45. RIB 2021-001 Mantelzorgondersteuning 2021

Inwoners van Zevenaar, specifiek mantelzorgers, kunnen binnenlopen op de bestaande locaties voor advies, lotgenotencontact of ter ontspanning. 5. Mantelzorgers kunnen voor advies aansluiten bij de Mantelzorg-cafés en het NAH-café of een training volgen van GGNet Preventie. 6. Mantelzorgers kunnen hun partner met dementie of NAH laten aansluiten bij de inloop of de huiskamer met professionele begeleiding. Caleidoz organiseert de huiskamer op De Maatjes, de trefpunten in de kleine kernen en de huiskamer Selamat Datang op de Hooge Bongert. De deelnemers betalen voor vervoer en lunch een eigen bijdrage. Er is behoefte aan laagdrempelige tijdelijke respijtzorg. Mantelzorg NL, Vilans en Movisie noemen dit in de actuele factsheet respijtzorg: respijtzorg light en dagopvang. Door deze vormen van respijtzorg kunnen mantelzorgers hun eigen leven beter in balans houden. Door respijtzorg light en dagopvang kan de mantelzorger zijn of haar eigen hobby, werk of andere taken blijven doen. De focusgroepen, de Participatie Raad Zevenaar en de partners in Keten Dementie De Liemers bevestigen deze aanbeveling. Hiervoor is het van belang formele en informele vormen van ontmoeting en dagopvang in beeld te hebben.

Gemeente Zevenaar en Caleidoz zijn in gesprek over de voorliggende voorzieningen, zoals huiskamers, trefpunten (dagbesteding zonder indicatie), en groepsbegeleiding met indicatie stabiel (voorheen: categorie lichte dagbesteding) en indicatie ontwikkeling (voorheen: categorie middelzware dagbesteding).

Aanbeveling 2: Voldoende informatie Geef voldoende informatie aan mantelzorgers. Regel dit centraal en zorg voor de juiste verwijzing. Wij stellen voor om de informatievoorziening en eerste ondersteuning en advisering, gezien de huidige positie en ervaring, bij Caleidoz te blijven beleggen. Goede en laagdrempelige telefonisch toegang De algemene bereikbaarheid wordt door Caleidoz opgenomen binnen de algemene prestaties. Wij staan alle inwoners van Zevenaar, inclusief mantelzorgers, te woord om hen aandacht te geven, te adviseren en door te verwijzen. Telefonisch kan dit door middel van het algemene nummer van Caleidoz. De (al bestaande) servicedesk kan een luisterend oor bieden, doorvragen, helpen bij het inschrijven voor cursussen/activiteiten en doorverwijzen naar bijvoorbeeld het expertteam. Bij algemene vragen kan ook naar dit nummer worden 20

verwezen door de gemeente via het KCC Zorg of door de expertteams sociaal domein. Onze aanbeveling is om voor algemene informatie naar de landelijke website www.mantelzorg.nl en de mantelzorglijn te verwijzen. Dit zijn beschikbare professionele kanalen. Goede en laagdrempelige digitale toegang Uit de doelgroep analyse en de analyse van Mantelzorg Zevenaar blijkt het steeds weer: communicatie vraagt om doorlopende aandacht. Mantelzorg lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Vaak zijn er vragen en is er behoefte aan informatie; zeker in deze tijden met wisselende corona-maatregelen en minder reguliere thuiszorg en dagbesteding. Het is van belang dat er een website is waar deze informatie is verzameld. Over de activiteiten voor mantelzorgers (zoals respijtzorg, de Dag van de Mantelzorger of een NAH-café) kan dan actief gecommuniceerd worden. Zowel MEE Oost, Caleidoz, GGNet als de Gemeente Zevenaar kunnen hier voldoende aandacht aan geven via hun eigen website en publicatie uitingen. Op de website moet actuele informatie te vinden zijn over respijtzorg, het zorgaanbod en over activiteiten voor mantelzorgers. Ook werkgevers en netwerkpartners moeten informatie kunnen vinden en advies kunnen inwinnen. Geadviseerd wordt om voorlichting te geven over de vormen van respijtzorg en toe te lichten hoe respijtzorg gefinancierd kan worden via bijvoorbeeld Wmo en de Wlz.

Eind 2020 is deze informatie overzichtelijk op de website van Mantelzorg Zevenaar geplaatst. De aanbeveling is om de toegang voor inwoners samen te voegen of te integreren. Dit sluit aan bij de ambitie van de gemeente om één platform/portaal voor het sociaal domein te maken. In deze overgangsperiode is het verstandig om www.mantelzorgzevenaar.nl als ingang te behouden. De webpagina www.zevenaar.nl/mantelzorg blijft dan ook vooralsnog voor toeleiding naar deze website zorgen. De redenen hiervoor zijn in deze rapportage aan de orde gekomen. Het is een onafhankelijke website; niet gelinkt aan 1 aanbieder. Het is een algemene gemakkelijke naam voor een website. Deze kan ook makkelijk gevonden worden. 2. De huidige bezoekersaantallen stijgen snel; de ingang wordt gevonden. Er is afgelopen jaren al geïnvesteerd in een vernieuwde website; dit werpt zijn vruchten af. Tot slot: er is een directe koppeling met MantelzorgNL; hierdoor is er een directe koppeling naar de belangrijkste informatie. Dat voorkomt dubbel werk. Het advies is om (in een overgangsperiode van een half jaar) het beheer van deze website te beleggen bij de servicedesk van Caleidoz, zodat de informatie actueel is en aansluit bij het aanbod.

Caleidoz doet, separaat van de reguliere prestatieafspraken, een subsidieaanvraag voor het behoud van de gerichte en laagdrempelige communicatie en het beheer van de onlinekanalen, zoals websites en links met andere organisaties. Gebruik van ondersteunende apps Aanvullend aan effectieve en laagdrempelige communicatie is het gebruik van ondersteunende middelen, zoals apps. Informeer mantelzorgers hierover. Er zijn apps die mantelzorgers op verschillende manieren ontlasten, maar hoe weet je welke apps je verder helpen? Welke apps écht werken en gebruiksvriendelijk zijn, worden nu getest door enkele mantelzorgers. We adviseren gericht over de beschikbare en nieuwe apps. Een gratis app is bijvoorbeeld de familieagenda fello. Voor het gemakkelijk regelen van bezoek of het delen van onderzoekuitslagen eenvoudig inrichten. De mantelzorger helpen we op weg in het gebruik hiervan. Gebruik van de apps is onderdeel van het communicatiebeleid.

21

Aanbeveling 3: Passende individuele ondersteuning Zorg voor mantelzorgondersteuning. Zet de beschikbare onafhankelijke ondersteuning in en behoud de individuele preventieve mantelzorgondersteuning. Onafhankelijke cliëntondersteuning Cliënten en hun mantelzorgers hebben behoefte aan iemand die meedenkt over dat wat bij ze speelt. De verwachting is dat de behoefte aan individuele ondersteuning gelijk blijft aan andere jaren. De ondersteuner kijkt naar de brede behoefte van de cliënt en ondersteunt bij gesprekken met zorgaanbieders. Bij de onafhankelijke cliëntondersteuning (uitgevoerd door MEE Oost) kunnen ook mantelzorgers terecht met alle vragen in hun zoektocht naar passende zorg. Het benodigde budget is onderdeel van de (lopende) afspraken over Wmo-dienstverlening door MEE Oost in Zevenaar in 2021. Individuele preventieve mantelzorgondersteuning Er zijn mantelzorgers die overbelasting ervaren of dreigen overbelast te raken. Dit is 17% van de mantelzorgers. Zo’n 9% van de mantelzorgers voelt zich op dit moment al overbelast. Van de 140 directe contacten in 2019 voelen ongeveer 23 mantelzorgers zich zwaar tot te zwaar belast. Daarvan voelen zich ongeveer 13 mantelzorgers te zeer belast. Binnen Mantelzorg Zevenaar worden deze mantelzorgers actief gevolgd en benaderd. Zij kunnen vaker terugbellen en er is direct contact met een sociaal werker/mantelzorgcoach.

Hiervoor is geen beschikking nodig. Het een laagdrempelige en toegankelijke manier van hulp en ondersteuning. Ons advies is om voor een groep van 15-20 mantelzorgers deze vorm van preventieve individuele mantelzorgondersteuning te organiseren. Dit is een dienst binnen Mantelzorg Zevenaar die heel belangrijk is om overbelasting en een burn-out te voorkomen. Met het voorkomen van overbelasting, wordt vaak een beroep op de zwaardere Wmo-zorg of dienstverlening uitgesteld of voorkomen. Wij zien op dit moment dat er door de coronasituatie meer aanvragen zijn van mantelzorgers voor bezoek en opvang aan huis (Bezoek en Opvang Service, BOS-project). Caleidoz kan deze individuele preventieve mantelzorgondersteuning vormgeven. De servicedesk van Caleidoz is de eerste toegang. Als het nodig is gaat een sociaal werker individueel aan de slag om voor een mantelzorger en zijn of haar partner/familielid andere ondersteuning of een maatje te regelen.

Aanbeveling 4: Behoud van collectieve activiteiten Behoud de bestaande collectieve activiteiten. Organiseer ook een algemeen Mantelzorg-café. Pas deze activiteiten aan rondom de coronamaatregelen. Belang van een specifiek en flexibel aanbod. Geadviseerd wordt door te gaan met het organiseren van collectieve activiteiten voor de doelgroepen en hun mantelzorgers. Het biedt ruimte om ‘lotgenoten’ te ontmoeten. Ook wordt er tijdens deze activiteiten informatie en advies gedeeld. Voorbeelden hiervan zijn de cursussen voor vrijwilligers, NAH-cafés en Mantelzorg-cafés. MEE Oost en Caleidoz voeren dit samen uit op basis van de vraag en met inzet van ervaringsdeskundigen; dit binnen gemaakte prestatieafspraken. Ook jonge mantelzorgers worden collectief ondersteund net als mantelzorgers van mensen met NAH. De individuele ondersteuning wordt voortgezet op een kosten efficiënte wijze door opgeleide, vrijwillige mantelzorgervaringsdeskundigen die vanuit hun achtergrond als mantelzorger andere mantelzorgers kunnen begrijpen en ondersteunen. Voor jeugd is de aanbeveling om de Brussengroepen en JMZ-GO voor jonge mantelzorgers voor te zetten. Deze worden nu georganiseerd en inhoudelijk ingevuld door MEE Oost uit de reguliere jaarlijkse toegekende middelen.

Wellicht zijn de eerdergenoemde apps ook goed te gebruiken en kunnen apps op een andere manier het collectief, en daarbinnen specifieke doelgroepen, helpen.

22

Aanbeveling 5: Training en inzet mantelzorgervaringsdeskundige Mantelzorgers helpen Mantelzorgers. Train mantelzorgers tot ervaringsdeskundigen. Mantelzorgervaringsdeskundigen gebruiken dat wat zij leerden als mantelzorger om andere mantelzorgers te ondersteunen. Deze mantelzorgers begrijpen, (h)erkennen, bieden tips vanuit hun eigen ervaring of verwijzen door. Mantelzorgervaringsdeskundigen zijn van grote waarde. Met het opleiden en inzetten van deze groep deskundigen wordt de doelgroep in meerdere ondersteuningsvragen tegemoetgekomen. De eerste training is gestart in 2020 uit bestaand budget. Ook in 2021 is hier budget voor nodig. Dit is onderdeel van het gesprek over Wmo-dienstverlening door MEE Oost in Zevenaar in 2021.

Aanbeveling 6: Aandacht op de Dag van de Mantelzorger Besteed aandacht aan (de Dag van) de Mantelzorger; benut met alle partners samen het moment. Mantelzorg is niet vanzelfsprekend. Op de Dag van de Mantelzorger hebben we aandacht voor mensen die zorgen voor een ander en vragen we aandacht voor deze groep om daarmee mantelzorg meer zichtbaar te maken. De vorm waarin dit gebeurt, ligt niet vast. Een brede vorm van publiciteit is hierbij van groot belang. Er zijn talloze manieren om informatie te delen en ook aan te sluiten bij landelijke initiatieven. Dit initiatief kan belegd worden bij de afdeling communicatie van de gemeente of bij een ketenpartner. Hierbij kunnen de PRZ, de klankbordgroep Mantelzorg Zevenaar en actieve vrijwilligers betrokken worden. In de reguliere prestatieafspraken van Caleidoz is het organiseren van een attentie voor mantelzorgers opgenomen. Deze wordt gedaan uit naam van Caleidoz en de Gemeente Zevenaar. Vrijwilligers en betrokken inwoners reiken de attentie uit. Deze attentie kan in 2021 op de Dag van de Mantelzorger worden uitgereikt. Nu gebeurt dat later, in december. De attentie kan bovendien gekoppeld worden aan een inspirerende dag met activiteiten, informatie en advies voor mantelzorgers. Dit is (kosten)effectief door aan te sluiten bij landelijke programma’s en deze lokaal beschikbaar en op maat te maken.

Aanbeveling 7: Behoud van een goed netwerk Organiseer ieder kwartaal een netwerkoverleg. Deel de benodigde informatie en versterk het netwerk voor mantelzorgondersteuning Relatie en samenwerking blijft speerpunt Ketenpartners (Expertteams van de gemeente Zevenaar, Caleidoz, MEE Oost, GGNet/GGNet Preventie, Keten Dementie De Liemers, etc.) informeren elkaar over hun aanbod en werkwijze. Iedere organisatie benoemt een contactpersoon Mantelzorg. Als duidelijk is welke functionaris het aandachtsgebied mantelzorg heeft, dan is de samenwerking geborgd. Deze contactpersonen zijn voor collega’s de eerste vraagbaak als het gaat om mantelzorg en verwijzen zo nodig door. Doel is dat er expertise is bij de partners en dat deze experts concreet afstemmen over activiteiten (geen stuurgroep, maar uitvoerend). Diegene, verantwoordelijk voor communicatie, sluit aan en zorgt ervoor dat de activiteiten bekend gemaakt worden. Beleg het penvoerder schap van dit ketenoverleg bij een ketenpartner. De penvoerder zorgt voor coördinatie en verslaglegging. De penvoerder is voor de gemeente het aanspreekpunt voor de samenwerking tussen partners. Caleidoz doet, separaat van de reguliere prestatieafspraken, een (beperkte) aanvullende subsidieaanvraag voor deze werkzaamheden. Vanuit dit penvoerder schap zouden ook aanvullende andere subsidies (bij regionale of landelijke fondsen) kunnen worden aangevraagd.

23

4.3. Overzicht van activiteiten voor mantelzorgers Hieronder in de tabel leest u een overzicht van de huidige en toekomstige groepsactiviteiten. Activiteit

Situatie in 2020 4 x per jaar (Team Mantelzorg Zevenaar)

Aantal deelnemers 2 groepen van 4 deelnemers (juni 2020); 1 groep van 3 deelnemers (december 2021)

Voorstel voor 2021 (online) focusgroep wordt 2 keer per jaar georganiseerd.

Bijzonderheden

Huiskamer (2 x p.w. op De Maatjes en Hooge Bongert) en Trefpunten in de kleine kernen in Zevenaar Zuid.

Zeer divers. Sluiting in 1e lockdown. Nu zoveel als mogelijk open.

Uitbreiding van het aantal huiskamers en trefpunten. De Maatjes per november met 1 dag uitgebreid.

Voor uitbreiding is overleg gestart met partners om samen te werken. (Welcomhuis, Keten Dementie De Liemers, buurt/wijkcentra, (sport) Verenigingen). Doorontwikkeling i.s.m. gemeente.

Mantelzorg Café Nieuwe activiteit

Nieuw in december 2020.

N.v.t.

6 x per jaar (Caleidoz)

Laagdrempelige activiteit voor onderling contact en een directe link met de mantelzorgcoach van Caleidoz.

NAH Café Handhaven van bestaande activiteit

6 x per jaar (MEE/Caleidoz)

Nog invullen

6 x per jaar (MEE/Caleidoz)

Inhoudelijke training door een professional. Gericht op kennisoverdracht.

NAH Brein Café Handhaven van bestaande activiteit

Normaal iedere maand, door Corona andere vorm

30 vaste bezoekers

Handhaven van bestaande activiteit: 12 x per jaar.

In Corona tijd telefonisch contact. Vrijwilligers doen zelf belrondjes. I.s.m. Braamhuis ook Huiskamergesprekken (4-6 pers.) in 2021.

Brussengroep Handhaven van bestaande activiteit

8 tot 10 x per jaar (MEE/Caleidoz)

Nog invullen

8 tot 10 x per jaar (MEE/Caleidoz)

Er is ook verbinding met cursus en trainingsaanbod van GGNet. www.ggnet.nl/cursussen

Trainingen en Cursussen Nieuw invulling op basis van behoeften

Cursus NAH, 7 bijeenkomsten

12 dln.

Nog bepalen

Onderzoek de behoefte i.s.m. NAH Breincafé

Vrijwilligers Training MHFA (Eerste Hulp bij psychische aandoeningen)

5 groepen, 4 dagdelen (Lobith, Hooge Bongert, Volksuniversiteit, online, najaar 2020) (Caleidoz & Twomorrow)

25 dln. En 18 inschrijvingen voor (online) trainingen in november 2020.

Nog geen nieuwe activiteiten gepland.

Onderzoek de behoefte aan training van vrijwilligers voor omgaan met GGZ-problematiek. Activiteit stopt. Mogelijk nieuwe fondsen aanvragen.

Focusgroep Handhaven van bestaande activiteit

Huiskamers en Trefpunten van Caleidoz Bestaande activiteit, in ontwikkeling.

Activiteit, loopt door in 2021.

Focusgroep bestaat uit mantelzorgers. Aanvullend aan landelijk onderzoek en aan breed Caleidoz onderzoek onder alle inwoners/mantelzorgers en vrijwilligers.

Voor mantelzorgers zijn er cursussen van GGNet. www.ggnet.nl/cursussen

24

Autisme Café en/of Training (Sociale Vaardigheden

--

--

Nieuw, voor Jonge mantelzorgers

Start met organisatie van een gerichte klankbordgroep en bespreek daar de behoeften. Ervaring bij de dag van de jonge mantelzorger in 2019 leert dat met jonge mantelzorgers vraag en aanbod heel precies moeten aansluiten. Zij zijn niet geneigd uit eigen initiatief naar een groepsbijeenkomst te komen. School en jongerenwerk hebben hier een belangrijke rol.

1 trainingsgroep SIZ Twente

Start nog

Training door laten lopen.

De ervaringsdeskundige mantelzorger kan na training lichte mantelzorgondersteuning bieden i.o.m. servicedesk of sociaal werker van Caleidoz

Nieuwe activiteit

Training Mantelzorg ervaringsdeskundigen Nieuwe activiteit, die doorloopt in 2021.

25

Bronvermelding Openbare bronnen: websites en publicaties

-

https://www.hersenz.nl/hersenletsel/feiten-cijfers-niet-aangeboren-hersenletsel

-

https://mantelzorgelijk.nl/95-procent-van-de-nah-mantelzorgers-is-overbelast/

-

https://www.zorgvoorbeter.nl/dementie/mantelzorg

-

https://jongemantelzorg.nl/jmz-in-de-zorg/

-

https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2020/02/12/bezorgd-naar-school

-

https://www.zorgvoorbeter.nl/nieuws/respijtzorg-mantelzorg-goede-voorbeelden

-

https://www.werkenmantelzorg.nl/over-werk-mantelzorg/wat-is-mantelzorg/

-

www.verminderbeperking.nl

-

www.mantelzorg.nl; download Factsheet Respijtzorg, MantelzorgNL, Movisie en Vilans.

Sociaal Cultureel Planbureau, Bezorgd naar school, februari 2020. Spectrum Elan, Respijtzorg in Krimpregio’s De Achterhoek en Liemers, november 2019. (www.programmalangerthuis.nl)

Interne bronnen: documenten en gesprekken

-

Business case Mantelzorg Zevenaar, Spectrum Elan, april 2018.

-

Evaluatie Mantelzorg Zevenaar, Spectrum Elan, mei 2019.

-

Gesprek over doelgroepen analyse, Participatie Raad Zevenaar, 5 september 2020.

26