231004 Presentatie Klimaatplan informatieve raadsbijeenkomst

Klimaatplan ‘Op weg naar een klimaatneutrale organisatie’ Informatieve raadsbijeenkomst gemeente Zevenaar Dinsdag 4 oktober 2023

Programma Duurzaamheid Afd. Ruimtelijke Ontwikkeling

Eigen organisatie Samenleving

‘Op weg naar een klimaatneutrale organisatie’

Broeikasgasreductie

Energiereductie

Klimaatadaptatie

• • • • • • •

‘Energieneutraal 2050’

Circulariteit

Biodiversiteit

Energietransitie

Warmtetransitie

Aanpak Isolatie Aanpak Energiearmoede Regionale Energiestrategie Hernieuwbare energie Burgerberaad Energieloket en /-coaches Laadinfrastructuur

Op weg naar aardgasvrij

Klimaatadaptatie en biodiversiteit

Klimaatplan Inhoud

Inhoud

1.1 Het Klimaatplan

4.1 Circulariteit

1.2 Wettelijke kaders

4.2 Dashboard DuurzaamGWW

1.3 Klimaatdoelenkaart

4.3 Doelenkaart Circulariteit

2.1 Broeikasgasreductie

5.1 Interne borging opgave

2.2 CO2-voetafdruk

5.2 Beheersingsmaatregelen

2.3 Doelenkaart broeikasgassen 2.4 CO2-neutrale organisatie in 2026 3.1 Energiereductie 3.2 Energieverbruik 3.3 Doelenkaart energiereductie

6.1 Transitiebudget

1.1 Het Klimaatplan • Kader waarbinnen klimaatbeleid en –maatregelen voor de eigen organisatie geformuleerd en geïmplementeerd worden. • Leidraad en strategisch document dat richting geeft aan de inspanningen van de organisatie om verdere verduurzaming te bevorderen en om de inspanningen te coördineren en te sturen. • Geeft invulling aan de ambities en doelstellingen die zijn gesteld in het coalitieakkoord en collegeprogramma 2022-2026: - Een CO2-neutrale organisatie in 2026 - 55% CO2-reductie in 2030 - 50% circulair in 2030

1.2 Wettelijke kaders De Klimaatwet wordt steeds verder ingevuld met aanvullende wet- en regelgeving, kaders en akkoorden. Klimaatplan 2021-2030

Circulaire Economie (2030-2050)

Schoon en Emissieloos Bouwen (2021)

Richtlijn schone voertuigen (2021)

Sett van afspraken die bedrijfsvoering raken: • 32% hernieuwbare energie (RED); • 32,5% energiebesparing (EED) • Hoogwaardig hergebruik van reststromen • Meer biodiversiteit bij beheer van natuur, landschap en openbare ruimte; • Voorbeeldrol overheid: verduurzamen eigen wagenpark en klimaatneutraal en circulair aanbesteden • Minimaal 50% CO2-reductie van zakelijke mobiliteit in 2030; • Verduurzamen bestaande bebouwing

Nederland wil in 2050 een circulaire economie hebben waarin: • Zoveel mogelijk duurzame grondstoffen worden gebruikt • Producten en grondstoffen worden hergebruikt • En nauwelijks afval bestaat In 2030 gebruikt Nederland 50% minder primaire abiotische grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel).

Deze routekaart verbindt de doelstellingen op het gebied van natuur (stikstof), klimaat (CO2) en schone lucht (fijnstof en stikstof) en beschrijft hoe we deze kunnen halen door steeds slimmer en meer schoon en emissieloos bouwmaterieel in te zetten.

Minimaal aantal schone voertuigen in 2025: • Auto’s en bestelbussen: 38,5% schoon (minder dan 50 gram CO2 en 80% van toegestane emissies) • Bussen 45% schoon • Vrachtwagens 10% schoon

Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (2022)

Schone lucht akkoord (2020)

Verantwoordelijkheid voor een duurzame, sociale transitie door middel van inkopen.

Doel: luchtkwaliteit in Nederland permanent verbeteren. Een akkoord tussen Rijk, provincies en een aantal gemeenten. Samen streven deze partijen naar een gezondheidswinst van minimaal 50% in 2030 ten opzichte van 2016.

1.3 Klimaatdoelenkaart Belangrijkste gestelde doelen en het wettelijke kader overzichtelijk geordend.

2024

•

2026

• •

2030

• •

Broeikasgasreductie Jaarlijks rapporteren van de CO2-voetafdruk

•

20% CO2-reductie t.o.v. 2018 100% CO2-neutrale organisatie

•

55% CO2-reductie t.o.v. 2018 100% fossiel brandstof vrij

•

• •

•

Energiereductie EED: doorvoeren energiebesparingen met <5 jaar terugverdientijd 15% energiereductie t.o.v. 2020 100% elektriciteit uit hernieuwbare bronnen Vastgoed eigen organisatie 100% aardgasvrij* 19% energiereductie t.o.v. 2020 100% duurzame energie (waaronder warmte, elektriciteit en brandstoffen)

•

• • • • •

Circulariteit Start met circulair uitvragen bij inkoop- en aanbesteden 35% aandeel secundaire grondstoffen 100% circulair uitvragen bij inkoop en aanbesteden 50% hoogwaardig hergebruik reststromen 50% aandeel secundaire grondstoffen 100% hoogwaardig hergebruik reststromen

* vastgoed eigen organisatie betreft gemeentehuis, Turmac Cultuurfabriek en gemeentewerf

2.1 Broeikasgasreductie 55% CO2-reductie in 2030

CO2

N2O HFKs

SF6

PFKs

CH4

De belangrijkste gassen die zorgen voor de opwarming van de aarde:

Koolstofdioxide (CO2) • Fossiele brandstoffen en verandering van landgebruik Methaan (CH4) • Veeteelt, rijstvelden en afvalstortplaatsen • 1 kilo CH4 heeft zelfde effect als 28 kilo CO2

Lachgas (N2O) • Komt vooral vrij uit grond die bemest is met kunst- of dierlijke mest • 1 kilo N2O heeft zelfde effect als 265 kilo CO2 Fluorgassen • Bekendste zijn HFK’s en PFK’s • Spuitbussen, airco’s, warmtepompen en koelkasten • Fluorgas SF6 (isolatiegas en elektriciteitsnet) veroorzaakt 22.800 zoveel opwarming als CO2. Bron: Milieu Centraal

Inzet op reductie van alle broeikasgassen omgerekend naar CO2equivalenten.

2.2 CO2-voetafdruk (in ton)

2018 (referentiejaar)

2020

2022

Scope 1: Brandstof eigen wagenpark

355*

357

302

Eigen operatie

0

3

3

Ingekocht gas

204*

213

165

559

573

470

191

144

82

191

144

82

Dienstreizen

28

22

20

Woon-werkverkeer

170

44

97

Inkoop grondstoffen

21*

16

26

Totaal scope 1 Scope 2: Ingekochte elektriciteit Totaal scope 2 Scope 3-up:

Inkoop goederen

48

12

30

Inkoop diensten

367*

389

405

Afval operatie

11.753

11.186

11.051

Aanbestede werken

10.000

12.064

10.041

Gehuurde faciliteiten

22

1

0

Totaal scope 3-up

22.409

23.734

21.670

Totaal (beïnvloedbare) voetafdruk

23.159

24.451

22.222

+ 5,6%

- 4,2%

Uitstoot ten opzicht van basisjaar Scope 3-down: Verhuurd bezit Distributie producten End-of-life Gebruik verkochte producten Totaal scope 3-down (niet/minder beïnvloedbaar)

135* 0 9 34.815 34.959

111 3 1 46.890 47.005

80 13 2 38.821 38.916

Totaal CO2-voetafdruk

58.118

71.456

61.138

+ 19%

+ 5%

Uitstoot ten opzicht van basisjaar

2.3 Doelenkaart broeikasgassen Doelenkaart transitiepad Broeikasgassen in ton CO2

2018

2022

2026

2030

Scope 1

559

470

449

3

Scope 2

191

82

0

0

Scope 3-up

22.409

21.670

18.077

10.397

Totaal beïnvloedbare scopes

23.159

22.222

18.527

10.400

4,2%

20%

55%

Reductiedoelstelling t.o.v. basisjaar

Om deze doelen te behalen wordt in 2024 uitwerking gegeven aan een uitvoeringsprogramma Broeikasgasreductie.

2.4 CO2-neutrale organisatie in 2026 Collegeprogramma 2022-2026

Doelstelling: vastgoed (locaties gemeentehuis, Turmac Cultuurfabriek en gemeentewerf), energie, inkoop en aanbesteding en mobiliteit). CO2-neutraliteit kan bereikt worden door: 1.

CO2-uitstoot verminderen

2.

CO2-uitstoot compenseren

CO2-compensatie kan op basis van: • Aankoop emissierechten (ETS) • Compensatie projecten …CO2-beprijzing… op twee manieren:

• CO2-heffing, het Emissiehandelssysteem (ETS) Jaartal

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Euro

30,48

41,75

55,94

67,49

79,04

90,59

102,14

113,63

125,24

136,79

• CO2-belasting

3.1 Energiereductie 19% energiereductie in 2030 Europese afspraken - twee richtlijnen: • Hernieuwbare energie (RED) - duurzame opwekking • Energie efficiëntie (EED) – energieverbruik reduceren EED geldt voor vastgoedlocaties die per jaar meer verbruiken dan 50.000 kWh of 25.000 m3 gas. Energiebesparingsplicht wet Milieubeheer verplicht maatregelen van de erkende maatregelenlijst door te voeren (<5 jaar terugverdientijd). Overheidsgebouwen 19% energiereductie in 2030 ten opzicht van 2020 (1,9% per jaar).

3.2 Energieverbruik Energieverbruik

Eenheid

2020

2022

Brandstoffen: Benzine Diesel Overige brandstoffen Totaal verbruik brandstoffen

MWh MWh MWh MWh

27 978 5 1.010

22 789 14 825

Elektriciteit: Inkoop gebouwen Inkoop OVL en VRI’s Totaal inkoop elektriciteit

MWh MWh MWh

628 1.707 2.335

639 1.610 2.249

Opwek zonnepanelen Teruglevering Totaal verbruik elektriciteit

MWh MWh MWh

220 -66 2.489

242 -72 2.419

Totaal verbruik propaan

M3 MWh Liters MWh

113.200 1.106 0 0

77.502 757 1.932 13

Totaal verbruik warmte

MWh

1.106

770

Totaal Energieverbruik

MWh

4.605

4.014

Warmte: Aardgas Totaal verbruik aardgas Propaan

3.3 Doelenkaart energiereductie Doelenkaart transitiepad Energiereductie in MWh

2018

2022

2026

2030

Brandstofverbruik

1.010

825

400

0

Elektriciteitsverbruik

2.489

2.419

3.500

3.700

Verbruik warmte*

1.106

770

0

0

4.605

4.014

3.900

3.700

13%

15%

19%

Totaal energieverbruik

Reductiedoelstelling t.o.v. basisjaar

Om deze doelen te behalen wordt in 2024 uitwerking gegeven aan een uitvoeringsprogramma energiereductie.

4.1 Circulariteit 50% circulair in 2030 Circulariteit gaat over: • Minder afhankelijkheid omtrent grondstoffen • Hergebruik van producten en dus grondstoffen • Minimaliseren van gebruik nieuwe grondstoffen • Efficiënter produceren • Gebruik hernieuwbare grondstoffen • Consuminderen: inzetten op deeleconomie Rijk brede programma ‘Nederland Circulair in 2050’ vertaald deze opgave in vier factoren: 1. Grondstoffen verminderen 2. Grondstoffen vervangen 3. Levensduur verlengen 4. Hoogwaardige verwerking

4.2 Dashboard DuurzaamGWW Meeste winst valt te behalen bij infrastructurele werkzaamheden.

4.3 Doelenkaart circulariteit Doelenkaart transitiepad Circulariteit in percentages Aandeel secundaire grondstoffen

2018

2022 25%*

2026

2030 35%

50%

Uitvragen van circulariteitpercentage

100%

100%

Hoogwaardig hergebruik reststromen

50%

100%

Reductiedoelstelling t.o.v. basisjaar

Om deze doelen te behalen wordt in 2023 uitwerking gegeven aan een Routekaart Circulaire Economie.

-50%

5.1 Interne borging van de opgave Duurzaamheidsdoelstellingen = organisatie brede opgave

5.2 Beheersingsmaatregelen • Opgave = lijnverantwoordelijkheid aangestuurd door Mt • Invoeren klimaatmonitor (monitoren voortgang) • Toepassen PDCA-cyclus (continue verbetering van processen) • Opstellen jaarlijkse duurzaamheidsrapportage • Ondertekenen manifest MVOI • Stimuleren bewustwording en gedrag

6.1 Transitiebudget 2024, 2025 en 2026 Budgethouders hebben steeds meer besef van het belang van duurzaamheid, maar zien vaak dat het ontbreekt aan concrete inzichten en kennis om exact te bepalen welke stappen nodig zijn en hoeveel middelen hiervoor benodigd zijn. Resultaat: Duurzaamheid is niet geborgd in de eerste budgetplanning. Het transitiebudget: • Financiële steun in de rug van budgethouders om duurzaamheid te integreren in dagelijkse werkzaamheden • Als “plus” op investerings- en exploitatiebudgetten die al door de gemeenteraad zijn toegekend • Direct concrete stappen zetten • Tijdelijke aard: vanaf nu normale gang van zaken • Geen blanco check: noodzakelijke investering om op koers te blijven

Vragen?