241002 Bijlage 3 RIB 2024-434 Rapport strategiebepaling gezonde toekomst_Geanonimiseerd

Taakveld 5.7 Toerisme en recreatie Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

Uitvoering Beleidskader Vrijetijdseconomie Zevenaar 2030

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Majeure ontwikkelingen

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Structurele uitgaven 2024: € 169.461, begroting voor 2025-2027: € 183.394 (waarvan een aantal jaarlijks worden verlengd) + 4 pm-posten, die tezamen goed zijn voor ca. € 40k tot € 150k, en 3 ‘incidentele’ pm-posten, waar nog (met derden en meerdere partijen) meerjarige afspraken voor in de maak zijn. De hoogte daarvan is nog onduidelijk, maar zal jaarlijks tussen de ca. € 50k en € 100k kunnen zijn. In de begroting 2023-2026 heeft de raad ingestemd om het totale bedrag dat wordt ontvangen voor toeristenbelasting in te zetten voor het uitvoeren van het beleidskader vrijetijdseconomie. Dit is inmiddels ook (met de sector) gedeeld. Ook in dat licht zijn wij aan het onderzoeken of en hoe we samen met de sector kunnen beslissen waaraan die inkomsten worden uitgegeven. In de nieuwe Liemerse Economische Visie (uitvoering door Liemerse Ambassade) is Vrijetijdseconomie een van de onderdelen. m.n. Waterverhaal (al dan niet met Rijnobservatorium) en Romeins verleden (zie ook hieronder) In regionaal verband werken wij aan een belevingsconcept om het derde waterverhaal ‘De Rivier, je kan er niet omheen’ te ontwikkelen. Afhankelijk van het uitvoeringsprogramma, dat in de loop van 2024 in dat kader wordt ontwikkeld, en de ambitie van Zevenaar zullen middelen nodig zijn om het waterverhaal ‘aan de man te brengen’.

Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen. Wij gaan het Romeins verleden in Zevenaar/Liemers nog beter zichtbaar en beleefbaar maken. In de loop van 2024 (met uitloop naar 2025) zal duidelijk worden welke financiële consequenties daaraan vasthangen. Wij komen bij de raad als er voor de begroting van 2026 meer financiële middelen nodig zijn dan dat we uit de inkomsten uit toeristenbelasting kunnen halen.

| 74 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Programma Sociaal Domein - Basisvoorzieningen Financiën Basisvoorzieningen

Relevante wetgeving ● Wet Maatschappelijke ondersteuning ● Wet Kinderopvang ● Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Beleidsvrijheid ● Verplichte taak/beperkte beleidsvrijheid ● Enige mate van vrijheid ten aanzien van intensiteit Taakveld 6.1 Samenkracht en Burgerparticipatie Onderdeel Eigen beleidsnormen

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan? Majeure ontwikkelingen

Toelichting Visie Sociaal Domein; subsidieprogramma welzijn en sport; Programma Zevenaar Verbindt; subsidieregeling Burgerinitiatieven en vrijwilligerswerk Er is veelal sprake van langlopende subsidierelaties en contracten, zowel met (grote) organisaties, als inzake bewonerinitiatieven, die weliswaar per jaar worden aangegaan, maar waarbij de afbouwtermijnen van de Awb gelding hebben. Daarnaast zijn er de vrijwilligersverzekeringen en verzekeringen ten behoeve van materieel. De sociale basis en voorliggende voorzieningen zijn van cruciaal belang om de beweging op gang te brengen en in gang te houden om inwoners

| 75 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Toelichting sterker en meer zelf- en samenredzaam te maken. In de (nieuwe) Visie Sociaal Domein staat deze beweging beschreven en is de ambitie vertaald naar normaliseren, meer preventie en gerichter en meer decentraal werken. Naast dat dit een beweging is die in heel Nederland actueel is, is dit voor Zevenaar extra van belang, omdat er enerzijds een groot vrijwilligersleven is, anderzijds veel kwetsbaarheden bestaan (o.a. individualisering, lage SES, herindeling) en de bezuinigingsoperatie van enkele jaren geleden diepe sporen in het voorliggende veld heeft achtergelaten. We zetten in op ‘it takes a village to raise a child (and grown-ups)’. Burgerparticipatie is een veelvoorkomend thema in het huidige collegeprogramma 2022-2026. Op het onderdeel 0.2.1 wordt het komende jaar een vertaling gemaakt hoe participatie binnen de gemeente Zevenaar vorm gegeven dient te worden. Het zit verweven in meerdere domeinen binnen de organisatie. Zo zijn er duidelijke raakvlakken met onder andere de dienstverleningsvisie en woonzorgvisie. De afgelopen jaren is door middel van opbouwwerk een stevig fundament gelegd voor burgerparticipatie. Dit behoeft aandacht, zichtbaarheid en vertrouwen. Landelijk is sprake van een nieuw wetsvoorstel: Versterking participatie op decentraal niveau.

In 2023 is de beweging in gang gezet om burgerinitiatieven op een andere wijze te ondersteunen, middels het platform zevenaardoet.nl In opdracht van het college van B en W zijn onze kernen (vrijblijvend) aan de slag met het ontwikkelen van dorpenvisies die ondersteunend zijn aan de gemeentelijke visies. Vanuit Fysiek domein is het initiatief gestart om te werken met Wijkplannen. De gehele beweging zoals die is beschreven in de Visie Sociaal Domein is nog niet budgettair vertaald. Sterker: voor 2024 is in het voorliggende veld nog een (laatste) bezuiniging doorgevoerd van de eerdere grote bezuinigingsopgave (2018). Hiermee zitten we onder het niveau van wat regulier wenselijk is – check de benchmark vergelijkbare gemeenten. Laat staan dat er geïnvesteerd kan worden om de noodzakelijk geachte beweging met kracht in gang te zetten. Opgaves zitten hem vanuit de gemeente vooral in het versterken van de voorliggende voorzieningen. Zowel de capaciteit als de samenwerking moeten worden versterkt. Wat betreft maatschappelijke dienstverlening zitten we na de bezuiniging van 2024 –beargumenteerd- onder het vereiste niveau. Wat betreft Burgerparticipatie zit de opgave vooral in het betrekken, verbreden en versterken van (burger)participatie. Veel dorpenvisies zijn nog in ontwikkeling en daarom nog niet budgettair vertaald.

Inzet op preventie met behulp van Buurtbemiddeling is na 2025 nog niet budgettair vertaald en vraagt bestuurlijke afstemming met Duiven en

| 76 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting Westervoort. De basis op orde vergt minimaal 1 fte maatschappelijk werk (incl. sociaal raadslieden werk). Willen we de geschetste beweging maken en daarmee o.a. kosten Wmo-begeleiding besparen, dan zou daar minimaal nog 2 fte aan moeten worden toegevoegd. 1 fte maatschappelijk werk staat gelijk aan 100 – 120 trajecten, waarvan 10 tot 15% direct wordt voorkomen om richting Wmo-begeleiding door te vloeien (1 traject Wmo-begeleiding, van drie uur per week, kost zo’n € 10.000 per jaar). In indirecte zin is dat nog vele malen hoger, doordat mensen zelf- en samenredzamer worden en eerst later (of in het geheel niet) een zorgvraag ontwikkelen. Daarnaast vergt de basis op orde inzet van Opbouwwerk dat momenteel niet in Zevenaar is, om de leefbaarheid en sociale samenhang in een wijk, dorp of buurt te versterken, minimaal 1, beter 2 fte (1 voor de kern Zevenaar en 1 voor de overige kernen). Om de beweging van zorg naar (collectief) welzijn door te zetten is het van belang daar juist te investeren. Diverse onderzoeken tonen aan dat elke geïnvesteerde euro als opbrengst een factor 1,6 heeft. Tevens vraagt het stimuleren van ontmoeting en daarmee het bouwen aan sociale netwerken een investering in buurt- en dorpshuizen en –initiatieven. Kritisch kan worden gekeken naar het subsidieprogramma Welzijn en Sport, waarbij meer focus op maatschappelijke doelen kan worden aangelegd.

Op korte termijn zou het een invulling van de bezuinigingsopgave kunnen betekenen, maar dat vertaalt zich vervolgens in heel veel meerkosten van zwaardere zorg en ondersteuning, evenals in een verlies van levenskwaliteit en veerkracht van inwoners, buurten, wijken en dorpen, met alle gevolgen en maatschappelijk kosten van dien. Stopzetten van het programma Zevenaar Verbindt betekent een groot risico op het verliezen van de verbinding met inwoners, raden en (vrijwilligers)organisaties, met gevolgen voor de veerkracht van dien. Het broze vertrouwen tussen overheid en samenleving komt verder onder druk, wat preventie en de uitvoering van wettelijke taken kan bemoeilijken.

Taakveld 6.2 Wijkteams Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

Visie Sociaal Domein; Hervormingsagenda Jeugd

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan? Majeure ontwikkelingen

Er is hier met name sprake van personeelsverplichtingen en subsidierelaties. Dat betreft dienstverbanden die langjarige verplichtingen met zich meebrengen en Awb-termijnen in geval van subsidies. Zevenaar werkt toe naar een systeem van sterke lokale teams van 0 – 100 die niet alleen beschikkingen afgeven, maar ook zelfstandig lichte

| 77 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting vormen van ondersteuning gaan oppakken. Daarmee wordt de beweging in gang gezet waarbij minder beschikkingen voor Jeugdhulp en Wmo worden afgegeven en inwoners langer zelf- en samenredzaam kunnen zijn. Er is nog geen financiële vertaling van deze ontwikkeling gemaakt. Planning is dat de komende jaren wordt toegewerkt naar deze nieuwe vorm. Deze beweging vraagt een versterking van lokale teams in de vorm van capaciteit en kwaliteit. Afhankelijk van de vorm die uiteindelijk wordt gekozen, komen mensen in dienst van de gemeente, of vanuit een subsidie- en samenwerkingsrelatie. Hoe hoog de benodigde investering is, wordt nog bepaald. Investeren in deze voorliggende vorm betekent ‘verdienen’ aan de duurdere achterkant van zorg en ondersteuning en tevens een kwaliteitsverhoging van de levens van inwoners. Wanneer deze beweging niet wordt gemaakt, zal het aantal af te geven beschikkingen Jeugdhulp en Wmo conform trend sterk oplopen. Dat zijn langjarige verplichtingen van hulp en ondersteuning die aanzienlijk duurder is dan de beoogde lichte en kortdurende ondersteuning. Bovendien betekent het dat inwoners een grotere mate van afhankelijkheid hebben en minder kwaliteit van leven.

| 78 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Programma Sociaal Domein - Participatie Financiën Participatie

Beleidsvrijheid ● Doelvoorschriften, normen zijn in wetgeving vastgelegd ● Uitvoering wettelijke taken ● Enige beleidsvrijheid ten aanzien van vorm en intensiteit ● Armoedebeleid, kwijtschelding, schuldhulpverlening Relevante wetgeving ● Participatiewet ● WSW ● Wet inburgering Taakveld 6.3 Inkomensregelingen Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

- Participatiewet - Schuldhulpverlening - Minimabeleid

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

- Meerjarenbegroting SDL/RSD

Majeure ontwikkelingen

- Vroegsignalering Schuldhulpverlening - Participatiewet in Balans

| 79 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald? Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting Niet van toepassing Nog niet bekend, wordt beoordeeld bij de uitvoeringsplannen, onderdeel bestaanszekerheid Participatiewet en Schuldhulpverlening: Geven geen invulling aan de wettelijke taak in kader van medebewind en doen daarmee de inwoners tekort. Minimabeleid: Het bezuinigen op deze taak, veroorzaakt problemen voor inwoners op andere levensgebieden. Mensen raken in achterstandssituaties, verslechtering van de inkomenspositie, armoede, waaruit op andere terreinen verhoging van problematiek kan ontstaan (meer beslag op zorgkosten)

Taakveld 6.4 Begeleide participatie Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

- Formeel en materieel werkgeverschap SW via MGR-sdcg - Participatiewet - WSW (oud)

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

- Meerjarenbegroting MGR-sdcg (onderdeel WGSW) - Regeling uitvoering WSW 2023-2025

Majeure ontwikkelingen

- Toekomstvisie sociaal ontwikkelbedrijf

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald? Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Niet van toepassing Mogelijk in de toekomst, op dit moment nog niet bekend Wettelijke opdracht in kader van medebewind

Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie Onderdeel Eigen beleidsnormen In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan? Majeure ontwikkelingen Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Toelichting Participatiewet Re-integratieverordening Bestuurlijke opdracht RSD de Liemers Meerjarenbegroting SDL/RSD Meerjarenbegroting MGR-sdcg (onderdeel WSP) Bestuurlijke opdracht RSD de Liemers 2024-2026 - https://findo.nl/content/65---Arbeidsparticipatie - Ambitie, scope en visie arbeidsmarktregio Midden-Gelderland. - Jaarplan arbeidsmarktregio Midden Gelderland - Participatiewet in Balans Niet van toepassing

| 80 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Toelichting

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Niet van toepassing

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Geven geen invulling aan de wettelijke taak in kader van medebewind en doen daarmee de inwoners tekort. Mensen raken in achterstandssituaties, verslechtering van de inkomenspositie, armoede, waaruit op andere terreinen verhoging van problematiek kan ontstaan (meer beslag op zorgkosten)

| 81 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Programma Sociaal Domein - Wmo/Opvangvoorzieningen

Relevante wetgeving ● Wet maatschappelijke ondersteuning Beleidsvrijheid ● Verplichte taak/beperkte beleidsvrijheid ● Enige mate van vrijheid ten aanzien van intensiteit Taakveld 6.6 en 6.71 a t/m c: Maatwerkvoorzieningen en Maatwerkdienstverlening Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015; Visie Sociaal Domein; Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zevenaar; Nadere- en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Zevenaar.

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Voor diverse Wmo-maatwerkvoorzieningen zijn, na aanbestedingen, meerjarige verplichtingen aangegaan en/of worden aangegaan.

Majeure ontwikkelingen

1. In lijn met de Visie Sociaal Domein bewegen we voor de uitvoering van de Wmo meer en meer richting preventie, voorliggende en/of algemene voorzieningen. Deze voorzieningen zijn van cruciaal belang om inwoners sterker en meer zelf- en samenredzaam te maken. Dit ook

| 82 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting gelet op de vergrijzing en een krimpende arbeidsmarkt. Echter, in Zevenaar staan dit soort voorzieningen onder druk, nog in de kinderschoenen of nog op stapel. Investeringen zijn dus juist nog wel hiervoor gevraagd om er zo voor te zorgen dat het stijgende beroep op (de druk op) de duurdere maatwerkvoorzieningen Wmo (het vangnet) vermindert en/of uitgesteld wordt. 2. In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen om te besparen op de kosten voor het doelgroepenvervoer via de BVO DRAN. Daartoe is het verbeterplan doelgroepenvervoer 2024-2025 vastgesteld dat zich o.a. richt op het Wmo-vraagafhankelijk- en -routegebonden vervoer. Door in de praktijk verbeteringen op te pakken is in 2023 al een structurele bezuiniging Wmo-vervoer voor de komende jaren gerealiseerd. 3. Actualisatie Wmo-beleid: verordening en nadere- en beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Zevenaar 2024. Hiermee willen we bereiken om kritisch te zijn aan de poort en alleen maatschappelijke ondersteuning via maatwerk te bieden aan die inwoners die dat nodig hebben. 4. Inkoop Wmo: in 2024 is gestart met de inkoop van trapliften en woningaanpassingen. Ook worden Wmo-hulpmiddelen opnieuw ingekocht. De verwachting is dat we met deze (nieuwe) inkoopronde efficiency slagen in de uitvoering realiseren en ook besparingen op de kosten voor deze maatwerkvoorzieningen Wmo.

De benodigde investeringen in voorliggende en/of algemene voorzieningen zijn nog niet vertaald. Evenmin zijn de te verwachten besparingen door de actualisatie van het Wmo-beleid budgettair vertaald. Op termijn kan het een ingezet worden voor het ander! Investeringsbudgetten voor voorliggende en/of algemene voorzieningen t.b.v. de uitvoering van de Wmo liggen m.n. op de volgende onderdelen: - algemene voorziening sociale basis en ontmoeting (bijv. via Kunst en Cultuur) t.b.v. Wmo-groepsbegeleiding; - versterken maatschappelijke werk t.b.v. Wmo-begeleiding; - scootmobielpool(s) en stallingen t.b.v. lokaal vervoer; - algemene voorliggende vervoersvoorziening t.b.v. lokaal vervoer; - algemene voorziening was- en strijkservice t.b.v. huishoudelijke ondersteuning. Stopzetten van het Wmo-beleid is geen optie, omdat dit een wettelijke taak betreft.

Taakveld 6.71 d: Zorg en Veiligheid Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

- Wet zorg en dwang; wet verplichte geestelijke gezondheidszorg; wet woonoverlast; wet tijdelijk huisverbod; bestuurlijk akkoord nazorg ex-gedetineerden - Notitie opgave en werkwijze Zorg en Veiligheid - Visie Sociaal Domein

In welke mate zijn

Er zijn 2,5 fte aan procesregisseurs binnen de gemeente aangesteld. Een

| 83 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Toelichting

meerjarige verplichtingen aangegaan?

procesregisseur voert procesregie op complexe gezinssituaties en casuïstiek die kan leiden tot crimineel gedrag, overlastgevend gedrag of het verder afglijden van de inwoner. Er is steeds meer complexe problematiek die vraagt om een domeinoverstijgende aanpak vanuit het sociaal domein, wonen en het team openbare orde en veiligheid (OOV). We zetten in op het voorkomen van escalatie in domeinoverstijgende en ernstig complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Hiermee werken we toe naar passende zorg voor onze kwetsbare inwoners. Daarnaast bereiken we onder andere dat de onrust in de openbare ruimte wordt voorkomen of teruggedrongen en het gevoel van veiligheid weer terugkeert. Er is nu nog geen preventie ingericht voor onze kwetsbare inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Hiermee bedoelen we in elk geval een open inloop in de buurt en een herstelacademie. Inwoners met psychische kwetsbaarheid kunnen nu alleen terecht bij de GGZ die een flinke wachtlijst heeft. Door het aanbieden van een open inloop en een herstelacademie zetten we in op (terugval)preventie. Dit met als doel om het vangnet (maatwerkvoorzieningen) te ontzien. Sinds maart 2024 loopt de pilot wijk-GGD vanuit een subsidie van ZonMW. De wijk-GGD gaat op huisbezoek na een melding van verward en/of onbegrepen gedrag en zet vervolgens de meest passende zorg in.

Het snel inzetten van passende zorg voorkomt escalatie van de problematiek. Vanaf maart 2025 moeten de kosten voor de wijk-GGD vanuit eigen middelen worden betaald. Dit komt voor 1 fte neer op zo’n 83.000 euro. Escalatie van complexe problematiek die voortkomt uit psychische kwetsbaarheid en daarbij een verhoging van de (maatschappelijke) kosten en een gevoel van onveiligheid van onze inwoners.

Majeure ontwikkelingen

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Taakveld 6.81: Beschermd Wonen Onderdeel

Eigen beleidsnormen

Toelichting Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zevenaar 2024 verwijst naar beleid Arnhem. Beschermd wonen betreft de verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Arnhem die daarvoor van het Rijk de middelen ontvangt. In het lokale uitvoeringsplan Samen aan Zet gemeente Zevenaar (gereed zomer 2024) worden de acties voorgesteld om de lokale infrastructuur in Zevenaar te versterken t.b.v. de doelgroep. Het lokale uitvoeringsplan wordt tweejaarlijks opgesteld.

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Op regionaal niveau werken we samen in diverse werkgroepen om de transformatie mogelijk te maken.

Majeure ontwikkelingen

Van beschermd wonen naar beschermd thuis betreft een landelijke opgave die regionaal is vertaald naar afspraken op o.a inhoudelijk en

| 84 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting financieel niveau. Het beleid is gericht op de stapsgewijze invoering van beschermd wonen naar beschermd thuis. Een transformatie waarbij BW wordt afgebouwd ten gunste van zelfstandig wonen met ambulante zorg en begeleiding dicht bij huis. Door deze transformatie worden lokale gemeenten verantwoordelijk voor de financiering van de eigen inwoners die in BW (een dure voorziening) instromen. De invoeringsdatum is 1-1-2026. Het lokale plan leidt tot initiatieven op de gebieden wonen, welzijn en zorg en veiligheid. Centrumgemeente Arnhem is verantwoordelijk voor het BW en ontvangt van het Rijk de middelen. Echter, voor de jaren 2022, 2023 en 2024 zijn met Arnhem financiële afspraken gemaakt en ontvangen we middelen om te investeren in de lokale infrastructuur. Het gaat om een bedrag van in totaal € 653.394,- per jaar. Afgesproken is dat deze middelen in de periode 2023 t/m 2027 ingezet kunnen worden. Alle acties in het uitvoeringsplan (Q2 2024) hebben betrekking op bestaand beleid. Echter zij verschillen in de mate van intensivering van preventief beleid Het aanwenden van de gelden van centrumgemeente Arnhem voor andere doeleinden dan afgesproken heeft de volgende risico’s: geen ontwikkeling van preventieve voorliggende voorzieningen t.b.v. een kleine maar wel problematische doelgroep.

De signalen van Wmo-consulenten en regie functionarissen orde en veiligheid over ontbrekend aanbod voor dagbesteding, time-out voorziening zullen blijven Het beroep op bemoeizorg zal onverminderd groot blijven aangezien preventieaanbod ontbreekt. We ondermijnen de samenwerking met centrumgemeente Arnhem en de regiogemeenten. De invoeringsdatum januari 2026 is een streefdatum. Het kan zijn dat die wordt uitgesteld (bijv. omdat de kabinetsformatie nog langer gaat duren). Gemeente Arnhem zal niet genegen zijn om de financiële afspraken te verlengen als blijkt dat we de gelden gebruiken om te bezuinigen. De versterking van de sociale infrastructuur is noodzakelijk om mensen met een psychische kwetsbaarheid (psychisch en/of psychosociale problematiek lvb) te ondersteunen in zelfstandig wonen. Zonder deze versterking wordt instroom in BW niet afgeremd, is uitstroom uit BW niet mogelijk en krijgen lokale gemeenten die niet of onvoldoende investeren in de sociale lokale infrastructuur uiteindelijk een dure rekening te betalen.

| 85 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Taakveld 6.82: Maatschappelijke en vrouwenopvang Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Zevenaar 2024 verwijst naar beleid Arnhem. MO betreft de verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Arnhem. Arnhem ontvangt budget van het Rijk. Echter: alle gemeenten hebben wel de plicht om dak- en thuisloosheid te voorkomen, d.v. preventief beleid en om uitstroom uit de opvang mogelijk te maken (huisvesting, afspraken met woningbouwcorporaties enz).

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Geen (op gebied van sociaal domein)

Majeure ontwikkelingen

geen

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

geen

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

De versterking van de lokale infrastructuur in het uitvoeringsplan Samen aan Zet van Zevenaar (gereed Q2) komt ook ten goede aan de doelgroep die risico loopt om dak- en thuisloos te worden. Als gemeente zijn we verplicht om dak- en thuisloosheid te voorkomen. Investeren in de lokale infrastructuur is dan nodig. We zetten in op beleid in het kader van de groene metropool om huisvesting van bijzondere doelgroepen mogelijk te maken. Zie verder hetgeen is gemeld bij beschermd wonen.

| 86 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Programma Sociaal Domein - Jeugd Financiën Jeugd

Relevante wetgeving ● Jeugdwet ● Uitvoering rechterlijke uitspraken Beleidsvrijheid ● Verplichte taak ● Enige mate van vrijheid ten aanzien van intensiteit

| 87 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Taakvelden 6.72a t/m d: Jeugd zonder verblijf Onderdeel

Toelichting - Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet 2020-2023 (2020) - Beleidsvisie Sociaal Domein 2020-2023 (2020) - Conceptvisie Sociaal Domein 2024-2040 - Verordening jeugdhulp 2023 inclusief beleidsregels en nadere regels

Eigen beleidsnormen

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Majeure ontwikkelingen

Als gemeente hebben we de wettelijke plicht om jeugdzorg aan te bieden. We willen maatwerkcontracten beperken. Verder willen we het voorliggend veld vergroten en werken aan preventie. Normaliseren. Zo thuis mogelijk. Er is een beperkte beleidsvrijheid. Veel keuzes worden in regionaal/landelijk verband gemaakt. Hierdoor is er weinig ruimte voor bezuiniging. Regionaal ingekochte zorg (geïndiceerde zorg) is meerjarig. Lokaal ingekochte zorg (voorliggend veld) zijn kortere contracten (1-2 jaar). De subsidiebedragen hiervoor liggen rond de € 10.000-15.000 jaarlijks. De Hervormingsagenda Jeugd heeft als doel knelpunten in de jeugdhulp structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdhulpstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst. De Hervormingsagenda omvat een groot pakket afspraken om deze doelen te bereiken. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming: een regionale en landelijke afspraak om te komen tot een nieuwe werkwijze voor kind- en gezinsbescherming, waarin gezinsgericht en in samenhang met alle betrokkenen wordt ingezet op eerdere en passende hulp aan alle leden in een gezin.

Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming: de ambitie is om beter met elkaar te gaan samenwerken vanuit één visie, met dezelfde werkwijze en eenduidige formulieren, zodat een gezin kan rekenen op een vast team van contactpersonen: professionals vanuit het lokale team van de gemeente en de veiligheidsorganisaties, die van elkaar weten wat ze doen in het gezin en elkaar daarin aanvullen. De nieuwe Leidraad werken aan Veiligheid geeft gemeenten handvatten voor de hulp, ondersteuning en bescherming aan inwoners die te maken hebben met onveiligheid in afhankelijkheidsrelaties of ontwikkelingsbedreiging van minderjarigen. Verwerving Essentiële Functies: hoogcomplexe zorg. Leidende principes voor alle bovenstaande ontwikkelingen: zorg dicht(er)bij, hulp bieden aan het hele gezinssysteem (0-100), sterke lokale toegang, professionals en het lokale team werken met elkaar samen, normaliseren waar dat kan.

| 88 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting De opgaves uit de Hervormingsagenda en Toekomstscenario zijn nog niet budgettair vertaald, zoals: - Werken naar Stevige Lokale teams waarbij de consulenten niet enkel indiceren maar ook zelf hulp verlenen en regie voeren aan/over het hele gezinssysteem (0-100). - Betere afstemming onderwijs en jeugdzorg. - Het effect van normaliseren. - Het effect van de Afbakening reikwijdte jeugdzorg. - Samenwerking Regionaal Veiligheidsteam met het lokale team. De verwachting van het Rijk is dat als deze onderdelen worden doorgevoerd, dit een besparing op de kosten jeugdzorg oplevert. Algemeen maatschappelijk werk op school als voorliggende voorziening. De hierboven genoemde opgaven zullen investeringen vragen, maar die zijn nu nog niet bekend. We voldoen niet aan onze wettelijke verplichting. Minder werken aan preventie betekent hogere zorgkosten en meer geïndiceerde zorg. Als gemeente Zevenaar niet meegaat in de landelijke en regionale ontwikkelingen dan is er geen regionale samenwerking en is er ook geen samenwerking mogelijk met partners en met aanbieders als GI’s, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming. Dit heeft een negatief effect op de inwoners omdat wij hen niet de zorg, veiligheid en bescherming kunnen bieden die ze nodig hebben.

Taakvelden 6.73: Jeugd met verblijf Onderdeel

Toelichting - Beleidsplan Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet 2020-2023 (2020) - Beleidsvisie Sociaal Domein 2020-2023 (2020) - Conceptvisie Sociaal Domein 2024-2040 - Verordening jeugdhulp 2023 inclusief beleidsregels en nadere regels

Eigen beleidsnormen

Als gemeente hebben we de wettelijke plicht om jeugdzorg aan te bieden. We willen maatwerkcontracten beperken. Verder willen we het voorliggend veld vergroten en werken aan preventie. Normaliseren. Zo thuis mogelijk. Er is een beperkte beleidsvrijheid. Veel keuzes worden in regionaal/landelijk verband gemaakt. Hierdoor is er weinig ruimte voor bezuiniging.

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Regionaal ingekochte zorg (geïndiceerde zorg) is meerjarig.

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

De opgaves uit de Hervormingsagenda en Toekomstscenario zijn nog niet budgettair vertaald, zoals: - Werken naar Stevige Lokale teams waarbij de consulenten niet enkel

| 89 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Investeringsbudgetten Nieuw beleid

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Toelichting indiceren maar ook zelf hulp verlenen en regie voeren aan/over het hele gezinssysteem (0-100). - Betere afstemming onderwijs en jeugdzorg. - Het effect van Normaliseren. - Het effect van de Afbakening reikwijdte jeugdzorg. - Samenwerking Regionaal Veiligheidsteam met het lokale team. - Voorkomen en verkorten residentiële zorg. De verwachting van het Rijk is dat als deze onderdelen worden doorgevoerd, dit een besparing op de kosten van de jeugdzorg oplevert. Algemeen maatschappelijk werk op school als voorliggende voorziening. De hierboven genoemde opgaven zullen investeringen vragen, maar zijn nu nog niet bekend. We voldoen niet aan onze wettelijke verplichting. Minder werken aan preventie betekent hogere zorgkosten en meer geïndiceerde zorg. Als gemeente Zevenaar niet meegaat in deze ontwikkelingen dan is er geen regionale samenwerking en is er ook geen samenwerking mogelijk met partners en met aanbieders als GI’s, Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming. Dit heeft een negatief effect op de inwoners omdat wij hen niet de zorg, veiligheid en bescherming kunnen bieden die ze nodig hebben.

| 90 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Programma Volksgezondheid en Duurzaamheid Financiën Volksgezondheid en Duurzaamheid

Relevante wetgeving ● Wet publieke gezondheid ● Besluit Publieke Gezondheid ● Handreiking Gezondheid en welzijn van kinderen statushouders Beleidsvrijheid ● Verplichte taak/beperkte beleidsvrijheid ● Medebewind ● Enige mate van vrijheid ten aanzien van intensiteit met name bij toezicht en handhaving ● Veel uitvoeringstaken belegd bij de GGD Taakveld 7.1: Volksgezondheid Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen

Wet publieke gezondheid (Wpg); Visie Sociaal Domein; Jeugdwet (JGz preventieve taak)

In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Het gros van de Volksgezondheidstaken vloeien voort uit de Wpg en kennen een borging in de Gemeenschappelijke regeling (GR) omtrent de GGD. Hierbij is sprake van meerjarig beleid, met jaarlijkse begrotingen. Vanwege de wettelijke verplichtingen is afbouwen of zelfs uitstappen niet aan de orde. Speelruimte zit in lokaal maatwerk, wat vanuit Zevenaar al

| 91 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Toelichting zeer gering is.

Majeure ontwikkelingen

Vanuit de eerdere bezuinigingsoperatie (2018) was de GGD kwetsbaar en niet altijd in staat om de wettelijke normen te halen. In 2024 en 2025 wordt toegewerkt naar een reparatie om het basisniveau weer op orde te krijgen zodat in ieder geval de wettelijke taken kunnen worden uitgevoerd en kan worden geïnvesteerd in continuïteit. Dit betreft regionale afspraken binnen de GR. In een coproductie van gemeenten en VGGM/GGD wordt toegewerkt naar een toekomstbestendige GGD voor 2025 e.v. (algemene publieke gezondheid en Jeugdgezondheidszorg). Hervormingsagenda Jeugd, waarin de JGz een nog belangrijkere taak heeft en krijgt in preventie (bijvoorbeeld opvoedingsondersteuning voor ouders van jonge kinderen).

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

De nodige bijstellingen voor 2025 worden verwerkt in de kadernota 2025 e.v.

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Het gaat om het verwerken van achterstanden en stijgende kosten en zorgen dat de basis op orde is met een toekomstbestendige GGD. De Hervormingsagenda Jeugd vraagt om een versterking (en daarmee budget) van de collectieve preventie door de JGz.

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Stopzetten betekent dat de GGD zijn wettelijke taken niet naar behoren kan uitvoeren. Uiteindelijk worden gemeenten er dan mee geconfronteerd dat de gezondheidsachterstanden die zo worden opgebouwd zich vertalen naar meer en duurdere hulp en ondersteuning, los van het kwaliteit-van-leven-verlies van inwoners.

Taakveld 7.4: Milieubeheer - Duurzaamheid Onderdeel

Toelichting

Eigen beleidsnormen Wij stimuleren maatschappelijke discussie, bewustwording en voorlichting over de energietransitie (CP 7.2.1) Voor het stimuleren van de maatschappelijke discussie over de energietransitie is een opdracht gegeven aan derden voor de uitvoering en begeleiden van de ‘dialoog met de samenleving (2024-2025) In welke mate zijn meerjarige verplichtingen aangegaan?

Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed (CP 7.2.2) Eind 2023 is het Klimaatplan ‘op weg naar een klimaatneutrale organisatie’ vastgesteld, een uitwerking van de duurzaamheidsopgave op strategisch niveau. Als vervolg op dit plan is opdracht gegeven aan derden voor het uitwerken van een uitvoeringsprogramma (planvorming 2024). Daarnaast zijn op de korte termijn incidentele middelen beschikbaar gesteld voor bepaalde investeringen. Wij werken in de regio samen aan de Regionale Energie Strategie (CP

| 92 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst

Onderdeel

Toelichting 7.2.3) In het kader van de Regionale energiestrategie (GMR RES) zijn er afspraken gemaakt over de energietransitie (het overschakelen van fossiele energie naar duurzame energie. Deze afspraken zijn vastgelegd in het ‘RES-bod 1.0’ dat bij NP RES (landelijk) is ingediend. Dit bod is vertaald naar de opgave van de individuele gemeenten, dit bod is bestuurlijk vastgesteld door de betreffende raden. Wij zetten in op energiebesparing (CP 7.2.4). Voor het verbreden van ondersteuningsmaatregelen ten aanzien van energiebesparing in de woningvoorraad is opdracht gegeven aan derden (2024-2025-2026) voor het coördineren en begeleiden van de inzet van energiecoaches en het inrichten van fysieke ondersteuningsloketten. Ook is eind 2023 de duurzaamheidscampagne ZeveNaarMorgen {betaald uit uitvoeringskosten klimaatbeleid} gelanceerd waarmee in- en extern wordt ingezet op het toegankelijker en meer benaderbaar maken van de duurzaamheidstransitie, het stimuleren en activeren van collega’s, bedrijven en inwoners om met duurzaamheid aan de slag te gaan.

Majeure ontwikkelingen

Het betaalbaar houden van de energietransitie en er voor zorgen dat iedereen mee kan doen! (bijv. overheidsEsco’s etc.)

Welke opgaves zijn nog niet budgettair vertaald?

Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed (CP 7.2.2) In vervolg op het Klimaatplan is opdracht gegeven aan derden voor het uitwerken van een uitvoeringsprogramma klimaatneutrale organisatie (planvorming 2024). Vooruitlopend op vaststelling van het uitvoeringsprogramma heeft de gemeenteraad reeds budget opgenomen in de meerjarenbegroting 2024-2027. Of dit budget afdoende is, moet blijken uit het op te stellen uitvoeringsprogramma.

Investeringsbudgetten/ Nieuw beleid

Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed (CP 7.2.2) Wanneer aanvullende middelen nodig zijn voor uitvoering van het uitvoeringsprogramma klimaatneutrale organisatie, wordt dit opgevoerd in de kadernota 2026 en verder. Het niet kunnen leveren wat het Rijk van de gemeenten vragen bij de energietransitie. Met allerlei consequenties (niet voldoen aan het klimaatakkoord, niet voldoen aan de internationale afspraken, het bereiken van onomkeerbare situaties etc.)

Wat zijn de risico’s van stopzetten van beleid?

Wij verduurzamen onze eigen organisatie en vastgoed (CP 7.2.2) Gemeente Zevenaar vervult een voorbeeldfunctie voor inwoners en bedrijven. Door stopzetten van beleid ontstaat het risico dat ook zij temporiseren en/of dat wij niet meer serieus worden genomen. Ook zijn er diverse wettelijke verplichtingen in het beleid opgenomen (onder andere de Energiebesparingsplicht en Rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit). Stopzetten van het beleid betekent dat wij niet voldoen aan deze wettelijke taken als ook het behalen van

| 93 | Strategiebepaling voor een gezonde toekomst