RV26.047 Bijlage 1 CONCEPT Zienswijzebrief RDWI begroting 2027

Algemeen en Dagelijks Bestuur RDWI Postbus 13 3700 AA ZEIST

Datum

7 juli 2026

Ons kenmerk

1034053

Uw kenmerk Bijlage(n)

-

Behandeld door

Jacqueline de Graaf

Onderwerp

Zienswijze ontwerpbegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 RDWI

Portefeuillehouder

***

Geacht bestuur, Wij danken u voor de toezending van de ontwerpbegroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030. Met deze zienswijze geven wij onze aandachtspunten en overwegingen mee voorafgaand aan de vaststelling van de ontwerpbegroting door het Algemeen Bestuur op 9 september 2026. 1. Algemeen beeld Wij onderschrijven de uitgangspunten, zoals werken vanuit vertrouwen, de menselijke maat en maatwerk. Deze uitgangspunten sluiten goed aan bij landelijke ontwikkelingen, waaronder de Participatiewet in Balans, waarin meer nadruk wordt gelegd op vertrouwen, maatwerk en eenvoud in de uitvoering. Wij waarderen tevens uw inzet in een periode met stijgende instroom, complexere ondersteuningsvragen en aanvullende taken, zoals de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO). De begroting geeft een helder beeld van de opgaven, maar wij beseffen dat de financiële- en uitvoeringsrisico’s die voortkomen uit nog onzekere landelijke ontwikkelingen nog niet overal concreet zijn uitgewerkt in deze begroting. Tegelijkertijd neemt echter de financiële druk op gemeenten toe en worden wij geconfronteerd met onzekerheden in het meerjarenperspectief. Wij vragen u daarom om de impact van nieuwe wetgeving en (landelijke) beleidsontwikkelingen voor dit exploitatiejaar zo snel als mogelijk inzichtelijk te maken en de gemeenten actief te betrekken bij keuzes die hieruit voortkomen. 2.

Financiële aandachtspunten Stijging programmalasten De stijging wordt vooral veroorzaakt door BUIG, Bbz, RooO en apparaatskosten. De begroting benoemt landelijke ontwikkelingen, maar de structurele component en de bijbehorende risico’s worden nog onvoldoende geduid. Voor gemeenten is het essentieel om tijdig inzicht te hebben in de mate waarin deze ontwikkelingen leiden tot structurele lastenverzwaringen en tot aanvullende uitvoeringsdruk. Wij verzoeken u om een nadere duiding van de structurele component van deze stijgingen en de risico’s voor de meerjarenraming, zodra dat mogelijk is.

Austerlitz ■ Bosch en Duin ■ Den Dolder ■ Huis ter Heide ■ Zeist

BUIG-ontwikkeling De begroting laat zien dat de BUIG-lasten in 2027 verder stijgen, maar dat de ontwikkeling van het bestand gelijke tred houdt met landelijke trends. Tegelijkertijd constateren wij dat het financiële beeld voor de gemeente Zeist is gewijzigd. Waar Zeist lange tijd een voordeelgemeente was, is dit beeld sinds 2026 gekanteld. De meerjarenraming laat voor ons nu een negatief resultaat op het BUIG-budget zien. De huidige ontschottingssystematiek vergroot daarbij dit financiële nadeel verder. In onze zienswijze op de jaarstukken 2025 hebben wij recent reeds aangegeven dat deze ontwikkeling aanleiding geeft om de solidariteitsverdeling en de onderliggende systematiek opnieuw te bezien. Apparaatskosten en formatie De stijging wordt verklaard door indexatie, hogere materiële kosten en eerdere aanpassingen uit de kadernota. Tegelijkertijd constateren wij dat wachttijden en werkdruk onder druk kunnen blijven staan, ondanks de voorgestelde formatie-uitbreiding. Volgens onze berekeningen stijgen de personeelslasten als onderdeel van de apparaatskosten ten opzichte van de begroting 2026 met 6,2%. Wij verzoeken de RDWI om een nadere onderbouwing van deze stijging. Hiernaast verzoeken wij om inzicht te geven in de onderbouwing van de apparaatskosten per onderdeel, zoals inburgering en schulddienstverlening.

Het AB heeft in 2024 besloten dat in Q4 2026 een voorstel wordt voorgelegd over herziening van de bandbreedte. Wij verzoeken de RDWI om hiervoor scenario’s uit te werken waarin de relatie tussen formatie, wachttijden en uitvoeringskwaliteit inzichtelijk wordt gemaakt. Wet Inburgering De begroting geeft aan dat de risico’s binnen de Wet Inburgering nog niet volledig kwantitatief kunnen worden onderbouwd. Wij willen benadrukken dat dit risico voor gemeenten aanzienlijk is. Op basis van de ervaringen in de afgelopen jaren zien wij dat de taakstelling in de praktijk fors is toegenomen; in onze regio is deze zelfs ongeveer verdrievoudigd. Daar staan tot nu toe geen extra rijksmiddelen tegenover voor de gemeenten. Deze ontwikkeling heeft directe gevolgen voor uitvoeringscapaciteit, begeleiding en financiële druk op zowel specifieke uitkeringen als de BUIG. Wij verzoeken de RDWI om deze risico’s explicieter te duiden en te voorzien van scenario’s die inzicht geven in de mogelijke groei van de taakstelling en de impact op middelen, formatie en uitvoeringskwaliteit. 3. Inhoudelijke aandachtspunten Re-integratie en effectiviteit De ambitie om inwoners zo snel mogelijk naar werk te begeleiden en tegelijkertijd maatwerk te bieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt onderschrijven wij.

Wij zien echter ook een spanning tussen toenemende complexiteit van doelgroepen, uitbreiding van wettelijke taken en de beschikbare middelen. De stijging van re-integratiemiddelen in deze begroting staat haaks op de onderbesteding in 2025, dalende inkomsten uit parttime werk en achterblijvende uitstroom. Dit vraagt om een duidelijke onderbouwing van zowel de effectiviteit als de structurele noodzaak van de voorgestelde intensivering. Wij verzoeken u om een nadere onderbouwing van specifiek het geraamde budget ‘overige re-integratie instrumenten’ en inzicht in de wijze waarop deze zich verhouden tot de realisatiecijfers over 2025. Loonkostensubsidie Austerlitz ■ Bosch en Duin ■ Den Dolder ■ Huis ter Heide ■ Zeist

Loonkostensubsidie is een belangrijk instrument voor duurzame plaatsingen. De inzet neemt toe, maar vraagt vaak aanvullende investeringen zoals jobcoaching. Dit legt extra druk op re-integratiemiddelen. Wij verzoeken u om de effectiviteit van loonkostensubsidie inzichtelijk te maken in termen van duurzame uitstroom en vermindering van uitkeringsafhankelijkheid

Austerlitz ■ Bosch en Duin ■ Den Dolder ■ Huis ter Heide ■ Zeist

RooO Oekraïne De verwachte overgang van Oekraïense ontheemden naar een reguliere verblijfsstatus, waardoor zij mogelijk een beroep kunnen doen op de Participatiewet, heeft grote invloed op de BUIG, re-integratie en begeleidingsinstrumenten. Wij vragen u om deze doelgroep zo snel mogelijk perspectief te geven op participatie en, waar mogelijk, arbeid. Ook achten wij het belangrijk dat er aansluiting wordt gezocht bij bestaande reintegratie instrumenten en het voorkomen van langdurige afhankelijkheid van voorzieningen. Het is van belang inzichtelijk te maken wat de verwachte impact is van deze overgang op het BUIG-budget en de impact op de uitvoeringscapaciteit. ZOU Werkt In Zeist is met belangstelling kennisgenomen van de verdere ontwikkeling van het project ZOU Werkt, waarin de RDWI samen met gemeenten en de Biga Groep werkt aan een integrale aanpak van re-integratie. Wij zien ZOU Werkt als een kansrijke ontwikkeling richting een toekomstbestendige uitvoering van Werk en Inkomen in de ZOU-regio. De bundeling van krachten tussen RDWI, de Biga Groep en gemeenten kan bijdragen aan een meer samenhangende dienstverlening aan inwoners en een efficiëntere inzet van middelen. Wij benadrukken dat de integrale aanpak niet alleen gericht moet zijn op snelle uitstroom naar werk, maar nadrukkelijk ook op duurzame participatie, ontwikkeling en maatschappelijke zelfstandigheid.

4. Tot slot De gemeenteraad van Zeist kan zich vinden in de ontwerpbegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030, maar benadrukt wel dat de genoemde financiële ontwikkelingen en onzekerheden om blijvende aandacht vragen. Verzocht wordt om scherp te blijven sturen op kosten en risico’s, de gemeenten actief te blijven betrekken en tijdig te rapporteren over de voortgang en eventuele afwijkingen. Wij danken de RDWI voor de opgestelde begroting en de samenwerking in de regio en vertrouwen erop dat deze zienswijze wordt betrokken bij de verdere besluitvorming binnen het Algemeen Bestuur. Een reactie zien wij met belangstelling tegemoet.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J. Langenacker

Austerlitz ■ Bosch en Duin ■ Den Dolder ■ Huis ter Heide ■ Zeist