RV26.043 Bijlage 11 - Nader onderzoek vleermuizen
Tekst van het document
Nader onderzoek soortgroep vleermuizen de Verlengde Slotlaan 69-71 Complex Lindenhorst Zeist
Nader onderzoek soortgroep vleermuizen de Verlengde Slotlaan 69-71 Complex Lindenhorst Zeist
Opdrachtgever:
VanWonen Willemsvaart 21 8019 AB Zwolle
Datum:
22 november 2022
Status: Uitvoering:
Definitief Foreest Groen Consult B.V. Van Pallandtlaan 10 6998 AW Laag-Keppel T 0314 642221 E-Mail: info@foreestgroenconsult.nl Web: www.foreestgroenconsult.nl
Inhoudsopgave
1
INLEIDING ............................................................................................................................................... 4
2
METHODE VAN ONDERZOEK ................................................................................................................... 5 2.1 2.2 2.3
3
BESCHRIJVING ONDERZOEKSGEBIED ................................................................................................................... 5 ONDERZOEKSTEAM ........................................................................................................................................ 5 OMSCHRIJVING ONDERZOEK EN DATA............................................................................................................ 6
RESULTATEN VLEERMUIZEN .................................................................................................................... 8 3.1 ONDERZOEK VASTE RUST- EN VERBLIJFPLAATSEN .................................................................................................. 8 3.1.1 Onderzoek kraamverblijven............................................................................................................. 8 3.1.2 Onderzoek zomerverblijven ............................................................................................................. 8 3.1.3 Onderzoek paarverblijven ............................................................................................................. 10 3.1.4 Onderzoek massawinter verblijf .................................................................................................... 11 3.2 ONDERZOEK FOERAGEERGEBIED ................................................................................................................. 11 3.3 ONDERZOEK VLIEGROUTE .............................................................................................................................. 13 3.4 MEERVLEERMUIS ......................................................................................................................................... 13
4
CONCLUSIES .......................................................................................................................................... 14 4.1 4.2 4.3 4.4
5
VERBLIJFPLAATSEN ....................................................................................................................................... 14 MASSAWINTERVERBLIJF ................................................................................................................................ 14 FOERAGEERGEBIED....................................................................................................................................... 14 VLIEGROUTE ............................................................................................................................................... 15
ADVIES .................................................................................................................................................. 16 5.1 5.2
INTRINSIEKE WAARDE ............................................................................................................................... 16 AANVRAGEN ONTHEFFING ........................................................................................................................ 16
-3-
1
Inleiding
In opdracht van VanWonen is een nader onderzoek uitgevoerd naar de beschermde soortgroep “vleermuizen” op de het jeugdzorg complex Pluryn (de Lindenhorst) in Zeist aan de Verlengde Slotlaan 69-71. De reden voor dit nader onderzoek is dat er een complete herontwikkeling van het terrein zal plaatsvinden. De herontwikkeling houdt in dat het complex wordt afgebroken. De nieuwe bestemming is de bouw van een woonwijk en zal verwacht in 2025 worden opgeleverd. Op 18 januari 2019 is door Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv een quickscan natuuronderzoek uitgevoerd: “Ecologische quickscan bomenadvies Jeugdzorginstelling De Lindenhorst Verlengde Slotlaan 69/71 te Zeist”. Uit deze quickscan kwam naar voren dat de aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen van gebouw bewonende vleermuizen niet uit te sluiten is. De plannen van de opdrachtgever hebben dus mogelijk nadelige gevolgen voor de soortgroep vleermuizen. Het onderzoek dient om vast te stellen of de herontwikkeling van het terrein mogelijk leidt tot een overtreding van de Wet Natuurbescherming. Voor de soortgroep “vleermuizen” is in 2022 daarom een nader onderzoek uitgevoerd om te bepalen of de uitvoerder ontheffing plichtig is. Het nader onderzoek en de rapportage zijn uitgevoerd door Foreest Groen Consult in samenwerking met Buro Ontwerp en Omgeving. De verslagleging is uitgevoerd door J. Heida MSc.
werkzaam bij Foreest Groen Consult.
-4-
2
Methode van onderzoek
2.1 Beschrijving onderzoeksgebied Het dubbel omheinde complex is gelegen in een bosrijke omgeving in de bebouwde kom van Zeist. In de binnen omheining staan drie woongebouwen, schuurtje en een groter hoofdgebouw met open binnenplaats. Binnen het hekwerk zijn parkeerplaatsen aanwezig. Het onderzoeksgebied is opgedeeld in zeven clusters genummerd van 19 tot en met 25.
Afbeelding 1: Overzicht van het onderzoeksgebied met de clusters aangegeven in de blauwe kaders.
2.2 Onderzoeksteam Foreest Groen Consult:
Buro Ontwerp en Omgeving:
L. Bakker MSc A. Dietzsch MSc J. Heida MSc H. de Lange BSc J. de Rijk MSc
W. Adriaens BSc I. Bouwknegt BSc M. Corporaal BSc J. van Dijk BSc M. Hendriksen BSc D.Lukkezen MSc J. Metselaar BSc M. Meyboom BSc S. Vroom MSc T. Werner BSc
-5-
2.3 Omschrijving onderzoek en data De zeven clusters zijn elk vijf keer onderzocht. Voor het onderzoek is het geldende vleermuisprotocol 2022 gevolgd. Om een goed inzicht te krijgen in de actuele situatie zijn een voorjaarsonderzoek en baltsonderzoek uitgevoerd waarbij meerdere bezoeken per onderzoek zijn afgelegd. Gegevens van de bezoeken zijn vastgelegd en te vinden in onderstaande tabellen. Voorjaarsonderzoek ronde 1 ochtend Data en duur bezoeken: Cluster 19 20 21 22 23 24 25
Datum 24-05-2022 24-05-2022 24-05-2022 24-05-2022 24-05-2022 24-05-2022 24-05-2022
Onderzoeker J. de Rijk J. Metselaar J. van Dijk T. Werner M. Hendriksen M. Corporaal J. Heida
Omstandigheden 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8 14 °C, ZW3 en bewolking 8/8
Tijdstip 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30 02:30 - 05:30
Voorjaarsonderzoek ronde 2 avond Data en duur bezoeken: Cluster 19 20 21 22 23 24 25
Datum 14-06-2022 14-06-2022 14-06-2022 14-06-2022 14-06-2022 14-06-2022 14-06-2022
Onderzoeker J. de Rijk L. Bakker S. Vroom J. Metselaar D. Lukkezen J. Heida M. Meyboom
Omstandigheden 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8 20 - 16 °C, NO1 en bewolking 0/8
Tijdstip 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00
Voorjaarsonderzoek ronde 3 avond Data en duur bezoeken: Cluster 19 20 21 22 23 24 25
Datum 05-07-2022 05-07-2022 05-07-2022 05-07-2022 05-07-2022 05-07-2022 05-07-2022
Onderzoeker J. de Rijk L. Bakker S. Vroom J. Metselaar D. Lukkezen J. Heida M. Meyboom
Omstandigheden 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8 15 - 13 °C, W2 en bewolking 1/8 - 0/8
-6-
Tijdstip 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00 22:00 - 00:00
Baltsonderzoek ronde 1 nacht Data en duur bezoeken: Bezoek 19 20 21 22 23 24 25
Datum 25-08-2022 25-08-2022 25-08-2022 25-08-2022 16-08-2022 16-08-2022 25-08-2022
Onderzoeker L. Bakker J. de Rijk J. van Dijk S. Vroom D. Lukkezen J. Metselaar J. Heida
Omstandigheden 22 °C, NNO2, en bewolking 2/8 22 °C, NNO2, en bewolking 2/8 22 °C, NNO2, en bewolking 2/8 22 °C, NNO2, en bewolking 2/8 19 °C, ZZO1 en bewolking 6/8 - 2/8 19 °C, ZZO1 en bewolking 6/8 - 2/8 22 °C, NNO2, en bewolking 2/8
Tijdstip 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00 00:00 - 02:00
Baltsonderzoek ronde 2 nacht Data en duur bezoeken: Bezoek 19 20 21 22 23 24 25
Datum 05-09-2022 05-09-2022 05-09-2022 05-09-2022 05-09-2022 05-09-2022 05-09-2022
Onderzoeker J. Heida A. Dietzsch J. van Dijk Jur D. Lukkezen W. Adriens M. Meyboom
Omstandigheden 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag 20-19 °C, NW2-ZW2 8/8 na 01:15 matige neerslag
Tijdstip 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15 23:30 - 01:15
Eenmaal is er een discrepantie met de normen die volgens het vleermuisprotocol aan het weer worden gesteld. Bij het laatste baltsonderzoek werd 15 minuten eerder gestopt in verband met meer dan de toegestane hoeveelheid regen. Deze discrepantie met het protocol heeft geen significante invloed gehad op het inventariseren van rust- en verblijfplaatsen omdat dit tijdens het eerste bezoek duidelijk werd. Tijdens het eerste baltsonderzoek op 16 augustus 2022 konden door een jeugdzorg gerelateerd incident, slechts twee onderzoekers het terrein betreden. Daarom zijn de vijf andere clusters op 25 augustus 2022 onderzocht. Het onderzoek gebeurt op zicht en met behulp van een batdetector, een Petterson D240 en een Batlogger M. De batlogger is de dag na het onderzoek uitgelezen met het programma BatExplorer van Elektron. Vervolgens zijn de opgeslagen gegevens verwerkt.
-7-
3
Resultaten Vleermuizen
3.1 Onderzoek vaste rust- en verblijfplaatsen Tijdens het onderzoek is aangetoond dat verschillende vleermuissoorten aanwezig zijn in de directe omgeving. Naast gewone dwergvleermuizen die binding vertoonden met het wooncomplex, zijn er een of meer foeragerende laatvliegers en ruige dwergvleermuizen gezien. Verder zijn overvliegende rosse vleermuis en eenmalig passerende gewone grootoorvleermuis waargenomen.
3.1.1 Onderzoek kraamverblijven Tijdens de veldbezoeken zijn er geen locaties aangetroffen die als kraamverblijf dienen.
3.1.2 Onderzoek zomerverblijven Binnen de gebouwcomplexen zijn meerdere zomerverblijven aangetroffen. Vijf van deze geïdentificeerde verblijven zitten in het hoofdgebouw. De overige twee verblijven zijn aangetroffen in de kleinere woongebouwtjes. Het ging hier uitsluitend om invliegende of uitvliegende gewone dwergvleermuizen. Nummer
Cluster
Soort
Aantal individuen
Locatie(s)
1
22
1
Stootvoeg onder de metalen dakrand
2
23
1
Links van nokvorst onder de dakrand
3
24
1
4
24
1
Onder de dakrand van het hogere westelijke gebouw Uitgevlogen vanuit dakrand
5
25
3
Onder dakrand, binnenplaats
6
25
1
Onder dakrand, binnenplaats
7
23
Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis
1
onder de gevelbetimmering
-8-
Afbeelding 2, visualisatie van de aangetroffen dieren, tijdens het onderzoek in het voorjaar. Een gele ster staat voor zomerverblijf van een gewone dwergvleermuis.
Afbeelding 3, invliegopeningen
-9-
Afbeelding 4, invliegopeningen(vervolg)
3.1.3 Onderzoek paarverblijven Op verschillende plekken zijn er gedurende de nacht baltsroepen gedetecteerd van de gewone dwergvleermuis. In totaal zijn er drie baltsterritoria en twee paarverblijven gelokaliseerd. Van een baltsterritorium wordt verwacht dat het bijbehorende paarverblijf samenvalt met het eerder aangetroffen zomerverblijf. Nummer
Cluster
Soort
Aantal individuen
Locatie(s)
1 2 3 4
20/22 23 24 24
Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis
1 1 1 1
Noordwestzijde, woongebouwtje Noordelijke zijde hoofdgebouw Zuidelijke zijde hoofdgebouw Hoek, dakrand
- 10 -
Afbeelding 5, visualisatie van de aangetroffen dieren, tijdens het onderzoek in het najaar. Geel gewone dwergvleermuis: een omlijnd gebied is een benadering van een baltsterritorium. Hartje is paarverblijf.
3.1.4 Onderzoek massawinter verblijf Tijdens de veldbezoeken zijn er geen locaties aangetroffen die als massawinterverblijf dienen. Zwermende vleermuizen zijn niet waargenomen.
3.2 Onderzoek foerageergebied Tijdens de onderzoeken zijn op het terrein zijn veel bomen te vinden waar gewone dwergvleermuizen foerageren in en langs de boomkronen. Aangetroffen zijn foeragerende laatvliegers en gewone dwergvleermuizen. De laatvlieger betrof telkens één individu. De gewone dwergvleermuis was met 3-4 individuen op het terrein aan het foerageren.
- 11 -
Afbeelding 5, visualisatie van de aangetroffen foeragerende en overvliegende vleermuizen Geel: gewone dwergvleermuis; Groen: laatvlieger; Maroon rood: rosse vleermuis; Donker blauw: ruige dwergvleermuis; Paars: gewone grootoorvleermuis.
Gewone dwergvleermuis Deze soort was vooral aan het foerageren tussen de bomen en langs de gebouwen. Elke avond van onderzoek is deze soort foeragerend aangetroffen. Ruige dwergvleermuis Deze soort is enkele keren waargenomen bij het foerageren en deels passeren van de locatie. Laatvlieger Deze soort was vooral aan het foerageren tussen de bomen en langs de gebouwen daarbij maakte de soort de kenmerkende langere jachtrondes waarbij met enige regelmaat het dier opnieuw al foeragerend passeerde Elke avond van onderzoek is deze soort aangetroffen.
- 12 -
Rosse vleermuis De rosse vleermuis is alleen waargenomen bij het passeren van de locatie. Foeragerende dieren zijn niet aangetroffen. Gewone grootoorvleermuis De gewone grootoorvleermuis is twee keer (op 24 mei 2022 en 5 juli 2022) waargenomen bij het passeren van de locatie. Het dier had verder geen binding met de locatie. Foeragerende dieren zijn niet aangetroffen.
3.3 Onderzoek vliegroute Vliegroutes op dit terrein zijn niet vastgesteld tijdens het veldonderzoek.
3.4 Meervleermuis In de quickscan was de meervleermuis vermeld als een mogelijke soort die aanwezig kon zijn. Bij de uitgevoerde onderzoeken in het voorjaar zijn geen meervleermuizen waargenomen door de zeven onderzoekers die gelijktijdig op de locatie aanwezig waren. Dit geldt ook voor de onderzoeken in het najaar. Ook in het najaar is deze soort niet aangetroffen.
- 13 -
4
Conclusies
4.1 Verblijfplaatsen Het slopen van de gebouwen en de herontwikkeling leiden tot een overtreding van de Wet natuurbescherming voor wat betreft vaste rust- en verblijfplaatsen van vleermuizen. Door de sloop gaan 7 unieke zomerverblijven verloren van de gewone dwergvleermuis. Zes verblijven zijn van een enkel exemplaar en één verblijf van een kleine groep van vier individuen. De drie baltsterritoria en twee paarverblijven leiden tot vier paarverblijven binnen het plangebied voor de gewone dwergvleermuis. Een paarverblijf valt samen met een eerder aangetroffen zomerverblijf. Hierdoor gaan door de ontwikkeling 10 unieke verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis verloren. Verblijfplaatsen van de meervleermuis zijn niet aangetroffen. De soort is op geen enkele moment waargenomen waardoor de aanwezigheid van deze soort kan worden uitgesloten. Een ontheffing aanvraag voor de Wet natuurbescherming voor de verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis is noodzakelijk.
4.2 Massawinterverblijf Bij de uitgevoerde onderzoeken zijn geen zwermende vleermuizen aangetroffen. De gebouwen fungeren niet als massa winterverblijf voor de gewone dwergvleermuis. Het slopen van de gebouwen en de herontwikkeling leiden niet tot een overtreding van de Wet natuurbescherming voor wat betreft het foerageergebied van vleermuizen.
4.3 Foerageergebied Het terrein is onderdeel van het foerageergebied voor de vleermuizen. In het gebied foerageren gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en laatvlieger. Voor deze drie soorten is het plangebied onderdeel van een groter foerageergebied. Het gebied is zeker niet als essentieel aan te merken. De dieren foerageren namelijk onder veel verschillende omstandigheden en in een veel grotere omgeving. Sloop en herbouw heeft op het foerageergedrag van deze soorten geen invloed. De rosse vleermuis is vooral overvliegend aangetroffen. Normaliter foerageert deze soort boven grotere open gebieden die op grote afstand van de vaste verblijfplaats liggen. Grotere openingen in bossen zoals op de planlocatie worden incidenteel gebruikt. Dit gebied is voor deze soort niet essentieel. Sloop en herbouw heeft op het foerageergedrag van deze soort geen invloed.
- 14 -
De gewone grootoorvleermuis heeft geen binding met het gebied. De soort is op twee avonden slechts één keer waargenomen bij het passeren van de locatie. Het slopen van de gebouwen en de herontwikkeling leiden niet tot een overtreding van de Wet natuurbescherming voor wat betreft het foerageergebied van vleermuizen.
4.4 Vliegroute Op het terrein zijn geen vliegrouten van vleermuizen vastgesteld. Het plangebied bevindt zich in een bosomgeving waardoor geen sprake is van lijnvormige beplantingen of andere geleidende elementen die dienst kunnen doen als vliegroute. De vleermuizen die aanwezig zijn vinden overal de beschutting die zij zoeken om een gebied te passeren. Dit wijzigt niet op het moment dat de panden worden gesloopt. Hierdoor is het uitgesloten dat een essentiële vliegroute van vleermuizen verloren gaat. Het slopen van de gebouwen en de herontwikkeling leiden niet tot een overtreding van de Wet natuurbescherming voor wat betreft vliegrouten van vleermuizen.
- 15 -
5
Advies
5.1 Intrinsieke waarde Onder de wet natuurbescherming wordt elk in het wild levende dier of inheemse plant beschermd. Ook diersoorten of diergroepen, die niet in de lijsten van de flora en faunawet voorkomen, bezitten deze bescherming. Voorwaarde is wel dat het inheemse dieren betreft. Dit is de intrinsieke waarde van het dier of de plant. Het is daarom aan te bevelen om direct voorafgaande aan de werkzaamheden het plangebied en de omgeving te controleren op de aanwezigheid van dieren. Worden dieren aangetroffen moeten deze de kans krijgen om zich in veiligheid te brengen. Ook tijdens de werkzaamheden dient met de aanwezigheid van dieren rekening te worden gehouden. Treft men een dier aan dan moet deze de kans krijgen om zich in veiligheid te brengen, of moet het dier in veiligheid gebracht worden. Worden onverhoopt beschermde diersoorten aangetroffen dan moeten de werkzaamheden worden gestaakt en een passende oplossing worden gezocht.
5.2 Aanvragen ontheffing Het bestaande complex bevat 10 unieke verblijfplaatsen (6 zomerverblijfplaatsen, 3 paarverblijfplaatsen en één gecombineerde zomer/paarverblijfplaats) van de gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus). Geadviseerd wordt om tijdig een ontheffing van de Wet natuurbescherming aan te vragen. Door tijdig een ontheffing aan te vragen kan ook op tijd worden begonnen met de mitigerende maatregelen en kan de gewone dwergvleermuis langzaam wennen aan de veranderingen in zijn leefgebied.
- 16 -