RV26.038 rv (Ontwerp) programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht (ODU) 2027

RAADSVOORSTEL

(Ontwerp) programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht (ODU) 2027

Portefeuillehouder

Wouter Catsburg

Ontvangst griffie

12 mei 2026

Opsteller

A.Klarenbeek

Ronde Tafel

-

Zaak/stuknummer

1029093/RV26.038

Debat

-

Besluit college

12 mei 2026

Raadsvergadering

7 en 9 juli 2026

Onderwerp (Ontwerp) programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht (ODU) 2027

Doel van het voorstel Af te zien van het indienen van zienswijzen over deze ontwerpbegroting voor het exploitatiejaar 2027

Voorgesteld besluit

1. In te stemmen met het voorliggende ontwerp van de programmabegroting 2027 en de door ODU voor 2027 te hanteren financiële kaders, met in begrip van de toegelichte stijging van de kosten met 2,9%. 2. Geen zienswijzen in te dienen met betrekking tot de ontwerp programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2027.

Besluit Raad

Inhoud (korte samenvatting)

De omgevingsdienst Utrecht is een samenwerkingsverband tussen alle Utrechtse gemeenten en de provincie Utrecht. De omgevingsdienst richt zich bij de uitvoering van de taken voor de deelnemers op het creëren van een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving, waarin risico's worden beheerst en overlast wordt beperkt. Deze dienst is per 1 januari 2026 ontstaan uit 2 eerdere omgevingsdiensten die door de deelnemers zijn samengevoegd. Van de nieuwe omgevingsdienst zijn de programmabegroting voor 2027 inclusief de financiële kaders voor 2027 ontvangen. De gemeenteraden en provinciale staten van Utrecht hebben tot uiterlijk 19 juni de tijd om een reactie op deze begroting te geven aan de ODU. VERDIEPING Inleiding Op 31 maart 2026 zijn van de ODU de bijgevoegde ontwerp-programmabegroting 2027 en de daarin opgenomen financiële kaders voor 2027 ontvangen. U bent tot uiterlijk 19 juni in de gelegenheid gesteld om zienswijzen naar aanleiding van dit planning en control document in te dienen bij de ODU. De ontvangen stukken zijn met het kenmerk PR26.081 op de lijst van ingekomen stukken van uw raadsvergadering van 21 april geplaatst, er daarbij vanuit gaande dat er nog een raadsvoorstel over volgt met het advies om wel of geen zienswijzen tegen deze programmabegroting 2027 en de financiële kader voor 2027 in te dienen.

Dit voorstelt strekt tot deze beoordeling en tot ons voorstel aan uw gemeenteraad om geen zienswijzen in te dienen. De financiële kaders: Pagina 1 van 5

Zoals in het eenwordingsproces van de ODU met elkaar (de ODU en de deelnemers) afgesproken bevat de ontwerpbegroting 2027 dit jaar ook de financiële kaders die normaal gesproken in een eerdere kaderbrief c.q. kadernota aan de deelnemers voor een reactie worden voorgelegd. Omdat de ODU organisatie pas per 1 januari jl. is gestart is eenmalig voor deze praktische handelwijze gekozen. Voor de ontwerpbegroting 2028 ontvangt u wel eerst de financiële uitgangspunten ter beoordeling, waarmee de planning en control cyclus van de ODU dan in het reguliere spoor terecht komt. De financiële kaders voor de ontwerpbegroting 2027 treft u aan in paragraaf 2.2 van de ontwerpbegroting, zie de pagina’s 11 tot en met 13. Deze omvatten de afspraken over:  De financieringssystematiek;  De overhead en toerekening;  Het uurtarief en de berekening ervan;  De financiering van de regionale en gezamenlijke opdrachten;  Het opleidingsbudget (minimaal 3% van de loonsom);  Het innovatiebudget (minimaal 1% van de begroting);  De business Intelligence capaciteit (minimaal 3 fte);  Een post onvoorzien van €352.000,-;  Een algemene reserve voor de opvang van de risico’s van circa 7% van de omzet, een en ander zoals vastgelegd in artikel 28, lid 3 van de gemeenschappelijke regeling ODU. (Nb.

In de begroting 2027 bedraagt de omvang van de algemene reserve €3.552.000,- met een ratio van 1,59 hetgeen ruim voldoende betekent volgens de normen van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement – NAR-). Geconstateerd kan worden dat deze financiële kaders overeenkomen met de kaders voor de begroting 2026, met dien verstande dat in de ontwerpbegroting 2027 vanzelfsprekend wel met de verwachte loon- en prijsontwikkeling rekening gehouden moet worden. Dit betekent dat de vaste bijdrage en het uurtarief voor 2027 stijgen ten opzichte van 2026. In de begeleidende brief legt ODU uit, dat de stijging van de deelnemersbijdrage in 2027 uitkomt op 2,9%, maar dat dan wel een deel (namelijk 1,7%) van de verwachte autonome kostenstijging, niet doorbelast wordt aan de deelnemers. Op basis van de september circulaire(s) en de van toepassing zijnde Cao’s (provincie en samenwerkende gemeentelijke organisaties -SGO-) is deze kostenstijging voor de ODU in 2027 namelijk 4,6%. De ODU kan dit niet geheel doorbelasten aan de deelnemers van de kostenstijging doen door maatregelen op het vlak van kostenbeheersing, door prioritering en door efficiencymaatregelen. Hiermee bereikt ODU voor de deelnemers een besparing van circa €750K in de ontwerpbegroting 2027. In de ODU begroting 2026 was al een besparing gerealiseerd van €950K.

In 2 jaar tijd wordt hiermee dan een structureel bedrag van €1,7 miljoen bespaard voor de deelnemers. ODU geeft hiermee aan serieus om te gaan met het streven van de colleges van burgemeester en wethouders (waaronder ons college) naar beheersing van de kosten van de gemeenschappelijke regelingen waaraan zij deelnemen. In een recente brief (maart 2026, zie RIB26.027) is aan alle gemeenschappelijke regelingen verzocht te streven naar een kostenstijging van maximaal 2,5% (voor loon- en prijscorrectie) in 2027. Vanzelfsprekend alleen voor zover dit verantwoord kan gebeuren, om rekeningen achteraf te vermijden. ODU levert met de genoemde besparingen en de nu begrootte stijging met 2,9% in plaats van de eigenlijk reële stijging van 4,6%, een prestatie die wat ons betreft geheel aansluit bij de oproep tot kostenbewustzijn met het oog op de slechte financiële positie van de deelnemers aan de ODU. Verder inboeten op het begrotingsbudget voor de ODU achten ook wij op dit moment niet verantwoord. Gezien de in 2026 en voor 2027 gepleegde besparingsinspanningen en gegeven het feit dat we met elkaar (de ODU en de deelnemers) hebben afgesproken om 2026 en 2027 voor de ODU te Pagina 2 van 5

beschouwen als overgangsjaren voor het creëren van een solide organisatorisch en financieel fundament voor de organisatie, beoordelen wij de ontwerpbegroting 2027 als reëel en verstandig. Voor de stijging en de financiële impact hiervan voor de deelnemersbijdrage voor Zeist, verwijzen wij u naar het kopje financiën in dit voorstel en bijlage 3, pagina 40 van de ontvangen ontwerpbegroting 2027. Wij adviseren u in te stemmen met de door ODU voor 2027 te hanteren financiële kaders, met in begrip van de toegelichte stijging van de kosten met 2,9%. De inhoudelijke en programmatische inzet voor 2027: Inzet is om in 2026 en 2027 beheerst toe te werken naar een toekomstbestendige omgevingsdienst, waarin de uitvoering structureel is versterkt en voldoet aan de door het Rijk gestelde kwaliteitscriteria voor die uitvoering. Hiervoor wordt gewerkt aan het versterken van het vakmanschap, het eigenaarschap en het leiderschap binnen de organisatie en aan een daarop afgestemde cultuur van vertrouwen en professionaliteit. De maatschappelijke opgave van een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving staat daarbij centraal. Dit wil de ODU bereiken door een risicogerichte uitvoering (hoe hoger het risico hoe hoger de prioriteit en inzet), waarbij gestreefd wordt naar landelijke uniformiteit en regionale herkenbaarheid en samenhang.

Net zoals binnen de voormalige ODRU (Omgevingsdienst Regio Utrecht, waar Zeist deel aan nam tot 1-1-2026) wordt met de deelnemers nauw samengewerkt aan regionale projecten met een regio-brede aanpak. Dit draagt voor de ODU (en de deelnemers) immers ook bij aan een doelmatige inzet van schaarse expertise, bevordert gelijkwaardigheid en solidariteit tussen de deelnemers en creëert daarnaast een gelijk speelveld voor inwoners en bedrijven in onze gemeente(n) en onze provincie. Voor 2027 staan stabiliteit, voorspelbaarheid en kwaliteit centraal. De ODU stuurt expliciet op zichtbare, meetbare en uitlegbare effecten in de fysieke leefomgeving met als beoogd resultaat het realiseren van maatschappelijke meerwaarde in de vorm van: hogere naleving, betere omgevingskwaliteit en betrouwbare dienstverlening. Aan de hand van indicatoren die in de programma’s in de begroting zijn vermeld, wordt de voortgang en kwaliteit van de uitvoering inzichtelijk gemaakt. De ODU ontwikkelt zich naar een data-gedreven organisatie die keuzes onderbouwt met actuele en betrouwbare informatie, waarbij de informatiebeveiliging en privacy strikt in acht worden genomen (waaronder ook het algoritmeregister, de AVG en BIO – Algemene verordening gegevensbescherming en Baseline informatiebeveiliging).

De (overkoepelende) thema’s waaraan de ODU in 2027 werkt zijn:  Gezonde leefomgeving  Bodem, water en landelijk gebied  Duurzaamheid en transitie (energie, circulariteit)  Toekomstbestendige natuur en biodiversiteit  Milieucriminaliteit en ondermijning In paragraaf 2.1 worden deze thema’s kort en bondig toegelicht. In hoofdstuk 3 de programma’s ziet u de inzet voor wat betreft de indicatoren (gericht op: betrouwbaarheid, effectiviteit en tevredenheid van de dienstverlening), voor vergunningverlening, voor toezicht en handhaving, voor advies en expertise en voor de bedrijfsvoering. Hoofdstuk 4 bevat de verplichte paragrafen in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), met aandacht voor het weerstandsvermogen en de huidige weerstandsratio (zie ook de financiële kaders hier boven), alsmede de risico inventarisatie. Ook vindt u daar de financiële kengetallen (netto schuld quote, solvabiliteitsratio en de structurele exploitatieruimte. Deze kengetallen geven ons geen aanleiding voor het maken van opmerkingen.

Pagina 3 van 5

Hoofdstuk 5 bevat de financiële begroting inclusief het inzicht in de omvang van de overhead. Deze blijft met 18% ruim binnen de voor gemeenschappelijke regelingen gehanteerde norm van maximaal 25%. Hoofdstuk 6 bevat de toelichting op de financiële positie van de ODU (balans e.d.). Daarnaast zijn er een 6 informatieve bijlagen. Wij waarderen de heldere en beknopte opzet van deze ontwerpbegroting 2027 van de ODU en zien geen aanleiding voor het indienen van zienswijzen. Wij stellen u daarom voor geen zienswijzen in te dienen tegen de ontwerpbegroting 2027 en de voor 2027 te hanteren financiële kaders. ARGUMENTEN VOOR    



De ontwerpbegroting 2027 is helder, logisch opgebouwd en voldoet aan het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De financiële kaders voor 2027 komen overeenkomen met de eerder goedgekeurde kaders voor de begroting 2026. De financiële kaders borgen dat de ODU ook in 2027 de taken als uitvoeringsorganisatie kan vervullen. De kostenontwikkeling van de ODU wordt in belangrijke mate beïnvloed door loonontwikkelingen uit Cao-afspraken (provinciale Cao en SGO Cao – Samenwerkende gemeentelijke organisaties), die een eigen prijsverloop kennen en niet één-op-één aansluiten bij generiek gehanteerde indexcijfers, waarmee het verklaarbaar is dat de generieke norm van maximaal 2,5% kostenstijging niet kan worden gerealiseerd. In de eerste jaren na een samenvoeging kunnen zich incidentele tegenvallers voordoen, bijvoorbeeld door harmonisatie-effecten, ICT-risico’s of externe ontwikkelingen. Een toereikende begroting voorkomt dat dergelijke risico’s direct leiden tot tussentijdse bijstellingen of aanvullende bijdragen van deelnemers.

KANTTEKENINGEN Er is een ruim voldoende weerstandsvermogen met een ratio van 1,59. Dat is in deze fase van opbouw en doorontwikkeling van de ODU (van fusie naar fundament) ook gewenst omdat er nog geen c.q. onvoldoende ervaringen zijn met betrekking tot de organisatieontwikkeling, de harmonisatie van werkprocessen en de ontwikkeling van de productie (realisatie van de omzet ten opzichte van de ramingen). Zoals ODU in de begeleidende brief aangeeft hangen de inkomsten van ODU in belangrijke mate af van de omvang van de realisatie van de productie. Daarmee werken afwijkingen op de productie direct door in de omzet en het financiële resultaat. Adequate monitoring en informatieve kwartaalrapportages zijn van belang voor goede en tijdige sturing en informatievoorziening voor de besturen van de ODU en van de deelnemers aan ODU. Wij wachten de eerste kwartaal rapportage van ODU met interesse af en zullen u en uw nog aan te wijzen raadsrapporteurs daarover t.z.t via een raadsinformatiebrief informeren. TOELICHTING Participatie N.v.t. betreft reguliere governance procedure over een P&C document van een verbonden partij waar we als Zeist deelnemer in zijn. Financiële toelichting

Pagina 4 van 5

Zoals hierboven aangegeven stijgen de kosten met 2,9%. Voor Zeist betekent dat een toename van de kosten in 2027 met een bedrag van €68.819. Van €2.294.555 in 2026 naar €2.363.374 in 2027. Zie bijlage 3, pagina 40 van de ontvangen ontwerpbegroting. Wij nemen dit bedrag mee in ons voorstel voor de gemeentebegroting 2027. Onze bijdrage bestaat uit het vaste deel voor de vaste lasten (overhead en gezamenlijke inzet en producten) en het variabele deel voor de productie, zie de tabel op pagina 39. Deze delen bedragen respectievelijk €855.371 en €1.508.003. Zeist heeft hiermee een aandeel van 5.1% in deze verbonden partij. Het door de ODU gehanteerde uurtarief ontwikkelt zich als volgt: Gecontracteerde uren: 2026: €81,75 2027: €83,75 Aanvullende uren: 2026: €94 2027: €96,25 Voor aanvullende uren geldt een opslag van 15% op het uurtarief (op basis van artikel 3,lid 5 van de vastgestelde Bijdrageverordening ODU). Juridische aspecten Van toepassing is artikel 29, lid 5 van de gemeenschappelijke regeling ODU waarin is bepaald, dat de gemeenteraden en provinciale staten gedurende 12 weken in de gelegenheid moeten worden gesteld om zienswijzen over de ontwerpbegroting aan het bestuur van de ODU kenbaar te maken. Met het bieden van gelegenheid hiervoor tot en met 19 juni 2026 wordt hieraan voldaan.

Duurzame aspecten Met de ODU begroting 2027 wordt uitvoeringscapaciteit georganiseerd voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving, waarin risico's worden beheerst en overlast wordt beperkt. Samenhang met andere projecten De financiële bijdrage van Zeist moet opgenomen worden in onze eigen begroting voor 2027 zoals hiervoor onder het kopje financiën aangegeven.

VERDERE PROCES Planning en uitvoering Na uw raadsbesluit wordt de ODU door ons geïnformeerd. Een afschrift van het concept raadsvoorstel is reeds ter informatie aan de ODU verstrekt onder voorbehoud van besluitvorming door uw gemeenteraad. Het algemeen bestuur van de ODU besluit in zijn vergadering van 10 juli 2026 over de vaststelling. Communicatie N.v.t. Evaluatie N.v.t. BIJLAGEN 1. Aanbiedingsbrief ODU (ontwerp)programmabegroting 2027 2. Ontwerpbegroting en financiële kaders ODU 2027 3. Brief college over programmabegroting en financiele kaders 2027 aan ODU

Pagina 5 van 5

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel (Ontwerp) programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht (ODU) 2027 Nr. RV26.038

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 mei 2026; BESLUIT: 1. In te stemmen met het voorliggende ontwerp van de programmabegroting 2027 en de door ODU voor 2027 te hanteren financiële kaders, met in begrip van de toegelichte stijging van de kosten met 2,9%. 2. Geen zienswijzen in te dienen met betrekking tot de ontwerp programmabegroting Omgevingsdienst Utrecht 2027.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 7 juli en voortgezet op 9 juli 2026, De raad voornoemd,

drs. E.M.H. Lemaier, griffier

drs. J. Langenacker, voorzitter

Pagina 1 van 1