RV26.044 WA-Hoeve NZOV Toelichting Bijlage 17 Archeologisch vooronderzoek

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

30

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

de deels bebouwde gebieden (met uitzondering van de huidige bouwvlakken) een middelhoge verwachting geldt voor archeologische resten uit het Mesolithicum tot de Bronstijd en voor de Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Er worden binnen het plangebied geen resten van ondergronds en bovengronds militair erfgoed verwacht.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

31

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

4

Advies vervolgonderzoek (LS05) / Selectieadvies (VS07)

Op basis van de geactualiseerde onderzoeken uit 2005 en 2008 adviseert Vestigia Cultuurhistorie & Archeologie voor het plangebied het volgende: •

• •

•

•

•

Er zijn geen vervolgstappen in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) nodig in de gebieden die al door middel van een intensief booronderzoek onderzocht zijn (2005/2008) en waar verstoring tot in het relevante archeologische niveau is vastgesteld en/of waar geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen. Er is geen vervolgonderzoek nodig in het gebied dat is vergraven voor zandwinning in het uiterste noorden van het plangebied. Net als voor de dekzandgebieden geldt voor de stuifzandgebieden en de deels bebouwde gebieden (met uitzondering van de huidige bouwvlakken) een middelhoge verwachting voor archeologische resten uit het Mesolithicum tot de Bronstijd en voor de Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Voor al deze gebieden zijn de volgende ontheffingscriteria van toepassing: o oppervlakte plangebied tot 1000 m2. o diepte bodemingreep tot 30 cm beneden maaiveld. Indien deze vrijstellingsgrenzen overschreden worden dient inventariserende veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd te worden, uitgaande van methode E1 in de KNA-leidraad Inventariserend veldonderzoek: Karterend booronderzoek, met een grid van 20 x 25 m, oftewel 20 boringen per hectare. Bij tracés dient te worden geboord in een raai van boringen met een onderliggende afstand van 20 m.

Wat betreft de historische Middenas (oranje gebieden op afbeelding 2), het Noordelijk en het Zuidelijk Ontwikkelingsveld (blauwe gebieden op afbeelding 2) zijn de plannen al in een vergevorderd stadium. In deze gebieden zullen de vrijstellingsgrenzen overschreden worden. Binnen deze gebieden dient daarom karterend booronderzoek plaats te vinden, met uitzondering van de al onderzochte en bebouwde gebieden. Voor het deelgebied Zorgkern (Altrecht-locatie, paarse gebied op afbeelding 2/3), en de overige gebieden die buiten de huidige geprojecteerde ontwikkelvelden vallen (wit op afbeelding 3), geldt dat de definitieve bouwplannen dienen te worden geconfronteerd met de nieuwe verwachtingswaardenkaart (afbeelding 19) en de daarbij behorende (nieuw gedefinieerde) vrijstellingsgrenzen, om te bepalen of vervolgonderzoek in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) nodig zijn.

Bij het bepalen van de definitieve inrichtingsplannen dient ook rekening te worden gehouden met de vastgestelde bouwhistorische en cultuurhistorische waarden van de MIP-objecten, de gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten binnen het plangebied. Voor iedere wijziging aan een beschermd rijksmonument is een omgevingsvergunning nodig. Het bevoegd gezag, de Gemeente Zeist, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Het dient tot aanbeveling om de werkzaamheden in het plangebied een Werkprotocol Archeologische Toevalsvondsten op te stellen, waarin de meldingsplicht van een archeologische vondst en het proces hoe dat te doen wordt toegelicht.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

32

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

Literatuur BAKKER, H. DE/J. BAKKER, H. DE/J. SCHELLING, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus, Wageningen (Staring Centrum). BERENDSEN, H.J.A., 1997: Landschappelijk Nederland, Assen. BOTMAN, A./M. BENJAMINS, 2008: De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Zeist, Amersfoort, ADC-Rapport H 023. COHEN, K.M./E. STOUTHAMER/H.J. PIERIK/A.H. GEURTS, 2012: Rhine‐Meuse Delta Studies’ Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography. Dept. Physical Geography. Utrecht University. KOLEN, J.C.A., 1992: Den Dolder, plangebied 'De Binnenhof/Willem Arntsz Hoeve’, Weesp, Raap-Notitie 50. LOUWE, E./L. HARING/K. KLERKS, 2008: Tuintherapiegebied Willem Arntszhoeve te Den Dolder, gemeente Zeist, Amersfoort, Vestigia-rapport V545. TEUNISSEN VAN MANEN, T.C., 1985: Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50000. Toelichting bij de kaartbladen 50 Oost Tilburg en 51 West Eindhoven, Wageningen (Stichting Bodemkartering). TOL, A./P. VERHAGEN/A. BORSBOOM/M. VERBRUGGEN, 2004: Prospectief boren. Een studie naar de betrouwbaarheid en toepasbaarheid van booronderzoek in de prospectiearcheologie, Amsterdam (RAAPrapport 1000). WEERTS, H.J.T./P. CLEVERINGA/J.H.J. EBBING/F.D. DE LANG/W.E. WESTERHOFF, 2003: De lithostratigrafische indeling van Nederland – Formaties uit het Tertiair en Kwartair, Utrecht (TNO-NITG). WESTERHOFF, W.E./T.E. WONG/E.F.J.

DE MULDER, 2003: Opbouw van de ondergrond – Opbouw van het Neogeen en Kwartair, in: E.F.J. de Mulder/M.C. Geluk/I.L. Ritsema/W.E. Westerhoff/T.E. Wong (red.), De ondergrond van Nederland, Houten. WULLINK A.J., 2005: Een archeologische inventariserend veldonderzoek (IVO), 1e fase, door middel van bureau- en booronderzoek op de Willem Arntzshoeve te Den Dolder, gemeente Zeist. ZALM, VAN DER P., 2008: 2de fase IVO Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Een bureauonderzoek en IVO d.m.v. boringen, Amersfoort, Vestigia-rapport 519.

Digitale bronnen -

ACTUEEL HOOGTEBESTAND NEDERLAND: www.ahn.nl. ARCGIS ONLINE: arcgisonline.com. ARCHEOLOGISCH INFORMATIESYSTEEM (ARCHIS): zoeken.cultureelerfgoed.nl . BODEMLOKET: www.bodemloket.nl. TOPOTIJDREIS: www.topotijdreis.nl. HET RIJKSMONUMENTENREGISTER: https://cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/kennis/voorbeelden/rijksmonumentenregister DE MIP-OBJECTEN: https://cultureelerfgoed.nl/node/1423.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

33

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

Afbeeldingenlijst, tabellen kaarten en bijlagen Afbeeldingenlijst Afbeelding 1 Luchtfoto met in blauw het plangebied. Bron: ArcGIS Online 2019. ..............................................7 Afbeelding 2 De mogelijke ontwikkelvelden binnen plangebied. Bron: RHDHV.................................................. 8 Afbeelding 3 De mogelijke ontwikkelvelden binnen plangebied met contour plangebied. Bron: RHDHV. ... 9 Afbeelding 4 eerder onderzoek in en nabij het plangebied. In rood de contouren van het eerder uitgevoerde bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (2005); in oranje de contouren van het karterend onderzoek uit 2008......................................................................................................................................... 10 Afbeelding 5 Het plangebied op de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Zeist. Ook geplot zijn de eerdere onderzoeken binnen het plangebied. Bron: https://odru.gispubliek.nl/; .................................. 13 Afbeelding 6 Legenda archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Zeist. Bron: https://odru.gispubliek.nl/. ................................................................................................................................................ 13 Afbeelding 7 Het plangebied op de AHN3. Kenmerkend is de hoge stuwwal van Den Dolder ten zuidoosten van het plangebied.

Daarnaast is de hoge mate van reliëf zichtbaar rond het plangebied. Bron AHN.nl ................................................................................................................................................................................... 15 Afbeelding 8 Schematische tekening van de verwachte ondergrond binnen het plangebied. Bron: ARCrapport 2005-08, A.J. Wulink. .......................................................................................................................................... 16 Afbeelding 9 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 1880. Bron: Topotijdreis.nl. ........................... 19 Afbeelding 10 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 1900. Bron: Topotijdreis.nl. ........................ 19 Afbeelding 11 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 1920. Bron: Topotijdreis.nl. ......................... 20 Afbeelding 12 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 1950. Bron: Topotijdreis.nl.......................... 20 Afbeelding 13 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 1980. Bron: Topotijdreis.nl........................... 21 Afbeelding 14 Ligging plangebied op de topografische kaart uit 2015. Bron: Topotijdreis.nl...........................

21 Afbeelding 15 Ligging MIP-objecten en Rijksmonumenten binnen het plangebied; vanwege de schaal van de kaart zijn niet alle MIP-objecten in de cluster aan de noordwestzijde zijn afgebeeld en genummerd. Bron: RCE...............................................................................................................................................................................23 Fundamenten gevonden bij graafwerkzaamheden bij de oude school aan de Dolderseweg (buurtschap Den Dolder). Coördinaten administratief geplaatst aan de hand van plaatsnaam. ............................................ 24 Tabellen Tabel 1: Vondstlocaties in het plangebied zelf en in een straal van 500 meter rondom het plangebied. Bron: Archis3. .......................................................................................................................................................................25 Tabel 2. Onderzoek 2062498100, uitgevoerd in 2005. Bron: Archis3. ................................................................... 26 Afbeelding 16 Resultaten van het bureau- en booronderzoek uit 2005. Bron: Wullink 2005. ........................27 Tabel 3. Onderzoek 2192698100, uitgevoerd in 2008. Bron: Archis3......................................................................27 Afbeelding 17 Resultaten van het booronderzoek uit 2008; in blauw de onderzochte deelgebieden.

Bron: Van der Zalm 2008. ........................................................................................................................................................... 28 Tabel 4: Overige eerder uitgevoerde onderzoeken binnen het plangebied. Bron: Archis3. ............................ 29

Kaarten Kaart 1: Ligging plangebied Kaart 2a: geomorfologische kaart Kaart 2b: bodemkaart Kaart 2c: vergravingen Kaart 3: archeologische waarden Bijlagen Bijlage 1: Overzicht van archeologische en geologische perioden

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

34

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

35

V20-4385: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande woningbouw op de locatie Dolderse Hille te Den Dolder, gemeente Zeist. Ruimtelijk advies op basis van een Bureauonderzoek.

Bijlage 1: Overzicht van archeologische en geologische perioden

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V1938, concept versie 1-1, d.d. 2 juni 2020

36

KAART 1 - LIGGING PLANGEBIED LEGENDA 463500

Plangebied

Bebouwing Water

Overige topografie Snelweg 463000

Hoofdweg

Regionale weg Lokale weg

462500

N234

461500

462000

N238

Den Dolder

461000

Project:

Vliegbasis Soesterberg

460500

Bilthoven

Rapport: Datum: Bron:

V20-4385: Actualisatie BO Dolderse Hille V1938 Mei 2020 Top10NL, CC-BY Kadaster jan. 2019

Tekenaar: Schaal:

FvP 1:20.000 / A4

0 143500

144000

144500

145000

145500

146000

146500

147000

200 m

KAART 2A - NATUURLIJK LANDSCHAP, GEOMORFOLOGIE LEGENDA 463500

Plangebied

Bebouwing Water

L52

Overige topografie B11 Stuwwal

463000

D11 Stuwwalplateau

L54

L54

L54

462000

462500

L54

G11 Smeltwaterwaaier

L52 Gordeldekzandwelvingen

L54 Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten

L54

F91

L54

F91 Plateau-achtige storthoop, opgespoten terrein of kunstmatig eiland

M12 Vlakte van smeltwaterafzettingen N94 Laagte ontstaan door afgraving R91 Holle weg

461500

L54 R91

N94

L52 B11

461000

Project:

D11 L54

460500

L54

M12

L54 143500

144000

G11 144500

145000

145500

146000

146500

147000

Rapport: Datum: Bron:

V20-4385: Actualisatie BO Dolderse Hille V1938 Mei 2020 Top10NL, CC-BY Kadaster jan. 2019 PDOK augustus 2017 / Maas et al. 2017

Tekenaar: Schaal:

FvP 1:20.000 / A4

0

200 m

KAART 2B - NATUURLIJK LANDSCHAP, BODEMKAART LEGENDA

cHn21

Plangebied

Hn21

Bebouwing Water

463000

Hn21

Overige topografie

ììì ììì

Zd21

Afgegraven voor delfstoffen

ëë ëë ëë ëë ëëëë

Depots

ìì ìì ìì ìì ìì ìì

Gemodificeerde natuur Vergravingen

462500

Bijzonderheden bovengrond

g.., Grind in de bovengrond, ondieper dan 40 cm beginnend

Hn21/cHn21

Associatie van meerdere bodemeenheden

Y30 Holtpodzolgronden; grof zand 462000

Hn21 Veldpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand

cHn21 Laarpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Hd21 Haarpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand

461500

Hd30 Haarpodzolgronden; grof zand Zd21 Duinvaaggronden; leemarm en zwak lemig fijn zand

Hd21 |h BEBOUW |h BEBOUW

gY30

Zd21

Rapport: Datum: Bron:

Hn21/cHn21

461000

Project:

gHd30 Tekenaar: Schaal: 0

144000

144500

145000

145500

146000

146500

V20-4385: Actualisatie BO Dolderse Hille V1938 Mei 2020 Top10NL, CC-BY Kadaster jan. 2019 Bodemkaart; PDOK juli 2017 FvP 1:15.000 / A4 200 m

463000

KAART 2C - NATUURLIJK LANDSCHAP, VERGRAVINGEN LEGENDA

Plangebied

Bebouwing Water

Overige topografie Stortplaats

Golfterrein 462500

Sport en recreatie

Natuurontwikkeling Vergraven

461500

462000

Winning

Rapport: Datum: Bron:

V20-4385: Actualisatie BO Dolderse Hille V1938 Mei 2020 Top10NL, CC-BY Kadaster jan. 2019 Vergraven Gronden: Brouwer/van der Werff 2012

Tekenaar: Schaal:

FvP 1:12.500 / A4

0

200 m

461000

Project:

144000

144500

145000

145500

146000

146500

463000

KAART 3 - ARCHEOLOGIE LEGENDA

Plangebied

Bebouwing Water

2079046100

Overige topografie Vondstlocaties (waarnemingen)

462500

2203397100

Losse vondstlocatie

Onderzoeken

Archeologisch: opgraving of proefsleuven

4762860100

4039376100 4010441100 4010458100

Archeologisch: booronderzoek

2192698100

Archeologisch: bureauonderzoek

2062498100

462000

Niet-archeologisch

2183844100

461500

2841191100 3190844100 3200766100 3034887100

2853796100

2949181100

2391130100

2369756100

3197673100 2054202100 2071318100

2843249100

2843240100 2844375100 4601872100

3061713100 2369594100

4601872100 461000

2843257100 2380447100

144000

144500

145000

145500

146000

Tekenaar: Schaal:

V20-4385: Actualisatie BO Dolderse Hille V1938 Mei 2020 Top10NL, CC-BY Kadaster jan. 2019 Onderzoeken, Vondstlocaties RCE december 2018 Monumenten, RCE juli 2014 FvP 1:12.500 / A4

0

200 m

Project:

2154798100

146500

Rapport: Datum: Bron: