Agendabundel

Bundel - Raadsvergaderingen 2022-2026 van 3 juli 2024 1 2 3

4

5

5.a

6 7

Opening Vaststellen agenda Z/24/475185 Aanwijzen plaatsvervangend griffier de heer C.C. Claassen De raad wordt voorgesteld de heer C.C. Claassen met ingang van 3 juli 2024 aan te wijzen als plaatsvervangend griffier. 1217595 Raadsvoorstel en -besluit Aanwijzen plaatsvervangend griffier de heer C.C. Claassen HAMERSTUK Z/24/464426 Aanwijzen accountant controlejaren 2024-2025 De raad wordt voorgesteld Baker Tilly (Netherlands) N.V. aan te wijzen als accountant voor de boekjaren 2024 en 2025 met een optie voor verlenging met twee keer twee jaar (boekjaren 2026-2027 en 2028-2029). Bijlage 1. is voor raadsleden bij de griffie ter inzage gelegd. 1216625 Raadsvoorstel en -besluit Aanwijzen accountant controlejaren 2024-2025 Bijlage 2. 1196663 Programma van eisen accountantswerkzaamheden Z/24/471324 Kadernota 2025-2028 De raad wordt voorgesteld: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de Kadernota 2025-2028; 2. de Kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de Meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4. in lijn met het raadsvoorstel "strategiebepaling voor een gezonde toekomst" bij de begroting 2025-2028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026-2028 reëel en structureel sluitend te maken.

Portefeuillehouder: Arthur Boone Nb. Zie ook bijgevoegd document behandeladvies voor de raadsvergadering van 3 juli a.s. inclusief de procesafspraken ten aanzien van het indienen van technische vragen. Amendement en moties: - Door de fractie Lokaal Belang is een amendement "Iedereen doet mee" (Lokale Inclusie Agenda) ingediend. - Door de fracties D66, Lokaal Belang en PvdA is een motie "scheidingshotel" ingediend. - Door de fracties D66 en Lokaal Belang is een motie "Rechtswinkel" ingediend - Door de fractie Lokaal Belang is een motie "Verbetering communicatie groenonderhoud, wegwijs groen" ingediend Ter vergadering is door de fractie Lokaal Belang een motie "Verbetering communicatie groenonderhoud, wegwijs groen" ingediend. Raadsvoorstel en -besluit 1209586 Kadernota 2025-2028 Bijlage 1. 1212658 Kadernota 2025-2028 Behandeladvies Kadernota 2025-2028 incl. proces technische vragen RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst_Geanonimiseerd RIB 2024-442 Meicirculaire 2024 240611 Tussentijdse cijfers (monitor) Sociaal Domein Eindrapport GMR Verkenning regionale hub Zevenaar-Oost (blz. 39 Kadernota) 24-954 240627 Beantwoording overgebleven vraag cie.

Samenleving 18 juni 2024 Kadernota-reïntegratienota Algemene Beschouwingen Algemene Beschouwingen WijZZ raadsvergadering 3 juli 2024 Algemene Beschouwingen GroenLinks raadsvergadering 3 juli 2024 Algemene Beschouwingen Lokaal Belang raadsvergadering 3 juli 2024 Algemene Beschouwingen PvdA raadsvergadering 3 juli 2024 Algemene Beschouwingen VVD raadsvergadering 3 juli 2024 Algemene Beschouwingen D66 raadsvergadering 3 juli 2024 Beëdiging van de heer C.C. Claassen als plaatsvervangend griffier van de gemeente Zevenaar Sluiting

*Z08803DB3D8*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer

Aanwijzen plaatsvervangend griffier de heer C.C. Claassen Z/24/475185 INT/24/1217595

1. Samenvatting De griffier wordt in geval van verhindering of afwezigheid vervangen door de plaatsvervangend griffier. Met het afscheid van de plaatsvervangend griffier is er per 1 juli 2024 niet langer een plaatsvervangend griffier aangewezen. Het is aan de raad om een aanwijzingsbesluit te nemen. Op die manier krijgt de plaatsvervangend griffier de wettelijke bevoegdheden die bij de functie horen. De werkgeverscommissie stelt voor om de heer C.C. (Chiel) Claassen met ingang van 3 juli 2024 aan te wijzen als plaatsvervangend griffier. 2. Raadsvoorstel De raad wordt voorgesteld: 1. De heer C.C. Claassen met ingang van 3 juli 2024 aan te wijzen als plaatsvervangend griffier. 3. Waarom naar de raad Op grond van artikel 107d, lid 1 van de Gemeentewet regelt de raad de vervanging van de griffier. 4. Doelstelling en beoogd resultaat Met de aanwijzing van een plaatsvervangend griffier voldoet de gemeenteraad aan het wettelijk vereiste de vervanging van de griffier te regelen (artikel 107d van de Gemeentewet). 5. Argumenten en alternatieven Argumenten Een aanwijzingsbesluit is nodig zodat de ambtenaar die de functie van plaatsvervangend griffier bekleedt de taken en bevoegdheden die bij de functie behoren kan uitoefenen. 6. Communicatie De aanwijzing wordt gepubliceerd in het gemeenteblad. 7. Kosten, baten en dekking De functie valt onder de budgetten voor het griffiepersoneel.

De werkgeverscommissie van de gemeente Zevenaar, De griffier Corrie Steenbergen

De voorzitter Nathani Niebuur-Sluiter

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Aanwijzen plaatsvervangend griffier de heer C.C. Claassen Z/24/475185 INT/24/1217595

De raad van de gemeente Zevenaar; gelezen het voorstel van de werkgeverscommissie van de gemeente Zevenaar: gelet op artikel 107d van de Gemeentewet; besluit: 1.

De heer C.C. Claassen met ingang van 3 juli 2024 aan te wijzen als plaatsvervangend griffier.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 03 juli 2024. De griffier drs. C.M. Steenbergen

zaaknummer Z/24/475185

De burgemeester drs. L.J.E.M. van Riswijk

pagina 2 van 2

*Z087BDB9B11*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer portefeuille

Aanwijzen accountant en gunning accountantsdiensten controlejaren 2024-2025 Z/24/464426 INT/24/1216625 Financiën

1. Samenvatting Het contract voor de accountantscontrole met de huidige accountant – Stolwijk Kelderman Accountants – loopt tot en met het boekjaar 2023. Daarom moet een nieuwe accountant door de gemeenteraad worden aangewezen. De auditcommissie is namens de raad verantwoordelijk voor de voorbereiding van de selectie van de accountant. Met dat doel heeft er in februari 2024 een marktconsultatie plaatsgevonden waar door verschillende partijen op is gereageerd. Vervolgens is een aanbestedingsprocedure opgestart. De uitkomst van de aanbesteding is dit voorstel om Baker Tilly (Netherlands) N.V. aan te wijzen als accountant voor de boekjaren 2024 en 2025 met een optie voor verlenging met twee keer twee jaren (boekjaren 2026-2027 en 2028-2029). 2. Raadsvoorstel De raad wordt voorgesteld: 1. Baker Tilly (Netherlands) N.V. aan te wijzen als accountant voor de boekjaren 2024 en 2025 met een optie voor verlenging met twee keer twee jaar (boekjaren 2026-2027 en 2028-2029). 3. Waarom naar de raad De accountant wordt door de gemeenteraad aangewezen op grond van artikel 213, tweede lid, van de Gemeentewet. 4. Doelstelling en beoogd resultaat Het aanwijzen van een accountant die de controle van de jaarrekeningen vanaf het boekjaar 2024 uitvoert, daarbij een accountantsverklaring verstrekt en een verslag van bevindingen uitbrengt. 5. Argumenten en alternatieven Argumenten 1.

De gemeenteraad is wettelijk verplicht een accountant aan te wijzen Door instemming met dit voorstel voldoet de raad aan zijn wettelijke verplichting een accountant voor de gemeente aan te wijzen die de controlewerkzaamheden over de boekjaren 2024-2025 uitvoert. 2. Uitkomst van de aanbestedingsprocedure Er heeft in februari 2024 een marktconsultatie plaatsgevonden waar door verschillende partijen op is gereageerd. Vervolgens is een aanbestedingsprocedure opgestart. De uitkomst van de aanbesteding is dit voorstel om Baker Tilly (Netherlands) N.V. aan te wijzen als accountant

Alternatieven 1. Er liggen met dit voorstel geen concrete alternatieven voor, anders dan dat de gemeenteraad kan besluiten niet tot aanwijzing over te gaan. Een besluit van de raad om niet tot aanwijzing over te gaan kan juridische en financiële consequenties hebben, omdat een aanbestedingsprocedure is gevolgd. 6. Hoe gaan we dat bereiken en is evaluatie nodig? De opdracht en de dienstverlening zullen jaarlijks met de auditcommissie worden geëvalueerd. De aanwijzing van de accountant ziet op een periode van twee jaar (boekjaren 2024 en 2025) met een optie tot verlenging met twee keer twee jaar (boekjaren 2026-2027 en 2028-2029). Aan uw raad zal tegen die tijd een voorstel worden voorgelegd over het al dan niet gebruikmaken van de optie tot verlenging. De auditcommissie neemt hiervoor het initiatief. 7. Communicatie De gunningsbrief aan Baker Tilly (Netherlands) N.V. zal worden verzonden als de raad het besluit heeft genomen hen als accountant aan te wijzen. Vervolgens zal de overeenkomst worden ondertekend. De aanwijzing wordt ook gepubliceerd in het gemeenteblad. De auditcommissie onderhoudt namens de raad de toekomstige contacten met de accountant. 8. Kosten, baten en dekking Het aanbod van Baker Tilly ligt binnen het bedrag dat daarvoor is opgenomen in de begroting.

De door Baker Tilly ingediende offerte (bijlage 1) wordt op grond van artikel 5.1, tweede lid, sub f, van de Wet open overheid niet openbaar gemaakt. Deze ligt voor raadsleden ter inzage bij de griffie. 9. Bijlagen De volgende bijlagen horen bij dit voorstel: 1. 2.

Documentnummer INK/24/1217180 UIT/24/1196663

Naam Offerte accountantsdiensten 2024-2029 Baker Tilly (ter inzage bij de griffie) Programma van eisen accountantswerkzaamheden

De auditcommissie van de gemeenteraad van Zevenaar, De griffier Corry Steenbergen

zaaknummer Z/24/464426

De voorzitter auditcommissie Pascal de Winkel

pagina 2 van 3

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Aanwijzing accountant controlejaren 2024-2025 Z/24/464426 INT/24/1216625

De raad van de gemeente Zevenaar; gelezen het voorstel van de auditcommissie van de gemeenteraad van Zevenaar; gelezen het programma van eisen accountantswerkzaamheden; gelet op artikel 213, tweede lid, van de Gemeentewet en artikel 2, tweede lid, sub f, van de Verordening op de auditcommissie gemeente Zevenaar 2018; besluit: 1. Baker Tilly (Netherlands) N.V. aan te wijzen als accountant voor de boekjaren 2024 en 2025 met een optie voor verlenging met twee keer twee jaar (boekjaren 2026-2027 en 2028-2029). Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 3 juli 2024. De griffier Drs. C.M. Steenbergen

zaaknummer Z/24/464426

De burgemeester Drs. L.J.E.M. van Riswijk

pagina 3 van 3

PROGRAMMA VAN EISEN Dit Programma van Eisen (PvE) omschrijft de eisen waar de inschrijver in het kader van de af te sluiten overeenkomst aan dient te voldoen. Naast de beschreven dienstverlening en de opgenomen eisen geldt dat de inschrijver te allen tijde aan de wettelijke eisen moet voldoen die direct of indirect op de uitoefening van de betrokken werkzaamheden van toepassing zijn. Met het indienen van een inschrijving stemt de inschrijver in met de in dit beschrijvend document gestelde eisen. Indien de inschrijver zich niet kan vinden in één of meerdere gestelde eisen dan heeft hij de gelegenheid hierover vragen stellen middels de vraag- en antwoordmodule. Aan de hand daarvan beslist de aanbestedende dienst wat voor gevolgen dit heeft voor de aanbestedingsprocedure. Indien de inschrijver niet voldoet of niet kan voldoen aan één of meerdere gestelde eisen leidt dit tot uitsluiting van de verdere procedure.

1.1 De opdracht 1.1.1 Opdrachtomschrijving De aanbestedende dienst verwacht van de inschrijver een goede uitvoering van de wettelijk voorgeschreven accountantswerkzaamheden. De accountant geeft proactief signalen af betreffende risico’s die de gemeente loopt zowel met betrekking tot de jaarstukken als ook voortkomende uit nieuwe ontwikkelingen die van invloed zou kunnen zijn op de gemeentelijke exploitatie. Er wordt gevraagd om bij de beschrijving nadrukkelijk aandacht te besteden aan de visie op zaken als rechtmatigheid, misbruik en oneigenlijk gebruik van beleid, integriteit en fraude en ontwikkelingen in de gemeentelijke bedrijfsvoering zoals blijkt uit het programma van eisen. Daarnaast geeft de opdrachtnemer op goede wijze invulling van zijn rol als businesspartner en de natuurlijke adviesfunctie van de accountant. De aanbestedende dienst zoekt een betrouwbare partner die op professionele wijze ondersteuning en advisering biedt waarbij rekening gehouden is met de gemeentelijke context en uitvoerbaarheid hiervan. De adviezen hebben hierdoor aantoonbare toegevoegde waarde voor de gemeentelijke organisatie. De opdrachtnemer is communicatief vaardig, zichtbaar aanwezig, heeft inlevingsvermogen en gevoel voor verhoudingen binnen een politiekbestuurlijke organisatie. 1.1.2.

Entiteiten Naast de opdracht voor de gemeente Zevenaar bestaat de opdracht uit werkzaamheden voor de Reinigingsdienst De Liemers (RDL) en het Streekarchivariaat Achterhoek De Liemers (SALD). Deze zijn beperkter van omvang daarbij zijn niet alle gevraagde diensten op van toepassing. 1.1.3 Toekomstige ontwikkelingen De komende jaren moeten gemeenten oplossingen vinden voor de ravijnjaren en de daarmee samenhangende financiële opgaven. Dit gecombineerd met verantwoordelijkheden in grote opgaven zoals duurzaamheid, woningbouw, warmtenetten en de hervormingsagenda jeugd. Dit in combinatie met den krappe arbeidsmarkt en toenemende vergrijzing zijn uitdagingen wij

waar als gemeente voor staan. Wij verwachten van onze nieuwe accountant dat hij weet voor welke opgaven wij staan en dat hij invulling geeft aan zijn natuurlijke adviesrol ten aanzien van deze vraagstukken. In 2024 zal de organisatie een ontwikkeling doormaken. Na de herindeling per 1-1-2018 van de gemeente Rijnwaarden met de gemeente Zevenaar is een organisatieverandering ingericht. Vanaf 2024 zal de gemeente gaan werken in 3 domeinen, waar dat voorheen 10 afdelingen waren. De leidinggevende structuur van een platte organisatie met afdelingshoofden naar domeinen met een leidinggevende die wordt ondersteund door teammanagers. Als gevolg van deze wijziging in de (leidinggevende) structuur zal 2024 ook in het teken staan van het herijken van de verschillende regelingen die hier mee samenhangen. De rechtmatigheidsverantwoording is vanaf het boekjaar 2023 voor het eerst verplicht. De verantwoording vraagt aandacht voor verschillende onderdelen. De juiste toepassing van de (gewijzigde) wet -en regelgeving en doorvertaling naar de (verbijzonderde) interne controle. Een goede inrichting van de organisatie met in achtneming van het lines model. Advisering en begeleiding van het college en de raad inzake de verantwoordingsrollen en informatie. De gemeente zoekt een accountant die gevraagd en ongevraagd adviseert in de verbetering van de interne beheersing en verantwoording daarover.

1.1.4. Prijs all-in totaal jaartarief De inschrijving dient uit te gaan van een 'lumpsum' bedrag uitgaande van de situatie genoemd in het programma van eisen en documenten die als bijlage zijn toegevoegd (managementletters en accountantsverslag, zijn openbaar beschikbaar). Inschrijver dient een open calculatie te geven van de geoffreerde bedragen per jaar voor de werkzaamheden met betrekking tot: 1. De interim controle; 2. De controle van de jaarstukken, -verantwoording en de paragrafen, oftewel de eindejaar controle, gericht op het verstrekken van een accountantsoordeel bij de jaarrekening; 3. De controle van de verantwoording "single information, single audit", WNT (Wet Normering Topinkomens); 4. Het zijn van een businesspartner en haar natuurlijke adviesfunctie. Onder een open calculatie wordt verstaan dat de inschrijver aangeeft hoe de offerteprijs is opgebouwd en is gebaseerd op een realistische inschatting van de situatie bij de gemeente Zevenaar.

1.2 Inhoud dienstverlening De inhoud van de gevraagde dienstverlening bestaat uit de volgende elementen: 1. De interim controle; 2. De controle van de jaarstukken inclusief het uitbrengen van het verslag van bevindingen aan de gemeenteraad; 3. De controle van de verantwoording “Single information, single audit” (SiSa) en Wet Normering Topinkomens (WNT); 4. De controle van specifieke regelingen/uitkeringen en verstrekken van deelverklaringen; 5. Het zijn van businesspartner en de natuurlijke adviesfunctie. Werkzaamheden die onder de opdrachtbeschrijving vallen maar die de opdrachtnemer op basis van wetswijzigingen dan wel wijziging van beroepsrichtlijnen extra of meer intensief moet uitvoeren zijn verdisconteerd in de aanbieding en worden niet als meerwerk aangemerkt. De inschrijving dient uit te gaan van een 'lumpsum' bedrag uitgaande van de situatie en gebaseerd op het pakket controlemaatregelen zoals genoemd in het programma van eisen en de documenten welke als bijlage ter informatie zijn toegevoegd. 1.2.1 De Interim Controle Uitvoering a) Jaarlijks wordt één interim controle gehouden; b) De interim-controle wordt in een aaneengesloten periode van maximaal twee weken uitgevoerd; c) De periode waarin u de interim-controle uitvoert wordt in onderling overleg nader overeengekomen; d) Voorafgaand aan de interim-controle vindt een ambtelijk vooroverleg plaats met de accountant.

Hierbij worden de werkzaamheden van de interne en externe controle met elkaar afgestemd, de status van de AO-IB besproken en worden afspraken gemaakt over het tijdpad en de inhoud van de controles; e) Minimaal twee weken voor de start van de interim-controle stemt u met de ambtelijke organisatie af welke stukken en dossiers u verwacht bij de aanvang van de interim-controle. Alle beschikbare documenten die voor de controle benodigd zijn worden digitaal aangeleverd. Managementletter a) De opdrachtnemer brengt een managementletter uit als verslag van bevindingen van de interim controle; b) De managementletter gaat in op de mogelijke risico’s, aandachts- en verbeterpunten betreffende de processen en de beheersing van de rechtmatigheid en getrouwheid van de organisatie; c) De managementletter doet concrete aanbevelingen voor verbetering; d) De opdrachtnemer monitort de voortgang en opvolging van eerdere aanbevelingen; e) De concept-managementletter dient uiterlijk twee weken na afloop van de interim controle ontvangen te zijn; f) De managementletter is gericht aan het college en wordt besproken met een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie;

g) De definitieve managementletter wordt inclusief een reactie van het college voorgelegd aan de auditcommissie.

1.2.2 De controle van de jaarstukken Uitvoering a) De primaire functie van de accountant is het als onafhankelijk deskundige uitvoeren van de accountantscontrole en het geven van een oordeel op grond van dit onderzoek als bedoeld in artikel 213 Gemeentewet. De planning en werkwijze voor de controle van de jaarstukken wordt uiterlijk op 1 november afgestemd met de gemeente. De planning sluit aan op het besluitvormingsproces in het college van B&W en de gemeenteraad; b) In overeenstemming met de wettelijke kaders behelst de controle van de jaarrekening: a. Het getrouwe beeld van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de grootte en samenstelling van het vermogen; b. Het rechtmatig tot stand komen van de baten en lasten en balansmutaties; c. Het in overeenstemming zijn van de door het college opgestelde jaarrekening met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BVV); d. De inrichting van het financieel beheer en de financiële organisatie gericht op de vraag of deze een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken. c) Bij de controle worden de goedkeuringstoleranties gehanteerd zoals vastgelegd in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en de financiële verordening van de gemeente. d) Voorafgaand aan het controlejaar vindt afstemming plaats over de jaarplanning.

In de jaarplanning worden alle momenten besproken waarop de accountant geacht wordt aanwezig te zijn. De planning sluit aan op het bestuurlijke besluitvormingsproces in het college van B&W en de gemeenteraad; e) Minimaal twee weken voor de start van de controle van de jaarrekening stemt u met de ambtelijke organisatie af welke stukken en dossiers u verwacht bij de aanvang van de interim-controle. Alle beschikbare documenten die voor de controle benodigd zijn worden digitaal aangeleverd; f) U voert de controle van de jaarrekening uit in een aaneengesloten tijdvak van maximaal vier weken bij voorkeur aan het einde van de maand maart maar niet later dan half april (jaar t+1); g) Indien de accountant tijdens de controle afwijkingen constateert die mogelijk leiden tot het niet afgeven van een goedkeurende verklaring, meldt hij dit terstond aan de concerncontroller; h) Indien een review bij de opdrachtnemer plaats van de controle van de jaarrekening van de aanbestedende dienst stelt de opdrachtnemer de gemeente hiervan terstond in kennis. De kosten van de review komen voor rekening van de opdrachtnemer.

Controleplan a) U dient de controle van de jaarrekening te laten verlopen conform een jaarlijks door u op te stellen controleplan. Ten behoeve van dit controleplan kan de auditcommissie in overleg met de opdrachtnemer onderwerpen vaststellen waaraan de opdrachtnemer specifiek aandacht moet besteden. Accountantsverslag en controleverklaring a) Na afloop van de controlewerkzaamheden brengt de accountant een concept-verslag van bevindingen uit; b) De rapporteringstolerantie is vastgesteld op € 250.000. Dit heeft tot gevolg dat in het verslag van bevindingen aandacht wordt besteed aan afwijkingen vanaf € 250.000, -. c) Het verslag van bevindingen gaat in op de volgende onderwerpen (inrichtingseisen): a. De fouten en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. b. De vraag of de inrichting van het financieel beheer en de financiële organisatie getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maakt; c. Daarnaast resterende fouten, onzekerheden of verbeteringen op het gebied van verslaglegging rekening houdend met de afgesproken rapporteringstoleranties; d. De eventueel door de raad benoemde specifieke punten van controle. d) Het concept-accountantsverslag wordt besproken met een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie; e) Het concept-accountantsverslag met bevindingen wordt door de opdrachtnemer aan het college voorgelegd met de mogelijkheid hierop te reageren.

U geeft hierbij een mondelinge toelichting; f) Het definitieve accountantsverslag wordt tezamen met de controleverklaring aangeboden aan de gemeenteraad; g) Het accountantsverslag en de controleverklaring worden aangeleverd rekening houdend met het actuele vergaderschema van de gemeenteraad en de termijn als genoemd in artikel 197 Gemeentewet. h) De opdrachtnemer bespreekt voorafgaand aan de raadsbehandeling van de jaarstukken het accountantsverslag met de auditcommissie. i) De controleverklaring bij de jaarrekening wordt uiterlijk drie weken na oplevering van de concept-jaarrekening afgegeven.

1.2.3 De controle van de verantwoording SiSa en WNT a) De ingevulde SiSa-bijlage en WNT maken deel uit van de toelichting op de jaarrekening en vallen daarom onder de integrale controle van de jaarrekening. 1.2.4 De controle van specifieke regelingen a) De gemeente dient regelmatig afzonderlijke verantwoordingen in te dienen met betrekking tot subsidietrajecten die niet via SiSa-systematiek verantwoord moeten worden maar waar een afzonderlijke controleverklaring van een accountant vereist is; b) De planning is afhankelijk van subsidieverlener en de regeling op grondslag waarvan de subsidie verstrekt is; c) Van de opdrachtnemer wordt verwacht dat hij de controle van de specifieke regelingen uitvoert binnen de termijnen en kaders die hierbij van toepassing zijn en de bijbehorende deelverklaringen afgeeft; d) De opdrachtnemer zorgt voor voldoende capaciteit om deze werkzaamheden te verrichten;

e) De aanbestedende dienst zal jaarlijks tijdig een opgave doen van de te verwachte werkzaamheden zodat de opdrachtnemer bij zijn capaciteitsplanning hiermee rekening kan houden. 1.2.5 Het zijn van businesspartner en de natuurlijke adviesfunctie Businesspartner a) Van de accountant wordt een kritische, actief meedenkende en ondersteunende rol verwacht; b) De accountant wordt gezien als businesspartner die ideeën en oplossingen kan en wil leveren met betrekking tot verbetermogelijkheden en daarbij tevens oog heeft voor de organisatorische en beheersmatige consequenties c) De accountant heeft een uitgewerkte visie op de moderne gemeentelijke organisatie en op de rol van de gemeenteraad daarbij; d) De accountant geeft eens per jaar een workshop aan de raad over een thema dat door de auditcommissie is bepaald en verwant is aan de opdracht. De accountant ontvangt tijdig bericht over het gekozen thema. De kosten in verband met deze workshop is verwerkt in de prijs.

Natuurlijke adviesfunctie a) De opdrachtnemer voorziet in de natuurlijke adviesfunctie richting de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie; b) Hieronder wordt verstaan het gevraagd en ongevraagd advies over alle activiteiten ten behoeve van het management, college en gemeenteraad voor zover een relatie aanwezig is met de taakuitoefening van de accountant; c) De advisering dient op eigen initiatief, zowel mondeling als schriftelijk zonder aanvullende opdracht en kosten plaats te vinden; d) De accountant kan ook gevraagd worden om te adviseren. Er wordt verwacht dat binnen een redelijke termijn tegemoet gekomen wordt aan dit verzoek; e) Het betreft onder andere de adviezen die: a. Een logisch gevolg zijn van de controlebevindingen; b. Een logisch gevolg zijn van de uitkomsten van besprekingen van uitgebrachte rapportages; c. Betrekking hebben op ontwikkelingen binnen de organisatie, zoals het beoordelen van nieuwe procedures, andere werkwijzen en de inrichting van de administratieve organisatie. De accountant heeft een signalerende functie met betrekking tot deze onderwerpen; d. Voortvloeien uit bevindingen met andere gemeenten of gemeenschappelijke regelingen; e. Voortvloeien uit ontwikkelingen op het vakgebied; f. Voortvloeien uit informatie van de rijksoverheid c.q. wettelijke bepalingen.

1.3 Communicatie en afstemming met bestuur en ambtelijke organisatie De gemeente hecht aan een goede en duidelijke communicatie tussen haar controlerend accountant en het bestuur en de ambtelijke organisatie. Om deze communicatie in goede banen te leiden gelden de volgende eisen: a) De wethouder Financiën wordt door de accountant geïnformeerd over de bevindingen uit de interim-controle en de jaarrekeningcontrole; b) Er vindt ambtelijk (voor)overleg plaats voorafgaand en na afronding van de interim en de jaarrekeningcontrole; c) De accountant licht bij behoefte de managementletter toe in de vergadering van het college van B&W; d) De accountant licht het verslag van bevindingen van de jaarrekeningcontrole bij behoefte toe in de gemeenteraad; e) De accountant is aanwezig bij de vergaderingen van de Auditcommissie. Deze vinden drie keer per jaar plaats en duren in de regel niet langer dan twee uur per vergadering; f) Eenmaal per jaar vindt een evaluatiegesprek over de dienstverlening plaats gericht op procesoptimalisatie waaronder het vergroten van de onderlinge afstemming en het wegnemen van eventuele knelpunten. De afspraken tijdens dit overleg worden schriftelijk vastgelegd en maken deel uit van deze overeenkomst. In onderstaande matrix zijn de contactmomenten met het bestuur opgenomen.

i. ii. iii. iv. v. vi. vii.

Wat

Bij wie

Frequentie

Pre-auditgesprek

Concerncontroller + Adviseur AO-IC

1x per jaar

Periodiek overleg

Wethouder Financiën

2 x per jaar

Ambtelijk (voor)overleg

Concerncontroller, Adviseur AO-IC, Coördinator Jaarrekening en Afdelingshoofd Financiën

3 x per jaar

Toelichting managementletter

Managementoverleg

1x per jaar

Presentatie managementletter

College B&W

1x per jaar

Presentatie controleverslag jaarrekening

Raad

1x per jaar

Vergadering

Auditcommissie

3 x per jaar

Evaluatie dienstverlening

Auditcommissie

1x per jaar

*Z085BFD3284*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer portefeuillehouder portefeuille

Kadernota 2025-2028 Z/24/471324 INT/24/1209586 Arthur Boone Financiën

1. Samenvatting Wij bieden u de kadernota 2025-2028 ter vaststelling aan. De kadernota heeft een financieel meerjarenbeeld dat in alle jaren een fors structureel tekort laat zien. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet in de begroting óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Hierbij moeten we aantekenen dat de effecten van de meicirculaire (Algemene Uitkering uit het gemeentefonds) niet zijn opgenomen, aangezien de meicirculaire later uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een rapport op te stellen voor de strategiebepaling voor een gezonde toekomst ter ondersteuning van de bezuinigingsmaatregelen die wij in de volgende kadernota 2026 – 2029 aan u voor zullen leggen. 2. Raadsvoorstel Wij stellen u voor om: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de kadernota 20252028; 2. de kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4.

in lijn met het raadsvoorstel “strategiebepaling voor een gezonde toekomst” bij de begroting 2025-2028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026 – 2028 reëel en structureel sluitend te maken. 3. Waarom naar de raad Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet heeft de raad het budgetrecht. Daarnaast is in onze financiële verordening opgenomen dat het college de raad jaarlijks een kadernota aanbiedt. In de kadernota staan, indien de financiële situatie het toe laat, voorstellen voor nieuw beleid, de financiële kaders voor het volgende jaar en de meerjarenraming. 4. Doelstelling en beoogd resultaat Met de kadernota brengen we het beleid en de daaruit voortvloeiende financiële effecten in beeld. Hiermee schetsen we de kaders voor de meerjarenbegroting 2025 en volgende jaren.

5. Argumenten en alternatieven Argumenten 1.1 Integraal afwegingsmoment In de kadernota staan alle beleidsmatige en financiële kaders in onderlinge samenhang. Dat maakt een integrale afweging mogelijk. De kadernota bevat naast autonome ontwikkelingen ook, in beperkte mate, voorstellen van actualisatie van bestaand beleid. 1.2 De financiële uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2025-2028 Om de komende meerjarenbegroting op te kunnen stellen, zijn kaders en financieel-technische uitgangspunten nodig. Dit zijn bijvoorbeeld uitgangspunten voor de trendmatige aanpassing, het rentepercentage voor investeringen en de loonontwikkeling. 1.3 Er is geen ruimte voor nieuw beleid We vinden het niet verantwoord om in deze periode nieuwe voorstellen in te dienen. Als gevolg van de begrotingstekorten en het zorgelijke financieel perspectief hebben we geen voorstellen voor nieuw beleid opgenomen. Het nu opvoeren van nieuwe voorstellen maakt het bedrag van de taakstellende bezuiniging hoger. 1.4 Ontwikkelingen in de dienstverlening en bedrijfsvoering zetten we in gang door intern prioriteiten stellen. In deze kadernota is het noodzakelijk om capaciteit en expertise toe te kennen voor diverse ontwikkelingen in dienstverlening en bedrijfsvoering.

We noemen de intensivering van informatiemanagement, functioneel specialisten ICT, projectleiding Rhederlaagse Meren en de doorontwikkeling van de organisatie. Gelet op de begrotingstekorten en de hieruit voorkomende urgentie achten wij het niet verantwoord om deze formatie op dit moment aan te vragen en als extra begrotingspost op te nemen. Daarom stellen we voor om deze ontwikkelingen door te zetten door binnen onze bedrijfsvoering te kijken naar het aanpassen van planningen van bestaande projecten en ontwikkelingen, prioriteiten daarvan anders te leggen en zo nodig bestaande ambities bij te stellen. De uitvoering van wettelijke taken continueren we. Door deze keuzes te maken willen we stapeling van taken voorkomen. Mogelijke vertragingen brengen we in beeld via de reguliere P&C documenten. 1.5 Voorstellen naar aanleiding van de ontwikkelingen in het sociaal domein volgen in de meerjarenbegroting 2025-2028. Het sociaal domein staat voor een aantal grote uitdagingen. Bekend zijn de signalen over de kwaliteit van de zorg, maar ook de financiële houdbaarheid en de personele capaciteit baren zorgen. Hiervoor zijn op landelijk niveau diverse maatregelen bedacht die regionaal en lokaal uitgewerkt moeten worden. Een rode draad in al deze maatregelen is de cruciale rol van sterke lokale teams en een sterke sociale basis.

Die bestaat met name uit voorzieningen die bevorderen dat inwoners elkaar meer gaan ontmoeten, meer oog voor elkaar hebben en gezond leven, bewegen, en vitaliteit bevorderen. Deze elementen komen dan ook allemaal terug in de nieuwe visie op het sociaal domein. Alleen op deze manier zullen we in staat zijn om de genoemde uitdagingen van oplossingen te voorzien en ondersteuning en zorg op het vereiste niveau te krijgen en tegelijkertijd financieel houdbaar en praktisch uitvoerbaar te houden. Vanwege de samenhang tussen alle genoemde plannen, programma’s en agenda’s zullen we in de meerjarenbegroting 2025 – en daarna ook nog in de kadernota 2026 - concrete voorstellen aan uw raad doen. Voorstellen waarvan wij overtuigd zijn dat die in onderlinge samenhang het meest bijdragen aan wat in onze gemeente nodig is en

zaaknummer Z/24/471324

pagina 2 van 6

die tevens bijdragen aan het terugdringen van het uitgavenniveau. Wij zullen deze voorstellen voorzien van een set indicatoren aan de hand waarvan u samen met ons de effectiviteit ervan kunt blijven volgen. 2.1 De kadernota 2025-2028 laat een financieel meerjarenbeeld zien met in alle jaren een fors structureel tekort. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Wij presenteren een verontrustend meerjarenbeeld met een zorgelijk financieel perspectief. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële ontwikkelingen verwijzen wij u naar pagina 104 , onderdeel financieel meerjarenbeeld. U treft hier een totaaloverzicht aan van alle mutaties. 2.2 De effecten van de meicirculaire zijn nog niet verwerkt In deze kadernota zijn de effecten van de meicirculaire 2024 (algemene uitkering uit het gemeentefonds) niet opgenomen, aangezien de meicirculaire eind mei uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Op basis van de voorjaarsnota van het Rijk is de huidige verwachting voor 2025 dat het gemeentefonds eenmalig lager wordt vastgesteld, voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 1,6 miljoen nadelig. Deze eenmalige korting brengt ons in extra problemen.

Uit deze voorjaarsnota blijkt ook dat de opschalingskorting vanaf 2026 definitief vervalt. Voor de gemeente Zevenaar gaat dit vanaf 2026 om een bedrag van structureel € 1,6 miljoen voordelig. Het verwachte voordeel weegt echter bij lange na niet op tegen de huidige begrotingstekorten. Wij informeren u over de gehele meicirculaire met een RIB. De uitkomsten van de meicirculaire 2024 verwerken wij via de 2e voortgangsrapportage 2024 in het meerjarenbeeld. 2.3 Onzekerheden vanuit het Rijk en externe invloeden op gemeentelijke begroting De impact van externe ontwikkelingen op onze organisatie is opvallend. Overheden, en gemeenten in het bijzonder, staan voor grote maatschappelijke opgaven. Of het nu gaat om armoedebestrijding en jeugdzorg, de energietransitie, klimaatmaatregelen of de fysieke leefomgeving; in de gemeentelijke uitvoering komt het samen. Dit alles in een tijdsgewricht van verlies van vertrouwen in overheden en een toenemende groep mensen waarvan hun bestaanszekerheid onder druk staat. De inflatie blijft een onzekere factor, evenals de energieprijzen en kosten voor het levensonderhoud. Ook andere externe factoren dragen bij aan dit gevoel van onzekerheid. Denk hierbij aan ontwikkelingen rond de energietransitie, de oorlog in Oekraïne en de vluchtelingenstroom, de krapte op de arbeidsmarkt waardoor dienstverlening steeds vaker onder druk komt te staan.

Daarbij komt de onzekerheid over de plannen van het nieuwe kabinet. 3.1 In de meerjarenbegroting 2025-2028 het jaar 2025 sluitend aanbieden De zorgtarieven in het sociaal domein in combinatie met andere tegenvallers leiden ook al in 2025 tot een begrotingstekort van € 2 miljoen. Het verslechterde begrotingssaldo van 2025 betekent dat we op korte termijn maatregelen moeten treffen om in november dit jaar minimaal het jaar 2025 van de meerjarenbegroting 2025-2028 sluitend te krijgen. 3.2 Een taakstellende bezuiniging met maatregelen is noodzakelijk om 2025 sluitend te krijgen. De urgentie en noodzaak is bijzonder hoog. We komen in de meerjarenbegroting 2025-2028 met een pakket aan maatregelen en voorstellen tot ombuigingen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te krijgen.

zaaknummer Z/24/471324

pagina 3 van 6

4.1 Strategiebepaling voor 2026 en verder: taakstellingen en uitwerken van voorstellen. Uit de kadernota 2024-2027 bleek een structureel begrotingstekort. Vervolgens vonden wij het van belang om te anticiperen op de financiële situatie vanaf 2026. Gezien deze onzekerheid, in het bijzonder vanuit het Rijk, hebben we een ‘strategiebepaling voor een gezonde toekomst’ opgesteld waarin we verschillende momenten hebben geformuleerd waarop we de benodigde maatregelen kunnen treffen, zodat we ook op de lange termijn een structureel sluitende begroting kunnen presenteren. U heeft gekozen voor het uitgangspunt van gedeeltelijke compensatie van het Rijk (optie 2), dus we treffen in de (volgende) kadernota 2026-2029 maatregelen. Voor het structureel en reëel sluitend maken van de begroting zijn maatregelen nodig die nadrukkelijk de dienstverlening en het voorzieningenniveau zullen raken. Het gaat om een traject met een lange doorlooptijd en grote complexiteit. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport moet leiden tot meer inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting en een vergelijking met andere soortgelijke gemeenten (benchmark). U ontvangt ruim voor de behandeling van de kadernota dit rapport separaat door middel van een RIB. 4.2 De taakstelling per programma stemmen wij af met de raad.

De inzichten die het rapport ons geeft, zullen wij vertalen naar realistische en haalbare taakstellingen per programma voor de kadernota 2026-2029. Dit alles in overleg en afstemming met de raad. Wij willen op basis van het rapport bij de behandeling van de begroting 2025-2028 met een voorstel bij u komen. Wij gaan op basis van uw besluitvorming de taakstellingen uitwerken in concrete voorstellen en maatregelen en zullen deze ter besluitvorming bij de kadernota 2026-2029 aan u voorleggen. Definitieve besluitvorming kan plaatsvinden bij de meerjarenbegroting 2026-2029. Bij het invullen van de opdracht voor 2025 worden de inzichten uit het rapport gebruikt.

Alternatieven N.v.t. 6. Hoe gaan we dat bereiken en is evaluatie nodig? De kadernota is het eerste document in de planning & control-cyclus. De kadernota is bedoeld voor de integrale afweging en borduurt voort op de 1e voortgangsrapportage die u op 29 mei heeft behandeld. De keuzes in deze kadernota worden verwerkt in de begroting 2025-2028. Bij de begroting kijken we of aanpassing noodzakelijk is. Daarna monitoren we de uitvoering via de documenten in de P&C-cyclus en stellen deze waar nodig bij. 7. Klimaat en duurzaamheid n.v.t. 8. Communicatie De kadernota 2024-2027 wordt digitaal ter beschikking gesteld via de portal / website: https://zevenaar.pcportal.nl/. Onze tool voor de planning & control documenten is webbased. Dit heeft als nadeel dat in de PDF-versie teksten bij herhaling voor kunnen komen. 9. Kosten, baten en dekking Hieronder brengen wij het bijgestelde begrotingsresultaat 2024-2027 in beeld. Het verloop van het saldo is als volgt:

zaaknummer Z/24/471324

pagina 4 van 6

Exploitatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2025 3.352 -5.071 -1.719

Begroting 2026 -4.266 -5.438 -9.703

Begroting 2027 -5.841 -4.126 -9.967

Begroting 2028 -6.162 -3.182 -9.344

1. Autonome ontwikkelingen

-322

-344

-336

-501

2. Actualisatie bestaand beleid

128

169

108

43

Totaal mutaties kadernota

-193

-175

-228

-458

Saldo na kadernota

-1.912

-9.879

-10.195

-9.802

Waarvan incidenteel

-26

-210

68

0

-1.938

-10.089

-10.127

-9.802

Primitieve begroting 2024-2027 1e Voortgangsrapportage 2024 Stand tot de kadernota

Structureel begrotingssaldo na kadernota

Het saldo in de primitieve begroting 2024-2027 was € 3.352.000 positief. Na de begroting 2024-2027 is de 1e voortgangsrapportage 2024 vastgesteld met een negatief effect van € 5.071.000. De mutaties die volgen uit de kadernota 2025-2028 komen in 2025 uit op een nadeel van € 193.000. Dit leidt tot een nieuw negatief begrotingssaldo voor 2025 van € 1.912.000. De jaren daarna loopt het negatieve saldo verder op, naar afgerond 10 miljoen. In het meerjarensaldo in deze kadernota zitten zowel incidentele als structurele baten en lasten. Het structurele begrotingssaldo presenteren we in de meerjarenbegroting 2025-2028, die u later ontvangt. Als we daar de uitsplitsing maken tussen de incidentele- en structurele baten en lasten heeft dat in de meerjarenbegroting in 2025 een negatief effect op het (structurele) meerjarensaldo. In het hoofdstuk ‘Financiële hoofdlijnen’ in de kadernota geven wij op hoofdlijnen inzicht in het verloop van de begroting en de actuele financiële ontwikkelingen. Voor een totaaloverzicht van alle voorgestelde financiële mutaties verwijzen wij u graag naar het hoofdstuk ‘Financieel meerjarenbeeld’. 10. Bijlagen De volgende bijlagen horen bij dit voorstel: Volgorde 1.

Documentnummer INT/24/1212658

Naam kadernota 2025-2028

Burgemeester en wethouders van Zevenaar De secretaris Danielle Jansen

zaaknummer Z/24/471324

De burgemeester Lucien van Riswijk

pagina 5 van 6

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Raadsvoorstel Kadernota 2025-2028 Z/24/471324 INT/24/1209586

De raad van de gemeente Zevenaar; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Zevenaar: Gelet op artikel 189 van de Gemeentewet; besluit: 1. in te stemmen met de inhoud en de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in de kadernota 2025-2028; 2. de kadernota 2025-2028 vast te stellen; 3. in de meerjarenbegroting 2025-2028 met voorstellen te komen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te maken; 4. in lijn met het raadsvoorstel “strategiebepaling voor een gezonde toekomst” bij de begroting 20252028 in afstemming met de raad een voorstel te doen met taakstellingen per programma om de begrotingsjaren 2026 – 2028 reëel en structureel sluitend te maken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 3 juli 2024. De griffier C.M. Steenbergen

zaaknummer Z/24/471324

De burgemeester L.J.E.M. van Riswijk

pagina 6 van 6

24-05-2024

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 2 Algemeen............................................................................................................................................ 3 Voorwoord .................................................................................................................................................. 3 Hoofdlijnen ................................................................................................................................................. 4 Programma's ..................................................................................................................................... 11 0. Bestuur en ondersteuning ..................................................................................................................... 12 1. Veiligheid .............................................................................................................................................. 29 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................................................. 36 3. Economie .............................................................................................................................................. 43 4.

Onderwijs .............................................................................................................................................. 50 5. Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................................................... 56 6. Sociaal domein ...................................................................................................................................... 66 7. Volksgezondheid en duurzaamheid ....................................................................................................... 79 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ......................................................... 88 Financiën........................................................................................................................................... 95 Autorisatie ................................................................................................................................................ 95 Kaders en uitgangspunten ........................................................................................................................ 97 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................................................

99 Financieel meerjarenbeeld .......................................................................................................................101 Bijlagen ........................................................................................................................................... 110 Overzicht niet gehonoreerde voorstellen ................................................................................................. 111

2

ALGEMEEN VOORWOORD

Inleiding Hierbij bieden wij u de kadernota 2025-2028 van de gemeente Zevenaar ter besluitvorming aan. De kadernota markeert de jaarlijkse start van de gemeentelijke planning- en controlcyclus (P&C-cyclus). Daarbij stelt u de beleidsmatige en financiële kaders vast waar binnen de meerjarenbegroting 2025-2028 voor het nieuwe jaar uitgewerkt wordt. Dit doen wij door zo goed mogelijk inzichtelijk te maken wat onze verwachtingen zijn voor de komende jaren. Planning / verdere procedure Het behandelschema ziet er als volgt uit: • Commissiebehandeling • Raadsvergadering

18, 19 en 20 juni 2024 3 juli 2024

Wij bieden u deze kadernota ter besluitvorming aan.

3

HOOFDLIJNEN BESTUURLIJKE HOOFDLIJNEN De behandeling van de kadernota 2025-2028 (hierna: kadernota) is het moment waarop nieuwe beleidsvoorstellen integraal kunnen worden afgewogen. Met deze kadernota leggen we de basis voor de meerjarenbegroting 2025-2028. De financiële situatie zoals weergegeven in de 1e voortgangsrapportage 2024 vormt het vertrekpunt voor deze kadernota. De ontwikkelingen in deze kadernota leiden tot een aanzienlijk structureel nadelig begrotingssaldo. Provinciaal toezicht vereist dat óf het jaar 2025 óf het jaar 2028 structureel en reëel sluitend is, wat voor deze kadernota niet het geval is. We blijven ons onvermoeid inspannen om de ambities uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma te realiseren. Hoewel de voortgang hiervan grotendeels op schema ligt, worden de benodigde middelen steeds schaarser. De krapte op de arbeidsmarkt blijft de uitvoeringskracht en dienstverlening van gemeenten onder druk zetten. Tegelijkertijd neemt de financiële druk op gemeenten steeds verder toe, zoals ook in deze kadernota te zien is. De veranderingen in de financieringssystematiek van de algemene uitkering, aanhoudende inflatie en de stijgingen van lonen, (zorg)tarieven en energiekosten voeren de druk steeds verder op. Hoewel inmiddels duidelijk is dat de opschalingskorting binnen het gemeentefonds niet doorgaat, biedt dit helaas onvoldoende verlichting.

Compensatie van het Rijk via de algemene Uitkering blijft van essentieel belang, hoewel het twijfelachtig is of hieraan zal worden voldaan. De meicirculaire 2024 zal hier meer duidelijkheid over geven. Daarnaast wachten we af hoe de formatie van een nieuw kabinet en het hieruit volgende regeerakkoord zal uitvallen voor gemeenten. Net als de VNG en vele andere gemeenten luiden ook wij de noodklok. Gezien de grote uitdagingen waar gemeenten voor staan zoals de energietransitie, de woningcrisis, huisvesting van statushouders en Oekraïense vluchtelingen en de veranderingen en tariefstijgingen in het sociaal domein, zijn realistische en toereikende middelen een absolute noodzaak. Dit laat onverlet dat we ons als gemeente zullen moeten voorbereiden op onvoldoende financiële tegemoetkoming. Daarom zijn we begonnen met een strategiebepaling om een gezonde financiële toekomst voor de gemeente te waarborgen. De resultaten van dit onderzoek zullen richting geven bij de moeilijke financiële beslissingen die we zullen moeten nemen. Om 2025 sluitend te krijgen en de bezuinigingsopgave van 2026 en verder het hoofd te bieden, zijn ombuigingsmaatregelen onvermijdelijk.

4

FINANCIËLE HOOFDLIJNEN Inleiding Deze kadernota is het eerste document in de planning & control-cyclus voor het samenstellen van de meerjarenbegroting 2025-2028. De kadernota is bedoeld voor de integrale afweging. In dit hoofdstuk presenteren wij het financieel meerjarenbeeld op hoofdlijnen en geven wij globaal inzicht in de ontwikkeling van ons weerstandsvermogen. Bij de meerjarenbegroting 2025-2028 werken wij dit verder uit in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement. De kadernota borduurt voort op de 1e voortgangsrapportage die u op 29 mei heeft behandeld. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële ontwikkelingen verwijzen wij u naar de programma's en naar het hoofdstuk financiën. Hierbij zijn alle effecten boven de € 25.000 in beeld gebracht. Hieronder geven wij een financieel totaaloverzicht. Daarna presenteren wij de mutaties met een financiële omvang groter dan € 100.000. Exploitatie (bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 Primitieve begroting 2024-2027 3.352 -4.266 -5.841 -6.162 1e Voortgangsrapportage 2024 -5.071 -5.438 -4.126 -3.182 Stand tot de kadernota -1.719 -9.703 -9.967 -9.344 1. Autonome ontwikkelingen

-322

-344

-336

-501

2. Actualisatie bestaand beleid

128

169

108

43

Totaal mutaties kadernota

-193

-175

-228

-458

Saldo na kadernota

-1.912

-9.879

-10.195

-9.802

Waarvan incidenteel

-26

-210

68

0

-1.938

-10.089

-10.127

-9.802

Structureel begrotingssaldo na kadernota

STRUCTUREEL EN REËEL EVENWICHT De kadernota laat een financieel meerjarenbeeld zien dat in alle jaren op een fors tekort uit komt. Op basis van de toezichtvoorschriften van de provincie moet óf het jaar 2025 óf het laatste jaar 2028 structureel en reëel sluitend zijn. Wij concluderen dat de nu voorliggende kadernota hier niet aan voldoet. Op grond van de voorschriften (BBV) dienen wij inzichtelijk te maken of er in de meerjarenraming sprake is van een structureel evenwicht. Hiervoor is inzicht in de incidentele baten en lasten nodig. Incidentele baten beïnvloeden het structurele begrotingssaldo in 2025 en 2026 negatief. Incidentele lasten beïnvloeden het structurele begrotingssaldo in 2027 positief. Door het saldo van de incidentele baten en lasten te betrekken bij het financieel meerjarenbeeld ontstaat een beter inzicht in het structurele evenwicht van onze begroting. Meicirculaire In deze kadernota zijn de effecten van de meicirculaire 2024 (algemene uitkering uit het gemeentefonds) niet opgenomen, aangezien de meicirculaire eind mei uitkomt. Dit geeft de nodige onzekerheid over de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk. Op basis van de voorjaarsnota van het Rijk is de huidige verwachting voor 2025 dat het gemeentefonds eenmalig lager wordt vastgesteld. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 1,6 miljoen nadelig. Deze eenmalige korting brengt ons in extra problemen.

Uit deze voorjaarsnota blijkt ook dat de opschalingskorting vanaf 2026 definitief vervalt. Voor de gemeente Zevenaar gaat dit vanaf 2026 om een bedrag van structureel € 1,6 miljoen voordelig. Het verwachte voordeel weegt echter bij lange na niet op tegen de huidige begrotingstekorten. 5

Toelichting financieel meerjarenbeeld op hoofdlijnen Het saldo in de primitieve begroting 2024-2027 was in het jaar 2025 nog € 3.352.000 positief. De 1e voortgangsrapportage 2024 is vastgesteld met een negatief effect van € 5.071.000. De mutaties die volgen uit de kadernota 2025-2028 komen in 2025 uit op een nadeel van € 193.000. Dit leidt tot een nieuw negatief begrotingssaldo voor 2025 van € 1.912.000. De jaren daarna loopt het negatieve saldo fors verder op, vanaf 2026 naar een structureel tekort van afgerond € 10 miljoen. Bij de autonome ontwikkelingen zien we mutaties bij (grote) gemeenschappelijke regelingen. Bij de actualisatie van bestaand beleid is de doorontwikkeling en versterking van de RID een opvallende. Op het moment van schrijven zijn de uitkomsten van de meicirculaire 2024 nog onzeker. Landelijk is de inschatting dat het rijksbudget voor de gemeenten niet toereikend is en daarmee hebben de gestegen lasten een negatieve impact op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. De zogenoemde ravijnjaren van de algemene uitkering vanaf 2026 hebben een enorme doorwerking. Dit geldt ook voor de forse structurele tariefwijzigingen voor zorgproducten (WMO en jeugd) waarvan de raming in de 1e voortgangsrapportage is opgenomen.

In de meerjarenbegroting 2025-2028 het jaar 2025 sluitend aanbieden De zorgtarieven in het sociaal domein in combinatie met andere tegenvallers leiden ook al in 2025 tot een begrotingstekort van € 1,9 miljoen. Het verslechterde begrotingssaldo van 2025 betekent dat we op korte termijn maatregelen moeten treffen om in november dit jaar minimaal het jaar 2025 van de meerjarenbegroting 2025-2028 sluitend te krijgen. Een taakstellende bezuiniging met maatregelen is noodzakelijk om 2025 sluitend te krijgen. We komen in de meerjarenbegroting 2025-2028 met een pakket aan bezuinigingsmaatregelen en voorstellen tot ombuigingen om het jaar 2025 structureel en reëel sluitend te krijgen. De urgentie en noodzaak is bijzonder hoog. Strategiebepaling voor 2026 en verder Uit de kadernota 2024-2027 bleek een structureel begrotingstekort. Vervolgens vonden wij het van belang om te anticiperen op de financiële situatie vanaf 2026. Gezien deze onzekerheid, in het bijzonder vanuit het Rijk, hebben we een ‘strategiebepaling voor een gezonde toekomst’ opgesteld waarin we verschillende momenten hebben geformuleerd waarop we de benodigde maatregelen kunnen treffen, zodat we ook op de lange termijn een structureel sluitende begroting kunnen presenteren. U heeft gekozen voor het uitgangspunt van gedeeltelijke compensatie van het Rijk, dus we treffen in de (volgende) kadernota 2026-2029 maatregelen.

Voor het structureel en reëel sluitend maken van de begroting zijn maatregelen nodig die nadrukkelijk de dienstverlening en het voorzieningenniveau zullen raken. Het gaat om een traject met een lange doorlooptijd en grote complexiteit. Wij hebben aan onderzoeksbureau BMC gevraagd om een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport moet leiden tot meer inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting en een vergelijking met andere soortgelijke gemeenten (benchmark). U ontvangt dit rapport separaat door middel van een RIB . De inzichten die het rapport ons geeft moeten wij vertalen naar realistische en haalbare taakstellingen per programma voor de kadernota 2026-2029. Dit alles in overleg en afstemming met de raad. Wij willen op basis van het rapport bij de behandeling van de begroting 2025-2028 met een voorstel bij u komen. Wij gaan op basis van uw besluitvorming de taakstellingen uitwerken in concrete voorstellen en maatregelen en zullen deze ter besluitvorming bij de kadernota 2026-2029 aan u voorleggen. Definitieve besluitvorming kan plaatsvinden bij de meerjarenbegroting 2026-2029. Bij het invullen van de opdracht voor 2025 worden de inzichten uit het rapport gebruikt.

6

Overzicht van de mutaties boven de € 100.000 Hieronder vindt u een overzicht van de mutaties met een budgettair effect op de begroting van meer dan € 100.000. Bedragen x € 1.000 Mutatie omschrijving Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Overzicht van de mutaties >= € 100.000 1. Autonome ontwikkelingen

-112

-99

-81

-244

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten doelgroepenvervoer Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer Bijdrage GR Samenwerking de Liemers SDL - RSD Bijdrage GR VGGM Volksgezondheid en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/modules WSP, WgSW en Inburgering Verwachte compensatie loon- en prijsstijgingen gemeenschappelijke regelingen 2. Actualisatie bestaand beleid

260 V

280 V

307 V

212 V

-36 N

-44 N

-52 N

-120 N

-347 N

-347 N

-347 N

-347 N

-125 N

-125 N

-125 N

-125 N

-200 N

-200 N

-200 N

-200 N

337 V

337 V

337 V

337 V

342

284

236

186

Budgetmutatie zorgkosten Wmo en Jeugd

1.265 V

1.265 V

1.265 V

1.265 V

Doorontwikkeling en versterking RID

-731 N

-789 N

-837 N

-887 N

Versterken openbaar bibliotheekwerk en borging volwasseneneducatie

-192 N

-192 N

-192 N

-192 N

(V = Voordeel; N = Nadeel)

Toelichting op de mutaties boven de € 100.000 Hieronder vindt u een overzicht van de mutaties met een budgettair effect op de begroting van meer dan € 100.000. Het genoemde bedrag komt overeen met de mutatie in 2025. 1. Autonome ontwikkelingen Bijdrage BVO DRAN en overige kosten doelgroepenvervoer 260.000 V De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. In totaal dalen de kosten hierdoor in alle jaren (van € 281.000 in 2025 tot € 233.000 in 2028). De daling wordt verklaard door de aanbesteding van het Wmo-vervoer, door een daling van het vervoer eind 2023 (vervoer Wmo, dagbesteding en jeugd) en een daling van de NEA-index (index vervoerskosten).

7

Bijdrage BVO DRAN en overige kosten leerlingenvervoer 36.000 N De bijdrage aan de BVO DRAN wordt aangepast aan de meerjarenbegroting 2025-2028 van de BVO DRAN. De bijdrage daalt door een daling van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN en een daling van de NEA-index (index vervoerskosten). Daarnaast verwachten wij dat de stijging van het vervoer in natura uit de 2e VGR 2023 structureel is. Hierdoor stijgen deze kosten met € 60.000. Deze stijging komt door ‘verplaatsing’ van het leerlingenvervoer via de BVO DRAN naar bekostiging van het leerlingenvervoer via openbaar vervoer en door de aanhoudende stijging van het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer. Bijdrage GR Samenwerking de Liemers SDL - RSD 347.000 N De bijdrage is bijgesteld waarbij rekening is gehouden met de gewijzigde begroting 2024. Hierin zijn de aanpassingen verwerkt van de reële stijging van de personeelskosten en overige kosten die hoger zijn uitgevallen t.o.v. de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027 van de GR (nadeel € 140.000). Voor de prijsstijgingen (indexeringen) voor het jaar 2025 is de bijstelling gebaseerd op de septembercirculaire 2023 (nadeel € 193.000). De overige kostenstijging is veroorzaakt door de gewijzigde kostenverdeling, waardoor het aandeel van Zevenaar is gestegen van 52,01% naar 52,17% en mutaties in de dienstverleningsovereenkomst (nadeel € 14.000). Totaal nadeel € 347.000.

Bijdrage GR VGGM Volksgezondheid en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 125.000 N De bijdragen is aangepast conform de geactualiseerde (concept) begroting 2025 van de GR. Daarbij is rekening gehouden met de verwachte loon- en prijsontwikkelingen, (jeugd)inwoneraantallen, de voorstellen voor versterking van de GGD taken en de organisatieversterking om de GGD meer toekomstbestendig te maken. Hierdoor stijgt de bijdrage voor 2025 in totaal met € 125.000. Bijdrage MGR sociaal domein Centraal Gelderland/modules WSP, WgSW en Inburgering 200.000 N De bijdragen voor de modules WSP, WgSW, Contractmanagement Inburgeringstrajecten, inkoop en beheer zijn geïndexeerd op basis van de septembercirculaire 2023. Bij de module WgSW is rekening gehouden met de herverdeling op basis van het aantal arbeidsjaren per oktober 2023 en in de module WSP is rekening gehouden met aangepaste dienstverleningsovereenkomst a.g.v. de toevoeging van de submodule SROI (Social Return on Investment). Bij de module inkoop is naast de indexering ook de stijging in verband met de versterking van de operationele aansturing en strategische positie voor verbetering van het inkoopbeleid begrepen (€ 26.600). De totale kostenstijging voor de modules bedraagt afgerond € 200.000.