1189903 Raadsvoorstel en -besluit Onderzoek naar de staat van de schoorsteen van de voormalige baksteenfabriek Daams/ Wienerberger te Spijk

*Z07F6A3E986*

Raadsvoorstel onderwerp zaaknummer documentnummer portefeuillehouder portefeuille behandelend ambtenaar/afdeling telefoon email

Onderzoek naar de staat van de schoorsteen van de voormalige baksteenfabriek Daams/Wienerberger te Spijk. Z/23/460822 INT/23/1189903 B. Kagei Erfgoed Lillian Werdmuller 217 l.werdmuller@zevenaar.nl

1. Samenvatting In de gemeenteraad van 1 februari 2023 is de motie behoud historische schoorsteen baksteenindustrie Zevenaar 2023 aangehouden. De wethouder Erfgoed heeft toegezegd te onderzoeken of het mogelijk is de schoorsteen van de voormalige baksteenfabriek Daams/ Wienerberger aan de Spijksedijk 3 te Spijk te behouden voor toekomstige generaties, o.a. in samenspraak met de huidige eigenaar Swanenberg. Een eerste stap hierin is inzicht verkrijgen in de kosten van restauratie en achterstallig onderhoud van de schoorsteen. Hiertoe moet er onderzoek plaats naar de staat van de schoorsteen: metselwerk, banden, constructie, fundering. Twee gespecialiseerde bedrijven hebben een indicatie van de kosten van dit onderzoek gegeven. In totaal zijn deze kosten rond de € 14.000,-. 2. Raadsvoorstel Wij stellen u voor: 1. In de 1ste voortgangsrapportage 2024 € 14.000,- op te nemen voor de kosten van onderzoek naar de staat van de schoorsteen van de voormalige steenfabriek Daams/Wienerberger. 3. Waarom naar de raad De raad heeft de motie behoud historische schoorsteen baksteenindustrie Zevenaar 2023 aangehouden. De raad heeft het budgetrecht om, indien gewenst, budget voor dit onderzoek beschikbaar te stellen. 4.

Doelstelling en beoogd resultaat Verkrijgen van inzicht in de kosten van restauratie van de schoorsteen, om dit mee te nemen in de afweging of het haalbaar is de schoorsteen te behouden voor toekomstige generaties. 5. Argumenten en alternatieven Argumenten 1.1 Alleen op basis van vooronderzoek naar de staat van de schoorsteen kunnen juiste offertes voor restauratie en achterstallig onderhoud worden verkregen. Op basis van onder meer de offertes zal een afweging worden gemaakt of het haalbaar is de schoorsteen te behouden voor toekomstige generaties en het zonder kosten overnemen van de

schoorsteen van de eigenaar. Uiteraard kan in de afweging worden meegenomen een sponsoring van de restauratie in gang te (laten) zetten. 1.2 De cultuurhistorische waarde van de schoorsteen staat vast. Het is niet alleen een verwijzing naar de baksteenindustrie die hier in het verleden een belangrijke werkgever was. De van verre herkenbare schoorstenen zijn ook de schakel tussen het ontstane landschap en de baksteenindustrie. Van de vele baksteenfabrieken die hier bij de Spijksedijk hebben gestaan zijn er nog maar twee oude schoorstenen over, waaronder deze schoorsteen van Daams/Wienerberger. Hier moeten we zuinig op zijn. 1.3 Vanuit recreatief oogpunt is het belangrijk dat de monumentale elementen van de baksteenfabrieken behouden blijven. De baksteenindustrie is direct verbonden met het water. Met name het thema water speelt een steeds belandrijkere rol - niet alleen in de gemeente Zevenaar en de Liemers - maar ook in de Groene Metropoolregio en de IJsselvallei. Het college wil dit thema beleefbaar maken voor inwoners en bezoekers. Eind 2023 wordt een procesbegeleider ingeschakeld om een aantal partijen, waaronder ook de gemeente Zevenaar, op weg te helpen met een plan van aanpak om gezamenlijk dit derde waterverhaal en een belevingsconcept daaromheen te ontwikkelen. U bent hierover geïnformeerd met een Raadsinformatiebrief – Nr.2023-077.

Al eerder heeft de gemeente Zevenaar gekozen voor het thema water. Zo is in het Beleidskader Vrijetijdseconomie (2019) expliciet gekozen om het thema water en de rivieren te benutten voor verdere ontwikkeling van het aanbod en profilering van Zevenaar en de Liemers. Uit het onderzoek naar Toeristische potenties van linieverhalen in de Liemers (2020) zijn deze drie verhaallijnen als meest interessant aangemerkt: strijd tegen het water, leven van het water en Romeinse Limes. Gezien vanuit bovenstaande ambitie is het belangrijk dat de monumentale elementen van de baksteenindustrie langs de Spijksedijk behouden blijven en zichtbaar zijn in het landschap om het verhaal van de baksteenindustrie te kunnen vertellen. Alternatieven 1.1 Het alternatief is het niet overnemen van de schoorsteen. Er zijn dan geen financiële verplichtingen voor de gemeente. Eventueel behoud hangt dan af van andere partijen. Het is mogelijk is dat de schoorsteen op termijn verdwijnt. 6. Hoe gaan we dat bereiken en is evaluatie nodig? Op basis van het vooronderzoek naar de staat van de schoorsteen zullen offertes worden opgevraagd. Naast de kosten voor restauratie van de schoorsteen spelen ook de monumentale waarde van de schoorsteen en de bijzondere geschiedenis van de baksteenindustrie in deze regio een rol om tot een afweging te komen.

Ook de ambitie om een Plan van Aanpak over het derde waterverhaal en een belevingsconcept daaromheen te ontwikkelen is belangrijk bij een afweging de schoorsteen te behouden. 7. Klimaat en duurzaamheid N.v.t. 8. Communicatie

zaaknummer Z/23/460822

pagina 2 van 4

Met de huidige eigenaar van de locatie Swanenberg is een gesprek geweest. Zij zijn op de hoogte van het gewenste onderzoek. Wanneer we overgaan tot het onderzoek nemen we weer contact met hen op en betrekken we hen bij de planning en dergelijke. De raad wordt geïnformeerd over de voortgang. 9. Kosten, baten en dekking Er zijn geen middelen beschikbaar voor het vooronderzoek en de uitvoering. Als door uw raad besloten wordt om een vooronderzoek te starten dan zullen wij in de 1e VGR 2024 hiervoor middelen opnemen voor integrale afweging. Er zijn er geen middelen beschikbaar voor een eventuele restauratie van de schoorsteen. De verwachting is dat de kosten van restauratie niet gering zijn. Deze aanname is gebaseerd op de kosten van restauratie van de schoorsteen aan de Spijksedijk 5-11 te Spijk in 2014/2015. De geraamde kosten bedroegen destijds € 110.000,-. De schoorsteen van Daams/ Wienerberger is kleiner. Omgerekend naar het prijspeil van 2023 liggen de kosten voor op restauratie rond € 145.000,-. Er zijn geen middelen beschikbaar voor de kosten van jaarlijks onderhoud, die geschat worden op € 3.000,-. Deze schatting is gebaseerd op de onderhoudskosten van de Schoorsteen aan de Spijksedijk 5-11 te Spijk, anno 2023. 10. Bijlagen Er zijn geen bijlagen bij dit voorstel.

Burgemeester en wethouders van Zevenaar De secretaris Danielle Jansen

zaaknummer Z/23/460822

De burgemeester Lucien van Riswijk

pagina 3 van 4

Raadsbesluit onderwerp zaaknummer documentnummer

Onderzoek naar de staat van de schoorsteen van de voormalige baksteenfabriek Daams/ Wienerberger te Spijk. Z/23/460822 INT/23/1189903

De raad van de gemeente Zevenaar; overwegende dat een eerste stap in het onderzoek naar mogelijk behoud van de schoorsteen van Daams/ Wienerberger inzicht in de kosten van restauratie en onderhoud is; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Zevenaar: Gelet op artikel 189 van de Gemeentewet. besluit: 1. In de 1ste voortgangsrapportage 2024 € 14.000,- op te nemen voor de kosten van onderzoek naar de staat van de schoorsteen van de voormalige steenfabriek Daams/Wienerberger. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zevenaar, gehouden op 31 januari 2024. De griffier I.M. van Dijk

zaaknummer Z/23/460822

De burgemeester drs. L.J.E.M. van Riswijk

pagina 4 van 4