1021862 Bijlage 2 Adviesrapport Qirion (bijlage 1 van het Wijktransitieplan Angerlo; onderzoek verduurzaming Angerlo
Tekst van het document
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 29
Onder de motorkap Wat vind je terug in het energiehuis Lucht Water Oppervlaktewater Afvalwater Drinkwater
Restwarmte
Warmtepomp
Piek/back-up voorziening
Buffer
Datacenters Industrie
Bodemwarmte
Aardgas Waterstof
30...55 °C
70...90 °C
Verbruikers
Biogas Elektrisch Figuur 6.7.12 Schematisch overzicht technische mogelijkheden energiehuis
Naast de centrale warmtebron voorziening is er ook een warmtenet nodig om de opgewekte warmte naar de woningen te transporteren. In de volgende paragraaf is een eerste globaal beeld van het warmtenet ingetekend.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 30
6.7.1 Tracé warmtenet Angerlo
Om de impact van de warmte-infrastructuur op de omgeving en kosten te kunnen bepalen is een globale tracéschets opgesteld. Op basis van dit inzicht is ook te bepalen wat een strategische locatie voor de warmtebron kan zijn. In de tracéschets zijn woningen in Angerlo aangesloten op het warmtenet (rode lijn). Zoals te zien is ontstaan er lange uitlopers naar de woningen buiten de woonkern, hierdoor is het realiseren van een warmtenet financieel niet haalbaar.
Figuur 6.7.1.1: Globale tracéschets warmtenet Angerlo inclusief uitlopers. Zie bijlage 9.8
Om het warmtenet financieel haalbaar te krijgen hebben we in het uiteindelijke ontwerp de aansluitingen van de woningen in het buitengebied achterwege gelaten en een knip gemaakt op de grens van de woonkern van Angerlo. De globale lengte van het tracé bedraagt dan 11,5 kilometer (zie afbeelding 6.7.1.2)
Figuur 6.7.1.2: Globale tracéschets warmtenet kern Angerlo. Zie bijlage 9.9
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 31
Het uitgangspunt voor het beoogde MT-warmtenet is een temperatuurregime van 70°C/40°C. De aanvoertemperatuur is zo gekozen dat zowel ruimteverwarming als tapwater bediend kan worden. Net als de andere energie-oplossingen wordt er uitgegaan van een standaard na-isolatie van alle woningen, waardoor een aanvoertemperatuur van 70 graden toereikend is. Het voordeel van een collectief systeem is dat de na-isolatie niet tegelijk met realisatie van het alternatief gereed hoeft te zijn. Bij bijvoorbeeld een individuele warmtepomp moet de woning meteen na-geïsoleerd worden omdat deze anders niet warm wordt met aanvoer temperatuur van 60-65 graden. Bij een collectief systeem kan er op echt koude winterdagen extra opgestookt worden met de piekinstallatie tot hogere temperaturen (80 graden) zodat de woningen warm worden, hierdoor kunnen de isolatiemaatregelen op een ander tempo verlopen wat woningeigenaren de mogelijkheid biedt om de investeringen te spreiden.
Figuur 6.7.1.3: Warmtenetwerk ontwerp met als uitgangspunt dat de bron, warmtepomp i.c.m. TEO, of de lucht warmtepomp, in het noordoosten geplaatst wordt, mogelijk op het bedrijventerrein om zo overlast minimaal te houden.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 32
6.8 Collectief: TEO, warmtepomp en WKO centraal in/naast de wijk 6.8.1 Uitleg technisch concept
Bij toepassen van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) wordt warmte uit water gebruikt om een collectieve warmtepompinstallatie te voorzien van primaire energie. In de zomer wordt deze warmte uit het oppervlakte water opgeslagen in een warmte-/koudeopslag (WKO). De warmtepompen waarderen de primaire warmte op tot een temperatuur die bruikbaar is voor het verwarmen van de woningen en warm tapwaterbereiding. Voor de piekmomenten wordt een gasketel ingezet, deze kan de temperatuur tot 70 graden (of desgewenst hoger) verhogen. Dit kan nodig zijn in koude perioden. Om de woningen te voeden wordt een warmtenet aangelegd naar de woningen. In de woningen wordt een afleverset geplaatst. Aardgas als piekenergie kan op een zeker moment worden uitgefaseerd door een duurzaam gas, bijvoorbeeld waterstof of groen gas. Ook nieuwe energietechnieken kunnen worden gekoppeld aan het opweksysteem, dit maakt het systeem modulair en toekomstbestendig. Voor het aandrijven van de warmtepompen en overige componenten wordt gebruik gemaakt van elektriciteit. Het is mogelijk om (toekomstige) duurzame opwek hieraan te koppelen. Omdat het een collectief systeem betreft ontstaat er voordeel vanuit schaalgrootte. Hierdoor staat de techniek op een centrale locatie in de wijk en niet in de woningen. Dit beperkt de mate van impact op het elektriciteitsnet en benodigde verzwaring van het net.
En geeft de mogelijkheid om optimalisaties op één locatie te kunnen doorvoeren voor verdere verduurzaming van Angerlo. Bij de aanleg van het warmtenet in de wijk wordt gekeken naar koppelkansen om aanleg van het warmtenet gelijktijdig met bijvoorbeeld vervanging van de riolering uit te voeren.
Figuur 6.8.1.1: Collectief TEO/WKO en warmtepompsysteem (bron: Rom3D /project Heeg)
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 33
Onder de motorkap Wat vind je terug in het energiehuis Lucht Water Oppervlaktewater Afvalwater Drinkwater
Restwarmte
Warmtepomp
Piek/back-up voorziening
Buffer
Datacenters Industrie
Bodemwarmte
Fase 1 Fase 2
Aardgas Waterstof
30...55 °C
70...90 °C
Verbruikers
Biogas Elektrisch
Figuur 6.8.1.2: Schematisch overzicht energiehuis met water-water warmtepomp (met verschillende mogelijke primaire warmtebronnen)
6.8.2 Afwegingscriteria
Betaalbaarheid Naast een grote centrale installatie staat de aanleg van een warmtenet. Hiermee wordt een netwerk van leidingen aangelegd die de woningen van warmte voorziet. Het netwerk wordt veelal gefinancierd door een investeerder die met een bepaald rendement op de investering over lange termijn terugbetaald wordt. Door middel van de warmtetarieven die per woning betaald worden aan de warmteleverancier voor gebruik van de warmte komt geld beschikbaar. Een ESCO (energyservice company) kan een middel zijn om geldstromen zoveel mogelijk lokaal te houden door zelf de warmte te verkopen en dus de exploitatie rol in te vullen. Betrouwbaarheid Het toepassen van TEO is in een situatie waarbij er voldoende oppervlakte water is een zeer betrouwbaar systeem. Gezien het meerjaren inzicht van het gemaal kan gesteld dat er ruim voldoende warmte uit het gemaal te winnen is. Met de klimaatveranderingen kan het zijn dat het meerjaren gemiddelde echter afwijkt van de toekomstige situatie. Als fall-back scenario kan op dat moment besloten worden de warmtewisselaar te verplaatsen naar de Oude IJssel die dicht bij het gemaal ligt. Daarnaast zal er goed gekeken moeten worden naar de ondergrond, of deze goed geschikt is voor het realiseren van een WKO, deze WKO is essentieel voor het systeem om optimaal te kunnen functioneren.
De beschikbare warmte uit oppervlaktewater is alleen in de zomermaanden beschikbaar en zal opgeslagen moeten kunnen worden. De ondergrond is nog niet bestudeerd, dit zal door een gespecialiseerde partij onderzocht moeten worden. Wij zijn in deze studie uitgegaan van dat deze toepassing mogelijk is en dat dat tegen een gemiddelde prijs realiseerbaar is met behulp van een kental per kW.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 34
Toekomstvastheid Het systeem maakt voor de basislast (85% van energie) gebruik van een primaire bron, in veel oplossingen een warmtepomp. Daarnaast wordt een piekvoorziening voorzien die in de echt koude dagen bijschakelt en de overige 15% van de energie voorziet. Een piekbron bestaat in veel gevallen uit een elektrisch element of een gasketel. Deze verhouding komt tot stand vanwege het feit dat een basisbron duurder in investering is, goedkoper operationeel is. Daarentegen is de piekbron in investering goedkoop, maar operationeel duur. De balans tussen basis en piekbron ontstaat op het punt één derde basis en twee derde piek, welke zorgt voor een verdeling respectievelijk 85% en 15%. De wijze van toepassing is dat de piek voorlopig op aardgas gebaseerd zal zijn. De piek doormiddel van aardgasketel kan na bijvoorbeeld 15 jaar kan dan alsnog overgestapt worden op groengas (biogas, waterstof) of een dan gangbare oplossing voor piekvoorziening. Wel zal een bodemonderzoek uit moeten wijzen in hoeverre de bodem geschikt is voor een WKO nu en naar verwachting langere termijn. Juist vanwege de aanwezigheid van rivier de Oude IJssel zal de ondergrondse waterloop goed onderzocht moeten worden om aan te tonen dat de opgeslagen warmte in de WKO ook ter plekke beschikbaar blijft en niet “wegstroomt”.
Duurzaamheid Een collectief systeem kan als zeer duurzaam gezien worden als de centrale voorziening, met name de piek voorziening een duurzame invulling heeft. Tijdens de transitieperiode (15 jaar) zou de piekketel nog op basis van aardgas kunnen zijn. Daarna kan de keuze gemaakt worden voor waterstof, biogas of bijvoorbeeld verdere elektrificatie. Realiseerbaarheid Het systeem is zeer goed realiseerbaar, waarbij wel de dimensionering van de warmtewisselaar in het gemaal goed onderzocht/ontworpen moet worden en afgestemd op de warmtebehoefte. Voordeel van het centrale systeem is dat deze relatief dicht bij het gemaal geplaatst kan worden (richting industrieterrein) waardoor ruimtelijke inpassing goed lijkt te lukken.
6.9 Collectief: lucht-water warmtepomp centraal in/naast de wijk 6.9.1 Uitleg technisch concept
Bij toepassen van collectieve lucht/water warmtepompen wordt warmte uit de buitenlucht omgezet in bruikbare energie voor het verwarmen van de woningen en het bereiden van warmtapwater op een centrale plek in de wijk of naast de wijk. Voor de piekmomenten wordt een centrale gasketel ingezet, deze kan de temperatuur tot 70 graden (of desgewenst hoger) verhogen. Dit kan nodig zijn in koude perioden. Om de woningen te voeden wordt een warmtenet aangelegd naar de woningen. In de woningen wordt een afleverset geplaatst. Aardgas als piekenergie kan op een zeker moment worden uitgefaseerd door een duurzaam gas, bijvoorbeeld waterstof of groen gas. Ook nieuwe technieken kunnen worden gekoppeld aan het opweksysteem, dit maakt het systeem modulair en toekomstbestendig. Voor het aandrijven van de warmtepompen en overige componenten wordt gebruik gemaakt van elektriciteit. Het is mogelijk om (toekomstige) duurzame opwek hieraan te koppelen. Omdat het een collectief systeem betreft ontstaat er voordeel vanuit schaalgrootte. Hierdoor staat de techniek op een centrale locatie in de wijk en niet in de woningen. Dit beperkt de mate van impact op het Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 35
elektriciteitsnet en benodigde verzwaring van het net. Een nadeel van dit systeem kan de geluidsproductie van de ventilatoren (luchtverplaatsing) zijn. Om deze reden dient de locatie van het energiecentrale zorgvuldig te worden gekozen. Bij de aanleg van het warmtenet in de wijk wordt gekeken naar koppelkansen aanleg van het warmtenet gelijktijdig met bijvoorbeeld van vervanging van de riolering.
Figuur 6.9.1.1: Collectief Lucht/waterwarmtepompsysteem in een energiehuis (bron: Qirion/Alliander)
Onder de motorkap Wat vind je terug in het energiehuis Lucht Water Oppervlaktewater Afvalwater Drinkwater
Restwarmte
Warmtepomp
Piek/back-up voorziening
Buffer
Datacenters Industrie
Bodemwarmte
Fase 1 Fase 2
Aardgas Waterstof
30...55 °C
70...90 °C
Verbruikers
Biogas Elektrisch
Figuur 6.9.1.2: Schematisch overzicht energiehuis met lucht-water warmtepomp Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 36
6.9.2 Afwegingscriteria
Betaalbaarheid Het systeem bestaat uit relatief weinig componenten, waarbij de warmte uit de lucht gehaald wordt, zonder gebruik te maken van een bodemopslag. Dit houdt in dat in de winter meer gebruik gemaakt zal worden van de piekvoorziening om aan de warmtevraag te kunnen voldoen. Betrouwbaarheid Het systeem is zeer betrouwbaar en wordt al veelvuldig toegepast. Het geluidsniveau is wel een aspect om rekening mee te houden. Daarnaast wordt vooralsnog gebruik gemaakt van aardgas. Toekomstvastheid De installatie kan gezien worden als een uit te breiden systeem waar na verloop van tijd meerdere componenten aan toegevoegd worden om het systeem verder te optimaliseren. Denk hierbij aan waterstof piekvoorziening. Het rendement van de installatie kan dan ook verbeteren naar mate technologie beschikbaar komt. Dit maakt het een modulair systeem en daarmee toekomstvast. Duurzaamheid In de winter zal er een groot beroep op de piekvoorziening gedaan worden. Zolang deze geen duurzame bron heeft (waterstof, biogas) zal hiervoor aardgas worden ingezet. Realiseerbaarheid Het systeem bestaat uit componenten die veel worden gebruikt. De technologie is volwassen en wordt in de praktijk veelvuldig toegepast. Wel moet rekening gehouden worden met het geluidsniveau van de lucht-water warmtepomp.
Aangezien de centrale voorziening naar alle waarschijnlijkheid aan de rand van het dorp geplaatst kan worden lijkt ruimtelijke inpassing goed mogelijk.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 37
7. Analyse energieconfiguraties In dit hoofdstuk worden de geanalyseerde configuraties kwantitatief tegen elkaar afgewogen op de criteria betaalbaarheid en duurzaamheid. Hiermee kan de impact van een configuratie beoordeeld worden op kosten en CO2-uitstoot. Niet alle configuraties zijn in de analyse meegenomen. Samen met de werkgroep Techniek is een keuze gemaakt om een 6-tal configuraties verder uit te diepen. Dit in plaats van een globale analyse van alle onderkende scenario’s. In bijlage 9.10 staat de volledige lijst van niet geselecteerde configuraties benoemd met hierbij aangegeven waarom een bepaalde configuratie niet meegenomen is in de analyse.
7.1 Betaalbaarheid Om de configuraties met elkaar te kunnen vergelijk op basis van kosten is een TCO (Total Cost of Ownership) opgesteld. De kosten zijn opgebouwd uit: Investeringskosten, o.a.: o Investeringen in de individuele warmtetechniek of bijdrage aansluitkosten (BAK); o Herinvestering; o Investeringen voor elektrisch koken en/of lage temperatuur afgiftesysteem (65 graden). Operationele kosten, o.a.: o Energiekosten (variabele en vaste kosten), gemiddelde tarief aardgas en elektriciteit top10 gaslicht.com, warmte ACM maximum tarief 2020; o Netbeheerderskosten: elektriciteit en aardgas vastrecht Liander, vastrecht warmte ACM maximum tarief 2020; o Onderhoudskosten: er is gerekend met een 3% van de initiële investering van installaties als jaarlijkse terugkerende onderhoudspost. Subsidies o ISDE, in te zetten voor individuele installaties, deze wordt eenmalig toegekend voor bijvoorbeeld een warmtepomp. De omvang varieert van €1800 tot €3000. Deze kunnen door een particulier aangevraagd worden. RVO heeft lijsten met producten gepubliceerd hierin vernoemd het bedrag wat aan subsidie verstrekt wordt. https://www.rvo.nl/subsidie-enfinancieringswijzer/isde/particulieren; o
PVT subsidie: 50% BTW teruggave + €2800 voor warmtepompen;
o
PAW, programma aardgasloze wijken aan te vragen bij binnenlandse zaken. Deze subsidie wordt door een gemeente aangevraagd voor een oplossing voor een gehele wijk of buurt van circa 500 woningen. https://aardgasvrijewijken.nl; SAH, Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen, bedoeld voor een subsidie per woning in het geval van aansluiten op een collectief warmtenet en voor aanpassingen binnen de woning omvang 30%, tot maximaal €3800 voor een aansluiting op een warmtenet en 40% tot een maximum van €1200 voor inpandige aanpassingen; https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/stimuleringsregeling-aardgasvrijehuurwoningen-sah-voor-verhuurders;
o
o
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 38
o
SDE++, Stimulering Duurzame Energie, bedoeld als operationele subsidie voor duurzame opwek, https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/stimulering-duurzameenergieproductie-en-klimaattransitie-sde/aanvragen-sde.
Op basis van de energievraag en de toegepaste techniek wordt de balans opgemaakt voor de TCO voor 15 jaar en 30 jaar. Met de langere periode worden ook de effecten van herinvesteringen inzichtelijk in de totale kosten. Er is een aantal nieuwe woningen in Angerlo die geen gasaansluiting hebben. Wel is het daadwerkelijke verbruik voor wat betreft gasverbruik over geheel Angerlo meegenomen. Er is gerekend met een aanname voor elektriciteitverbruik voor de verschillende huistypen, waarbij het totaal elektriciteitsverbruik van Angerlo vastgesteld is door verbruik te vermenigvuldigen met het aantal woningen per woningtype. Indien reeds gasloze woningen (nu of nog toekomstig te realiseren) nog toegevoegd moeten worden, heeft dit vooral impact op de compensatie van het elektrisch verbruik, zoals dat in paragraaf 7.2 verder wordt uitgewerkt. Indien meer woningen op het warmtenet aangesloten kunnen worden in de toekomst (nog te realiseren nieuwbouw) zal dit een gunstig effect hebben op de kosten voor de collectieve energieconfiguraties, doordat de kosten over meer aangeslotenen verdeeld kan worden. Uitgebreide beschrijving van de financiële aannames staan in bijlage 9.12.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 39
7.1.1 TCO totaal zonder subsidie
In onderstaande grafiek is het overzicht van de totale TCO per configuratie zonder subsidie zichtbaar. De TCO wordt berekend op basis van de operationele kosten gedurende de looptijd plus (her)investeringen verrekend met heffingskorting. TCO met 0% energiebesparing uitgewerkt.
Collectieve opties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 40
TCO met 15% energiebesparing uitgewerkt, de isolatiekosten voor woningen zijn niet in dit overzicht verwerkt.
Collectieve opties
Wat opvalt is dat de individuele oplossing hybridewarmtepomp weliswaar iets hoger uitvalt qua kosten, maar redelijk vergelijkbaar is met de huidige gas cv-keteloplossing. Collectieve systemen zijn voor zowel de 15 jaar als 30 jaar gunstiger dan een individuele warmtepomp per woning.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 41
7.1.2 TCO totaal met subsidie
Vergelijken we de kosten inclusief subsidie kansen voor de verschillende configuraties, dan ontstaat onderstaand beeld. TCO met 0% energiebesparing uitgewerkt.
Collectieve opties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 42
TCO met 15% energiebesparing uitgewerkt, de isolatiekosten voor woningen zijn niet in dit overzicht verwerkt.
Collectieve opties
Hierbij is uitgegaan van onderstaande subsidie vormen, zoals toegelicht in paragraaf 7.1:
TEO SDE++ €80/MWh
ISDE Aanschafsubsidie individuele WP €1800-€3000
PVT subsidie: 50% BTW teruggave + €2800 voor WP
SAH max 30% aansluitkosten warmtenet (max €3800) + max 40% inpandige kosten (max €
1200) PAW aardgasvrije wijken, afgelopen tranche 2 had de subsidie een omvang van €4.000.000. Deze subsidie gold voor aardgasloze oplossingen. Deze zijn in de berekeningen meegenomen als initiële subsidie voor de varianten met uitzondering van de hybride warmtepomp en de HR107 ketel. (op moment van schrijven is nog niet bekend hoe de 3e tranche PAW eruit gaat zien (zowel de hoogte als waar deze voor ingezet mag worden is op dit moment nog niet duidelijk.))
Vanwege huidige subsidie mogelijkheden op duurzame technieken komt de hybridewarmtepomp in deze doorrekening onder het kostenniveau van de huidige gasoplossing. De collectieve oplossingen naderen nu het niveau van de huidige referentieoplossing en benaderen het kostenniveau van de hybridewarmtepomp zonder subsidie. Dit is op zich een interessant gegeven aangezien bij de hybridewarmtepomp oplossing na een aantal jaar (15 jaar) een herinvestering noodzakelijk is per woning om verdere verduurzaming mogelijk te maken. Bij een collectief systeem is herinvestering ook nodig, echter door op centraal niveau dit door te voeren zijn de totale systeemkosten die hiermee gemoeid zijn naar verwachting lager.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 43
7.1.3 TCO per energieconfiguratie per woningtype zonder subsidie
In de voorgaande paragraaf zijn de totale TCO's van 15 jaar en de totale TCO's van 30 jaar voor heel Angerlo weergegeven. In deze paragraaf worden de resultaten gegeven voor de individuele woningtypes. Omdat dit interessante informatie is voor woningeigenaren worden deze resultaten op een andere manier weergegeven. Ten eerste worden de kosten per maand weergegeven zodat deze herkenbaar zijn en makkelijker te vergelijken zijn met de huidige kosten. Ten tweede worden de kosten enkel voor 30 jaar weergegeven en niet meer voor 15 jaar. Bij een TCO van 30 jaar wordt er rekening gehouden met onderdelen van het systeem die langer dan 15 jaar mee gaan en worden er voor de andere onderdelen herinvesteringen meegeteld. Dit geeft een 'eerlijkere' vergelijking dan bij een TCO van 15 jaar. Dit effect is in onderstaande afbeelding goed te zien. TCO is uitgewerkt exclusief aanvullende energiebesparing door isolatie, exclusief subsidies.
Collectieve opties
Ten derde worden de resultaten opgesplitst in investering, herinvesteringen en operationele kosten. Zo kan er een goed beeld gevormd worden van de verschillen tussen de configuraties.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 44
TCO met 0% energiebesparing uitgewerkt.
Collectieve opties
TCO met 15% energiebesparing uitgewerkt, de isolatiekosten voor woningen zijn niet in dit overzicht verwerkt.
Collectieve opties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 45
Investeringen (blauw): Investeringen die door de woningeigenaar uitgevoerd moet worden om over te kunnen stappen naar de nieuwe energievoorziening. In het geval van een collectieve voorziening TEO en collectieve warmtepomp wordt er een bijdrage aansluitkosten gerekend waarmee de business case van een warmte-exploitant sluitend gemaakt wordt. NB: maatschappelijke kosten door o.a. netverzwaring bij individuele 'all-electric' configuraties zijn niet meegenomen. Herinvesteringen (grijs): Er vindt een herinvestering plaats na 15 jaar in de technieken die dan einde levensduur zijn, hier vallen de technieken inclusief installatie zoals warmtepomp, gasketel, zon-PVT onder. Hiervoor is aangenomen dat 70% van de initiële investering herinvesteerd wordt met het idee dat een deel van de installatie zoals leidingwerk en aanpassingen in de woning langer mee gaat. Operationele kosten (oranje): Jaarlijks terugkomende kosten over een looptijd van 30 jaar: vastrecht E, G en W, inkoop elektriciteit, gas en warmte, onderhoudskosten aan de installaties. NB: Gerekend met de (energie)tarieven van vandaag.
7.1.4 TCO per energieconfiguratie per woningtype met subsidie
In onderstaande afbeeldingen zijn de resultaten weergegeven inclusief de eerder beschreven subsidies. TCO met 0% energiebesparing uitgewerkt.
Collectieve opties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 46
TCO met 15% energiebesparing uitgewerkt, de isolatiekosten voor woningen zijn niet in dit overzicht verwerkt.
Collectieve opties
Hierbij is uitgegaan van onderstaande subsidie vormen, zoals toegelicht in paragraaf 7.1:
TEO SDE++ €80/MWh
ISDE Aanschafsubsidie individuele WP €1800-€3000
PVT subsidie: 50% BTW teruggave + €2800 voor WP
SAH max 30% aansluitkosten warmtenet (max €3800) + max 40% inpandige kosten (max €
1200) PAW aardgasvrije wijken, afgelopen tranche 2 had de subsidie een omvang van €4.000.000. Deze subsidie gold voor aardgasloze oplossingen. Deze zijn in de berekeningen meegenomen als initiële subsidie voor de varianten met uitzondering van de hybride warmtepomp en de HR107 ketel. (op moment van schrijven is nog niet bekend hoe de 3 e tranche PAW eruit gaat zien (zowel de hoogte als waar deze voor ingezet mag worden is op dit moment nog niet duidelijk.))
De meeste subsidies zorgen voor een daling van de benodigde netto investering (daling van de blauwe balken), daarnaast heeft de SDE++ impact op de operationele kosten. Door alle subsidies mee te nemen is te zien dat de verschillen tussen de verschillende technieken nagenoeg gelijkgetrokken wordt, zoals ook de intentie van de subsidies.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 47
7.2 Duurzaamheid 7.2.1 Impact op CO2-uitstootreductie van de verschillende energieoplossingen
Door de elektrificatie van de opwek van warmte; aardgasketel wordt vervangen door oplossingen met een warmtepomp of een PVT-systeem en elektrische piekverwarmer, is de mate van duurzaamheid grotendeels afhankelijk geworden van de mate van duurzaamheid van de elektriciteit. In de volgende drie grafieken wordt de CO2-uitstoot van de oplossingen weergegeven gerekend met elk een andere mate van duurzaamheid van de elektriciteit. De duurzaamheid gemeten in CO2-uitstoot wordt bepaald op basis van de Nederlandse elektriciteitsmix, in de eerste grafiek de huidige elektriciteitsmix, in de tweede grafiek de Nederlandse elektriciteitsmix in 2030 (prognose door PBL in het rapport Nationale Energieverkenning 2017), en een derde grafiek waar alle elektriciteit duurzaam wordt opgewekt in Angerlo. De donkerblauwe delen laten het deel zien van de energie waar die met aardgas wordt ingevuld. Deze kan verduurzaamd worden door over te stappen op een duurzaam alternatief gas, waarmee volledige verduurzaming gerealiseerd kan worden. Grafiek 1:
Collectieve opties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 48
Grafiek 2:
Collectieve opties
Grafiek 3:
Collectieve opties
Uit bovenstaande grafieken blijkt dat met de doorgerekende configuraties, ook al wordt alle elektrische energie zelf opgewekt, een aantal configuraties alsnog CO2-uitstoot hebben. Dit komt doordat voor de piekvoorziening gebruik wordt gemaakt van aardgas. Zou dit (op termijn) omgezet worden naar duurzaam gas, of verder elektrificatie indien mogelijk. Dan kunnen ook deze configuraties zonder CO2-uitstoot gerealiseerd worden.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 49
7.2.2 Duurzame opwek in Angerlo
Om Angerlo volledig duurzaam te maken zal er ook zelf (lokaal) energie opgewekt moeten worden. Om het elektriciteitsverbruik te compenseren is de benodigde opwek in de vorm van zon en wind vastgesteld. In onderstaande grafiek staat het benodigd aantal hectaren zonnepanelen óf aantal windturbines voor het opwekken van het elektriciteitsverbruik weergegeven. Hierbij is ten aanzien van zonopwek geen onderscheid gemaakt tussen opwek op daken en opwek op land. Het is bedoeld ter indicatie van de omvang. Het overige gasverbruik van verschillende configuraties met aardgas (piek)ketels wordt niet gecompenseerd door het opgestelde opwekvermogen in onderstaande grafiek.
Collectieve opties
Wat opvalt is het in verhouding groot aantal benodigde hectaren zon of windturbines voor de individuele warmtepompconfiguraties. De andere configuraties hebben een stuk minder opwek nodig, maar deze leunen dan ook nog voor een (groot) deel op aardgas voor de piekvoorziening. De PVT-configuratie komt er wat dat betreft goed vanaf. Deze heeft weinig extern opgewekte energie nodig en is ook niet afhankelijk van aardgas. Wat nog meer opvalt is dat er maximaal een halve windturbine nodig is om het elektriciteitsverbruik af te dekken. NB: Bovenstaande is een indicatie om jaarrond het elektriciteitsverbruik af te dekken. Er is niet gekeken naar het samenvallen van opwek en vraag en/of het opslaan van overproductie voor later gebruik.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 50
In onderstaande tabel is het aandeel per huishouden (hh) per opwekvorm (hectares zon of aantal windturbines) weergegeven per energieconfiguratie. Oftewel als er extra huishoudens meegeteld worden (toekomstige uitbreiding van woningen) zal in geval van een lucht-water warmtepomp 0,0105 ha extra zonopwek benodigd zijn. Aangezien er mogelijk 20 woningen niet meegeteld zijn t.b.v. het onderzoek en er nieuwbouw gepland staat van ongeveer 40 woningen zou er in dat geval 0,63 ha zon extra benodigd zijn. Hectares zonnepanelen (vollasturen: 950, 1 MWp/ha)
haPV/hh
Windturbines (vollasturen: 2250, 4MW, Bijvanck)
turb/hh
L/W WP
4,96
0,0105
0,52
0,00111
W/W WP
4,52
0,0096
0,48
0,00101
Hyb WP
2,90
0,0061
0,31
0,00065
TEO
3,53
0,0075
0,37
0,00079
L/W WP col.
3,35
0,0071
0,35
0,00075
PVT
1,70
0,0036
0,18
0,00038
HR107
1,56
0,0033
0,17
0,00035
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 51
7.3 Zonopwek technische potentie In de directe nabijheid van de kern van Angerlo is (grootschalig) zonopwek mogelijk (groene vlakken). Ieder blauw vierkant is 1 hectare. Het totaal van de blauwe vierkanten geeft een indicatie van het benodigde areaal zonopwek wanneer er gekozen wordt voor de energieconfiguratie met individuele water-water warmtepompen en een projectie waar het mogelijk gerealiseerd kan worden.
7.4 Wind opwek technische potentie In de nabijheid van Angerlo (richting Loil) wordt reeds een windpark ontwikkeld (blauwe cirkel). Mogelijke uitbreiding of afname van energie van dit windpark lijkt relevant te zijn voor Angerlo. Benodigd is ongeveer de capaciteit van maximale een halve windmolen van 4 MW vermogen afhankelijk van de gekozen energieconfiguratie.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 52
8. Conclusies en aanbevelingen 8.1 Vergelijkingsmatrix energieconfiguraties In de vergelijkingsmatrix wordt een overzicht gegeven van alle afwegingscriteria zoals deze in vorige hoofdstukken kwalitatief en kwantitatief zijn beoordeeld. In onderstaande tabel worden de energieconfiguraties tegen elkaar afgezet op basis van de afwegingscriteria. Energieconfiguratie
1 Lucht-water WP per woning
Betrouwbaarheid
++
Toekomst-
Realiseer-
bestendig
termijn
++
0
Kosten CO2 besparing (o.b.v. Nederlandse mix 2030)
0
+
0
+/++
+/++
+
0/+
+
0/+
+
--
++
++
--
(weken)
2 Water-water (verticale
++
++
grondwarmtewisselaar) WP
0 (maanden)
per woning 3 Hybride WP per woning
++
--
(eerst met aardgas, later de
++ (weken)
mogelijkheid om het aardgas te verduurzamen) 4 TEO (gemaal), WP en WKO
+/++
++
centraal in/naast de wijk 5 Collectief lucht-water WP in
(1 – 2 jaar)
+/++
++
de wijk 6 Zon-thermisch (PVT) WP +
+ + (1 -2 jaar)
0
+
warmtebatterij (innovatieve
+ (onzeker)
warmtebuffer) per woning ref Referentie HR107 ketel per
++
--
++
woning
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 53
Toelichting In het algemeen kan gesteld worden dat de individuele configuraties direct realiseerbaar zijn, met de kanttekening dat bij grootschalige toepassing planning van de netbeheerder voor wat betreft netverzwaring meegenomen moet worden. Ook zal bij de zon thermische oplossing uiteraard gekeken worden naar de beschikbaarheid van de gewenste warmteopslag technologie. De individuele lucht-water warmtepomp is een betrouwbare technologie en ook toekomstvast. Wel zal bij grootschalige toepassing er een sterke afhankelijkheid zijn met de door de netbeheerder door te voeren netverzwaring. Dit leidt tot extra maatschappelijke kosten. Dit geldt ook voor de individuele water(brine)-water warmtepomp. Deze zal qua duurzaamheid iets beter scoren vanwege een hogere efficiëntie van de warmtepomp, vooral bij koude dagen. Echter de oplossing als geheel is duurder dan een lucht-water warmtepomp. De hybride warmtepomp is op meerdere aspecten een aantrekkelijke optie, mits er een oplossing komt voor de resterende CO2-uitstoot. Aangezien er een sterke afhankelijkheid blijft ten aanzien van beschikbaarheid van (aard)gas is het de vraag hoe toekomstvast de oplossing is. Ook is een herinvestering nodig om in de volgende transitie aardgasloos te kunnen worden. De collectieve oplossingen zijn ook op meerdere aspecten een aantrekkelijke optie.
Wel is er een aantal aandachtspunten zoals ondergrondse toets voor de mogelijkheid tot het realiseren van een WKO en de mogelijkheid van inpassing van een warmtewisselaar bij de TEO variant. Voor de collectieve lucht-water warmtepomp zal geluid een aandachtspunt zijn. Door de centrale voorziening ruimtelijk goed in te passen (bijvoorbeeld op het industrieterrein) kan geluidsoverlast beperkt worden. Beide collectieve oplossingen maken echter nog wel gebruik van aardgas ten behoeve van de piekvoorziening. Het voordeel van een collectieve oplossing is dat de bestaande woningen, in de huidige isolatietoestand, vrijwel direct aangesloten kunnen worden. De temperatuur die benodigd is kan hoog genoeg geleverd worden zodat de huidige radiatoren voldoende warmte kunnen leveren, dit geldt ook voor de hybride warmtepomp oplossing. Isoleren kan hierdoor op moment plaatsvinden wanneer wenselijk, in tegenstelling tot de individuele warmtepomp oplossingen waar een lage temperatuur geleverd wordt en goede isolatie meteen noodzakelijk is. Doordat bij de collectieve oplossingen op 1 centrale plek de piekvoorziening wordt geregeld, kan er op termijn op 1 locatie de technologie omgeschakeld worden en is de impact van deze omschakeling kleiner dan bij de individuele oplossingen. Bij deze individuele oplossingen zit de techniek vaak ook achter elke voordeur.
De zonthermische oplossing (inclusief innovatief warmtebuffer) is vooral op duurzaamheid gebied een goede oplossing en heeft op de (lange) termijn veel potentie. Groot nadeel is echter de beschikbaarheid en de te verwachten betaalbaarheid van deze technologie op zeer korte termijn.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 54
8.2 Conclusie Voor grootschalige toepassing in Angerlo kunnen de collectieve oplossingen de ambities invullen. Hiermee wordt voor de kern Angerlo als geheel een duurzame oplossing geboden, waarbij op termijn de piekvoorziening aardgasloos gemaakt wordt. Deze laatste transitiestap wordt op 1 centraal punt gerealiseerd. Op kleinschalig niveau bieden de individuele oplossingen een goede invulling. Indien gekozen wordt voor een lucht-water of water-water warmtepomp dan stelt dit mogelijk eisen aan de directe isolatiegraad van de woningen. Voor toepassing in geheel Angerlo zit de onzekerheid in netverzwaring en kosten die op termijn gemaakt moeten worden om de oplossing geheel aardgasloos te maken. Voor de woningen in de buitengebieden (buiten de bebouwde kern Angerlo) is een individuele oplossing de meest realistische oplossing. De hybride warmtepomp vormt hierbij een goede oplossing gedurende een transitieperiode, aangezien dit minder hoge eisen stelt aan de huidige isolatiegraad van de woning. In de transitieperiode kan de woning bouwtechnisch verbeterd worden zodat de energievraag (warmtevraag) verder verlaagd wordt. Na de transitieperiode (10-15 jaar, afschrijvingstermijn ketel-hybride warmtepomp) kan dan de hybride oplossing verder verduurzaamd worden door toepassing van een laag temperatuur oplossing zoals een warmtepomp.
In plaats van de keuze voor een hybride warmtepomp kan ook gestart worden met de bouwtechnische aanpassingen zodat daarna een warmtepomp toegepast kan worden zonder eerst te investeren in een tijdelijke technische oplossing. Deze route vereist een hogere initiële investering. Een definitieve keuze is sterk afhankelijk van de voorkeur van de inwoners van Angerlo en de beschikbare middelen (subsidies) om een oplossing te realiseren.
8.3 Aanbevelingen Op basis van voorgaande resultaten en conclusies worden de volgende vervolgstappen aanbevolen: 1. Draagvlak voor de verschillende energieconfiguraties toetsen bij de inwoners van Angerlo. 2. Nader onderzoeken van de technische haalbaarheid van de TEO oplossing. Hierbij ook onderzoek meenemen naar de toekomstvastheid van het waterdebiet (ook in tijden van droogte) en onderzoek naar de ondergrond voor de realiseerbaarheid van de WKO. 3. Bij realisatie van een collectief warmteproject dienen verschillende rollen ingevuld te worden zodat investering, exploitatie en facturatie marktconform en transparant zijn. Het verdient daarom aanbeveling om een marktpartij of consortium van partners te laten participeren in het open warmtenet. Een positieve business case is voor de exploitant het uitgangspunt. Aanbeveling is om een procesregisseur in te zetten om tot realisatie te komen. 4. Verkenning van subsidies, de aanvraag voor een mogelijke PAW in gang zetten. De haalbaarheid van een TEO systeem hangt sterk af van de SDE++ subsidie en zal daardoor tijdig verkend moeten worden. 5. Voor individuele warmtepompoplossingen is verdere verkenning van mogelijkheid tot isolatieverbetering de belangrijkste eerste stap. Dit geldt uiteraard ook voor de overige oplossingen. 6. Nader onderzoek uitvoeren naar de netbeheeraspecten en impact hiervan. 7.
Voor de individuele oplossingen kan er gekeken worden naar collectief organiseren voor inkoop, realisatie en onderhoud, om kosten te reduceren.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 55
9. Bijlagen
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 56
9.1 Revitalisering Angerlo (gemeente Zevenaar)
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 57
9.2 Warmtebronnen Angerlo en omgeving
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 58
9.3 Energiepotentieel Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 59
9.4 Mogelijkheden zonneparken Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 60
9.5 Eigen opwek uit zonne-energie Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 61
9.6 Mogelijkheden windenergie Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 62
9.7 Eigen opwek uit windenergie Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 63
9.8 Globaal warmtetracé geheel Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 64
9.9 Globaal warmtetracé woonkern Angerlo
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 65
9.10 Afgevallen energieconfiguraties
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 66
9.11 Overzicht technische uitgangspunten energieconfiguraties In deze tabel is samengevat met welke rendementen per systeem is gerekend en met welke dekkingsgraad de basisbron en de piekbron de benodigde warmte kunnen leveren. 1 L/W WP 2 W/W WP 3 Hyb WP 4 TEO
basisbron
piek
Lucht-water WP per woning Water-water (verticale grondwarmtewisselaar) WP per woning Hybride WP per woning (eerst met aardgas, later de mogelijkheid om het aardgas te verduurzamen) TEO (gemaal), WP en WKO centraal in/naast de wijk
elektrisch piek element per woning elektrisch piek element per woning
237% 430%
240% 240%
dekkingsgraad dekkingsgraad jaarvolume jaarvolume basisbron piekbron 100% 88% 12% 100% 78% 22%
aardgasketel voor de piek per woning
443%
240%
81%
78%
22%
wijk aardgas gaspiekketel
510%
240%
81%
85%
15%
wijk aardgas gaspiekketel elektrisch piek element per woning
310% 600%
240% 300%
81% 100%
85% 80%
15% 20%
aardgas cv-ketel zelf
107%
80% nvt
5 L/W WP col. Collectief lucht-water WP in de wijk 6 PVT Zon-thermisch (PVT) WP + warmtebatterij (innovatieve warmtebuffer) per woning ref HR107 Referentie HR107 ketel per woning
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
rendement RV
rendement TW
rendement piek
100% nvt
| 67
9.12 Overzicht gegevens per woning In onderstaande tabel staan de gegevens weergegeven die als basis hebben gediend voor de verschillende overzichten van het rapport. Op de volgende pagina’s staan alle financiële aannames van de energieoplossingen per woningtype. In een separaat Excel bestand worden deze gegevens van alle woningtypen tevens aangeleverd.
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
| 68
V r ijstaan de w on in g
Benodigde inkoop aardgas per woning
Benodigde inkoop warmte
Benodigde inkoop elektriciteit huishoudelijk gebruik
Benodigde inkoop elektriciteit koken
Benodigde inkoop elektriciteit tapwater
Benodigde inkoop elektriciteit ruimteverwarming
Elektriciteitsverbruik huishoudelijk gebruik
Primaire warmtevraag koken
Primaire warmtevraag tapwater
Primaire warmtevraag ruimteverwarming
kW
kW
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
3.000
14.043
18,2
6,1
-
-
3.877
264
1.059
7.634
3.877
264
2.175
23.543
1.500
3.000
19.043
12,9
3,8
-
-
3.877
264
1.185
6.237
3.877
264
2.175
-527
331
8.847
-
-
8.847
2,1
2,1
5.075
-
3.877
-
707
2.736
3.877
264
2.175
-
-527
331
18.150
1.500
-
16.650
-
-
-
17.713
3.877
264
-
-
3.877
264
2.175
871
-
496
-
-527
331
15.000
1.500
-
13.500
-
-
-
17.713
3.877
264
-
-
3.877
264
2.175
616
-
871
-
-
-
-527
331
66.114
1.500
3.000
61.614
10,6
1,5
-
-
3.877
264
-
-
3.877
264
2.175
Tech n isch e gegeven s
In vester in gen (ex. su bsidies)
Oper ation ele kosten
65.669
85.885
44.270
115.839
60.642
110.484
57.492
151.135
85.485
15.538
Warmtepomp vermogen
EUR
1.500
331
275
-
496
1.662
1.291
PVT
Piekvoorziening vermogen
EUR
18.543
-527
-
871
-
124.274
15.538
Investering warmte techniek
EUR
331
-
477
1.662
2.833
L/W W P col.
Extra investering in LT afgifte aanpassingen (65 graden)
EUR
-527
-
1.540
-
62.428
15.538
Elektrisch koken
EUR
-
-
-
2.833
TEO
Investeringskosten per woning
EUR
-
2.433
265
119.293
15.538
Vaste kosten elektriciteit (max 3x25A, leverings- en netbeheerkosten)
EUR
-
-
2.362
H yb W P
Heffingskorting
EUR
2.700
571
EUR
15.538
Vastrecht gas
EUR / jaar
-
2.808
W /W W P
Vaste kosten warmte (leveringskosten en meettarief)
EUR / jaar
421
EUR
15.538
Inkoop gas
EUR / jaar
2.926
L/W W P
Inkoop elektriciteit
EUR / jaar
Een h eid
Inkoop warmte
EUR / jaar
En er gievr aag
Onderhoudskosten
In koop en er gie
Totale jaarlijkse kosten per woning TCO 15 jaar (operationele kosten en investeringen)
Total Cost of Ow n er sh ip TCO 30 jaar (operationele kosten en (her)investeringen)
| 69
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
15.538
H R107
264
2.175
3.877
-
-
-
-
3.877
17.504
-
-
-
1.500
-
1.500
331
-527
-
275
1.646
-
816
45
2.585
80.112
40.281
2- on der - 1- kap
Piekvoorziening vermogen
Warmtepomp vermogen
Benodigde inkoop aardgas per woning
Benodigde inkoop warmte
Benodigde inkoop elektriciteit huishoudelijk gebruik
Benodigde inkoop elektriciteit koken
Benodigde inkoop elektriciteit tapwater
Benodigde inkoop elektriciteit ruimteverwarming
Elektriciteitsverbruik huishoudelijk gebruik
Primaire warmtevraag koken
Primaire warmtevraag tapwater
Primaire warmtevraag ruimteverwarming
EUR
EUR
kW
kW
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
16.429
1.500
3.000
11.929
12,5
4,2
-
-
2.913
264
1.059
4.908
2.913
264
2.175
-527
331
21.429
1.500
3.000
16.929
8,9
2,6
-
-
2.913
264
1.185
4.010
2.913
264
2.175
-
275
-527
331
7.515
-
-
7.515
1,4
1,4
3.568
-
2.913
-
707
1.759
2.913
264
2.175
669
-
496
-
-527
331
18.150
1.500
-
16.650
-
-
-
12.166
2.913
264
-
-
2.913
264
2.175
-
1.141
669
-
496
-
-527
331
15.000
1.500
-
13.500
-
-
-
12.166
2.913
264
-
-
2.913
264
2.175
922
450
-
669
-
-
-
-527
331
49.472
1.500
3.000
44.972
7,3
1,0
-
-
2.913
264
-
-
2.913
264
2.175
9.991
Investering warmte techniek
EUR
331
-
336
1.141
2.110
63.305
PVT
Extra investering in LT afgifte aanpassingen (65 graden)
EUR
-527
-
1.132
-
111.769
Tech n isch e gegeven s
In vester in gen (ex. su bsidies)
Oper ation ele kosten
Total Cost of Ow n er sh ip
9.991
Elektrisch koken
EUR
-
-
-
2.110
46.645
L/W W P col.
Investeringskosten per woning
EUR
-
1.762
225
88.789
9.991
Vaste kosten elektriciteit (max 3x25A, leverings- en netbeheerkosten)
EUR
-
-
1.772
94.144
49.795
TEO
Heffingskorting
EUR
1.924
508
34.089
9.991
Vastrecht gas
EUR / jaar
-
2.074
65.924
H yb W P
Vaste kosten warmte (leveringskosten en meettarief)
EUR / jaar
358
52.534
9.991
Inkoop gas
EUR / jaar
2.086
98.639
W /W W P
Inkoop elektriciteit
EUR / jaar
47.719
9.991
Inkoop warmte
EUR / jaar
90.509
L/W W P
Onderhoudskosten
EUR
Een h eid
Totale jaarlijkse kosten per woning
EUR
En er gievr aag
TCO 15 jaar (operationele kosten en investeringen)
In koop en er gie
TCO 30 jaar (operationele kosten en (her)investeringen)
| 70
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
9.991
H R107
264
2.175
2.913
-
-
-
-
2.913
12.320
-
-
-
1.500
-
1.500
331
-527
-
275
1.158
-
613
45
1.895
29.928
59.405
Rij- h oekw on in g
Benodigde inkoop aardgas per woning
Benodigde inkoop warmte
Benodigde inkoop elektriciteit huishoudelijk gebruik
Benodigde inkoop elektriciteit koken
Benodigde inkoop elektriciteit tapwater
Benodigde inkoop elektriciteit ruimteverwarming
Elektriciteitsverbruik huishoudelijk gebruik
Primaire warmtevraag koken
Primaire warmtevraag tapwater
Primaire warmtevraag ruimteverwarming
kW
kW
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
3.000
11.848
12,3
4,1
-
-
2.960
264
1.059
4.804
2.960
264
2.175
21.348
1.500
3.000
16.848
8,7
2,6
-
-
2.960
264
1.185
3.925
2.960
264
2.175
-527
331
7.464
-
-
7.464
1,4
1,4
3.511
-
2.960
-
707
1.722
2.960
264
2.175
-
-527
331
18.150
1.500
-
16.650
-
-
-
11.953
2.960
264
-
-
2.960
264
2.175
678
-
496
-
-527
331
15.000
1.500
-
13.500
-
-
-
11.953
2.960
264
-
-
2.960
264
2.175
443
-
678
-
-
-
-527
331
48.835
1.500
3.000
44.335
7,2
1,0
-
-
2.960
264
-
-
2.960
264
2.175
9.778
Warmtepomp vermogen
EUR
1.500
331
275
-
496
1.121
926
PVT
Piekvoorziening vermogen
EUR
16.348
-527
-
678
-
Tech n isch e gegeven s
In vester in gen (ex. su bsidies)
Oper ation ele kosten
47.420
98.186
52.295
65.688
33.963
93.842
49.643
88.487
46.493
110.790
62.720
9.778
Investering warmte techniek
EUR
331
-
330
1.121
2.100
L/W W P col.
Extra investering in LT afgifte aanpassingen (65 graden)
EUR
-527
-
1.134
-
9.778
Elektrisch koken
EUR
-
-
-
2.100
TEO
Investeringskosten per woning
EUR
-
1.754
224
89.935
9.778
Vaste kosten elektriciteit (max 3x25A, leverings- en netbeheerkosten)
EUR
-
-
1.767
H yb W P
Heffingskorting
EUR
1.912
505
EUR
9.778
Vastrecht gas
EUR / jaar
-
2.063
W /W W P
Vaste kosten warmte (leveringskosten en meettarief)
EUR / jaar
355
EUR
9.778
Inkoop gas
EUR / jaar
2.071
L/W W P
Inkoop elektriciteit
EUR / jaar
Een h eid
Inkoop warmte
EUR / jaar
En er gievr aag
Onderhoudskosten
In koop en er gie
Totale jaarlijkse kosten per woning TCO 15 jaar (operationele kosten en investeringen)
Total Cost of Ow n er sh ip TCO 30 jaar (operationele kosten en (her)investeringen)
59.140
29.795
1.886
45
-
623
1.140
-
275
-527
331
1.500
-
-
1.500
-
-
12.121
-
2.960
-
-
-
2.960
264
2.175
9.778
H R107
| 71
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
Rij- tu ssen w on in g
Extra investering in LT afgifte aanpassingen (65 graden)
Investering warmte techniek
Piekvoorziening vermogen
Warmtepomp vermogen
Benodigde inkoop aardgas per woning
Benodigde inkoop warmte
Benodigde inkoop elektriciteit huishoudelijk gebruik
Benodigde inkoop elektriciteit koken
Benodigde inkoop elektriciteit tapwater
Benodigde inkoop elektriciteit ruimteverwarming
Elektriciteitsverbruik huishoudelijk gebruik
Primaire warmtevraag koken
Primaire warmtevraag tapwater
Primaire warmtevraag ruimteverwarming
EUR
EUR
EUR
EUR
kW
kW
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
-527
331
15.706
1.500
3.000
11.206
10,6
3,5
-
-
2.850
264
1.059
3.977
2.850
264
2.175
-
-
-527
331
20.706
1.500
3.000
16.206
7,5
2,2
-
-
2.850
264
1.185
3.249
2.850
264
2.175
1.048
287
-
275
-527
331
7.060
-
-
7.060
1,2
1,2
3.053
-
2.850
-
707
1.425
2.850
264
2.175
-
963
655
-
496
-
-527
331
18.150
1.500
-
16.650
-
-
-
10.270
2.850
264
-
-
2.850
264
2.175
1.918
-
963
655
-
496
-
-527
331
15.000
1.500
-
13.500
-
-
-
10.270
2.850
264
-
-
2.850
264
2.175
852
393
-
655
-
-
-
-527
331
43.785
1.500
3.000
39.285
6,2
0,9
-
-
2.850
264
-
-
2.850
264
2.175
8.095
Elektrisch koken
EUR
-
-
-
1.918
PVT
Investeringskosten per woning
EUR
-
1.588
212
8.095
L/W W P col.
Vaste kosten elektriciteit (max 3x25A, leverings- en netbeheerkosten)
EUR
-
-
1.626
8.095
Heffingskorting
EUR
1.715
486
TEO
Vastrecht gas
EUR / jaar
-
1.879
8.095
H yb W P
Vaste kosten warmte (leveringskosten en meettarief)
EUR / jaar
336
8.095
W /W W P
Inkoop gas
EUR / jaar
1.855
8.095
L/W W P
Inkoop elektriciteit
EUR / jaar
Een h eid
Inkoop warmte
EUR / jaar
En er gievr aag
Onderhoudskosten
Oper ation ele kosten
In vester in gen (ex. su bsidies)
Tech n isch e gegeven s
In koop en er gie
Totale jaarlijkse kosten per woning TCO 15 jaar (operationele kosten en investeringen)
EUR
EUR
82.352
43.532
91.558
48.885
60.782
31.450
88.410
46.927
83.055
43.777
99.996
56.566
Total Cost of Ow n er sh ip TCO 30 jaar (operationele kosten en (her)investeringen)
54.008
27.229
1.715
45
-
600
992
-
275
-527
331
1.500
-
-
1.500
-
-
10.548
-
2.850
-
-
-
2.850
264
2.175
8.095
H R107
| 72
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept
Appar tem en t
Extra investering in LT afgifte aanpassingen (65 graden)
Investering warmte techniek
Piekvoorziening vermogen
Warmtepomp vermogen
Benodigde inkoop aardgas per woning
Benodigde inkoop warmte
Benodigde inkoop elektriciteit huishoudelijk gebruik
Benodigde inkoop elektriciteit koken
Benodigde inkoop elektriciteit tapwater
Benodigde inkoop elektriciteit ruimteverwarming
Elektriciteitsverbruik huishoudelijk gebruik
Primaire warmtevraag koken
Primaire warmtevraag tapwater
Primaire warmtevraag ruimteverwarming
EUR
EUR
EUR
EUR
kW
kW
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
kWh
-527
331
15.706
1.500
3.000
11.206
10,6
3,5
-
-
1.973
264
1.059
3.977
1.973
264
2.175
-
-
-527
331
20.706
1.500
3.000
16.206
7,5
2,2
-
-
1.973
264
1.185
3.249
1.973
264
2.175
864
287
-
275
-527
331
7.060
-
-
7.060
1,2
1,2
3.053
-
1.973
-
707
1.425
1.973
264
2.175
-
963
471
-
496
-
-527
331
18.150
1.500
-
16.650
-
-
-
10.270
1.973
264
-
-
1.973
264
2.175
1.734
-
963
471
-
496
-
-527
331
15.000
1.500
-
13.500
-
-
-
10.270
1.973
264
-
-
1.973
264
2.175
668
393
-
471
-
-
-
-527
331
43.785
1.500
3.000
39.285
6,2
0,9
-
-
1.973
264
-
-
1.973
264
2.175
8.095
Elektrisch koken
EUR
-
-
-
1.734
PVT
Investeringskosten per woning
EUR
-
1.404
212
8.095
L/W W P col.
Vaste kosten elektriciteit (max 3x25A, leverings- en netbeheerkosten)
EUR
-
-
1.442
8.095
Heffingskorting
EUR
1.530
486
TEO
Vastrecht gas
EUR / jaar
-
1.694
8.095
H yb W P
Vaste kosten warmte (leveringskosten en meettarief)
EUR / jaar
336
8.095
W /W W P
Inkoop gas
EUR / jaar
1.671
8.095
L/W W P
Inkoop elektriciteit
EUR / jaar
Een h eid
Inkoop warmte
EUR / jaar
En er gievr aag
Onderhoudskosten
Oper ation ele kosten
In vester in gen (ex. su bsidies)
Tech n isch e gegeven s
In koop en er gie
Totale jaarlijkse kosten per woning TCO 15 jaar (operationele kosten en investeringen)
EUR
EUR
76.818
40.765
86.024
46.118
55.248
28.683
82.875
44.160
77.520
41.010
94.462
53.799
Total Cost of Ow n er sh ip TCO 30 jaar (operationele kosten en (her)investeringen)
48.474
24.462
1.531
45
-
415
992
-
275
-527
331
1.500
-
-
1.500
-
-
10.548
-
1.973
-
-
-
1.973
264
2.175
8.095
H R107
| 73
Onderzoek Verduurzaming Angerlo - vV1.0 concept