RV26.045 rv Ontwerpbegrotingswijziging 2026.1 en ontwerpbegroting RMN

RAADSVOORSTEL

Ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van Reinigingsdienst Midden Nederland (RMN) Portefeuillehouder

Wouter Catsburg

Ontvangst griffie

Opsteller

A. Klarenbeek

Ronde Tafel

Zaak/stuknummer

1030791/RV26.045

Debat

Besluit college

19 mei 2026

Raadsvergadering

21 mei 2026

7 en 9 juli 2026

Onderwerp Zienswijze op de ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van Reinigingsdienst Midden Nederland (RMN)

Doel van het voorstel Het vaststellen van de zienswijze van de gemeente Zeist op de Ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van RMN, zodat deze tijdig kan worden toegezonden aan het algemeen bestuur van RMN.

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de Ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van RMN en het dalende financiële aandeel van de gemeente Zeist hierin. 2. De bijgevoegde zienswijze over deze Planning en Control stukken van RMN vast te stellen en toe te laten sturen aan het algemeen bestuur van RMN.

Besluit Raad

Inhoud

De gemeenschappelijke regeling RMN is het huisvuilinzamelings- en straatreinigingsbedrijf van de op dit moment aangesloten gemeenten Baarn, Bunnik, Nieuwegein, Soest, IJsselstein en Zeist. De gemeente Houten treedt per 1 januari 2027 toe tot deze regeling. Als deelnemer(s) is van dit bedrijf een ontwerp eerste wijziging op de vastgestelde begroting 2026 en de ontwerp-begroting 2027 ter beoordeling ontvangen. Er bestaat tot uiterlijk 17 juli aanstaande de gelegenheid eventuele zienswijzen over deze stukken in te dienen. Die bevoegdheid berust bij de gemeenteraad. Burgemeester en wethouders hebben hiervoor dit raadsvoorstel en bijgevoegd concept van de zienswijze aan RMN opgesteld. VERDIEPING Inleiding Op donderdag 23 april jl., ontvingen wij van RMN bijgevoegde P&C documenten met de mogelijkheid om daar zienswijzen tegen in te dienen. Die mogelijk staat tot uiterlijk 17 juli aanstaande voor uw gemeenteraad open. Besluitvorming door het algemeen bestuur van RMN ter definitieve vaststelling van deze producten is voorzien in de vergadering van dat bestuur op 9 september 2026. De ontvangen ontwerp-begrotingen zijn geplaats op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van 28 mei 2026 onder de nummers Pr26.133 en Pr26.134. Pagina 1 van 6

Inhoudelijke beoordeling van het ontwerp eerste begrotingswijziging 2026: Hogere lasten: Begrotingswijziging 2026.01 bevat een incidentele verhoging van de personeelskosten met €504K voor de interim secretaris-directeur, voor een hoofdbedrijfsvoering, voor extra ondersteuning bij de afdelingen inkoop en control en voor het opzetten van het bedrijfsbureau. Daarnaast nemen de kosten voor ICT en automatisering toe en is het in de kaderbrief opgenomen budget voor innovatie ad €50K opgenomen. Ook is het aantal FTE recyclingcoaches, op verzoek van de deelnemers met het oog op het correct aanbieden van de grondstoffen (zoals papier, PMD en GFT), verhoogd van 2,7 FTE naar 4 FTE. Het gaat om inzet en maatregelen waar we in het kader van RMN de basis op orde en de doorontwikkeling naar een toekomstbestendige professionele organisatie en vanuit onze beleidsintenties volledig achter staan. Op basis van onze ervaringen en waarnemingen beschouwen wij deze inzet en maatregelen ook noodzakelijk. De winterse omstandigheden in de eerste 2 maanden van dit jaar resulteren in een stijging van de kosten gladheidsbestrijding in 2026 bij iedere deelnemer die deze taak van RMN afneemt, waaronder Zeist effect + €80K.

Ook stijgen voor diverse deelnemers de kosten van onkruidbestrijding door het feit dat de waterinname voor de wave (het heet water onkruidbestrijdingsapparaat) als gevolg van het gewijzigde beleid van drinkwaterbedrijf Vitens vanaf 2026 anders georganiseerd moet worden. Effect voor Zeist hiervan + €49K. Hierover hebben wij u onlangs door middel van een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Ook stijgen de kosten plaagdierbestrijding op basis van de historische ervaringen met €37K. Tenslotte zien we een vrij forse stijging van de kosten afvalstromen recyclingstation. Dit heeft te maken met een herverdeling van de verwerkingskosten huis-aan-huis inzameling en de verwerkingskosten van het afval afkomstig van het recyclingstation. Dit gebeurt op basis van de gegevens van de laatste jaren. Overigens dalen de verwerkingskosten voor het huis-aan-huis ingezamelde afval. Zie hierover verderop in dit voorstel. Verlaging lasten: Deze begrotingswijziging bevat ook een aantal verlagingen zoals kapitaallasten voor materieel, voor recyclingstations en voor inzamelmiddelen en een verlaging voor het onderhoud van de inzamelmiddelen. Deze laatst genoemde verlaging is gebaseerd op ervaringscijfers en realistisch. De verlaging van de kapitaallasten komt omdat er in 2025 minder is geïnvesteerd dan begroot. Ook in 2026 zal dit het geval zijn.

Dit hangt samen met het feit dat RMN opdracht heeft gegeven om in een onderzoek zicht te krijgen op de benodigde capaciteit voor materieel, inzamelmiddelen en containers e.d. Dit is mede nodig in verband met de uitbreiding van RMN met de gemeente Houten per 1-1-2027, waardoor een herijking van de benodigde capaciteit op zijn plaats is. De huidige verlaging van de kapitaallasten is daarmee vermoedelijk ook van tijdelijke aard. De uitkomsten van het onderzoek zullen bijdragen aan een realistische(re) planning van de meerjareninvesteringen en zullen daarmee ook bijdragen aan meer grip en sturing van de RMN organisatie op de investeringen en de daarmee samenhangende kapitaallasten. Overigens zijn wij over de fluctuerende kapitaallasten en de weergave hiervan in deze P&C documenten ambtelijk met RMN in gesprek om meer inzicht en duiding te krijgen. Wij staan daarbij geheel achter de inzet die er op is gericht om meer stabiliteit in de hoogte van de kapitaallasten te verkrijgen. Daarnaast bevat deze begrotingswijziging een neerwaartse bijstelling van de indexering van de loonkosten 2026 met -2,8%. Hiermee wordt een omissie op het punt van de indexering van de loonkosten, die gemaakt is in de begroting 2026, gecorrigeerd.

Tenslotte dalen de verwerkingskosten van het (grof) huishoudelijk restafval, doordat bij de contractverlenging lagere tarieven in de onderhandelingen door de gemeenschappelijke regeling afvalverwijdering Utrecht (AVU) zijn bereikt.

Pagina 2 van 6

Niet verwerkt effect fluctuerende stijging van de brandstofprijzen: In de begeleidende brieven bij zowel de begrotingswijziging 2026.01 als de ontwerp-begrotingen 2027 (en in die stukken zelf) attendeert RMN op het feit dat er nog geen rekening gehouden is met de stijging van de brandstofprijzen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. RMN is echter wel een organisatie waarbij brandstof en het brandstofverbruik een relevante component is. Relevant voor het kunnen opereren als bedrijf maar ook qua invloed op de hoogte van de begroting (kostenaandeel circa 8%). Wij hebben op dit punt dus met hogere uitgaven dan begroot rekening te houden voor de jaarrekening 2026. Wij gaan er vanuit dat RMN wanneer zich dit voordoet in eerste instantie dekking zal zien te vinden binnen de eigen begroting inclusief de daarin opgenomen post onvoorzien met een hoogte van €200.000,-. De geopolitieke instabiliteit en de kwetsbaarheid op het beschikbaar zijn van fossiele brandstoffen onderstreept wat ons betreft ook het belang om tot verdere verduurzaming van het materieel van RMN te komen. In de bijgevoegde concept zienswijzen pleiten wij hiervoor richting RMN. Het saldo van de bovenstaande effecten en ons advies: Per saldo dalen zowel voor RMN totaal als voor Zeist als deelnemer de lasten in deze begrotingswijziging 2026.01 ten opzichte van de begroting 2026.

Voor RMN totaal een daling met €829K en voor Zeist een daling met €119K (-1%). Wij stellen u voor akkoord te gaan met de ontwerp-begrotingswijziging 2026.01 van RMN. Inhoudelijke beoordeling van de ontwerp-begroting 2027: In verband met de toetreding van Houten per 1 januari 2027 is deze ontwerp-begroting bijzonder van opzet. Op verzoek van de bestaande deelnemers wordt in deze ontwerp-begroting namelijk inzicht gegeven in de ontwikkelingen zonder de gemeente Houten en de ontwikkelingen met de gemeente Houten. Hiermee wordt het effect van de uitbreiding van de regeling met Houten zichtbaar gemaakt. Daarnaast is RMN in de begeleidende brief ingegaan op onze recente reactie over de kaderbrief 2027 van RMN en ook ingegaan op de brief van diverse colleges van B&W over de indexeringsmethodiek en bezuinigingsopgaven. De RMN begroting stijgt met €5,8 mln. Daarvan is €0,9 mln autonoom, zonder Houten en €4,9 mln door de toetreding van Houten. De stijging van de kosten wordt veroorzaakt door de loonontwikkeling, waarbij de loonindexering uit de kaderbrief 2027 van RMN is gehanteerd 4,5% (€718K nb. indexering overige kosten 3,1% ) en door stijging kapitaallasten materieel en recyclingstations (€755K). De effecten van die stijgingen worden gedempt door een daling van de verwerkingskosten in 2027 van diverse afvalstromen (begroting Afvalverwijdering Utrecht 2027 - €560K).

Reactie RMN n.a.v. onze brief over de Kaderbrief 2027 van RMN: Wij waarderen dat RMN in is gegaan op onze reactie naar aanleiding van de kaderbrief. Er staat formeel bij de kaderbrief van RMN niet de mogelijkheid open om zienswijzen in te dienen. Wij kunnen uit de voeten met de door RMN gegeven reacties op de diverse uit onze reactie aangehaalde onderwerpen. Reactie van RMN op de brief van diverse colleges van B&W over de jaarlijkse indexering van kosten: De reactie van RMN is vooral procedureel van aard. De brief van de colleges is (te) laat ontvangen (na kaderbrief en al werkend aan de ontwerp-begroting 2027), zodat met de in die brief nagestreefde indexering geen rekening meer gehouden kon worden door RMN. Daarbij is voor 2028 aangegeven dat hetzij de voorgestelde indexeringsmethodiek wordt overgenomen, hetzij duidelijk zal worden gemotiveerd waarom voor een ander indexcijfer wordt gekozen in de kaderbrief 2028 (en ontwerp-begroting 2028). Voor de gevraagde besparingsopties is aangegeven dat die vooral te vinden zijn in de opdrachtverstrekking voor de dienstverlening aan RMN. Ergo, eigen beleidskeuzes van de gemeenten zelf. Wel belooft RMN blijvend aandacht te zullen hebben voor een efficiënte bedrijfsvoering.

Tegen de achtergrond van het nog lopende ontwikkelingstraject RMN, de basis op orde en de verdere doorontwikkeling van de RMN organisatie, kunnen wij deze reactie plaatsen en billijken. Wel pleiten

Pagina 2 van 6

wij er voor dat het concept van de kaderbrief 2028 in nauw overleg met ambtelijk vertegenwoordigers van de deelnemers tot stand komt. Daar waar RMN pleit voor standaardisatie en harmonisatie van de uit te voeren werkzaamheden als ook voor het beleid van de deelnemers, pleiten de deelnemers voor uniforme indexering en inzet op kostenbeheersing door alle verbonden partijen waaraan zij deelnemen. Daar dient ook aan de zijde van RMN voldoende gevoel van urgentie voor te bestaan. In onze zienswijze hebben wij dit opgenomen. Overigens wordt ambtelijk in de recente contacten en overleggen een coöperatievere en meer open en professionele houding richting de deelnemers ervaren. Kosten verbetertraject en effecten invlechten Houten: Met het oog op het nog lopende verbetertraject en de doorontwikkeling daarvan zien wij de tijdelijke investering in extra personeel zoals opgenomen in begrotingswijziging 2026.01 van RMN niet direct terug in de ontwerp-begroting 2027. Dit terwijl diverse contracten ook (nog) doorlopen in 2027. Daarnaast verwachten wij dat het invlechten van de taakuitvoering voor de gemeente Houten vanaf 11-2027 zeker in het eerste uitvoeringsjaar ook effect zal hebben op de staande RMN organisatie. Wij vragen ons af of beide zaken wel binnen de ontwerp-begroting 2027 zijn voorzien en kunnen worden opgevangen.

Wij zijn voorstander van dekking hiervan binnen de primaire begroting 2027 in plaats van via een latere begrotingswijziging 2027.1. Wij hebben hierover daarom een passage opgenomen in de bijgevoegde concept zienswijze. Effect van de toetreding van Houten: Het effect van de toetreding van de gemeente Houten wordt goed zichtbaar in het opslagpercentage voor de overhead. Dit komt doordat er minimaal wordt uitgebreid met personeel voor de overhead maar de omzet met bijna €5 mln toeneemt. Zonder Houten zou het opslagpercentage overhead in 2027 uitkomen op 36,2%. Als gevolg van de toetreding van Houten zakt dit percentage naar 25,5%. Dit heeft ook effect op de bijdrage van de bestaande deelnemers, waaronder Zeist. Deze bijdragen dalen bij alle bestaande deelnemers. Het effect van de ontwerp-begroting 2027 voor Zeist en ons advies: Onze bijdrage (na toetreding Houten) is €283K lager dan in begrotingswijziging 2026.1 => voordeel. Zonder toetreding Houten zou dit een nadeel van €337K zijn geweest. De kosten voor Zeist nemen in 2027 met 3,5 % af t.o.v. de begroting 2026.0 en met 2,5% t.o.v. de begrotingswijziging 2026.1 (zonder toetreding Houten zou de toename 1,9% zijn t.o.v. de begroting 2026.0 en 3% t.o.v. de begrotingswijziging 2026.1). Zie ook onder het kopje Financiën verderop in dit voorstel.

Wij stellen u voor akkoord te gaan met de ontwerp-begroting 2027 van RMN en de bijgevoegde concept zienswijze vast te stellen en toe te laten sturen aan het algemeen bestuur van RMN. ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN 1. Zowel in de begeleidende brieven als in de ontwerp P&C documenten zijn de mutaties ten opzichte van de vorige documenten zichtbaar gemaakt en over het algemeen van een toelichting voorzien.

Pagina 2 van 6

2. Zowel in de begrotingswijziging 2026.01 als in de begroting 2027.0 dalen de kosten voor Zeist. 3. De begroting 2027.0 is opgesteld conform de kaders zoals opgenomen in de kaderbrief RMN 2027. 4. Overeenkomstig het verzoek van de deelnemers is de begroting 2027.0 opgesteld met helder inzicht over het effect van de toetreding van de gemeente Houten (tabellen zonder en met de gemeente Houten). 5. Het voordelige effect als gevolg van de toetreding van de gemeente Houten resulteert o.a. in een lager opslagpercentage overhead van 25,5% i.p.v 36,2%. 6. In deze P&C documenten is nog geen rekening gehouden met de werkelijke arealen buitenruimte omdat deze nog niet bekend zijn, verwerking zal in een eerstvolgend P&C document plaats gaan vinden in overleg met de opdrachtgevende gemeente. 7. In deze P&C documenten is nog geen rekening gehouden met de hogere brandstofprijzen, deze vormen een groot risico voor hogere kosten dan begroot, waarbij het de vraag is of deze binnen de begroting inclusief de post onvoorzien ad €200K opgevangen kunnen worden.

TOELICHTING Participatie N.v.t. betreft reguliere governance procedure over P&C documenten van een verbonden partij waar we deelnemer in zijn. Financiële toelichting Ontwerp-begrotingswijziging 2026.01: Voor onze gemeente dalen de kosten voor de inzameling restafval, inzameling grof vuil en beheer van de inzamelmiddelen. De kosten nemen toe voor inzet recycling coaches, gladheidbestrijding, plaagdierbestrijding en onkruidbestrijding. Per saldo dalen de lasten met €119K (-1%) ten opzicht van de begroting 2026. Onze totale bijdrage aan RMN bedraagt €11.293.00,- . Ons aandeel in het totaal van RMN ad €42.047.000,- bedraagt hiermee afgerond 27%. Wat betreft het resultaat voor Zeist moeten wij constateren dat er een voordeel van €256K op afval is en dat dit bedrag derhalve meegaat in de rondrekening afval (met het oog op onze afvalstoffenheffing) en er een nadeel is van €136K op de BOR taken. Dit nadeel landt dan in de exploitatie 2026 en zal, na vaststelling door het algemeen Bestuur van RMN, worden meegenomen in onze tweede bestuursrapportage die wij in het najaar ter vaststelling aan uw gemeenteraad voorleggen. Ontwerp-begroting 2027: Voor onze gemeente komen de kosten inclusief Houten uit op €11.010.000,- (zonder Houten zou dit een bedrag van 11.630.000 zijn geweest.

Toetreding Houten bespaart Zeist dus €620.000,-.) Ten opzichte van de ontwerp-begrotingswijziging 2026.01 met een bijdrage voor Zeist van €11.293.00,- daalt de bijdrage in de ontwerp-begroting 2027 met een bedrag van €283.000,-. Ons aandeel in het totaal van RMN ad €48.497.000,- bedraagt hiermee afgerond 23%. Wij nemen onze bijdrage 2027, na vaststelling van de begroting 2027 door het algemeen bestuur van RMN, mee in onze eigen gemeentelijke ontwerp-begroting 2027. Juridische aspecten

Pagina 2 van 6

Van toepassing is artikel 27, lid 3 en 5 van de gemeenschappelijke regeling RMN waarin is bepaald, dat de gemeenteraden gedurende 12 weken in de gelegenheid moeten worden gesteld om zienswijzen over de ontwerp-begroting aan het bestuur van RMN kenbaar te maken. Met het bieden van gelegenheid hiervoor tot en met 17 juli 2026 wordt hieraan voldaan. Duurzame aspecten Met de RMN begroting 2027 wordt uitvoeringscapaciteit georganiseerd voor een duurzame inzameling en verwerking van afval- en grondstoffen en voor een schone, hele en veilige buitenruimte. Samenhang met andere projecten De verwerkingskosten van het ingezamelde afval en (opbrengsten van de) grondstoffen afkomstig uit de begroting van de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU) worden door RMN 1 op 1 overgenomen in de eigen P&C documenten. VERDERE PROCES Planning en uitvoering Raadsvergadering van 7 juli Het algemeen bestuur van RMN besluit in zijn vergadering van 9 september 2026 over de vaststelling van de ontwerp-begrotingswijziging 2026.01 en de ontwerp-begroting 2027. Communicatie In het kader van transparantie in de samenwerking met verbonden partijen sturen wij het raadsvoorstel en het concept van de zienswijze alvast ter informatie aan directie en bestuur van RMN, een en ander onder voorbehoud van de besluitvorming door uw gemeenteraad.

Na uw raadsbesluit zenden wij een getekend exemplaar van raadsbesluit en zienswijze aan het algemeen bestuur van RMN. Evaluatie N.v.t. BIJLAGEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Brief RMN d.d. 23 april 2026 ontwerp-begrotingswijziging 2026.01 Ontwerp-begrotingswijziging 2026.01 RMN Brief RMN d.d. 23 april 2026 ontwerp-begroting 2027 Ontwerp-begroting 2027 RMN brief Zeist over kaderbrief 2027 brief diverse colleges over indexering en besparing Concept zienswijze

RAADSBESLUIT Behoort bij raadsvoorstel: Ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van Reinigingsdienst Midden Nederland (RMN)

Pagina 2 van 6

Nr : RV26.045

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 mei 2026; BESLUIT: 1. In te stemmen met de Ontwerp-begrotingswijziging 2026.1 en ontwerp-begroting 2027 van RMN en het dalende financiële aandeel van de gemeente Zeist hierin. 2. De bijgevoegde zienswijze over deze Planning en Control stukken van RMN vast te stellen en toe te laten sturen aan het algemeen bestuur van RMN. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 7 juli en voortgezet op 9 juli 2026, De raad voornoemd,

drs. E.M.H. Lemaier, griffier

drs. J. Langenacker, voorzitter

Pagina 2 van 6