1163520 Bijlage 2. Accountantsverslag Gemeente Zevenaar

Accountantsverslag 2022 Gemeente Zevenaar

Definitief concept 17 mei 2023

CONCEPT Aan de gemeenteraad van de gemeente Zevenaar

Inleiding

Doetinchem, 29 juni 2023 Geachte raadsleden, Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. In dit verslag brengen wij de hoofdzaken van onze bevindingen en aanbevelingen vanuit de controle onder uw aandacht. Daarnaast besteden wij aandacht aan de jaarrekening zelf en aan de interne beheersing. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. Op basis van onze controle geven wij een onafhankelijk oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid van de jaarrekening. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording en de overige gegevens in overeenstemming zijn met de jaarrekening. Ons oordeel over de jaarrekening komt tot uitdrukking in de controleverklaring.

Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder Financiën, de concerncontroller en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst met de auditcommissie op 5 juni 2023. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}} dhr. R.H. Gosselink- Wolbrink RA 2

CONCEPT Inhoudsopgave

Waar bent u naar op zoek ?

1. Kernpunten

2. Onderbouwing oordeel

3. Aandachtspunten Raad

4. Jaarrekening

5. Interne beheersing

6. SiSa

7. Onze verantwoordelijkheid en afsluiting

Bijlage 1

Bijlage 2

Fraude en continuïteit controleverklaring

SiSa tabel fouten en onzekerheden

CONCEPT Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. Wij informeren u in dit verslag over de bevindingen uit onze controle. De hoofdzaken hebben wij hier opgenomen. De controleverklaring 2022

De grote maatschappelijke opgaven, zoals de woningnood, klimaatverandering en de energietransitie maken dat de beschikbare middelen in de komende jaren nog wel nodig zullen zijn. Het is onzeker en onduidelijk wat gemeenten van het Rijk mogen verwachten, zeker ook na 2026/2027. Deze onzekerheid en de dreigende begrotingstekorten maken het erg lastig om structureel beleid te maken en te investeren in de maatschappelijke opgaven die er zijn.

Als u de jaarstukken ongewijzigd vaststelt, kunnen wij de volgende oordelen geven:

• •

1. Kernpunten

Een goedkeurend oordeel voor de getrouwheid Een goedkeurend oordeel voor de rechtmatigheid

Door onze controle zijn een paar aanpassingen in de jaarrekening gemaakt. Deze zijn in de voorliggende versie verwerkt.

Interne beheersing op orde

Fraude en financiële risico’s

De interne beheersing voldoet aan de daaraan te stellen eisen en past bij de omvang van uw organisatie. Wij hebben nog enkele verbeterpunten geadviseerd.

In onze controleverklaring beschrijven wij met ingang van 2022 op welke wijze wij bij de controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang als gevolg van fraude. Daarnaast beschrijven wij onze controleaanpak voor de veronderstellingen van de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Met ingang van 2023 legt het College van B&W zelf in de jaarrekening verantwoording af over het rechtmatig handelen. Uw organisatie is hierop voorbereid.

Controleproces goed verlopen

Voor wettelijke controles is het verplicht om over deze twee punten te rapporteren. In bijlage 1 geven wij de teksten weer die wij zullen in de controleverklaring opnemen.

Wij hebben voldoende controle-informatie verkregen om een controleverklaring te verstrekken. Wij bedanken de medewerkers van gemeente Zevenaar voor de open en constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van deze rapportage.

Saldo van baten en laten 2022 sloot met een positief resultaat van € 11,4 miljoen af. In de jaarstukken is een toelichting gegeven op de totstandkoming hiervan. De financiële positie van uw gemeente is toereikend naar de stand van eind 2022. 4

CONCEPT De financiële uitkomsten van de controle op een rij

2. Onderbouwing oordeel

Onderstaand hebben wij een overzicht opgenomen van de niet in de jaarrekening 2022 verwerkte controleverschillen en de resterende onzekerheden. Met u hebben wij een afspraak gemaakt, welke afwijkingen wij in dit verslag vermelden. U heeft ons gevraagd in ieder geval alle afwijkingen groter dan € 100.000 aan u te rapporteren.

Getrouwheid en rechtmatigheid

Getrouwheid Omschrijving

Fouten

Rechtmatigheid

Onzekerheden €

(bedragen X € 1.000)

€ Uitgaven zorgaanbieders WMO en Jeugd Persoonsgebonden budget (SVB)

Fouten €

WNT

Onzekerheden €

1.108

1.108

710

710

0

1.818

Goedkeuringstolerantie voor fouten (1%)

1.847

Goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (3%)

5.541

1.658

5

In de jaarrekening 2022 is de verantwoording over de WNT overeenkomstig de wettelijke vereisten opgenomen. SiSa Bij de controle op de SiSa-verantwoording zijn geenbelangrijke afwijkingen geconstateerd. Jaarverslag

1.658

Europese aanbestedingen Totaal

De niet-gecorrigeerde controleverschillen en de resterende onzekerheden blijven onder de goedkeuringstoleranties van 1% respectievelijk 3%, zoals deze met u zijn afgesproken.

1.818

Wij hebben geen tegenstrijdigheden vastgesteld tussen het jaarverslag (de programma-verantwoording en de paragrafen) en de jaarrekening.

CONCEPT Onderstaand geven wij een nadere toelichting op de geconstateerde fouten en onzekerheden

•

Uitgaven zorgaanbieders WMO en jeugd

Over de geleverde zorg in natura hebben we in 2022 voor € 24,9 miljoen controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Voor het resterende deel van de uitgaven aan zorgorganisaties, € 1,1 miljoen, is geen (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders, waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Dit bedrag is als onzekerheid aangemerkt.

• Persoonsgebonden budgetten (PGB) Uw gemeente heeft geen controle uitgevoerd op de levering van de zorg vanuit de PGB’s. Dit is niet ondervangen door de accountantscontrole van de Sociale Verzekeringsbank zelf. Het totale bedrag van € 0,7 miljoen dat aan PGB’s voor de WMO en de Jeugdzorg is betaald moeten wij daarom als onzeker aanmerken. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een onderzoek te doen naar de geleverde prestaties zodat deze onzekerheid volgend jaar kan worden gereduceerd. Dit onderzoek kan op basis van een steekproef worden uitgevoerd, wellicht bij het verlengen van een PGB-budget.

•

Europese aanbestedingen

Wij hebben alle inkopen bij leveranciers waaraan over de periode 2019-2022 meer dan € 215.000 is geleverd onderzocht op het juist toepassen van de Europese aanbestedingsregels.

6

2. Toelichting oordeel Uit onze controle-uitkomsten over 2022 blijkt dat aankopen bij dertien leveranciers niet conform de Europese aanbestedingsregels is verricht. De totale inkopen in 2022 bij deze leveranciers bedroegen € 1.658.000 en zijn in 2022 verantwoord. De fout is ontstaan bij onderhoudswerkzaamheden en bij de inhuur van personeel. Een nadere onderbouwing van de leveranciers is intern beschikbaar. Ten opzichte van vorig jaar is het aantal onjuiste inkoopprocedures afgenomen. De omvang van de individuele leveranciers is groter. Voor een toelichting op het proces Europese aanbestedingen en onze aanbevelingen hierop verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 Interne beheersing.

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen. Wij hebben u hierover in onze managementletter d.d. 22 december 2022 geïnformeerd en hebben deze met de auditcommissie besproken op 6 februari 2023. Volledigheidshalve rapporteren wij hierover ook in dit verslag.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 1. Risico’s grondexploitaties Met welke risico’s moet je rekening houden als je een grondexploitatie opent?

Bevindingen Bij actief grondbeleid verwerft de gemeente de gronden zelf. Hierbij heeft de gemeente meer sturingsmogelijkheden en zeggenschap dan bij faciliterend grondbeleid of publiek-private samenwerking. Daar staat tegenover dat de gemeente ook meer risico loopt. Vooral doordat grondaankopen vaak grote investeringen betreffen. Bij faciliterend of passief grondbeleid stelt de gemeente de kaders in de vorm van een bestemmingsplan voor de ontwikkeling vast, maar zijn derden zoals ontwikkelaars of woningcorporaties verantwoordelijk en (meer) risicodragend voor de realisatie. Achtereenvolgens gaan wij hier in op de kansen en de risico’s van actief grondbeleid en vervolgens op de kansen en risico’s van passief grondbeleid. • Kansen actief grondbeleid Bij het actief grondbeleid is de regiefunctie van de gemeente gewaarborgd. De gemeente kan optimaal haar doelstellingen bereiken en wordt daarbij niet gehinderd door belangen van een derde partij (ontwikkelaar) die toevallig eigenaar is van de grond. Een reden om te kiezen voor actief grondbeleid kan ook zijn om hold-outs te voorkomen. Een private eigenaar kan ervoor kiezen een kavel bewust niet te ontwikkelen, wat een slechte invloed heeft op de kwaliteit van het omliggende gebied en waardoor de gewenste doelen van de gemeente niet worden behaald, zoals bijvoorbeeld meer woningen.

Actief grondbeleid kan meerwaarde hebben om de nodige uitvoeringskracht te bereiken voor het realiseren van de veranderopgaven. Er zijn maximale mogelijkheden om maatschappelijke doelen te realiseren. Actief grondbeleid biedt de mogelijkheid om lange termijnafwegingen te maken, zowel op locatie niveau als tussenlocaties. Marktpartijen zullen veelal gericht zijn op het meest gunstige resultaat op de korte termijn dan voor de eigen locaties. Daarnaast kan de gemeente met actief grondbeleid extra hoge baten bereiken die ontstaan door bestemmingswijzigingen. Deze baten komen ten gunste van de algemene reserve van de gemeente Zevenaar. De gedachte is dat grondwaardestijgingen die door de gemeenschap mogelijk worden gemaakt ook toebehoren aan die gemeenschap. 7

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 1. Risico’s grondexploitaties Met welke risico’s moet je rekening houden als je een grondexploitatie opent?

Bevindingen Bij actief grondbeleid zijn er geen problemen met de overdracht van wegen, rioleringen en andere voorzieningen. Indien een ontwikkelaar zelf deze voorzieningen aanlegt ontstaan er frictiepunten. Bij actief grondbeleid, waarbij het innemen van posities door ontwikkelaars wordt ontmoedigd en tegengegaan, wordt voorkomen dat marktpartijen tegen elkaar opbieden om het grondeigendom over te kunnen nemen van een particuliere eigenaar. Dit leidt tot prijsopdrijving en een situatie waarin de oorspronkelijke eigenaar profiteert en er als gevolg daarvan minder financiële ruimte overblijft om kwaliteit te realiseren. • Risico’s actief grondbeleid In 2008 hebben we landelijk gezien dat actief grondbeleid grote financiële risico’s met zich mee kan brengen omdat de gronden alsnog niet uitgegeven kunnen worden door bijvoorbeeld beperkte bouwcapaciteit of stijging van de rente, waardoor leningen minder snel verstrekt worden. Om succesvol een actief grondbeleid te kunnen voeren is een proactieve verwerving van de gronden noodzakelijk. Verwerving dient dus in een vroeg stadium plaats te vinden en dat betekent dat er, afhankelijk van de ambities, al in een vroeg stadium stevig geïnvesteerd moet worden, wat een financieel risico met zich meebrengt. Bedrijfsmatig handelen vraagt om snelle, consequente besluitvorming en slagvaardig handelen.

Een bestuurlijk besluitvormingsproces is daar niet altijd even geschikt. • Kansen passief grondbeleid Bij passief grondbeleid hoeft vooraf niet in grondposities geïnvesteerd te worden en hierover wordt dan ook geen financieel risico gelopen. Daarnaast kan een gemeente bij passief grondbeleid zich laten leiden door initiatieven vanuit de markt. Dit kan gunstig zijn bij beperkte ambities. De gemeente heeft in het ruimtelijk beleid geen rechtstreeks belang om een zo winstgevend mogelijke grondexploitatie te openen. In theorie zou ze hierdoor op een zuiverdere manier met ruimtelijke ordening om kunnen gaan. 8

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 1. Risico’s grondexploitaties Met welke risico’s moet je rekening houden als je een grondexploitatie opent?

Bevindingen • Risico’s passief grondbeleid De gemeente heeft minder zeggenschap over de ontwikkeling en is voor de uitvoering afhankelijk van derden, wiens belangen niet noodzakelijkerwijs parallel hoeven te lopen met die van de gemeente. De mogelijkheid om maatschappelijke doelen te realiseren wordt beperkt, doordat rekening gehouden moet worden met de belangen van de verschillende eigenaren. Marktpartijen zullen alleen de winstgevende (delen van) locaties oppakken. De locaties met een financieel tekort zullen niet opgepakt worden. Marktpartijen kunnen de gemeente onder druk zetten door problemen te creëren (bijvoorbeeld verwaarlozing) om op die manier hun zin te krijgen. Indien de ontwikkelaar gemeenschapsvoorzieningen als wegen en riolering aanlegt, moeten deze voldoen aan de door de gemeente te stellen eisen. Bij overdracht, zeker bij grotere meerjarige ontwikkelingen, bestaat het risico dat hierover verschillen van inzicht blijken, waardoor extra kosten gemaakt moeten worden. Indien er concurrentie om de grond plaatsvindt wordt de prijs van ruwe bouwgrond omhoog gedreven, waardoor exploitaties van marktpartijen onder druk komen te staan en er minder ruimte is om kwaliteit te leveren en/of alle gemeentelijke kosten te betalen. De partij die het meest voor de grond kan betalen en eigenaar wordt, is niet per se de meest geschikte partij om de ontwikkeling te realiseren.

Op het moment dat overeenkomsten zijn gesloten is de gemeente hieraan gebonden en kan zij niet eenzijdig besluiten om bijvoorbeeld als gevolg van marktontwikkelingen het aanbod te verminderen door plannen te schrappen of te herzien. Dit beperkt dus de flexibiliteit.

9

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 1. Risico’s grondexploitaties Met welke risico’s moet je rekening houden als je een grondexploitatie opent?

Bevindingen • Gemeente Zevenaar De raad van de gemeente Zevenaar heeft in 2021 de nieuwe nota Grondbeleid vastgesteld. Daarin is gekozen voor een situationeel grondbeleid. De rol van de gemeente Zevenaar wordt per project of locatie op basis van een afwegingskader bepaalt. Hierbij wordt gekozen tussen een faciliterende of actieve houding. Aan de hand van de thema's in de nota wordt beoordeeld in hoeverre de gemeente een initiatief belangrijk vindt en welke rol zij daarin als gemeente wil spelen. Ten tijde van de managementletter was de voorbereiding van 7Poort II aan de orde. Daarin wordt mogelijk grond gekocht waar nu een voorkeursrecht op gevestigd is. De gemeente Zevenaar gaat over tot actief grondbeleid. In het raadsvoorstel voor het voorbereidingskrediet wordt niet nader ingegaan op mogelijke risico’s die de gemeente loopt in het kader van de mogelijke ontwikkeling van het bedrijventerrein, ook niet op het reeds gevestigde voorkeursrecht. Wij adviseren u bij elk college- en raadsvoorstel voor een voorbereidingskrediet/grondexploitatie de risico’s nader toe te lichten, expliciet te maken en daarbij ook met name de financiële omvang hiervan aan te geven. De onzekerheden in de economische ontwikkeling in de komende jaren zijn groot. Tevens is er een periode van stijgende prijzen voor materialen en personeel.

Bij het inschatten van de te maken lasten en te realiseren baten heeft u te maken met grote onzekerheden in de ramingen voor de grondexploitaties. De onzekerheden hebben ook tot gevolg dat de risico’s als onderdeel van de berekening van het benodigde weerstandsvermogen groter zullen zijn, alsmede het beslag daarop. Wij hebben het College van B&W geadviseerd voor de ramingen voorzichtige uitgangspunten te gebruiken en scenarioanalyses te maken om de financiële positie van uw organisatie in de komende jaren goed te kunnen beheersen. Vanwege deze onzekerheden hebben wij bij onze controle een grondexploitatiespecialist ingeschakeld, die de toekomstige lasten en baten en daarmee de betrouwbaarheid van de ramingen mede heeft helpen beoordelen. 10

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 2. Wet gemeenschappelijke regelingen en gevolgen Bevindingen De gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen is per 1 juli 2022 in werking getreden. Doel van de wijziging is de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen te versterken, onder meer door het vergroten van de controlerende en kaderstellende rol van de raad. De wijzigingen zijn in 3 categorieën onder te verdelen: • Versterken positie raden bij besluitvorming (verruiming zienswijzen, introductie gemeenschappelijke adviescommissie, verplichte afspraken over participatie, actieve informatieplicht). • Aanvullende controlemiddelen voor raden (introductie gemeenschappelijk onderzoeksrecht, verduidelijking bevoegdheid lokale rekenkamers richting bestuur gemeenschappelijke regeling) • Verbeteren positie van raden voor het functioneren van de regeling (verplichte afspraken over evaluatie, aanscherping afspraken uittreding, betere aansluiting begrotingscyclus gemeenschappelijke regeling op gemeentelijke cyclus). Het deel van de wet dat rechten aan volksvertegenwoordigers geeft is direct per 1 juli 2022 ingegaan. Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bovenstaande punten) geeft de wet een implementatieperiode van twee jaar.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de bestaande regelingen te toetsen aan de nieuwe vereisten en de verplichte onderwerpen hierin op te nemen.

11

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 3. Sociaal domein Zijn de processen goed ingericht om tijdig goed inzicht te hebben of de prestaties zijn nageleefd?

Bevindingen Er zijn diverse maatregelen getroffen om een beeld te krijgen van de door de zorgaanbieder geleverde prestaties. ➢ Een evaluatie met de client voor afloop van de termijn van de beschikking. Tijdens de evaluatie wordt gesproken over de behaalde doelen, eventueel vervolg, tevredenheid over de zorgaanbieder; ➢ Jaarlijkse contractgesprekken met de zorgaanbieder. Jaarlijks wordt een selectie gemaakt van diverse soorten aanbieders. ➢ Van de zorgaanbieders worden jaarlijks de gewaarmerkte productieverantwoordingen ontvangen. De waarmerk vindt door een accountant plaats op basis van het landelijke controleprotocol. In dit protocol wordt expliciet gesteld dat de levering getoetst moet worden. De grip op het inzicht in de levering door de zorgaanbieder kan eventueel nog verstevigd worden door: ▪ Het centraal verzamelen en registreren van de klachten die uit de evaluatie naar voren komen; ▪ Het centraal melden van de klachten bij het Sociaal Domein Regio Gelderland (MGR) ▪ Een klachtenportaal in te richten op de website van de gemeente.

12

CONCEPT Van de Raad hebben wij 3 aandachtspunten meegekregen.

3. Aandachtspunten Raad

Aandachtspunten en bevindingen 3. Sociaal domein Zijn de processen goed ingericht om tijdig goed inzicht te hebben of de prestaties zijn nageleefd ?

Bevindingen Het Sociaal Domein Regio Gelderland (MGR) is een regionale samenwerking voor de inkoop van de zorg. De MGR heeft een aantal maatregelen getroffen om de kwaliteit van de zorgaanbieders te bewaken: ➢ Een quick scan bij de zorgaanbieder op de kwaliteitsvereisten zoals deze vermeld worden in de contractvoorwaarden; ➢ Bundeling en behandeling van de klachten van de aangesloten gemeenten; ➢ WMO: Kwaliteitsonderzoeken door de VGGM bij zorgaanbieders waarover klachten zijn ontvangen; ➢ WMO: Herinspecties bij zorgaanbieders naar aanleiding van kwaliteitsonderzoeken; ➢ WMO: Ontbinden van contracten met zorgaanbieders indien blijkt dat een zorgaanbieder onvoldoende herstelactie heeft ondernomen; ➢ Jeugd: Melding van de klachten bij de landelijke inspectie (zij nemen de afhandeling verder over); ➢ Een portaal op de website van de MGR om klachten over zorgaanbieders te melden. Geconcludeerd kan worden dat er sprake is van een werkend systeem voor het zicht hebben op het naleven van de prestaties. Door de tijdige evaluatie met de klant is in beeld hoe de zorg bijdraagt aan de gestelde doelen. Door de samenwerking met de MGR en daarmee met andere gemeenten, regionale samenwerking, worden de kennis en doorzettingsmacht gebundeld.

13

CONCEPT Jaarstukken en zekerheid

4. Jaarrekening

Financiële positie

Kwaliteit jaarstukken

Begrotingsrechtmatigheid

Overige bevindingen

14

CONCEPT De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over 2022 en de 4.1 Financiële positie financiële positie op 31 december 2022.

Saldo van baten en lasten Het jaar 2022 is gestart met een begrotingssaldo van € 1,6 miljoen positief. De definitieve begroting kwam uit op een resultaat van € 0,9 miljoen positief. Het saldo van de lasten en baten over het jaar 2022 bedraagt € 11,4 miljoen positief. Ter illustratie is dit weergegeven in de tabel hiernaast.

Verloop van het resultaat 2022 11.396

Het positieve resultaat ten opzichte van de definitieve begroting van € 10,5 miljoen is voor een groot deel beïnvloed door: - Een hogere algemene uitkering (€ 5 miljoen): - Grondexploitatieresultaten (€ 3,9 miljoen); - Lokale heffingen (€ 1,4 miljoen). In de inleiding van de jaarstukken is een toelichting van dit resultaat gegeven.

Incidentele baten en lasten De incidentele baten en lasten bedragen € 5,7 miljoen. In de jaarrekening is een toelichting per post opgenomen in het overzicht incidentele baten en lasten. De toelichting laat in principe alle incidentele posten zien van € 250.000. In 2023 zal in de nieuwe verordening financieel beleid deze ondergrens formeel worden bevestigd.

15

Realisatie

Prognose

862 1.571 Begroot

CONCEPT De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over 2022 en de financiële positie op 31 december 2022.

4.1 Financiële positie

Financiële positie Het eigen vermogen van uw gemeente is per ultimo 2022 € 68 miljoen, (2021: € 61,1 miljoen). Hiervan zit € 26 miljoen in bestemmingsreserves (2021: € 12 miljoen). De grootste bestemmingsreserves betreffen € 3 miljoen voor de woningbouw en € 2 miljoen voor het tijdelijke noodfonds, die in 2022 zijn gevormd. Hiernaast tonen wij het verloop van het eigen vermogen in de afgelopen jaren.

80.000 60.000 40.000 20.000 0

2019

16

2020

2021

2022

totaal eigen vermogen

Uw gemeente heeft per 31 december 2022 voor een bedrag van € 99,8 miljoen leningen opgenomen. Dit is € 14 miljoen minder dan per 31 december 2021.

resultaat boekjaar

De solvabiliteit is 33%, ten opzichte van vorig jaar 29,6%. Met 33% is dit gelijk aan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten volgens ‘waar staat je gemeente.nl’.

Bestemmingsreserves

Algemene reserve

Het weerstandsvermogen is door uw gemeente als uitstekend geclassificeerd. De ratio is 6,5. De benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van risico’s is € 5,6 miljoen en de beschikbare weerstandscapaciteit is € 36,6 miljoen.

Verloop eigen vermogen

CONCEPT Bij onze controle hebben wij de informatiewaarde, leesbaarheid en naleving van wettelijke vereisten van de jaarstukken beoordeeld

4.2 Kwaliteit jaarstukken

Kwaliteit van de jaarstukken

Naleving van de verslaggevingsregels

De jaarstukken bestaan uit 3 onderdelen: De programma’s, de paragrafen en de jaarrekening.

Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nageleefd. Hierin hebben wij geen (belangrijke) afwijkingen vastgesteld.

Wij vinden de structuur van de jaarstukken duidelijk. Uw gemeente kent 9 programma’s. Daarnaast zijn de algemene dekkingsmiddelen en overhead separaat gepresenteerd.

De verplichte beleidsindicatoren zijn bij de programma’s opgenomen.

De kwaliteit van de toelichtingen is voldoende. Het inzicht in de begroting en de belangrijkste afwijkingen in de realisatie zijn per programma in het jaarverslag toegelicht.

Jaarverslag en paragrafen

Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening is over het boekjaar 2022 zodanig gepland dat aan de auditcommissie de gecontroleerde jaarrekening begin juni 2023 kan worden voorgelegd.

Het jaarverslag en de paragrafen voldoen aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording.

Het concept van de jaarstukken was tijdig gereed en het jaarrekeningdossier bevatte voldoende onderbouwingen om de controle te kunnen uitvoeren. De afwikkeling is conform planning.

Wij hebben vastgesteld dat er geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening 2022.

Wij kijken terug op een prettige en transparante samenwerking gedurende dit proces.

De nieuwe, verplichte paragraaf Openbaarheid van Bestuur is opgenomen. Hierin is een toelichting van het uitgevoerde beleid inzake de Wet Open Overheid opgenomen.

17

CONCEPT 4.3 Begrotingsrechtmatigheid

De kaderstelling nader toegelicht Bij de controle van de rechtmatigheid gaan wij na of de lasten en baten en de balansmutaties juist, tijdig, volledig én met de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader in overeenstemming zijn geweest. Wij hebben de baten en lasten en de balansmutaties over 2022 op rechtmatigheid gecontroleerd.

•

Er zijn 10 investeringskredieten overschreden. De toelichting is toereikend voor wat betreft de begrotingsrechtmatigheid.

Begrotingscriterium De Raad heeft besloten met 9 programma’s te werken. Dit geeft een overzichtelijk beeld van de resultaten. U heeft het College van B&W toestemming gegeven om binnen de budgetten van de programma’s te opereren. Het College van B&W legt verantwoording af over de besteding op de programma’s. Wij hebben gecontroleerd of de begrotingsregels door het College van B&W zijn nageleefd.

•

Investeringen

Lasten

In vergelijking tot de door de raad vastgestelde begroting is er bij 1 programma een overschrijding van de begrote lasten. De oorzaak hiervan is in de jaarrekening bij de paragraaf begrotingsrechtmatigheid toegelicht, waarbij is vastgesteld dat deze hogere lasten door hogere baten gedekt zijn. De toelichting is voldoende en daarmee zijn de lastig rechtmatig voor wat betreft de begrotingsrechtmatigheid.

18

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening

Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn op ervaringen uit het verleden gebaseerd en op verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe.

•

Schattingen: Grondexploitatie

Er zijn 6 grondexploitaties, indien Zevenaar Oost gesplitst wordt beoordeeld voor woningen en bedrijven. Voor de berekening van de verwachte resultaten in de actieve grondexploitaties heeft uw College uitgangspunten geformuleerd. De baten en lasten van de grondexploitaties zijn onderbouwd met het hanteren van deze uitgangspunten. De rente is op basis van de werkelijk betaalde rente berekend, zoals dit is voorgeschreven in de notitie Grondbeleid van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording.

4.4 Overige bevindingen

In 2022 is op de grondexploitaties – anders dan de mutatie in de voorziening geen tussentijdse winst verantwoord. Tijdens onze controle zijn de onderbouwingen per grondexploitatie getoetst, onder meer met behulp van een externe deskundige. Uit dit onderzoek is een aantal adviezen naar voren gekomen om de interne beheersing van de grondexploitaties te verbeteren. Het overall beeld is dat de interne beheersing toereikend is. Bij Zevenaar Oost is sprake van een bijdrage van het parkmanagement. Hieraan worden voorwaarden gesteld om deze bijdrage te kunnen ontvangen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd te beoordelen in hoeverre voldaan wordt aan voorwaarden zodat de bijdrage gegarandeerd is. Wij hebben het College van B&W ook geadviseerd de stellige uitspraak uit de notitie Grondexploitatie over de wijze waarop de toerekening van bovenwijkse voorzieningen vast te leggen in de financiële verordening, te volgen.

•

Schattingen: Voorziening riolering

De geactualiseerde exploitaties worden via de jaarstukken ter besluitvorming aan de Raad voorgelegd.

De voorziening riolering is gebaseerd op het watertakenplan van 2022-2026. Dit betreft een voorziening voor vervangingsinvesteringen en onderhoud.

Er zijn 2 exploitaties met een verwacht verlies van in totaal € 19 miljoen. Hiervoor zijn verliesvoorzieningen getroffen. In 2022 is deze verliesvoorziening met € 3,4 miljoen afgenomen.

Wij hebben het College ook geadviseerd deze voorziening te splitsen in 2 voorzieningen, één voor onderhoud en één voor vervanging en daarmee in de juiste categorie te plaatsen. 19

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

•

Schattingen: Voorziening groot onderhoud

Een voorziening voor groot onderhoud dient gebaseerd te zijn op een meerjarenonderhoudsplan van maximaal 5 jaar oud. Voor het onderhoud is een nieuw onderhoudsplan IBOR in 2022 vastgesteld. De voorziening gemeentelijke gebouwen bedraagt € 1,9 miljoen en de voorziening wegen € 3,5 miljoen. Beide zijn toereikend op basis van het onderhoudsplan.

•

Schattingen: Voorziening pensioen wethouders

De voorziening pensioen voor wethouders is op actuariële berekeningen gebaseerd. Deze zijn door een derde partij opgesteld. De gehanteerde rekenrente van 2,427% is conform de circulaire van het Rijk. De voorziening is toereikend.

•

Schattingen: Voorziening wachtgeld

Na de wisseling van het College van B&W zijn er een aantal voormalig wethouders die aanspraak maken op de wachtgeldregeling. De voorziening wachtgeld is toereikend voor deze verplichtingen.

•

Schattingen: Voorziening dubieuze debiteuren

Ultimo 2022 heeft uw gemeente vorderingen op diverse partijen. Door de organisatie is een inschatting gemaakt van de oninbaarheid van deze vorderingen. Voor de algemene debiteuren is per ultimo 2022 een beperkte voorziening gevormd. Uit de individuele beoordeling van de debiteuren blijkt ook dat dit terecht is.

20

4.4 Overige bevindingen

Voor de belastingdebiteuren is er een voorziening van € 390.000. Deze voorziening is bepaald aan de hand van de oninbaarheid van de individuele vorderingen. Deze ligt in lijn met het voorgaande jaar. Daarnaast is een voorziening voor de oninbaarheid van de uitkeringsdebiteuren getroffen van € 822.000. De gevolgde methodiek ligt in lijn met voorgaand jaar. Wij hebben het College geadviseerd de onderbouwing van de voorzieningen in 2022 te toetsen op de geinde bedragen van de afgelopen jaren. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor de berekening van deze voorzieningen.

•

Schattingen: Voorziening verlofsparen / Stuwmeer verlofuren

In de CAO gemeenten is voorgeschreven dat medewerkers vanaf 2022 gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om verlof te sparen. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft vanaf 2022 voor dat er een voorziening gevormd dient te worden voor het gevormde saldo verlofsparen en eventuele stuwmeren van verlof. Per 31 december 2022 is door 15 werknemers deelgenomen aan het verlofsparen. Deze deelname is vertaald naar een verplichting. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten van deze voorziening. Er is geen sprake van een stuwmeer aan verlofuren bij het personeel.

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

4.4 Overige bevindingen

Prestatielevering

Verhuurprijzen

Wij hebben een steekproef uitgevoerd om de getrouwheid van de uitgaven te kunnen controleren. Alle facturen zijn door meerdere personen geautoriseerd voor levering van de goederen/diensten en de betaalbaarstelling.

Het doel van de Wet Markt en Overheid is om oneerlijke concurrentie door de overheid te voorkomen als zij economische activiteiten uitvoert. Deze wet schrijft bij verhuur van panden voor de volledige integrale kostprijs in rekening te brengen.

Wij hebben het College van B&W wél geadviseerd de onderbouwing van de prestaties in de organisatie nader onder de aandacht te brengen.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd om de verhuurcontracten aan te passen aan het systeem van integrale kostprijs.

Kosten verbonden partijen De gemeente Zevenaar heeft een deel van haar taken aan gemeenschappelijke regelingen overgedragen. De kosten van deze organisaties komen ten laste van de exploitatie van de gemeente Zevenaar. De kosten van BVO DRAN en GR HVOL zijn in deze jaarstukken op concept cijfers gebaseerd, omdat de definitieve cijfers op dat moment nog niet voorhanden waren.

21

CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.

4.4 Overige bevindingen

IT omgeving

Wet Normering Topinkomens

Volgens artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht aan te geven of er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Deze bevindingen hebben wij bij de jaarrekeningcontrole niet geconstateerd. Daarbij merken wij op dat onze jaarrekeningcontrole niet primair gericht is op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen over de IT omgeving raken dan ook slechts díe onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid hebben beoogd. Om volledig zicht te hebben op de betrouwbaarheid van alle geautomatiseerde systemen, ook die systemen zonder relatie naar de jaarrekening, is meer uitgebreid en specifiek gericht onderzoek noodzakelijk, wat niet past in de rol van de accountant bij de controle van de jaarrekening.

De Wet Normering Topinkomens (WNT) regelt de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector. In deze wet zijn maximale vergoedingen vastgelegd voor de hoogte van de vergoeding aan topfunctionarissen en aan de ontslagvergoedingen. Voor 2022 is de maximale beloning vastgesteld op € 216.000 en € 75.000 ontslagvergoeding.

22

In 2022 zijn er voor topfunctionarissen en overige medewerkers geen overschrijdingen van de grensbedragen. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uw WNTverantwoording over het kalenderjaar 2022 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken.

CONCEPT Als onderdeel van de controle van de jaarrekening hebben wij een interimcontrole uitgevoerd. Over de bevindingen en aanbevelingen hebben wij in de managementletter gerapporteerd.

5.1 Interne beheersing

Samenvatting managementletter

Rechtmatigheidsverantwoording

Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding van de interimcontrole hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de managementletter d.d. 22 december 2022 gerapporteerd aan het College en op 6 februari 2023 besproken met de auditcommissie.

Tot en met het boekjaar 2022 verstrekken wij als accountant een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf kalenderjaar 2023 wijzigt dit in enkel een oordeel over de getrouwheid.

De interimcontrole 2022 laat zien dat de organisatie en financiële beheersing stabiel en voldoende zijn. De adviezen van voorgaande jaren zijn opgepakt en verder uitgewerkt.

Het College van B&W neemt vanaf 2023 een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening en licht daarmee haar handelen toe in relatie tot de wet- en regelgeving. De kaderstellende en controlerende rol van de Raad wordt hiermee versterkt. De implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is een kans voor de Raad om het gesprek met het College van B&W te verdiepen.

Risico’s interne beheersing In de boardletter hebben wij per proces aangegeven welke risico’s niet (geheel) worden afgedekt door interne beheersingsmaatregelen. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen afwijkingen bevat hebben wij aanvullende gegevenswerkzaamheden moeten verrichten om dit risico te verlagen.

Door opname van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening valt deze onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. De accountant kijkt dus of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Dit oordeel van de accountant over rechtmatigheidsverantwoording wordt meegewogen in het oordeel over de getrouwheid.

Vanuit de controle hebben wij enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 meegegeven.

Afgelopen jaren heeft uw organisatie daartoe reeds voorbereidingen getroffen. Voor de definitieve invoering is het van belang de financiële verordening en de controleverordening aan te passen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de rapportage over de uitkomsten en de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 eind maart 2024 gereed te hebben, vooruitlopend op de accountantscontrole.

23

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen.

5.2 Interne beheersing

Europese aanbestedingen

•

Het volgen van de juiste inkoopprocedure is onderdeel van de rechtmatigheid. Is voldaan aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader? In het normenkader is het eigen inkoopbeleid, zoals vastgesteld door de gemeente, niet opgenomen omdat dit facultatief is. De landelijke wetgeving over de Europese aanbestedingen is een verplicht onderdeel van het normenkader.

Door de organisatie is in 2022 verbijzonderde interne controle uitgevoerd op de gevolgde inkoopprocedure. Deze uitgevoerde verbijzonderde interne controle hebben wij vooruitlopend op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording beoordeeld.

Vanaf 2023 zal het College van B&W in haar rechtmatigheidsverantwoording zelf voorafgaand aan de accountantscontrole een oordeel moeten geven over de juistheid van de gevolgde inkoopprocedure, met name indien de inkopen een contractwaarde overschrijden van de grens waarbij Europees aanbesteed moet worden. Naar aanleiding van onze controle van het afgelopen jaar hebben wij de volgende aandachtspunten voor de organisatie hierover.

•

Europese aanbestedingen: het contractenregister

Er is een zaaksysteem beschikbaar waarin, indien voorhanden, contracten beheerd en gearchiveerd kunnen worden. Uit onze controle blijkt dat de contracten niet eenvoudig vindbaar zijn in deze software, ofwel niet voorhanden zijn. Uitvraag in de organisatie is dan noodzakelijk.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd om alle contracten in een contractenregister op te nemen, zodanig dat deze ook op een snelle wijze vindbaar zijn. 24

Europese aanbestedingen: Verbijzonderde interne controle

Op basis daarvan hebben wij hebben het College van B&W het volgende geadviseerd : - De keuze van de gevolgde inkoopprocedure vooraf vast te leggen in de inkoopdossiers; - Standpunten over de gevolgde inkoopprocedure achteraf vast te leggen in een zogenaamde position paper.

• Europese aanbestedingen: Dwingende spoed Als gevolg van de snelheid waarmee de opvang van Oekraïners door alle gemeenten is opgepakt, was inkoop van onder meer beveiliging, schoonmaak en dergelijke op korte termijn noodzakelijk. Volgens de aanbestedingsregels kon daarbij een uitzondering worden gemaakt voor Europees aanbesteden op grond van ‘dwingende spoed’ (artikel 32 AW). Als gevolg van de voortdurende oorlog zal deze uitzondering in 2023 mogelijk komen te vervallen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd te beoordelen in hoeverre de gevolgde inkoopprocedures nog afdoende zijn, gezien de situatie.

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen. •

Europese aanbestedingen: Inkoopprocedures voor inhuur

5.2 Interne beheersing

Subsidie verstrekkingen

Bij de uitvraag van inhuur van personeel wordt gebruik gemaakt van ‘Werken in Gelderland’. Dit Dynamisch Aankoop Systeem volstaat als een Europese aanbesteding.

Bij het verstrekken en vaststellen van subsidies is in de Algemene Subsidie Verordening een aantal kaders gesteld. Bij onze detailcontrole blijkt dat niet in alle gevallen voldaan is aan deze formele vereisten.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de publicaties op ‘Werken in Gelderland’ te archiveren om zodoende achteraf het bewijs van de gevolgde inkoopprocedure aan te kunnen tonen.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de tijdigheid van de beslistermijnen in acht te nemen en de noodzakelijke documentatie te verzamelen, alvorens de subsidie vast te stellen.

Inhuur vindt bij diverse leveranciers en middels losse opdrachten plaats. De aanbestedingsregels schrijven voor dat inhuur bij diverse leveranciers en met diverse losse opdrachten gegroepeerd dienen te worden naar de ‘soort’ inhuur. Deze dienen gecategoriseerd te worden naar CPV-code, een indeling van soort inkopen in de aanbestedingsregels.

Energietoeslag In 2022 maar ook in 2023 is energietoeslag uitgekeerd om de energie armoede te beperken. De gemeente Zevenaar heeft daartoe een beleidsregel opgesteld, die tot 1 november 2022 geldend is verklaard. Inwoners van de gemeente Zevenaar met een maximaal inkomen 120% van de bijstandsnorm kunnen een beroep doen op deze regeling.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de inhuur bij de verschillende leveranciers en verschillende opdrachten tussentijds te analyseren om een onrechtmatige inkoopprocedure te voorkomen.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de beleidsregels voor 2023 te actualiseren en bij de verstrekking van de energietoeslag te beoordelen of er nog sprake is van een geldende uitkering.

• Europese aanbestedingen: Risico’s 2023 Op basis van de controle hebben wij diverse risico’s op basis van de inkopen 2022 groter dan € 50.000 gezien. De toekomstige contractwaarde van deze inkopen is op dit moment niet te bepalen door het ontbreken van contracten en/of de beëindigingsdatum is nog niet bekend. Deze risico’s hebben we met de organisatie besproken.

25

CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen.

5.2 Interne beheersing

Identificatie WMO en jeugd

Tijdigheid WMO en jeugd

De wijze waarop de gemeente de identiteit bij verstrekkingen uit de wmo en jeugd moet vaststellen is dwingend in de wetgeving voorgeschreven. Er moet zekerheid worden verkregen over de nationaliteit van de aanvrager en diens verblijfstitel.

We hebben een steekproef gedaan op de toekenningen van de voorzieningen voor de jeugd en de WMO. Er is een aantal formele onrechtmatigheden. Wij hebben het College van B&W geadviseerd blijvend aandacht te hebben voor de tijdigheid van de beschikkingen.

In het kader van de rechtmatigheidscontrole dient te worden getoetst of de vaststelling van de identiteit van de belanghebbende en diens eventuele partner op een juiste wijze heeft plaatsgevonden. Bij het niet of onjuist vaststellen van de identiteit is er onzekerheid over de rechtmatigheid van de verstrekte voorziening. De gemeente Zevenaar registreert de aard, het nummer van het ID-bewijs en de geldigheidsduur in het clientdossier na inzage. Dit in navolging van de AVG om geen kopie ID-bewijs meer op te nemen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd continu aandacht te hebben voor het identificeren van de burgers en deze bijbehorende vastleggingen. In het kader van de accountantscontrole kan op basis van het klantdossier niet vastgesteld kan worden, of gevraagd is het identiteitsbewijs “ter inzage” te verstrekken. Derhalve is sprake van niet voldoende controle-informatie voor ons als accountant. Dit leidt tot een niet-financiële onrechtmatigheid. Dat betekent het niet naleven van (financiële) wetgeving zonder (directe) financiële gevolgen.

26

CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. Ontwikkeling Single Information Single Audit Iedere gemeente kan extra geld krijgen om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa: Single information, single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking, eenmalige accountantscontrole. De informatie hiervoor wordt in een vast format opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening en voorzien van een controle door de accountant. Door de coronacrisis, de toeslagenaffaire en het omzetten van doeluitkeringen naar specifieke uitkeringen op verzoek van de Algemene Rekenkamer is het aantal regelingen dat verantwoord moet worden via de SiSa-bijlage in de afgelopen jaren fors toegenomen. Bij de gemeente Zevenaar waren er in 2018 5 specifieke uitkeringen met een verantwoordingsplicht via SiSa. In 2022 zijn dit er 22. Deze toename vraagt veel tijd. De regelingen worden steeds complexer en dit vraagt een verdergaande samenwerking tussen meerdere afdelingen binnen de organisatie.

Het proces voor het aanvragen en verantwoorden vraagt coördinatie, inrichting van de administratie en planning om te kunnen voldoen aan de voorwaarden om de specifieke uitkering uiteindelijk te kunnen ontvangen. De kosten van de accountantscontrole en de inzet van eigen tijd neemt significant toe door deze extra regelingen en veel organisaties worstelen met het beheersbaar houden hiervan. 27

6. SiSa

Wij hebben het College van B&W geadviseerd in 2023 te overwegen de coördinatie van alle SiSa regelingen centraal te beleggen. Onze bevindingen die naar voren zijn gekomen uit de controle op de SiSa regelingen hebben wij met de organisatie gedeeld.

• A16 Opvang Ontheemden Oekraine: leefgeld en toekenning De gemeente Zevenaar heeft de uitgifte van de leefgelden uitbesteed aan de Sociale Dienst Liemers. Voor de opvang heeft de gemeente Zevenaar € 2,3 miljoen bijdrage van het Rijk ontvangen. € 0,3 miljoen hiervan is nog niet besteed. Het reserveren voorde komende jaren is in overeenstemming met de regelgeving van het Rijk hierover.

CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. • G2 Participatiewet: identificatie De uitvoering van de Participatiewet is uitbesteed aan Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking de Liemers (SDL). De identificatie van de aanvragers is door de gemeenschappelijke regeling Samenwerking de Liemers getoetst aan de hand van geldige identiteitsbewijzen. Vastgesteld is dat niet in ieder dossier van een geldig IDbewijs aanwezig is. Dit is in overeenstemming met artikel 17 derde lid van de Participatiewet, die voorschrijft dat de identiteit van aanvragers vastgesteld wordt aan de hand van een geldig identiteitsbewijs. In het kader van de AVG is het voorgeschreven geen copy identiteitsbewijs op te slaan, indien niet noodzakelijk. In het kader van de accountantscontrole kan op basis van het uitkeringsdossier niet altijd vastgesteld kan worden, of gevraagd is het identiteitsbewijs “ter inzage” te verstrekken. Derhalve is sprake van niet voldoende controle-informatie voor ons als accountant. Dit leidt tot een niet-financiële onrechtmatigheid. Dat betekent het niet naleven van (financiële) wetgeving zonder (directe) financiële gevolgen.

• G4 Tozo: Misbruik en oneigenlijk gebruik De uitvoering van de Tozo is uitbesteed aan Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking de Liemers (SDL). Zij hebben een algemeen Beleid voor Misbruik en Oneigenlijk gebruik opgesteld. In 2022 is er geen verbijzonderde interne controle uitgevoerd op de Tozo door SDL. 28

6. SiSa

De inlichtingen met betrekking tot Tozo zijn afgewikkeld in 2022. Indien de Tozo verstrekt is aan een directeur grootaandeelhouder, is in 2022 op basis van de jaarrekening over 2021 van de directeur groot aandeelhouder vastgesteld of toegekende Tozo-uitkeringen teruggevorderd moeten worden.

• G10 Inburgering: Misbruik en oneigenlijk gebruik Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in SiSa 2022. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O) specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Een gemeente die reeds beschikt over een goede opzet en een goed werkend beleid voor M&O, kan dit M&O-beleid doortrekken naar de Wet Inburgering 2021. Daarin zal dan wel extra aandacht nodig zijn voor specifieke risicofactoren en –afwegingen inzake de Wet Inburgering 2021. Uw gemeente zal in 2023 het M&O-beleid actualiseren en laten vaststellen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd hier de risicofactoren en maatregelen van de wet Inburgering op te nemen. Wij hebben het College van B&W ook geadviseerd in 2023 verbijzonderde interne controle op de bestedingen van inburgering uit te voeren.

CONCEPT Wij hebben onze controle overeenkomstig de opdracht uitgevoerd en in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving.

7.1 Onze verantwoordelijkheid

Onze opdracht

Fraude

De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening gecontroleerd.

De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan de Raad. Wij merken op, dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij de Raad. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor de accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het besluit accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt. De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten bedraagt € 1.847.000 (1% van de lasten) en voor onzekerheden € 5.541.000 (3% van de lasten). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.

Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. De voor uw organisatie in 2022 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw organisatie. Er zijn geen andere zaken, die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.

29

Inzicht urenbesteding Vanuit het programma ‘In het publiek belang’ van de NBA dienen wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u te rapporteren. Voor uw inzicht verstrekken wij onderstaand een opgave van de tijdsbesteding (inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole). Uren Tekenend accountant

30

Overige teamleden

720

CONCEPT 7.2 Afsluiting

Dank u voor de samenwerking Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de Raad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is.

Afsluiting Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}} dhr. R.H. Gosselink- Wolbrink RA

30

Toegevoegde waarde

die bijdraagt aan uw duurzame succes

Samenwerkende specialisten Binnen Stolwijk Kennisnetwerk bundelen wij een aantal kennisgebieden op financieel, bedrijfskundig, economisch en personeelsniveau. Vanuit deze verschillende disciplines hebben wij een 360 graden overview, zodat wij u beter en vollediger kunnen adviseren. Deze aanpak, waarbij specialisten en generalisten nauw samenwerken, leidt ertoe dat wij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het duurzame succes van uw organisatie. Hoe wij dat doen? Dat leest u in het transparantieverslag op onze website.

Uw succes > www.stolwijkkennisnetwerk.nl

Bijlage 1 Fraude en continuïteit in controleverklaring

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s. Controleaanpak frauderisico’s Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het College van B&W inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe de Raad het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de Raad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s.

33

Bijlage 1 Controleverklaring

Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van weten regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

CONCEPT Bijlage 1 Controleverklaring Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat het management of het College van B&W maatregelen van interne beheersing doorbreekt

Controlewerkzaamheden en observaties Het College van B&W en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-maatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen.

Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het College van B&W of het management. Het risico dat schattingsposten onterecht door het management of het College van B&W beïnvloed worden

Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.

34

CONCEPT Bijlage 1 Controleverklaring Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat

Controlewerkzaamheden en observaties

Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnum mers wordt betaald

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties.

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop.

Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de betalingen.

35

CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake de financiële risico’s Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het College van B&W heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.

Bijlage 1 controleverklaring

-

Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen;

-

Inwinnen van inlichtingen bij het College van B&W over zijn kennis van risico's na de periode van de door het College van B&W verrichte risicoanalyse.

Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het College van B&W gegeven inzicht aanvaardbaar is.

Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het College van B&W, geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: -

Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen;

-

Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2023 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen;

-

Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het College van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen;