1146273 Bijlage 1.3 Deelonderzoeken Ruimtelijke Ordening

Overzicht RO onderzoeken 1. 2.

Quick scan bedrijven en milieuzonering

Akoestisch onderzoek rail- wegverkeerslawaai 3. 4.

Quick scan Externe Veiligheid

Waterparagraaf Vestersbos Zevenaar 5.

8.

QuickScan natuurtoets

6.

Aanvullend natuuronderzoek

7.

Onderzoek stikstofdepositie

Projectberekening AERIUS calculator natura2000 gebied 9.

Vormvrije m.e.r. - beoordeling 10. Archeologisch onderzoek

11. Verkennend bodemonderzoek 12. Planschaderisicoanalyse Vestersbos Zevenaar

www.icsadviseurs.nl

Onderdeel van ICS Ruimteregiegroep BV

Quick scan bedrijven en milieuzonering aan:

Gemeente Zevenaar

van:

SAB

kenmerk:

220107

datum:

19-4-2022

betreft:

Quick scan bedrijven en milieuzonering herontwikkeling locatie Vestersbos 7

Inleiding De gemeente Zevenaar heeft samen met de schoolbesturen LiemersNovum en Quadraam een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid om op de voormalige locatie van de technische school aan het Vestersbos een onderwijsvoorziening te realiseren voor kinderen tot 16 jaar. Het huidige pand is gerealiseerd in de jaren ’50, toen de gemeente Zevenaar zich snel uitbreide en er gauw veel schoolruimte nodig was. Het pand voldoet nu, een halve eeuw later, niet meer aan de wensen van de huidige tijdsgeest. In het uitgevoerde onderzoek is onderzocht of het mogelijk is om op deze locatie IKC de Wissel, IKC de Tamboerijn, de onderbouw mavo/havo/vwo, de bovenbouw mavo van het Liemers College en een voorziening voor bewegingsonderwijs te realiseren. Het resultaat van dit onderzoek is besproken in de gemeenteraad van Zevenaar en de GRHVOL.

Figuur 1: Variant 2A (links) en Variant 3 (rechts) Bron: inpassingsmogelijkheden ICS Adviseurs. pagina 1 van 7

Door de gemeenteraad van Zevenaar is verzocht aanvullend onderzoek te doen naar twee varianten, te weten de variant met twee IKC’s en een gymzaal (variant 2A) en de variant met twee IKC’s en het voortgezet onderwijs (variant 3). Om de haalbaarheid van deze ontwikkeling aan te tonen dient onder meer getoetst te worden aan het aspect bedrijven en milieuzonering. Deze memo gaat in op het aspect bedrijven en milieuzonering met betrekking tot de voorgenomen ontwikkeling. VNG-publicatie Bedrijven en Milieuzonering Indien door middel van een ruimtelijke ontwikkeling nieuwe milieugevoelige functies mogelijk worden gemaakt, zoals (zorg)woningen of een onderwijsfunctie, moet worden aangetoond dat deze niet worden gerealiseerd binnen de hinderzone van omliggende bedrijven. Anderzijds mogen bedrijven in de directe omgeving van de ontwikkelingslocatie niet negatief worden beïnvloed door de ontwikkelingen die met een plan mogelijk worden gemaakt. Omgekeerd geldt dat bij een ruimtelijke ontwikkeling met een hinderveroorzakende functie, zoals een bedrijf, beoordeeld moet worden of de functie geen hinder veroorzaakt op milieugevoelige functies. Wat betreft de aanbevolen richtafstanden tussen functies met een milieuzone en gevoelige 1 functies is de VNG-publicatie als leidraad voor milieuzonering gebruikt .

In de VNG-publicatie zijn richtafstanden voor diverse omgevings- en gebiedstypen opgenomen. Het gaat onder andere om de volgende omgevings- en gebiedstypen: ‘rustige woonwijk’, ‘rustig buitengebied’ en ‘gemengd gebied’. In een rustige woonwijk en een rustig buitengebied komen vrijwel geen andere functies dan de woonfunctie voor. Gemengde gebieden betreffen gebieden die langs hoofdinfrastructuur liggen en/of gebieden met matige tot sterke functiemenging. In een dergelijk gebied komen (direct) naast woningen andere functies voor, zoals winkels, maatschappelijke voorzieningen, horeca en kleine bedrijven. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid kan als gemengd gebied worden beschouwd. In de VNG-publicatie zijn voor het bepalen van de richtafstanden de volgende uitgangpunten gehanteerd:  het betreft ‘gemiddeld’ moderne bedrijfsactiviteiten met gebruikelijke productieprocessen en voorzieningen;  de richtafstanden hebben betrekking op de omgevingstypen ‘rustige woonwijk’ en ‘rustig buitengebied’.

Bij het omgevingstype ‘gemengd gebied’ kan worden uitgegaan van kortere afstanden (verlaging met één afstandsstap, met uitzondering van het aspect gevaar);  de richtafstanden bieden in beginsel ruimte voor normale groei van de bedrijfsactiviteiten;  bij activiteiten met ruimtelijk duidelijk te onderscheiden deelactiviteiten (zoals productie, opslag, kantoren, parkeerterreinen) kunnen deze deelactiviteiten desgewenst als afzonderlijk te zoneren activiteiten worden beschouwd, bijvoorbeeld bij ligging van de activiteit binnen zones met een verschillende milieucategorie. De richtafstanden lopen op naar mate sprake is van een bedrijf in een hogere milieucategorie. 1

VNG-publicatie ‘Bedrijven en Milieuzonering’, 2009

pagina 2 van 7

Zoals bij de uitgangspunten voor de richtafstanden is gesteld, kan bij het type gemengd gebied de richtafstand zonder dat dit ten koste gaat van het woon- en leefklimaat met één afstandsstap worden verlaagd (dus van bijvoorbeeld 50 naar 30 meter voor milieucategorie 3.1; dit geldt niet voor het aspect ‘gevaar’). Verdere reducties zijn blijkens de toelichting in de VNG-publicatie niet te verantwoorden, omdat in algemene zin niet aannemelijk kan worden gemaakt dat het woonen leefklimaat niet wordt aangetast en het functioneren van bedrijven niet in gevaar wordt gebracht. De richtafstand wordt gemeten vanaf de grens van het bedrijfsperceel tot de gevel van het gevoelige object. Navolgende tabel maakt inzichtelijk wat de richtafstanden zijn voor de verschillende milieucategorieën, zowel voor ‘rustige woonwijken’ of ‘rustige buitengebieden’ als voor ‘gemengde gebieden’. Milieucategorie

Richtafstand tot 'rustige woonwijk’ of 'rustig buitengebied'

Richtafstand tot een 'gemengd gebied'

1

10 m

0m

2

30 m

10 m

3.1

50 m

30 m

3.2

100 m

50 m

4.1

200 m

100 m

4.2

300 m

200 m

5.1

500 m

300 m

5.2

700 m

500 m

5.3

1.000 m

700 m

6

1.500 m

1.000 m

Richtafstanden en omgevingstype (Bron: VNG, 2009)

Functiemengingslijst In gebieden waar bewust functiemenging wordt nagestreefd (bijvoorbeeld om een grotere levendigheid tot stand te brengen), wordt de Lijst van Bedrijven 'functiemenging' toegepast. Zoals in de VNG-publicatie is aangegeven kan – vanwege de bijzondere kenmerken van gebieden met enige vorm van functiemenging – niet worden gewerkt met een systematiek van richtafstanden en afstandsstappen: vanwege de zeer korte afstand tussen milieubelastende en milieugevoelige functies is een dergelijke systematiek niet geschikt voor functiemengingsgebieden. De Lijst van Bedrijven 'functiemenging' hanteert daarom drie categorieën (A, B en C) met specifieke criteria voor de toelaatbaarheid:  categorie A: activiteiten die zodanig weinig milieubelastend voor hun omgeving zijn, dat deze aanpandig aan woningen -in gebieden met functiemenging- kunnen worden uitgevoerd. De eisen uit het Bouwbesluit zijn daarbij toereikend;  categorie B: activiteiten die in een gemengd gebied kunnen worden uitgeoefend, echter met een zodanige milieubelasting voor hun omgeving dat zij bouwkundig afgescheiden van woningen en andere gevoelige functies dienen plaats te vinden;

pagina 3 van 7

 categorie C: de activiteiten zoals genoemd onder B, waarbij door de relatief grote verkeersaantrekkende werking een ontsluiting op de hoofdinfrastructuur is aangewezen. Om aan te geven welke lichthinderlijke bedrijfsactiviteiten in (gemengde) gebieden met functiemenging zijn toegestaan, wordt geadviseerd om in het bestemmingsplan een specifieke Staat van Bedrijfsactiviteiten functiemenging als bijlage bij de regels op te nemen. Lijst 4 van de VNGbrochure kan daarvoor als basis worden gehanteerd en specifiek worden gemaakt voor de functies die zijn toegestaan binnen het plangebied. Situatie plangebied Het plangebied bevindt zich aan de zuidzijde van de Zevenaarse kern, net ten noorden van het spoor. De gronden zijn bestemd voor ‘Maatschappelijk’. Het bestaande gebouw van een voormalige technische school staat leeg. Op nog geen 400 meter naar het oosten ligt het station van Zevenaar. Aan de noordzijde van het plangebied gelden er, naast de bestemmingen ‘Verkeer’ (verschillende straten), ‘Maatschappelijk’ en ‘Dienstverlening’, hoofdzakelijk de bestemming ‘Wonen’. Aan de west- en zuidzijde van het plangebied (andere kant van het spoor) bevinden zich gronden die bestemd zijn voor ‘Bedrijf’. Aan de oostzijde van het plangebied zijn gronden vooral bestemd voor ‘Wonen’.

Op circa 200 meter ten westen van het plangebied ligt de ‘buitenmolen Zevenaar’, waardoor het gehele plangebied ook binnen de ‘Vrijwaringszone – Molenbiotoop’ valt. Derhalve is er in de directe omgeving van het plangebied zowel juridischplanologisch als feitelijk gezien sprake van een afwisseling van functies en kan het plangebied worden aangemerkt als een ‘gemengd gebied’. Dit betekent dat bij de beoordeling van het aspect ‘bedrijven en milieuzonering’ de richtafstanden uit de VNG-procedure met één afstandstap kunnen worden verlaagd (met uitzondering voor het aspect ‘gevaar). Het plangebied zal van bestemming niet veranderen en de grond behoudt daarmee de huidige bestemming: maatschappelijk. Hinder als gevolg van onderhavige ontwikkeling Een hinderveroorzakende functie is op grond van het bestaande planologische regime reeds toegestaan. Binnen het vigerende bestemmingsplan zijn de huidige gronden met bestemming ‘Maatschappelijk’, bestemd voor: a. maatschappelijke voorzieningen, zoals bijvoorbeeld ter zake van religie, verenigingsleven, cultuur, onderwijs, opvoeding, gezondheidszorg, bejaardenzorg en openbare en bijzondere dienstverlening; Het plan maakt scholen, kinderopvang en/of gymzalen mogelijk. De milieucategorie voor al deze activiteiten is 2. De tabel hieronder zet uit wat de richtafstanden m.b.t.

geur, stof, geluid en gevaar zijn bij milieucategorie 2 en wat de gemeten afstand vanaf het plangebied tot de omgeving is.

pagina 4 van 7

Functie

Omschrijving VNG

Maatschappelijk milieu categorie 2 – variant 2 gymzaal en IKC’s

Scholen basis en algemeen voortgezet onderwijs of sportscholen en gymzalen of kinderopvang Scholen basis en algemeen voortgezet onderwijs of kinderopvang

Maatschappelijk milieu categorie 2 – variant 3 voortgezet onderwijs en IKC’s

Richtafstanden in meters (gemengd gebied)

Gemeten Afstand

Geur 0

Stof 0

Geluid 10

Gevaar 0

0m

0

0

10

0

0m

Figuur 2: Objecten binnen de 10 m-bufferzone geluid Bewerking : SAB Nadere beschouwing Ter plaatse kan de situatie als volgt worden samengevat: - Aan de westzijde van het plangebied bevinden zich tuinhuizen die niet geluidgevoelig zijn. Ze zijn niet permanent bewoond. - Aan de noordwestzijde staan achterkanten van woningen. - Aan de oostzijde van het plangebied staan woningen net binnen de buffer van 10 meter. Zoals valt op te maken uit figuur 2 grenzen er verschillende woonbestemmingen aan de grond van het plangebied, waardoor er verschillende overschrijdingen plaats vinden. De aspecten ‘geur’ en ‘stof’ zijn niet relevant, omdat een school of een gymzaal geen geur- of stofemissie kent. Het aspect ‘externe veiligheid’ uit de school naar de omgeving toe is ook niet van belang, pagina 5 van 7

omdat de school geen BEVI-inrichting is. Deze aspecten worden daarom niet overschreden. De richtafstand voor het aspect ‘geluid’ wordt echter wel overschreden in beiden situaties. Dit geldt voor de woningen aan zowel de west, noord en zuidzijde van het plangebied. Om te achterhalen hoe groot deze hinder is moet er een vervolgonderzoek worden gedaan, meer specifiek: een industrie lawaai onderzoek. Dit moet worden gedaan voor beide varianten. Hinder van bestaande bedrijvigheid op de ontwikkeling Naast de hinder die een ontwikkeling kan veroorzaken, dient ook onderzocht te worden of de beoogde ontwikkeling zelf hinder kan ondervinden van hinderveroorzakende functies uit de omgeving. Woningen moeten worden aangeduid als milieuhindergevoelig. In de omgeving van het plangebied zijn op grond van het bestemmingsplan diverse hinderveroorzakende functies mogelijk en feitelijke aanwezig. Ten zuiden van de spoorlijn zijn hinderveroorzakende functies aanwezig. Navolgende afbeelding geeft de situatie weer:

Bestemmingen aan de zuidzijde van het spoor ten opzichte van het plangebied (rode stippellijn) Bron: ruimtelijke plannen Aan de zuidzijde van het spoor is de hoogste toegestane milieucategorie 3.2. De bruine maatschappelijke bestemming en de functieaanduiding ‘milieucategorie 1’ hebben een lagere richtafstand. Er wordt sowieso aan deze richtafstanden voldaan (in de waaier van maximaal 10 meter). Om aan de richtafstanden van een bedrijf milieucategorie 3.2 te toetsen, is gebruikgemaakt van de afstanden voor “groothandel minerale olieprodukten (excl. brandstoffen)”.

pagina 6 van 7

Variant

Functie

Omschrijving VNG

Variant 2: twee IKC’s met een gymzaal

Grth minerale olieprodukten (excl. brandstoffen)

Variant 3: twee IKC’s met voortgezet onderwijs

Grth minerale olieprodukten (excl. brandstoffen)

Grth minerale olieprodukten (excl. brandstoffen) Grth minerale olieprodukten (excl. brandstoffen)

Richtafstanden in meters (gemengd gebied)

Gemeten Afstand

Geur 50

Stof 0

Geluid 10

Gevaar 50

103 m

50

0

10

50

96 m

Zoals blijkt uit bovenstaande tabel is de richtafstand voor een dusdanig bedrijf in gemengd gebied maximaal 50 meter. Daarmee wordt voldaan aan de richtafstanden. Bovendien is de bestaande situatie reeds bestemd voor ‘Maatschappelijk’. Ter plaatse van het plangebied veranderen zowel de contouren als de milieucategorie niet. De beoogde ontwikkeling kan geen hinder ondervinden uit de omgeving. Daarmee is nadere beschouwing niet noodzakelijk. Conclusie Ten aanzien van hinder van de beoogde ontwikkeling op de omgeving wordt geconcludeerd dat er in de feitelijke situatie wordt voldaan aan de richtafstanden. De uitzondering hierop vormt het aspect ‘geluid’. Er wordt geadviseerd om twee akoestische onderzoeken (één per variant) uit te voeren in de vorm van een industrielawaai onderzoek. Deze onderzoeken zullen zich richten op de woningen welke op minder dan 10 meter afstand ten westen, noorden en oosten van het plangebied liggen. Ten aanzien van hinder van bestaande bedrijvigheid op de beoogde ontwikkeling wordt geconstateerd dat de bestemmingscontouren en de milieucategorie gehandhaafd blijven. Ook wordt voldaan de richtafstanden ten opzichte van het bedrijfsterrein. Dit betekent dat er geen woningen zullen worden gerealiseerd en dat er dus ook geen milieuhindergevoelende objecten zullen komen. Ter plaatse van de ontwikkellocatie is er dus een goed leefklimaat is gewaarborgd.

pagina 7 van 7

Akoestisch onderzoek rail- wegverkeerslawaai

Vestersbos 4, Zevenaar

Gemeente Zevenaar

Datum: 17 januari 2023 Projectnummer: 220107 Versie: Gymzaal in het oostelijk deel Variant 3 Opdrachtgever: Zevenaar

INHOUD

1

Inleiding

7

1.1

Aanleiding

7

1.2

Ligging plangebied

7

1.3

Verkavelingsplan

8

1.4

Doel van het onderzoek

8

2

Wet- en regelgeving

9

2.1

Wet geluidhinder

9

2.2

Hogere waarde procedure

12

2.3

Bouwbesluit 2012

13

2.4

Gecumuleerde geluidbelasting

14

2.5

Rekenmethodieken

15

3

Onderzoeksgegevens

16

3.1

Selectie van geluidsbronnen

16

3.2

Uitgangspunten en verkeersgegevens

16

4

Onderzoek

21

4.1

Onderzoeksopzet

21

4.2

Bepalen van de geluidbelastingen

21

4.3

Geluidbelastingen

22

4.4

Mogelijkheden voor geluidreducerende maatregelen

28

4.5

Toetsing gemeentelijk beleid

31

4.6

Aanvraag hogere grenswaarde en toetsing gemeentelijk beleid

31

5

Conclusie

32

Bijlage A: Grafisch overzicht rekenmodel Bijlage B: Rapportage van het rekenmodel Bijlage C: Resultaten in tabelvorm Bijlage D schermvariant A Bijlage E schermvariant B

4

Samenvatting Het voornemen bestaat om een oude schoollocatie aan Vestersbos te Zevenaar te herontwikkelen, waarbij zowel sloop-nieuwbouw als renovatie is beoogd. Hierbij wordt een integraal kindercentrum en voortgezet onderwijs beoogd. Om de ontwikkeling mogelijk te maken is een nieuw bestemmingsplan vereist. In het kader van de te doorlopen juridisch-planologische procedure is onderzoek noodzakelijk naar de geluidbelasting vanwege wegverkeerslawaai. Onderstaande afbeelding laat de vertaling zien naar het akoestisch rekenmodel.

Op basis van dit onderzoek, waarbij is getoetst op de randen van de, kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

Spoorlijn (waaronder Zevenaar – Duiven) Als gevolg van de gezoneerde spoorlijnen vinden er overschrijdingen plaats van de voorkeursgrenswaarde van 55 dB. Dit geldt voor de west-, zuid- en oostgevels van het IKC. De hoogste geluidbelasting bedraagt 65 dB. Er zijn geen overschrijdingen van het maximale uitgangspunt, maar wel van het uitgangspunt van de gemeente van 5

63 dB. Op tien woningen in de omgeving vindt daarnaast een significante toename plaats van de geluidsbelasting vanwege railverkeerslawaai. Maatregelen blijken niet financieel doelmatig om een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde te voorkomen. Wel kan een afscherming langs het spoor van 88 meter lang en 1,2 meter hoog (variant A) of een muur worden geadviseerd aan de gymzaal van 3,5 meter hoog en 49 meter lang aan de westzijde en 2 meter hoog en 10 meter lang aan de oostzijde (variant B). Deze schermvarianten kunnen de geluidsbelasting niet terug brengen tot de voorkeursgrenswaarde maar zorgt wel voor een geluidsbelasting van hoogstens 62 dB én voorkomt een (significante) toename van de geluidsbelasting voor de omgeving (reconstructie in de zin van de Wet geluidhinder).

Daarnaast geldt als aanvullende eis voor het verlenen van een hogere waarde tot 63 dB dat voor scholen wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit doormiddel van een bouwakoestisch onderzoek. Hiermee wordt dan automatisch de effectiviteit van de muur als geluidsreducerende maatregel gewaarborgd.

Ringbaan Zuid Als gevolg van de Ringbaan Zuid vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh.

Molenstraat Als gevolg van de Molenstraat vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh.

Oranjelaan Als gevolg van de Oranjelaan vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh.

Omliggende 30 km/uur wegen Als gevolg van de 30 km/uur wegen vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan een goede ruimtelijke orde.

6

1

Inleiding

1.1

Aanleiding Op het perceel in Oud-Zevenaar, welke kadastraal bekend staat als ‘L 1331’, is in de huidige situatie een onderwijsinstelling gevestigd. Het gebouw is verouderd en voldoet niet meer aan de hedendaagse kwaliteitseisen. Het voornemen bestaat om het perceel te herontwikkelen, waarbij zowel sloop-nieuwbouw als renovatie is beoogd.

In de nieuwe situatie er een integraal kind centrum (IKC) beoogd en een gymzaal. Het voorgenomen plan is niet mogelijk binnen de kaders van het ter plaatse geldende bestemmingsplan. Om die reden is het vaststellen van een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk om de ontwikkeling mogelijk te kunnen maken. In het kader van het bestemmingsplan is onderzoek noodzakelijk naar de geluidbelasting vanwege wegverkeerslawaai. Dit rapport is een uitwerking van dit onderzoek naar geluid.

1.2

Ligging plangebied Het plangebied bevindt zich in het zuiden van Zevenaar, in de provincie Gelderland, en grenst aan de 30 km/uur wegen Vestersbos en Stationsstraat. Daarnaast liggen in de directe nabijheid de gezoneerde 50 km/uur wegen Ringbaan Zuid, Molenstraat en Oranjelaan, en diverse 30 km/uur wegen, waaronder Heldringstraat, Pelgromstraat en Westeinde (laatstgenoemde wordt in sommige documentatie ook wel als onderdeel van de Pelgromstraat gezien).

Globale ligging plangebied (in blauw) 7

1.3

Verkavelingsplan Onderstaande figuur geeft een uitsnede van het conceptplan voor onderhavige ontwikkeling. Het conceptplan is tevens opgenomen in bijlage A.

Planopzet Vestersbos, te Zevenaar (gymzaal ten oosten – Variant 2; d.d. december 2022)

1.4

Doel van het onderzoek Om de ontwikkeling mogelijk te maken moet volgens artikelen 76a en 77 van de Wet geluidhinder (Wgh) en artikel 4.1 van het Besluit geluidhinder (Bgh) bij het nieuwe planologisch regime waarin woningen of andere geluidgevoelige bestemmingen mogelijk worden gemaakt binnen de zones van (spoor)wegen, akoestisch onderzoek worden verricht. Dit onderzoek heeft tot doel inzicht te geven in het akoestisch klimaat van de nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen ten gevolge van wegverkeerslawaai.

8

2

Wet- en regelgeving

2.1

Wet geluidhinder

2.1.1

Zones Langs wegen en spoorwegen liggen zones. Binnen deze zones moet voor de realisatie van geluidgevoelige bestemmingen akoestisch onderzoek worden uitgevoerd.

Wegverkeer De breedte van de zone is afhankelijk van het aantal rijstroken en de ligging van de weg: stedelijk of buitenstedelijk. De zone ligt aan weerszijden van de weg en is gemeten vanuit de rand van de weg. De zones, zoals beschreven in artikel 74 van de Wgh, zijn weergegeven in de onderstaande tabel.

Aantal rijstroken

Zones langs wegen Stedelijk gebied

Buitenstedelijk gebied

1 of 2 rijstroken

200 meter

250 meter

3 of 4 rijstroken

350 meter

400 meter

5 of meer rijstroken

350 meter

600 meter

Overzicht van de zones langs wegen

Artikel 74 lid 2 van de Wgh maakt een uitzondering voor wegen met een 30 km/umaximumsnelheid en woonerven. Deze wegen hebben geen zone en zijn daarmee niet onderzoeksplichtig1.

Railverkeer De wettelijke zone van een spoorweg is afhankelijk van de toegestane geluidbelasting op het referentiepunt uit het geluidregister. De zone ligt aan weerszijden van een spoorweg en wordt gemeten vanuit de buitenste spoorstaaf. De zones, zoals beschreven in artikel 1.4a uit het Bgh, zijn weergegeven in de onderstaande tabel.

1

Conform artikel 74 lid 2 van de Wgh is voor 30 km/uur wegen geen onderzoeksplicht. Op 3 september 2003 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitgesproken (nr. 200203751/1: Abcoude) dat nog niet geconcludeerd kan worden dat het project aanvaardbaar is vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening (goed woon- en leefklimaat, zoals opgenomen in het Bouwbesluit). Daarom wordt bij 30 km-zones onderzocht of wordt voldaan aan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB of de ten hoogst toelaatbare geluidbelasting op de gevel. 9

Hoogste geluidbelasting op referentiepunt

Zones langs spoorwegen

Kleiner dan 56 dB

100 meter

Gelijk aan of groter dan 56 dB en kleiner dan 61 dB

200 meter

Gelijk aan of groter dan 61 dB en kleiner dan 66 dB

300 meter

Gelijk aan of groter dan 66 dB en kleiner dan 71 dB

600 meter

Gelijk aan of groter dan 71 dB en kleiner dan 74 dB

900 meter

Gelijk aan of groter dan 74 dB

1.200 meter

Overzicht van de zones langs spoorwegen

Industrielawaai De wettelijke zone van een gezoneerd industrieterrein is afhankelijk van de gereserveerde geluidruimte voor alle bedrijven binnen het industrieterrein. Deze zone is gelegen rondom het industrieterrein en wordt bepaald door de grens van het industrieterrein en de 50 dB(A) geluidcontour vanwege de geluidreservering van het terrein. 2.1.2

Grenswaarden De Wgh heeft tot doel geluidhinder te voorkomen en te beperken tot aanvaardbare geluidniveaus. In de Wgh zijn hiervoor twee soorten grenswaarden opgenomen:

 Voorkeursgrenswaarde2: Deze waarde garandeert een goede woon- en leefsituatie binnen de invloedssfeer van een geluidbron (wegen, spoorwegen, enzovoort).  Maximale ontheffingswaarde: Deze waarde geeft de hoogste gevelbelasting weer waarvoor een hogere waarde kan worden aangevraagd.

De grenswaarden zijn onder andere afhankelijk van de geluidbron (wegverkeer-, railverkeer- of industrielawaai), de ligging van de geluidgevoelige bebouwing (stedelijk of buitenstedelijk gebied) en het type geluidgevoelige bebouwing. In de volgende tabel zijn voor geluidgevoelige bestemmingen de voorkeursgrenswaarden en de meest voorkomende hoogst toelaatbare geluidbelasting uit de Wgh weergeven.

2

De term voorkeursgrenswaarde stond in de Wgh tot 1-1-2007. Op 1 januari 2007 is de gewijzigde Wet geluidhinder (modernisering instrumentarium geluidbeleid, eerste fase) in werking getreden. Eén van de wijzigingen bestond uit het feit dat de term ‘voorkeursgrenswaarde’ werd vervangen door ‘ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting’. Om verwarring te voorkomen en de leesbaarheid te verhogen wordt in dit akoestisch onderzoek de term voorkeursgrenswaarde gebruikt. 10

Wegverkeer

Railverkeer

Gezoneerd industrieterrein

Stedelijk gebied Voorkeursgrenswaarde Maximale ontheffingswaarde3

48 dB (art. 82 Wgh)

55 dB (art. 4.9 lid 1)

50 dB (art. 44 Wgh)

63 dB (art. 83 lid 2 Wgh)

68 dB (art. 4.10)

55 dB (art. 45 Wgh)

48 dB (art. 82 Wgh)

55 dB (art. 4.9 lid 1)

50 dB (art. 44 Wgh)

53 dB (art. 83 lid 1 Wgh)

68 dB (art. 4.10)

55 dB (art. 45 Wgh)

Buitenstedelijk gebied Voorkeursgrenswaarde Maximale ontheffingswaarde

Overzicht van de grenswaarden uit de Wgh

Gezien de voorkeursgrenswaarde en de maximale ontheffingswaarde kunnen zich drie situaties voordoen:

Een geluidbelasting lager dan de voorkeursgrenswaarde In deze situatie zijn volgens de Wgh geen nadere acties nodig om de geluidgevoelige bebouwing te realiseren.

Een geluidbelasting tussen de voorkeursgrenswaarde en de maximale ontheffingswaarde In deze situatie dienen bij voorkeur maatregelen te worden getroffen om de geluidbelasting terug te brengen tot een waarde die lager is dan de voorkeursgrenswaarde. Wanneer er overwegende bezwaren zijn vanuit stedenbouwkundig, verkeerskundig, landschappelijk of financieel oogpunt, kan voor de geluidgevoelige bebouwing een hogere waarde worden aangevraagd. Voor het verlenen van hogere waarden kan de gemeente een gemeentelijk geluidbeleid vaststellen.

Een geluidbelasting hoger dan de maximale ontheffingswaarde In deze situatie is de realisatie van geluidgevoelige bebouwing in principe niet mogelijk, tenzij geluidbeperkende maatregelen worden getroffen waardoor de geluidbelasting daalt tot een waarde lager dan de voorkeursgrenswaarde of de maximale ontheffingswaarde.

3

Voor auto(snel)wegen geldt dat een geluidgevoelig object, welke binnen de zone van deze auto(snel)weg gelegen is, ten opzichte van deze auto(snel)weg altijd buitenstedelijk is gelegen. 11

2.2

Hogere waarde procedure Bij een geluidbelasting, na beschouwing van maatregelen, tussen de voorkeursgrenswaarde en de maximale ontheffingswaarde kan bij het college van burgemeester en wethouders (B en W), onder bepaalde voorwaarden, ontheffing van de voorkeursgrenswaarde worden aangevraagd.

Indien aanwezig moet worden voldaan aan één of meerdere subcriteria uit lokaal hogere waarden beleid. De gemeente Zevenaar maakt gebruik van het Gemeentelijk Geluidbeleid 2008 Zevenaar (d.d. februari 2009). Indien benodigd zal hieraan getoetst worden.

Hierin heeft de gemeente een kwalificatie gegeven aan de verschillende geluidbelastingen per categorie (verkeerslawaai, railverkeerlawaai en industrielawaai). Daarnaast zijn er ook ambities en bovengrenzen opgesteld per gebiedstypering in de gemeente Zevenaar. De kwalificaties alsmede ambities en bovengrenzen zijn in onderstaande figuren te zien, de figuren komen uit het Gemeentelijk Geluidbeleid.

12

De planlocatie ligt buiten het centrum en behoort daarmee tot de woonwijken in Zevenaar. Hiervoor geldt de ambitie geluidsklasse redelijk rustig en de bovengrens lawaaiig bij vervangende nieuwbouw. Voor desbetreffend project betekend dit een ambitiewaarde van 48 dB en 55 dB voor respectievelijk wegverkeerslawaai en railverkeerslawaai, en een bovengrens van 58 dB en 63 dB en bij vervangende nieuwbouw respectievelijk 63 en 68 dB. Voor de beoogde vervangen nieuwbouw geldt daarmee de gewoonlijke voorkeursgrenswaarde en maximale ontheffingswaarde behorend bij wegverkeerslawaai en railverkeerslawaai.

Daarnaast heeft de gemeente Zevenaar criteria voor het toekennen van een hogere waarde tot geluidsklasse “onrustig”:   

indien mogelijk bronmaatregelen (bijvoorbeeld stillere asfalttypen) te treffen het stedenbouwkundige ontwerp vorm te geven waarbij zoveel mogelijk afscherming voor het achterliggende gebied ontstaat vanaf de geluidklasse “onrustig” dient bij een aanvraag om bouwvergunning voor een woning en scholen een akoestisch onderzoek te worden gevoegd en wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit

Voor de geluidsklasse ‘Lawaaiig’ geldt daarnaast dat al het mogelijke gedaan moet worden om de geluidsbelasting een geluidsklasse lager te laten zijn. Veiligheidshalve wordt dan ook de 63 dB norm meegenomen in de beoordeling.

2.3

Bouwbesluit 2012 Bij een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde uit de Wgh dreigt ook een overschrijding van de binnenwaarde uit het Bouwbesluit 2012. Bij verlening van een omgevingsvergunning voor bouwen wordt de binnenwaarde getoetst aan het Bouwbesluit 2012. Wanneer de nieuwe geluidsgevoelige objecten worden gerealiseerd nabij 13

geluidsbronnen, dient de geluidbelasting van de verschillende geluidsbronnen bij elkaar te worden opgeteld (gecumuleerd). Bij de bepaling van de cumulatieve geluidbelasting mag geen gebruik worden gemaakt van de aftrek op grond van artikel 110g van de Wgh.

Bij woningen waarvoor hogere waarden in het kader van de Wgh zijn toegestaan, is aanvullend bouwakoestisch onderzoek noodzakelijk voor de bepaling van eventueel noodzakelijke gevelisolatie, zodat de binnenwaarde uit het Bouwbesluit 2012 wordt gewaarborgd.

Wegen met een maximumsnelheid van 30 km/uur hebben op basis van de Wgh geen onderzoeksplicht. Voor deze wegen kunnen op basis van de Wgh ook geen hogere waarden worden verleend. Doordat geen hogere waarde wordt vastgesteld is een formele toetsing aan de binnenwaarde uit het Bouwbesluit 2012 niet noodzakelijk. Om een goed woon- en leefklimaat bij nieuwe woningen te garanderen kan toetsing aan de binnenwaarde uit Bouwbesluit 2012 echter ook bij 30 km/uur wegen wenselijk zijn.

2.4

Gecumuleerde geluidbelasting In het zesde lid van artikel 110a Wgh wordt aangegeven dat burgemeester en wethouders slechts hogere waarden vast kunnen stellen, wanneer de gecumuleerde geluidsbelasting niet leidt tot een onacceptabele geluidbelasting. De gecumuleerde geluidbelasting wordt berekend ter plaatse van de geluidgevoelige bestemmingen waarvoor een hogere waarde wordt vastgesteld die in meerdere geluidszones in de zin van de Wgh liggen. In het kader van toetsing aan een goed woon- en leefklimaat kan tevens toetsing aan 30 km/uur wegen wenselijk zijn.

De Wgh geeft geen grenswaarden voor de gecumuleerde geluidbelasting. Dit is derhalve ter beoordeling van het bevoegd gezag.

14

2.5

Rekenmethodieken

2.5.1

Rekenmethodiek voor de geluidbelastingen Volgens artikel 110d van de Wgh moet voor wegverkeer-, railverkeer- en industrielawaai het “Reken- en meetvoorschrift geluid 2012” (RMG 2012) worden gevolgd. Voor de berekening van de geluidbelasting van een weg is de rekenmethodiek beschreven in bijlage III (hoofdstuk 3) van het RMG 2012. Voor de berekening van de geluidbelasting van een spoorlijn is de rekenmethodiek beschreven in bijlage IV (hoofdstuk 3) van het RMG 2012. Voor de berekening van de geluidbelasting van een gezoneerd industrieterrein is de rekenmethodiek beschreven in de Handleiding meten en rekenen industrielawaai 1999.

De reken- en meetvoorschriften schrijven voor dat het equivalente geluidniveau moet worden bepaald volgens standaardrekenmethode 2, maar dat in bepaalde situaties kan worden volstaan met een eenvoudigere standaardrekenmethode 1berekening. Standaardrekenmethode 1 is gebaseerd op een vereenvoudiging van de situatie, waarbij ten aanzien van het toepassingsbereik van de methode, voorwaarden worden gesteld. In voorliggende situatie is gerekend met standaardrekenmethode 2, hiervoor is gebruikgemaakt van het computerprogramma Geomilieu (versie 2020.1). 2.5.2

Rekenmethodiek voor de gecumuleerde geluidbelasting Cumulatie is alleen van belang in situaties waarin geluidgevoelige bebouwing wordt blootgesteld aan meerdere geluidbronnen. Op basis van bijlage I, hoofdstuk 2: “Rekenmethode gecumuleerde geluidbelasting” uit het RMG 2012 hoeven bronnen, die niet zorgen voor een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde, niet betrokken te worden in de berekening van de gecumuleerde geluidbelasting. De gecumuleerde geluidbelasting wordt in het kader van de bepaling van de gevelwering berekend exclusief aftrek artikel 110g Wgh.

15

3

Onderzoeksgegevens De verkeersgegevens zijn afkomstig van de gemeente Zevenaar en betreffen telcijfers van 2021 en 2022.

3.1

Selectie van geluidsbronnen Voor het akoestische onderzoek wordt allereerst bepaald welke akoestische bronnen relevant zijn voor het plangebied. In de directe omgeving van het plangebied liggen wegen en spoorlijnen.

De spoorlijnen betreffen het spoor Zevenaar – Doetinchem, en de Betuwelijn. Echter de Betuwelijn loopt ter hoogte van het project door een tunnel. De dichtstbijzijnde tunnelopeningen liggen op minimaal 600 meter afstand (lengte), en zijn daarmee akoestisch niet relevant: de projectlocatie valt niet binnen zone van de Betuwelijn. Enkel het spoor Zevenaar – Doetinchem wordt meegenomen in het onderzoek.

Het plangebied ligt aan de 30 km/uur wegen Vestersbos en Stationsstraat. Daarnaast liggen in de directe nabijheid de gezoneerde 50 km/uur wegen Ringbaan Zuid, Molenstraat en Oranjelaan, en diverse 30 km/uur wegen, waaronder Heldringstraat, Pelgromstraat en Westeinde (dit wegvak wordt in sommige documentatie ook als onderdeel van de Pelgromstraat gezien).

3.2

Uitgangspunten en verkeersgegevens

3.2.1

Uitgangspunten railverkeer Snelheid en intensiteiten van de spoorlijn Voor de geluidberekening zijn de snelheid en de verkeersintensiteiten van de treinen van belang op de spoorlijn. De gebruikte spoorgegevens zijn afkomstig uit het geluidregister, welke zijn vastgesteld in het kader van SWUNG I. Naast de spoorgegevens bevat het geluidregister ook informatie van de aanwezige geluidschermen langs het spoor. Maaiveldhoogte spoor Het spoor is ter plaatse gelegen op ongeveer 11,5 meter boven NAP.

3.2.2

Uitgangspunten wegverkeer Snelheid  Op de Molenstraat en Oranjelaan geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur.  Op de overige wegen geldt een maximumsnelheid van 30 km/uur. 16

Verharding Op de Molenstraat, Oranjelaan, Stationsstraat, Vestersbos bestaat de wegverharding uit dichtasfaltbeton (DAB). Op de wegen Pelgromstraat, Westeinde en Heldringstraat bestaat de wegverharding uit klinkers (elementverharding in keperverband). Aftrek artikel 110g Wgh Voor wegen waar de representatief te achten snelheid lager is dan 70 km/uur wordt een correctie toegepast van 5 dB. Tot 1 juli 2018 geldt voor wegen waar de toegestane maximum snelheid hoger of gelijk is aan 70 km/uur een aftrek afhankelijk van de berekende geluidbelasting. Indien de geluidbelasting 57 dB bedraagt, is de aftrek 4 dB. Bij een geluidbelasting van 56 dB bedraagt de correctie 3 dB. Indien een andere geluidbelasting wordt berekend bedraagt de correctie 2 dB. In dit onderzoek wordt een correctie van 5 dB4 toegepast aangezien de snelheden lager liggen dan 70 km/uur. Verkeersintensiteiten wegen In dit onderzoek zijn de etmaalintensiteiten (inclusief verdeling voertuigcategorieën en verdeling dag-, avond- en nachtuurpercentage) afkomstig van de gemeente Zevenaar. Het betreffen telgegevens uit het jaar 2021 en 2022,gepresenteerd in het Verkeersonderzoek Vestersbos (versie 5 april). Hierbij is ook de verkeersgeneratie berekent vanwege het beoogde project, welke is toegevoegd aan de etmaalintensiteit.

De verdeling voertuigcategorieën en verdeling dag-, avond- en nachtuurpercentage zijn uit het Verkeersonderzoek berekend voor de Stationsstraat, Vestersbos en Pelgromsstraat. De Heldringstraat wordt als vergelijkbaar geacht aan de Pelgromstraat. Voor de 50 km/uur wegen zijn de telgegevens niet gedetailleerd en is vilucht_geluid_v4 (d.d. 2022) gebruikt. In onderstaande tabel zijn de etmaalintensiteiten per weg(vak) weergegeven. Voor een gedetailleerd overzicht van alle verkeersgegevens wordt verwezen naar bijlage C waar de invoergegevens van het rekenmodel zijn opgenomen.

4

Op grond van de Wgh moet bij wegen met een snelheid tot 70 km/uur een aftrek voor het stiller worden van het verkeer (aftrek op grond van artikel 110g Wgh) van 5 dB worden toegepast. Voor 30 km/uur wegen is deze aftrek niet vastgelegd in de Wgh, omdat deze geen zone hebben. Bij lagere snelheden is het aandeel motorgeluid hoger dan van het bandengeluid. Het is aannemelijk dat het motorgeluid in de toekomst sterk zal afnemen, door gebruik van elektrische en hybride auto’s, bij 30 km/uur wegen is dan ook de aftrek voor het stiller worden van het verkeer (aftrek op grond van artikel 110g Wgh) van 5 dB toegepast. Hiermee is aangesloten bij de Raad van State uitspraak bij het bestemmingsplan “Parijsch Zuid” in Culemborg (zaaknummer: 201304862/3/R2). 17

Weg

Wegvak

Etmaalintensiteit 2033

Westelijk wegvak - Molenstraat

4.636

Molenstraat – Industriestraat

3.400

Industriestraat – Oostelijk wegvak

3.812

Molenstraat

Ringbaan Zuid - Oranjelaan

4.958

Oranjelaan

Molenstraat - Stationsstraat

2.622

Heldringstraat

Gehele weg

174

Molenstraat - Vestersbos

757

Vestersbos - Oranjelaan

1.321

Molenstraat - Heldringstraat

106

Heldringstraat - Stationsstraat

70

Molenstraat - Heldringstraat

174

Ringbaan Zuid

Stationsstraat

Vestersbos 92Westeinde / Pelgromstraat

Etmaalintensiteiten per weg(vak)

3.2.3

Bebouwing en waarneemhoogten Getoetst is op de randen van de verbeelding (d.d. 21-04-2022) van onderhavig plan, en daarmee de maximaal planologische mogelijkheden. De verbeelding is als bijlage A toegevoegd. Uitgegaan wordt van een vloerhoogte van 4 meter. De toetspunten zijn per verdieping gesitueerd op 1,5 meter.

Situering gebouwen en toetspunten school, bewerking: SAB 18

3D-weergave akoestisch rekenmodel, vanuit het westen

De bestaande bebouwing heeft daarnaast een belangrijke rol in het tegengaan van de geluidsbelasting vanwege railverkeerslawaai, om deze reden zijn er ook toetspunten op de woningen in de omgeving gelegd. Deze dienen ter vergelijking tussen de geluidsbelastingen (vanwege railverkeerslawaai) voor de omgeving in de huidige en toekomstige situatie. Deze toetspunten liggen op 1,5 meter en 5 meter (zodat ook gecumuleerd kan worden met industrielawaai) en zijn te zien in de onderstaande afbeelding.

19

Ligging toetspunten in de omgeving, met het huidige gebouw in het midden. bewerking: SAB

20

4

Onderzoek

4.1

Onderzoeksopzet Volgens de Wgh mag voor geluidgevoelige bestemmingen de geluidbelasting in principe niet hoger zijn dan de voorkeursgrenswaarde. Als de geluidbelasting hoger is dan de voorkeursgrenswaarde, wordt getoetst of de geluidbelasting lager is dan de maximale ontheffingswaarde. In deze situatie wordt het plan gesitueerd in een stedelijk gebied. De voorkeursgrenswaarde voor wegverkeer bedraagt 48 dB, voor railverkeer 55 dB. De maximale ontheffingswaarde voor wegverkeer bedraagt 63 dB, voor railverkeer 68 dB. Het gemeentelijk beleid kent een bovengrens van respectievelijk 58 en 63 dB.

Formeel zijn de 30 km/uur wegen niet onderzoeksplichtig voor de Wgh. De normen uit de Wgh zijn daardoor niet van toepassing. Ter vergelijking worden de geluidbelastin-gen beoordeeld aan de hand van de voorkeursgrenswaarde (48 dB) en de maximale ontheffingswaarde (63 dB) uit de Wgh voor een vergelijkbare gezoneerde weg in een binnenstedelijk gebied. Er wordt op deze manier getoetst of er sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

4.2

Bepalen van de geluidbelastingen De geluidbelasting wordt bepaald met behulp van de standaardrekenmethode 2berekening. Conform de Wgh wordt de geluidbelasting getoetst per bron. De grafische weergave van het model is weergegeven in de overzichtstekening van bijlage B. In deze tekening is onder meer de ligging van de verschillende toetspunten te zien. Bijlage C geeft de invoergegevens, en bijlage D bevat een rapportage van de rekenresultaten van het model.

21

4.3

Geluidbelastingen

4.3.1

Spoorlijn (Zevenaar - Duiven) In onderstaande figuur zijn de berekende geluidbelastingen per toetspunt weergegeven als gevolg van de spoorlijnen. Voor een volledig overzicht van alle geluidbelastingen per toetspunt wordt verwezen naar bijlage D.

Berekende geluidbelasting per toetspunt ten gevolge van de gezoneerde spoorlijnen (Zevenaar – Duiven)

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de spoorlijn (Zevenaar – Duiven) er een overschrijding plaatsvindt van de voorkeursgrenswaarde aan de west-, zuid- en oostgevels. Daarnaast kent toetspunt 2 (aan de zuidgevel) een geluidsbelasting van 65 dB, waarmee de geluidsklasse voor dit toetspunt ‘Lawaaiig’ wordt. Het andere oranje toetspunt heeft een geluidsbelasting van 63 dB en voldoet wel aan de geluidsklasse ‘zeer onrustig’. Onderzoek naar maatregelen is nodig. 22

In het kader van een goede ruimtelijke ordening is onderzocht of er een significante toename optreedt ten opzichte van de huidige situatie. Er wordt aangesloten aan afdeling 4 van de Wet geluidhinder reconstructies, dan wel afdeling 4.5 van het Besluit geluidhinder. Door veranderingen van en aan (spoor)wegen mag de geluidsbelasting niet significant toenemen (2 dB, reken technisch 1,5 dB).

Onderstaande tabel toont de geluidsbelasting in de huidige en toekomstige situatie van de toetspunten waarvoor zowel een toename van 1,5 dB geldt als een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde.

Toetspunten uit de omgeving waarvoor zowel een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde geldt als een toename van de geluidsbelasting met minimaal 1,5 dB. Geluidsbelastingen en verschil weergegeven in dB. Naam

Omschrijving

Hoogte (m) Toekomst

Huidig

reconstructie

Toename

Hel 15_B

Heldringstraat 15

5,00

57,57

52,19

reconstructie

2,07

Pel 11_B

Pelgromstraat 11

5,00

59,36

53,41

reconstructie

3,86

Pel 13_B

Pelgromstraat 13

5,00

59,32

53,30

reconstructie

3,82

Pel 15_B

Pelgromstraat 15

5,00

59,31

53,47

reconstructie

3,81

Pel 17_B

Pelgromstraat 17

5,00

59,34

53,19

reconstructie

3,84

Pel 19_B

Pelgromstraat 19

5,00

59,22

53,44

reconstructie

3,72

Pel 21_B

Pelgromstraat 21

5,00

58,41

51,84

reconstructie

2,91

Pel 9_B

Pelgromstraat 9

5,00

59,65

53,12

reconstructie

4,15

Ves 21_A

Vestersbos 21

1,50

57,82

53,82

reconstructie

2,32

Ves 21_B

Vestersbos 21

5,00

57,58

54,27

reconstructie

2,08

Ves 25_A

Vestersbos 25

1,50

59,72

58,15

reconstructie

1,57

Op 10 woningen rondom de locatie is er sprake van reconstructie. In de bijlage is de volledig overzicht weergegeven.

23

4.3.2

Ringbaan Zuid In onderstaande figuur zijn de hoogste geluidbelastingen per toetspunt weergegeven als gevolg van de Ringbaan Zuid.

Berekende geluidbelasting vanwege de Ringbaan Zuid per waarneemhoogte

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Ringbaan Zuid de voorkeursgrenswaarde niet wordt overschreden. De hoogste geluidbelasting bedraagt 43 dB. Hiermee wordt voldaan aan de Wet geluidhinder en aan het gemeentelijk beleid.

24

4.3.3

Molenstraat In onderstaande figuur zijn de hoogste geluidbelastingen per toetspunt weergegeven als gevolg van de Molenstraat.

Berekende geluidbelasting vanwege de Molenstraat per waarneemhoogte

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Molenstraat de voorkeursgrenswaarde niet wordt overschreden. De hoogste geluidbelasting bedraagt 32 dB. Hiermee wordt voldaan aan de Wet geluidhinder en aan het gemeentelijk beleid.

25

4.3.4

Oranjelaan In onderstaande figuur zijn de hoogste geluidbelastingen per toetspunt weergegeven als gevolg van de Oranjelaan.

Berekende geluidbelasting vanwege de Oranjelaan per waarneemhoogte

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van de Oranjelaan de voorkeursgrenswaarde niet wordt overschreden. De hoogste geluidbelasting bedraagt 25 dB. Hiermee wordt voldaan aan de Wet geluidhinder en aan het gemeentelijk beleid.

26

4.3.5

Niet-gezoneerde wegen (30 km/uur) In onderstaande figuur zijn de berekende geluidbelastingen per toetspunt weergegeven als gevolg van alle niet-gezoneerde 30 km/uur wegen gezamenlijk (Heldringstraat, Pelgromstraat, Stationsstraat, Vestersbos, Westeinde). Voor een volledig overzicht van alle geluidbelastingen per toetspunt, als ook per afzonderlijke 30 km/uur weg, wordt verwezen naar bijlage D.

Berekende geluidbelasting per toetspunt ten gevolge van alle onderzochte 30 km/uur wegen gezamenlijk inclusief aftrek conform artikel 110g Wgh

Uit de berekeningen blijkt dat als gevolg van alle onderzochte 30 km/uur wegen gezamenlijk er geen overschrijding van de (gehanteerde) voorkeursgrenswaarde plaats27

vindt (hoogst berekende geluidbelasting bedraagt 35 dB). Er wordt daarmee voldaan aan een goede ruimtelijke ordening en aan het gemeentelijk beleid.

4.4

Mogelijkheden voor geluidreducerende maatregelen Vanwege de overschrijdingen van de voorkeursgrenswaarde door de gezoneerde spoorlijn (Zevenaar – Duiven) is onderzoek noodzakelijk naar mogelijke geluidreducerende maatregelen. Hierbij wordt ook tevens gekeken naar het beperken van de toename van de geluidsbelasting op de omgeving (Vestersbos 25). Er is onderzocht of, en zo ja, welke doeltreffende maatregelen mogelijk zijn om de geluidbelasting terug te brengen tot een waarde die lager of gelijk is aan de voorkeursgrenswaarde. Wanneer de geluidbelasting niet terug te brengen is tot de voorkeursgrenswaarde, dan kan een hogere waarde ten gevolge van de gezoneerde spoorlijn (Zevenaar – Duiven) worden verleend door de gemeente Zevenaar. De gemeente heeft aangegeven dat zij de geluidsbelasting willen beperken tot maximaal 63 dB. Bij het treffen van maatregelen geldt een voorkeursvolgorde: bron, overdracht en ontvanger.

4.4.1

Bronmaatregelen railverkeer Er liggen geen raildempers op de spoorlijnen. Door toepassing van raildempers over een afstand van circa 300 meter (in totaal circa 1.200 meter aan spoorbanen) is een reductie van circa 3-4 dB mogelijk. Hierbij blijft er een geluidbelasting van maximaal 62 dB. Er zijn dan enkel overschrijdingen van de voorkeursgrenswaarde aan de zuidgevel van de gebouwen. De omgeving kent dan geen (significante) toename meer van de geluidsbelasting. De kosten hiervan bedragen circa € 360.000, dit is niet financieel doelmatig in verhouding met de omvang van het project.

4.4.2

Overdrachtsmaatregelen railverkeer Als overdrachtsmaatregelen zijn schermen nabij het spoor doorgerekend. In de volgende afbeelding zijn de twee varianten weergegeven.

Variant A scherm langs spoor, hoogte 1,2 meter, lengte 88 meter

Variant B schermen op terrein school, aan gymzaal, scherm 1 hoogte 3,5 meter, lengte 49 meter en scherm 2 hoogte 2 meter en lengte 10 meter

28

In de volgende afbeelding is een dwarsdoorsnede van schermvariant A weergegeven.

In de volgende tabel is de geluidsbelasting ten gevolge van de beide varianten op de school weergegeven ten opzichte van de geluidsbelasting zonder afscherming.

Resultaten schermvarianten ten opzichte van situatie zonder scherm in dB Naam

Omschrijving

Hoogte (m)

zonder scherm

schermvariant A

schermvariant B

1_A

zuidgevel

1,50

62

58

54

1_B

zuidgevel

5,50

63

61

60

2_A

zuidgevel

1,50

63

60

57

2_B

zuidgevel

5,50

65

62

62

3_A

westgevel

1,50

62

59

58

3_B

westgevel

5,50

62

60

60

4_A

zuidgevel

1,50

61

59

57

4_B

zuidgevel

5,50

61

60

59

5_A

westgevel

1,50

58

56

55

5_B

westgevel

5,50

58

57

56

6_A

westgevel

1,50

58

56

55

6_B

westgevel

5,50

57

56

55

7_A

noordgevel

1,50

49

47

46

7_B

noordgevel

5,50

51

49

49

29

Naam

Omschrijving

Hoogte (m)

zonder scherm

schermvariant A

schermvariant B

8_A

noordgevel

1,50

49

48

48

8_B

noordgevel

5,50

49

49

49

9_A

noordgevel

1,50

44

44

44

9_B

noordgevel

5,50

47

47

47

10_A

noordgevel

1,50

49

49

49

10_B

noordgevel

5,50

49

49

49

11_A

oostgevel

1,50

58

57

58

11_B

oostgevel

5,50

58

58

58

12_A

oostgevel

1,50

58

58

58

12_B

oostgevel

5,50

59

58

58

13_A

oostgevel

1,50

58

58

58

13_B

oostgevel

5,50

59

58

58

14_A

zuidgevel

1,50

59

56

55

14_B

zuidgevel

5,50

59

58

57

Uit de berekeningen blijkt dat op de begane grond in variant A de hoogste geluidsbelasting 60 dB bedraagt en in variant B 58 dB. Op de eerste verdieping is dat in beide varianten 62 dB. Op de omliggende woningen treedt in beide varianten geen reconstructie op. De kosten van schermvariant A worden geraamd op circa € 32.000,- en variant B op € 58.000,- 5.

Indien de afscherming (variant B, scherm op terrein school), 6 meter hoog is, dan zal de hoogste geluidsbelasting op de begane grond en op de eerste verdieping 58 dB. De kosten van deze variant worden geraamd op € 105.000,-. 4.4.3

Maatregelen bij de ontvanger De maatregelen die kunnen worden genomen bij de ontvanger zijn erop gericht om te voldoen aan de binnenwaarde uit het Bouwbesluit 2012. Mogelijk moeten voor de gebouwen met een hogere geluidsbelasting dan de voorkeursgrenswaarde aanvullende isolerende voorzieningen worden getroffen om de akoestische binnenwaarde te halen.

Indien geen schermen overwogen dan zullen op 10 omliggende woningen de geluidsbelasting dusdanig toenemen ten gevolge van het verdwijnen van de bestaande bebouwing dat er sprake is van ‘reconstructie’. Gevelmaatregelen dienen dan aan de

5

Uitgaande van € 300,- per m2 scherm. 30

woningen getroffen worden. Per woning kan dit oplopen van € 10.000 tot € 20.000. De totaalkosten bedragen € 100.000 tot € 200.000.

Om de binnenwaarde uit het ‘Bouwbesluit 2012’ te kunnen garanderen kan extra geluidsisolatie noodzakelijk. Bij de aanvraag van een ‘Omgevingsvergunning bouwen’ (voormalige bouwvergunning) kan door middel van een aanvullend bouwakoestisch onderzoek worden aangetoond dat de binnenwaarde uit het Bouwbesluit wordt gewaarborgd.

4.5

Toetsing gemeentelijk beleid Zoals besproken in paragraaf 2.2 hanteert de gemeente een ambitiewaarde van 48 dB en 55 dB voor respectievelijk wegverkeerslawaai en railverkeerslawaai, en een bovengrens van 63 dB. Daarop aanvullend heeft de gemeente aangegeven de geluidsbelasting vanwege railverkeerslawaai te willen beperken tot maximaal 63 dB. De ambitie voor wegverkeerlawaai en de bovengrens voor railverkeerslawaai worden gehaald. Om voor railverkeerslawaai ook aan de ambitiewaarde te voldoen zijn maatregelen nodig die voor de omvang van het project niet financieel doelmatig worden geacht. De maatregelen zoals besproken in hoofdstuk 4.4 voldoen aan deze. Schermvariant B met een afscherming van 3,5 meter, 49 meter lang aan de westzijde van de gymzaal en een afscherming van 10 meter lang en 2 meter hoog aan de oostzijde van de gymzaal heeft de voorkeur.

Daarnaast geldt als aanvullende eis voor het verlenen van een hogere waarde tot 63 dB dat voor scholen wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit doormiddel van een bouwakoestisch onderzoek. Hiermee wordt automatisch de effectiviteit van de muur als geluidsreducerende maatregel gewaarborgd.

4.6

Aanvraag hogere grenswaarde en toetsing gemeentelijk beleid Bron- en overdrachtsmaatregelen zijn onderzocht, maar stuiten op bezwaren van financiële, landschappelijke, civieltechnische en stedenbouwkundige aard. Geadviseerd wordt een klein scherm te realiseren. Uitgaande van een scherm van 3,5 meter hoog dient een hogere waarde te worden toegekend van 62 dB ten gevolgen van de gezoneerde spoorlijnen Duiven-Zevenaar.

31

5

Conclusie Spoorlijn (waaronder Zevenaar – Duiven) Als gevolg van de gezoneerde spoorlijnen vinden er overschrijdingen plaats van de voorkeursgrenswaarde van 55 dB. Dit geldt voor de west-, zuid- en oostgevels van het IKC. De hoogste geluidbelasting bedraagt 65 dB. Er zijn geen overschrijdingen van het maximale uitgangspunt, maar wel van het uitgangspunt van de gemeente van 63 dB. Op tien woningen in de omgeving vindt daarnaast een significante toename plaats van de geluidsbelasting vanwege railverkeerslawaai, reconstructie in de zin van de Wet geluidhinder. Maatregelen blijken niet financieel doelmatig om een overschrijding van de voorkeursgrenswaarde te voorkomen. Wel kan een afscherming langs het spoor van 88 meter lang en 1,2 meter hoog (variant A) of een muur worden geadviseerd aan de gymzaal van 3,5 meter hoog en 49 meter lang aan de westzijde en 2 meter hoog en 10 meter lang aan de oostzijde (variant B). Deze schermvarianten kunnen de geluidsbelasting niet terug brengen tot de voorkeursgrenswaarde maar zorgt wel voor een geluidsbelasting van hoogstens 62 dB én voorkomt een (significante) toename van de geluidsbelasting voor de omgeving (reconstructie in de zin van de Wet geluidhinder).

Er dient bij het realiseren van het besproken schermvarianten een hogere waarde te worden aangevraagd vanwege de gezoneerde spoorlijnen tussen Duiven-Zevenaar; een geluidsabsorberend scherm nabij het spoor benodigd een hogere waarde van 62 dB. Daarnaast geldt als aanvullende eis voor het verlenen van een hogere waarde tot 63 dB dat voor scholen wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit doormiddel van een bouwakoestisch onderzoek. Hiermee wordt dan automatisch de effectiviteit van de muur als geluidsreducerende maatregel gewaarborgd.

Ringbaan Zuid Als gevolg van de Ringbaan Zuid vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh.

Molenstraat Als gevolg van de Molenstraat vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh.

Oranjelaan Als gevolg van de Oranjelaan vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan de Wgh. 32

Omliggende 30 km/uur wegen Als gevolg van de 30 km/uur wegen vinden er geen overschrijdingen plaats van de gehanteerde voorkeursgrenswaarde van 48 dB op het IKC. Er wordt voldaan aan een goede ruimtelijke orde.

33

Bijlage A: Grafisch overzicht rekenmodel

34

Bijlage B: Rapportage van het rekenmodel

35

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar Rapport: Model:

SAB

Lijst van model eigenschappen WVL - gym oost | Versie 2 (dec)

Model eigenschap Omschrijving Verantwoordelijke Rekenmethode

WVL - gym oost | Versie 2 (dec) SAB #2|Wegverkeerslawaai|RMW-2012|

Aangemaakt door Laatst ingezien door Model aangemaakt met

raat op 18-4-2022 rodo op 5-1-2023 Geomilieu V2020.1 rev 2

Dagperiode Avondperiode Nachtperiode Samengestelde periode Waarde Standaard maaiveldhoogte Rekenhoogte contouren Detailniveau toetspunt resultaten Detailniveau resultaten grids Zoekafstand [m] Max. reflectie afstand tot bron [m] Max. reflectie afstand tot ontvanger [m] Standaard bodemfactor Zichthoek [grd] Maximale reflectiediepte Reflectie in woonwijkschermen Geometrische uitbreiding Luchtdemping Luchtdemping [dB/km] Meteorologische correctie Waarde voor C0

07:00 - 19:00 19:00 - 23:00 23:00 - 07:00 Lden Gem(Dag, Avond + 5, Nacht + 10) 0 4 Bronresultaten Groepsresultaten ---0,80 2 1 Ja Volledige 3D analyse Conform standaard 0,00; 0,00; 1,00; 2,00; 4,00; 10,00; 23,00; 58,00 Conform standaard 3,50

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

5-1-2023 14:20:39

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar

SAB

Commentaar

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

5-1-2023 14:20:39

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar Rapport: Model: Lijst van:

SAB

Groepenbeheer WVL - gym oost | Versie 2 (dec) december - versie van 220107 Vestersbos 4, Zevenaar - 220107 Vestersbos 4, Zevenaar Alle items

Groep (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Itemtype Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

Naam

Omschrijving

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

5-1-2023 14:21:49

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar Rapport: Model: Lijst van:

SAB

Groepenbeheer WVL - gym oost | Versie 2 (dec) december - versie van 220107 Vestersbos 4, Zevenaar - 220107 Vestersbos 4, Zevenaar Alle items

Groep (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Itemtype Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

Naam

Omschrijving

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

5-1-2023 14:21:49

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar Rapport: Model: Lijst van:

SAB

Groepenbeheer WVL - gym oost | Versie 2 (dec) december - versie van 220107 Vestersbos 4, Zevenaar - 220107 Vestersbos 4, Zevenaar Alle items

Groep (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Itemtype Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

Naam

Omschrijving

Geomilieu V2020.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

5-1-2023 14:21:49

akoestisch onderzoek weg- railverkeerslawaai IKC Vestersbos Zevenaar Rapport: Model: Lijst van:

SAB

Groepenbeheer WVL - gym oost | Versie 2 (dec) december - versie van 220107 Vestersbos 4, Zevenaar - 220107 Vestersbos 4, Zevenaar Alle items

Groep (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Itemtype Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw

(hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep) (hoofdgroep)

Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw Gebouw