019) 50

• • • • • • • • •

Beleidsnota Harmonisatie Kinderopvang Peuterspeelzalen gemeente Zevenaar 2018 e.v. (vastgesteld in 2018) Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet 2020-2023 (2020) Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs Zevenaar 2020 (2019) Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Zevenaar 2020 (2019) Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs Zevenaar 2019 (2019) Verordening leerlingenvervoer Zevenaar 2018 Subsidieregeling peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie (2022) Visie- en werkdocument 'de verbinding van onderwijs en jeugd in de Liemers 2019-2023 Notitie Participatie, een kijk op de samenwerking tussen inwoners en gemeente 2018

WAT WILLEN WE? 4. Onderwijs We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Hierdoor is de school een ontmoetingsplaats voor kinderen en ouders. Kinderen moeten lopend of met de fiets naar de basisschool kunnen.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 4.1.1 Wij vernieuwen het Integraal Huisvestingsplan (IHP)

2023-2024

4.1 Voorzien in gezonde en duurzame leer- en ontwikkelomgeving voor kinderen 4.1.1 Wij vernieuwen het Integraal Huisvestingsplan (IHP)

2023-2024

We stellen samen met het onderwijs een nieuw Integraal Huisvestings Plan (IHP) 2024-2044 op. Hierbij gaan we onder meer uit van een goede spreiding van de schoollocaties, zo dicht mogelijk bij waar kinderen wonen. Het uitgangspunt bij (nieuwe) verzoeken voor onderwijshuisvesting is dat wij eerst nadrukkelijk kijken naar leegstaande lokalen en gebouwen en hoe deze weer geschikt te maken zijn voor moderne en adequate onderwijshuisvesting, voordat we over gaan tot (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding. Tevens onderzoeken we manieren om verduurzaming van schoolgebouwen te stimuleren en verwerken de uitkomsten in het nieuwe IHP. Daarnaast hebben we aandacht voor groene en uitdagende buitenruimten en goede ventilatie van schoolgebouwen.

51

VERPLICHTE BELEIDSINDICATOREN (BBV) Beleidsindicatoren Naam Jaar meting Gelderland

Zevenaar

Begroting Begroting 2025 2028

Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) 2022 5,00 1,20 1,30 Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jeugdige (5 tot 16 jaar) of een kwalificatieplichtige jeugdige (16 en 17 jaar) niet op een school staat ingeschreven.

1,30

De cijfers voor Zevenaar wijken positief af van het Gelders gemiddelde. We zetten in op preventie en het vroegtijdig melden van verzuim. Daarmee kunnen tijdig interventies plaatsvinden om langdurige uitval te voorkomen. In de zomerperiode wordt door het RBL nauwkeurig gemonitord of leerlingen die worden uitgeschreven bij een school, op een nieuwe school weer staan ingeschreven. Dit geldt met name bij de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs, en van voortgezet onderwijs naar een vervolgopleiding. Monitoring zorgt ervoor dat jeugdigen sneller in beeld komen, en dus ook sneller kan worden ingegrepen als blijkt dat er geen (her)inschrijving heeft plaatsgevonden.

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) 2022 22,00 33,00 20,00 20,00 Van relatief verzuim is sprake als een leerplichtige of kwalificatieplichtige jeugdige (tot 23 jaar) gedurende 4 opeenvolgende lesweken meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuimt. De stijging in relatief verzuim zet verder door. Dit komt deels doordat scholen meer en eerder verzuim melden, waardoor het aantal meldingen stijgt. Hoe eerder zorgelijk verzuim gemeld wordt, hoe eerder passende interventies kunnen worden ingezet om de schoolgang van de jeugdige vlot te hervatten. Naast een toename in vroegtijdige meldingen, zorgt ook de toename van mentale en sociaal-emotionele problematieken bij jeugdigen en de toename in de vraag om jeugdhulp voor een verminderde veerkracht en belastbaarheid bij sommige kinderen en jongeren. Dat heeft zijn weerslag op de schoolgang van jeugdigen. Dit is een landelijke trend. Met het RBL, het onderwijs en partners in het jeugdveld werken we samen om de duurzame schoolgang van alle jeugdigen te bevorderen. Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (% deelnemers aan VO en MBO) 2023 2,20 2,50 1,70 1,70 Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie die langer dan vier weken aaneengesloten geen onderwijs volgen of niet staan ingeschreven op een school. Het percentage voortijdig schoolverlaters is in Zevenaar iets gestegen.

De krappe arbeidsmarkt zorgt ervoor dat jeugdigen sneller stoppen met school om aan het werk te gaan. Ook de na-effecten van de coronamaatregelen spelen een rol. Te denken valt aan een 'verkeerde' opleidingskeuze doordat er geen open dagen plaats vonden, maar ook de gevolgen van thuisonderwijs of mentale problemen die door de coronamaatregelen zijn ontstaan. In samenwerking met de scholen en onderwijsinstellingen werkt het RBL aan een aanpak voortijdig schoolverlaters, met als doel dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen.

52

VERBONDEN PARTIJEN Bedragen x € 1.000

Naam

Openbaar belang en doel

Bijdrage 2025

Gemeenschappelijke regeling Huisvesting voortgezet Op het gebied van huisvesting voortgezet onderwijs werken de onderwijs in de Liemers gemeenten Duiven, Montferland en Zevenaar samen in een (GRHVOL) Gemeenschappelijke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwijs Liemers. Door deze samenwerking kunnen er in alle drie de gemeenten grote renovaties en nieuwbouw plaatsvinden, die de gemeenten zelfstandig moeilijk kunnen realiseren.

971

WAT KOST HET? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.208

1.208

1.209

1.209

1.208

1.208

1.209

1.209

6.174

6.677

6.833

6.833

1. Autonome ontwikkelingen

76

84

93

163

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer Bijdrage GR Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL) Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/module Onderwijs (RBL) 2. Actualisatie bestaand beleid

36

44

52

120

10

11

11

13

30

30

30

30

0

0

13

13

Investering bouwvoorbereiding basisschool De Wissel

0

0

6

6

Investering bouwvoorbereidingskosten vervangende nieuwbouw/renovatie locatie Heerenmaten (Voortgezet onderwijs)

0

0

6

6

BATEN Baten tot de kadernota

Mutaties baten kadernota

Totaal mutaties baten kadernota

Totaal baten na de kadernota

LASTEN Lasten tot de kadernota

Mutaties lasten kadernota

53

Totaal mutaties lasten kadernota

76

84

105

175

Totaal lasten na de kadernota

6.250

6.761

6.938

7.008

Saldo voor bestemming

-5.042

-5.553

-5.730

-5.799

143

268

268

268

143

268

268

268

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal mutaties reserves

143

268

268

268

Saldo na bestemming

-4.899

-5.285

-5.462

-5.532

Mutaties reserves ONTTREKKINGEN Onttrekkingen tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal onttrekkingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota TOEVOEGINGEN Toevoegingen reserves tot de kadernota

Onttrekkingen kadernota Totaal toevoegingen kadernota

Totaal onttrekkingen na de kadernota

tableCell49 tableCell50 tableCell51 tableCell52 tableCell44 tableCell45 tableCell46 tableCell47 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

tableCell39 tableCell40 tableCell41 tableCell42

Mutaties exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage BVO DRAN en overige kosten -36 -44 -52 -120 leerlingenvervoer De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. De bijdrage daalt door een daling van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN en een daling van de NEAindex (index vervoerskosten). Daarnaast verwachten wij dat de stijging van het vervoer in natura uit de 2e VGR 2023 structureel is. Hierdoor stijgen deze kosten met € 60.000. Deze stijging komt door ‘verplaatsing’ van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN naar bekostiging van het leerlingenvervoer via openbaar vervoer en door de aanhoudende stijging van het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer.

54

Bijdrage GR Huisvesting Voortgezet Onderwijs in -10 -11 -11 -13 de Liemers (GRHVOL) De bijdrage aan de GRHVOL voor 2025 is aangepast. Hierbij is uitgegaan van de meerjarenbegroting van de gemeenschappelijke regeling. De totale bijdrage voor Zevenaar aan de GRHVOL is in 2025 afgerond € 10.000 hoger als de bijdrage in 2024. In de jaren 2026 t/m 2028 neemt de jaarlijkse bijdrage toe omdat hierbij rekening is gehouden met de investering in nieuwbouw/uitbreiding, voor een bedrag van € 3.500.000, van een bestaande locatie in Zevenaar. Bijdrage MGR sociaal domein Centraal -30 -30 -30 -30 Gelderland/module Onderwijs (RBL) In de begroting voor de module 'Onderwijs (RBL)' is voor 2025 rekening gehouden met het van het doorvoeren van de 2e fase van de aangepaste formatierichtlijn in 2024 en de indexeringen (loon- en overige index) volgens de septembercirculaire 2023.

2. Actualisatie bestaand beleid Investering bouwvoorbereiding basisschool De Wissel

0

0

-6

-6

Voor de bouwvoorbereiding nieuwbouw van basisschool De Wissel vragen wij een investeringsbedrag van € 250.000. Investering bouwvoorbereidingskosten 0 0 -6 -6 vervangende nieuwbouw/renovatie locatie Heerenmaten (Voortgezet onderwijs) Voor de bouwvoorbereiding vervangende nieuwbouw e/o renovatie van locatie Heerenmaten (VO) vragen wij een investeringsbedrag van € 250.000. Verbeterplan doelgroepenvervoer

0

0

0

0

In de raad van 27 maart 2024 is het verbeterplan doelgroepenvervoer vastgesteld. In de 1e voortgangsrapportage hebben wij de kosten van het verbeterplan in 2024 geraamd. In deze kadernota ramen wij de kosten die daarmee vanaf 2025 zijn gemoeid; voor uitvoering van het verbeterplan structureel een vervoersconsulent Wmo (€ 60.000) en voor maatregelen voorliggende voorzieningen (€ 65.000). De vervoersconsulent ramen wij op programma 6. De maatregelen voorliggende voorzieningen op programma 4 (leerlingenvervoer). Wij ramen op dit moment een besparing in op de vervoerskosten, gelijk aan de opgenomen kosten. Hiermee wordt de aanpassing budgettair neutraal.

Totaal mutaties

-76

55

-84

-105

-175

5. SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ALGEMEEN

Omschrijving

Dit programma gaat over de beleidsvelden sport, kunst en cultuur, erfgoed, media (bibliotheek), openbaar groen en vrijetijdseconomie. Wat willen we? Wij vinden het belangrijk dat inwoners hun vrije tijd op een aangename en zinvolle wijze kunnen invullen. Een goed aanbod van sport, cultuur en recreatie is hiervoor essentieel en draagt bij aan de leefbaarheid, ontmoeting en verbinding. Sport is goed voor de gezondheid en brengt mensen samen. We willen een divers en kwalitatief sterk cultureel en educatief aanbod dat toegankelijk is voor alle inwoners. De gemeente Zevenaar is een mooie bestemming. We hebben diverse natuurgebieden, recreatiegebieden en landgoederen. Zowel inwoners als toeristen moeten zich kunnen ontspannen en vermaken in onze gemeente. Ontwikkelingen Cultuur Het komende jaar zal, in lijn met het aanstaande vernieuwde subsidiebeleid, bekeken worden of de verdeling van de subsidies in het subsidieprogramma welzijn, cultuur en sport zoals die al jaren is, nog passend is voor de huidige situatie. Waar nodig zullen we aanpassingen moeten doen en keuzes moeten maken, zodat er een stevige culturele basis-infrastructuur blijft en deze zich verder kan ontwikkelen. In de zomer van 2024 wordt er bij de provincie een nieuwe aanvraag gedaan voor het Cultuur en Erfgoed Pact de Liemers.

Dit gebeurd met de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar, de opzet en werkwijze zal wegens succes in grote lijnen gelijk blijven aan het huidige pact. Het pact is een belangrijk middel om Liemers brede initiatieven te kunnen ondersteunen, hierdoor zijn er al vele succesvolle projecten gerealiseerd in de Liemers. Samen met Kunstwerk! en de gemeenten Duiven, Westervoort en Montferland vernieuwen we in de loop van 2024 het beleidskader voor Kunstwerk! waarbij monitoring en prestatieafspraken verder worden doorontwikkeld, zoals in 2024 al is ingezet. Aandachtsgebied hierbij is de bibliotheek in combinatie met volwasseneducatie. Vanaf 2025 hebben gemeenten zelf de zorgplicht voor bibliotheken, waarbij moet worden zorg gedragen voor de uitvoering van de 5 bibliotheekfuncties uit de WSOB. Om hieraan te voldoen is er een grotere investering nodig voor de bibliotheek. Door meerdere bezuinigingen zit de bijdrage per inwoner in Zevenaar ver onder het landelijk gemiddelde en kan er vanaf 2025 niet meer aan de wettelijke taak worden voldaan. Op het gebied van cultuureducatie zetten de we de inzet van een cultuurmakelaar voort in het primair onderwijs, de opdracht voor deze combinatiefunctionaris wordt hiervoor aangescherpt. In het schooljaar 2024-2025 wordt een pilot gedraaid van het landelijke project Kunstbende op alle Liemerse middelbare scholen.

Hiermee wordt er een start gemaakt met het borgen van cultuureducatie in het VO. Het waterverhaal In regionaal verband werken wij aan een belevingsconcept om het derde waterverhaal “De Rivier, je kan er niet omheen” te ontwikkelen. Afhankelijk van het uitvoeringsprogramma, wat in de loop van 2024 in dat kader wordt ontwikkeld, en de ambitie van Zevenaar zullen middelen nodig zijn om het waterverhaal ‘aan de man te brengen’. Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen. Romeinen Wij gaan het Romeins verleden in Zevenaar/Liemers nog beter zichtbaar en beleefbaar maken. In de loop van 2024 (met uitloop naar 2025) zal duidelijk worden welke financiële consequenties daaraan vasthangen. Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen. Turmac Cultuurfabriek In 2024 werken wij aan een nieuw exploitatiemodel voor de Turmac Cultuurfabriek. Dat zal voor de 56

meerjarenbegroting geen invloed hebben. Wel zullen wij in 2025 enkele fysieke aanpassingen doen zodat de Turmac Cultuurfabriek in de toekomst beter geëxploiteerd wordt.

Beleidskaders • Beleidsnota Sport 2021-2028 • Cultuur en erfgoedpact de Liemers 2022-2024 (2022) • Beleidsvisie sociaal domein 2020-2023 • Omgevingsvisie Gelders eiland 2030 (2017) • Structuurvisie gemeente Zevenaar 2012-2030 • Een visie op het erfgoed 2015-2019 (Zevenaar) • Beleidskader vrijetijdseconomie 2030 (2019) • Archeologie in de gemeente Zevenaar, actualisatie van de archeologische waarden en verwachtingskaart • Notitie kunstbezit • Integraal beleidsplan openbare ruimte 2022-2032 (2022) • Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie (DPRA) (2022) • Beheerplan openbaar groen (2022) • Beheerplan speelvoorzieningen (2022) • Beleidskader de Liemers Kunstwerk! 2022-2025 (2021)

WAT WILLEN WE? 5. Sport, cultuur en recreatie Wij vinden het belangrijk dat inwoners hun vrije tijd op een aangename en zinvolle wijze kunnen invullen. Een goed aanbod van sport, cultuur en recreatie is hiervoor essentieel en draagt bij aan de leefbaarheid, ontmoeting en verbinding. Sport is goed voor de gezondheid en brengt mensen samen. We willen een divers en kwalitatief sterk cultureel en educatief aanbod dat toegankelijk is voor alle inwoners. De gemeente Zevenaar is een mooie bestemming. We hebben diverse natuurgebieden, recreatiegebieden en landgoederen. Zowel inwoners als toeristen moeten zich kunnen ontspannen en vermaken in onze gemeente.

WAT DOEN WE? Overzicht resultaten 5.2.1 Wij verhogen de sport- en beweegdeelname

2022-2026

5.2.2 Wij promoten het sportaanbod

2023-2026

5.2.3 Wij maken sportpark Hengelder toekomstbestendig

2023-2026

5.2.4 Wij willen vitalere sportverenigingen en sportaanbieders

2023-2026

5.2.5 Wij stimuleren aangepast sporten

2023-2026

5.3.1 Wij stellen een Beleidsnotitie Erfgoed op en geven hier uitvoering aan

2023e.v.

5.3.2 Wij stellen de herziene Archeologische Beleidskaart Zevenaar en een parapluplan Archeologie Zevenaar vast 5.3.3 Wij stellen een Individueel Management Plan De Neder-Germaanse Limes, Herwen-De Bijland op en geven hier uitvoering aan 5.3.4 Wij zetten in op doorontwikkeling van de Turmac Cultuurfabriek

2023e.v.

5.3.5 Wij zetten in op doorontwikkeling van de prestatieafspraken met Kunstwerk! en Filmhuis Zevenaar 5.4.1 Wij voeren het Beleidskader vrijetijdseconomie Zevenaar 2030 uit 57