RV26.029 Bijlage 3. Stabiliteitsmonitor gemeente Zeist JR (nieuwe versie)
Tekst van het document
Dashboard Stabiliteitsmonitor Jaarrekening 2025
Dit dashboard is gebaseerd op de nota stabiliteitscriteria. De criteria zijn onderverdeeld in 3 thema’s: Weerbaarheid: sheet 2 tot en met 5 Bestendigheid: sheet 6 tot en met 9 Wendbaarheid: sheet 10 tot en met 21 Bij diverse criteria zijn benchmarkgegevens van andere gemeenten opgenomen om de uitkomsten van onze gemeente te vergelijken. Bij de jaarrekening gebruiken we hiervoor de begrotingscijfers van de benchmarkgemeenten omdat tijdens het schrijven van het dashboard nog niet alle benchmarkgemeenten een vastgestelde jaarrekening kennen. Bevolkingsaantallen op basis van het CBS 31-12-2025
Versie Mei 2026
Weerstandsratio
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Benchmark
Weerstandsratio
Gemeente
Jaar
4
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
3
Thema Weerbaarheid
2
1
Signaalwaarde: 1,00 Grenswaarde: 0,60 1,04
2,70 2,20
2,63 1,92
0 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
1,92 1,49 3,85 3,85 1,92 5,83 2,89
10,6 27,6 50,0 31,2 16,9 41,0 36,7
5,5 18,5 13,0 8,1 8,8 7,0 12,7
53,6 9,3 15,3 23,3 17,3 45,9 35,4
Kwalificatie weerstandsratio volgens de Universiteit Twente Ratio
Betekenis
>=2,0 1,4<2,0 1,0<1,4 0,8<1,0 0,6<0,8 <0,6
Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
0,81
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
Weerstands Weerstands Benodigde Algemene ratio capaciteit weerstandscapac reserve (in € mln) iteit (in € mln) (in € mln)
Duiding: De weerstandsratio wordt als volgt berekend: beschikbare weerstandscapaciteit (actuele hoogte van de reserve weerstandsvermogen) / de benodigde weerstandscapaciteit (omvang geïnventariseerde risico’s). Periodiek monitoren we onze risico's en beoordelen we de effectiviteit van de beheersmaatregelen. Dat wordt in afstemming met alle teams en projecten van de organisatie gedaan, waardoor zowel deze risico's als de beheersmaatregelen binnen de organisatie op de juiste plaats ingeschat worden. Er zijn nu 145 risico's opgenomen in de risicolijst. Conform de afspraken in de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2025-2028 wordt in de jaarrekening voorgesteld de reserve weerstandsvermogen te verlagen zodat de weerstandsratio op 1,0 uitkomt. Daarover beslist de raad bij het vaststellen van de begroting. Een bedrag à € 5.096.426 valt nu vrij en de weerstandsratio komt daaarmee op 1,0. Dit wordt als voldoende aangemerkt. De stand van de reserve per 31-12-2025 vóór aanpassing is € 10.112.627, dat bedrag is ook in de jaarrekening opgenomen. Daarmee heeft Zeist op dit moment nog een weerstandratio van 1,92 dat als ruim voldoende wordt aangemerkt.
Stelpost onvoorzien
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Stelpost onvoorzien Benut
Onbenut
Benchmark € 200.000
Signaalwaarde: € 200.013 € 28.500
€ 127.648
€ 148.163
€ 198.000
€ 199.980
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
€ 205.379
Thema Weerbaarheid
€ 157.500
€ 100.000
€ 60.000
Gemeente
Jaar
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
Inwoners Onvoorzien totaal Per inwoner 66.671 44.010 67.280 47.999 66.130 50.945 70.352
€ 199.980 € 105.000 € 35.000 € 60.000 € 90.000 € 126.000 € 25.000
€ 3,0 € 2,4 € 0,5 € 1,3 € 1,4 € 2,5 € 0,4
€ 47.837
€0 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2026 Begroting
Duiding: In de begroting hebben we een stelpost voor onvoorziene uitgaven opgenomen. De hoogte is (per 2021) bepaald op € 3 per inwoner. De afgelopen jaren is dit bedrag voldoende geweest om onvoorziene uitgaven op te vangen. Dit bedrag is in 2025 wel volledig benut net als in 2024. In de jaren daarvoor werd deze post niet (volledig) benut. In vergelijking met andere gemeenten hanteren we een grotere marge voor onvoorzien. Dit komt de robuustheid van onze begroting ten goede. Het niet benutte deel van de stelpost komt aan het eind van het jaar ten gunste van de reserve weerstandsvermogen.
Algemene reserve per inwoner
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Algemene reserve totaal Algemene reserve
Algemene reserve per inwoner
Weerstandsvermogen
Signaalwaarde
€ 60M
€ 40M
Algemeene reserve per inwoner
€ 700
€ 5.926.095
€ 5.003.046
€ 38.717.312
€ 39.129.755
€ 10.462.627
€ 10.112.627
€ 10.112.627
€ 40.405.116
€ 42.018.014
€ 43.451.608
€ 10.112.627
€ 652 € 650
€ 43.451.608
€ 600
€ 630 € 606
€ 600 € 595
€ 20M
€ 652
€ 587
€ 550
€ 0M
€ 500
Thema Weerbaarheid
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 - Begroting
Jaar
Inwoners
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
Aantal inwoners Zeist per 31-12
Benchmark Gemeente
2021 Jaarrekening
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
66.671 44.010 67.280 47.999 66.130 50.945 70.352
Algemene reserve incl resultaat (in € mln)
Algemene reserve per inwoner
€ 53,1 € 9,3 € 15,3 € 23,3 € 17,3 € 46,0 € 35,4
€ 797 € 211 € 227 € 485 € 262 € 903 € 503
Jaar
Inwoners
2020 2021 2022 2023 2024 2025
64.905 65.043 65.987 66.629 66.641 66.671
Duiding: De algemene reserve per inwoner voor de jaarrekening 2025 is berekend op de stand reserve per 31-12-2025. De berekening die hieraan ten grondslag ligt is: (Stand algemene reserve -/- weerstandsvermogen) / aantal inwoners gemeente Zeist. Bij de jaarrekening 2025 bedraagt de algemene reserve per inwoner € 652. Hiermee zitten we boven de signaalwaarde van € 600. In de benchmark kiezen wij ervoor om de reserve weerstandsvermogen mee te rekenen (en is het kengetal € 797 per inwoner in plaats van € 652). Hiermee wordt de algemene reserve vergelijkbaar met andere benchmark gemeenten. De meeste andere gemeenten maken geen gebruik van een afgebakend deel voor het weerstandsvermogen. Duidelijk wordt in ieder geval dat Zeist, zowel met als zonder de reserve weerstandsvermogen, in vergelijking met andere gemeenten een goede reserve per inwoner heeft.
Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio
Signaleringswaarde gemeente Zeist
100%
Ratio
Betekenis
>60% 50%-60% <50%
Boven de waarde Aandacht vereist Onder de waarde
66%
65%
50%
Thema Weerbaarheid
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
66%
68% 62%
Benchmark
Signaalwaarde: 60% 44%
Grenswaarde: 20% 0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
Gemeente
Jaar
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
Solvabiliteit
Totaal eigen vermogen incl. bestemmingsreserves (in € mln)
Totaal vermogen (in € mln)
62% 18% 26% 28% 13% 24% 21%
174,9 26,7 104,0 53,7 39,8 46,0 81,2
245,2 150,9 399,6 191,5 264,9 191,3 323,9
Duiding: Berekening: totaal van het eigen vermogen / de totale passiva (som van eigen vermogen, voorzieningen en verplichtingen). Het geeft weer welk deel van het bezit van de balans niet met schuld is belast, hoe hoger het percentage, hoe beter. Onze solvabiliteitsratio zit in 2025 nog boven de signaleringswaarde en in vergelijking met andere gemeenten is ons solvabiliteitsratio goed te noemen. Wel zal de solvabiliteit de komende jaren dalen. Door onder andere grote investeringen in onderwijsgebouwen en in de openbare ruimte zullen we geldleningen moeten aantrekken om deze uitgaven te financieren. Dit heeft een dempend effect op de solvabilitetsratio. De verwachting is dat de solvabiliteitsratio de komende jaren verder daalt en dicht bij de grenswaarde uit gaat komen.
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen
Thema Bestendigheid
Onderhoudsplannen
Jaar van vaststelling
Looptijd
2024 2021 2024 2025 2016 2021 2021 2024 2024 2021 2021 2024 2018 2017 2024
2029 2026 2029 2029 2041 2026 2026 2029 2029 2026 2026 2029 2025 2025 2029
Begraafplaats - Bosrustpark Begraafplaats - gebouwen Begraafplaats - graven Biodiversiteit Bomen Gebouwen Gemalen Groen Landschappelijke beplanting Parkeergarages Riolering Speelvoorzieningen Verkeersregelinstallaties Waterlopen Wegen
Opnieuw vaststellen in jaar (wettelijke norm = 5 jaar)
Opnieuw vaststellen in jaar (Zeisternorm = 3 jaar)
= Onderhoudsplan is actueel = Onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = Termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen Onderhoudsplannen
Jaar van vaststelling
Kunstwerken Straatmeubilair Openbare verlichting
Beheerplan verwacht in 2026 Beheerplan verwacht in 2027 Beheerplan verwacht in 2028
Duiding: In 2024 zijn de beheerplannen wegen, groen, landschappelijke beplanting en speelvoorzieningen door de raad vastgesteld. Bosrustpark is opgenomen in het beheerplan groen, het beheerplan graven maakt onderdeel uit van de beheersverordening van Bosrust welke eveneens in 2024 is vastgesteld. Voor bomen zal conform afspraak een evaluatie plaatsvinden in 2026 en 2030. Het verbreed gemeentelijk rioleringsplan en plan voor gemalen loopt tot 2026, de herziening wordt in 2028 verwacht met een looptijd tot 2032. Hierbij wordt ook meegenomen of het onderhoud voor waterlopen in deze plannen kan worden opgenomen. Tevens wordt aan een nieuw beheerplan verkeersregelinstallaties gewerkt en de intentie is dit in 2026 af te ronden. Hierin worden ook de intelligente installaties en (internet) verbindingen opgenomen. Medio 2023 is de evaluatie besproken over het lange termijn bomenbeheerplan (vastgesteld 2016). De evaluatie gaf geen aanleiding voor het opstellen van een nieuw onderhoudsbeheerplan. In 2026 en 2030 wordt opnieuw een tussentijdse evaluatie aangeboden aan de raad. De komende jaren zullen de beheerplannen voor kunstwerken, straatmeubilair en openbare verlichting worden geactualiseerd. Dit in volgorde van noodzaak op de diverse onderdelen. Voor alle kapitaalgoederen geldt dat deze zijn opgenomen in beheerssystemen waaruit de staat van het onderhoud blijkt.
Met inspecties wordt de kwaliteit vastgelegd. De uitvoering van het onderhoud wordt daarbij planmatig en waar mogelijk integraal aangepakt.
Taakstelling in de begroting Taakstelling
Thema Bestendigheid
Taakstelling Organisatie Taakstelling kunst en cultuur Totaal
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
2024 - Jaarrekening 2025 - Jaarrekening -€ 22.009 €0 -€ 22.009
€ 625.982 €0 € 625.982
2026 - Begroting
2027 - Begroting
€ 212.911 € 70.000 € 282.911
€ 212.911 € 70.000 € 282.911
2028 - Begroting 2029 - Begroting € 212.911 € 70.000 € 282.911
€ 212.991 € 70.000 € 282.991
Duiding: In 2025 hadden we nog de onderstaande taakstellingen open staan: Organisatie De taakstelling organisatie staat al enkele jaren op de begroting en bedreigen in eerste instantie tot ca. € 1,5 mln.. Daar zijn echter al grote delen van gerealiseerd. Voor dit restant zijn echter nog geen concrete plannen met de raad besproken. Mede vanuit het project “Grip op Personeelslasten” (Grip op P) wordt gewerkt aan een betere verwerking van de loonkosten in onze begroting en het beter kunnen monitoren van het verloop hiervan. Ook worden maatregelen getroffen om de formatie en loonkosten in evenwicht te brengen. Dit wordt in 2026 technisch verder uitgewerkt waarmee deze taakstelling vervalt omdat dit openstaande deel daarin wordt opgenomen. Kunst & Cultuur Bij de Begroting 2024 is als beleidskeuze een algemene taakstelling opgenomen voor kunst & cultuur van € 100.000 per jaar. Bij de behandeling van de Begroting 2025 is een amendement aangenomen om deze voor 2025 te verlagen naar € 30.000. Dit is via de 2e Bestuursrapportage 2025 doorgetrokken naar 2026. Dit bedrag à € 30.000 is vanaf 2025 structureel gerealiseerd waarmee dit deel van de taakstelling is voldaan. Vanaf 2027 geldt het resterende bedrag van € 70.000 als openstaande taakstelling. Momenteel wordt een voorstel uitgewerkt hoe hier invulling aan wordt gegeven.
Thema Bestendigheid
Begrotingsresultaat versus Jaarrekeningresultaat Jaar Jaarrekeningresultaat Begrotingsresultaat
Verschil (J-B) Verschil %
2021 2022 2023 2024 2025
€ 4.304.321 € 4.039.000 € 5.375.995 € 1.291.435 -€ 660.038
€ 4.345.767 € 11.477.000 € 2.897.798 € 5.854.000 -€ 456.000
€ 41.446 € 7.438.000 -€ 2.478.197 € 4.562.565 € 204.038
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
99% 35% 186% 22% -145%
Duiding: Het verschil tussen het begrote en werkelijke resultaat geeft inzicht in het realisme (hardheid) van de begroting. De bovenstaande bedragen reflecteren het jaarrekeningresultaat inclusief mutaties reserves. De begrotingscijfers zijn inclusief begrotingswijzigingen. Er zit een negatief verschil tussen het begrote en werkelijke resultaat en we sluiten het jaar ook af met een negatief resultaat. Enerzijds is dit te verklaren door een grote negatieve bijstelling van het gemeentefonds in de decembercirculaire. Deze wordt zeer laat in het jaar gecommuniceerd waardoor er niet op geanticipeerd kan worden. Volledigheidshalve wordt verwezen naar de jaarrekening waar de belangrijkste verschillen in beeld zijn gebracht en zijn toegelicht.
Garanties en borgstellingen Instelling Garanties Corporaties Garanties Overige geborgde leningen Garanties Revolverend fonds duurzaamheid sport cultuur Garanties Sport Totaal
2021 € 280.569.000 € 2.373.000
2022 € 266.741.000 € 2.167.000
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
2023 € 281.957.000 € 1.961.000
2024
Signaleringswaarde gemeente Zeist
2025
€ 303.180.000 € 1.755.000
€ 337.092.000 € 1.549.000 € 179.600
€ 1.499.000 € 284.441.000
Corporaties (2025)
€ 967.000 € 1.701.000 € 269.875.000 € 285.619.000
€ 3.102.000 € 308.037.000
Overig (2025)
€ 2.794.000 € 341.614.600
Sport (2025)
Instelling
Signaalwaarde
Garanties Corporaties Garanties Overige geborgde leningen Garanties Revolverend fonds duurzaamheid sport cultuur Garanties Sport
€ 275.000.000 € 4.000.000
Garanties Revolverend fonds € 179.600
Thema Bestendigheid
Overige geborgde leningen € 1.549.000
Corporaties € 337.092.000
€ 3.000.000
Revolverend Fonds (2025)
Sport € 2.794.000
Ruimte tot signaalwaarde € 2.451.000
€ 1.500.000
Ruimte tot signaal… € 206.000 Ruimte tot signaalwaarde € 1.320.400
Duiding: Om maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk te maken kent de gemeente het instrument borg- en garantstellingen. Een maatschappelijke partner (zonder winstoogmerk) investeert in een maatschappelijke opgave en wij staan bij de bank garant voor de verplichtingen die voortvloeien uit de leningen. Ten opzichte van 2024 is de achtervangsituatie voor leningen van corporaties toegenomen waardoor we € 62 mln. (22,5%) boven de signaalwaarde zitten. In 2025 heeft het college ingestemd met een garantstelling ter hoogte van € 1.450.000 voor een annuïtaire lening. De lening is nog niet opgenomen in het overzicht omdat deze nog niet was geeffectueerd per 31-12-2025. Op de lopende overeenkomsten is door de verenigingen afgelost waardoor de totaalsom is gedaald en we onder de signaalwaarde voor deze categorie komen. Hetzelfde geldt voor de categorie overig waardoor de ruimte onder de signaalwaarde juist iets toegenomen. Het borg- en garantstellingsbeleid is inmiddels herzien en ligt in juni 2026 voor bij de raad. Daarin wordt ook ingegaan worden op overschrijding van de huidige signaalwaarden.
Kostendekkendheid leges
Thema Wendbaarheid
Type leges
Leges algemene dienstverlening Leges Eur. dienstenrichtlijn Leges omgevingsvergunni ngen Leges afvalstoffenheffing Leges rioolheffing Leges marktgelden Leges begraafplaats
2022 Begroting
2022 Jaarrekening
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
2023 Begroting
2023 Jaarrekening
2024 Begroting
2024 Jaarrekening
2025 Begroting
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
46%
39%
57%
59%
53%
53%
76%
70%
131%
25%
68%
11%
27%
11%
11%
6%
17%
16%
99%
121%
97%
83%
98%
98%
100%
105%
92%
100%
111%
100%
100%
100%
95%
100%
97%
100%
100% 72% 80%
103% 45% 106%
100% 74% 81%
102% 53% 88%
100% 74% 76%
103% 56% 85%
100% 100% 73%
103% 58% 84%
100% 81% 86%
= Leges is 100% kostendekkend.
= Leges is (nog) niet kostendekkend. Er is nog ruimte om extra inkomsten te genereren.
= Leges is boven 100% kostendekkend.
Duiding: Leges worden geheven over producten of diensten die we als gemeente aan inwoners of bedrijven leveren. De kosten die de gemeente voor deze producten of diensten maakt mogen doorberekend worden. De gemeente mag echter niet meer kosten doorberekenen dan zij maakt. Het streven van Zeist is dat de doorberekende tarieven 100% kostendekkend zijn, behalve voor marktgelden en begraafrechten (besluit raad om niet alle kosten volledig toe te rekenen aan de tarieven). Niet alle leges voldoen aan de signaalwaarde van 100% kostendekkendheid. De leges afvalstoffenheffing, marktgelden en begraafplaats waren niet kostendekkend. Bij de afvalstoffenheffing zien we een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens en kwijtscheldingsverzoeken. Bij de marktgelden waren er minder opbrengsten op energiekosten. De leges rioolheffing was juist iets meer dan kostendekkend. Meer informatie staat in de paragraaf 'Lokale Heffingen' in de Jaarstukken 2025.
Onbenutte belastingcapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Signaleringswaarde gemeente Zeist
8% 7,50% 7,00%
6%
Onbenutte belastingcapaciteit
Oordeel
>4% Tussen 1,5% en 4% <1,5%
Boven de waarde Dichtbij landelijk gemiddelde Onder de waarde
5,20%
Thema Wendbaarheid
4%
Signaalwaarde: 4,00%
4,80%
2%
0%
2021
2022
2023
2024
Gemeente
Jaar
Onbenutte belastingcapaciteit
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Landelijk
2025 2024 2024 2024 2024 2024 2024 2024
5,0% 4,4% 0,4% 5,2% 4,1% 3,2% 2,7% 1,3%
Duiding: De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen, ongeacht of zij dit realiseert of niet. Het heeft een directe relatie met de hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Deze info komt van waarstaatjegemeente.nl, deze cijfers hebben betrekking op de jaarrekening 2024 en zijn geactualiseerd ten opzichte van de vorige meting (begroting 2026) doordat de cijfers op deze website zijn geactualiseerd.
Belastingdruk t.o.v. landelijk gemiddelde
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Belastingdruk Signaleringswaarde gemeente Zeist
150%
Belastingdruk
Oordeel
Tot aan 100% Tussen 100% en 105% Boven 105%
Onder de waarde Aandacht vereist Boven de waarde
Signaalwaarde: 105% 120% 100%
108%
104%
101%
106%
110%
Thema Wendbaarheid
Gemeente
50%
0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
Jaar
Belastingdruk
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
106% 116% 93% 99% 118% 85%
Duiding: De uitkomst hiervan betreft de som van: woonlasten van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar daarvoor (uitgedrukt in een percentage). Hieruit blijkt of de inwoner van Zeist meer of minder betaalt voor ongeveer dezelfde dienstverlening dan de gemiddelde inwoner van Nederland. De woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente. De werkelijke cijfers over 2025 zijn bekend en beschikbaar gesteld in de ‘Atlas lokale lasten 2025’ van COELO (tarieven per 1 januari). De gemiddelde woonlasten voor een gezin in Zeist zijn € 1.116. Dat is iets hoger dan het landelijk gemiddelde van € 1.053, maar onder het gemiddelde van de Provincie Utrecht van € 1.170. De lokale lasten van gemeente Zeist zijn in 2025 meer gestegen (+11,4%) dan dat dit landelijk gemiddeld (+5,9%) het geval is geweest. Het kengetal belastingcapaciteit, waarbij de woonlasten van Zeist in 2025 zijn afgezet tegen de landelijke woonlasten in 2025, komt nu uit op 106%. Voor dit kengetal bestaan geen harde normen. Volgens de nota stabiliteitscriteria is een gesprek met de raad gewenst op het moment dat de signaalwaarden boven de bandbreedte van 105% uitkomt over de (on)wenselijkheid van verdere verhoging en de gevolgen hiervan.
Financiering - Netto (gecorrigeerde) schuldquote
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Netto schuldquote
Signaleringswaarde gemeente Zeist
150%
Quote
Oordeel
Tot aan 20% Tussen 20% en 40% Boven 40%
Zeer goed Aandacht vereist Boven de signaalwaarde
Grenswaarde: 130% 100%
61%
Thema Wendbaarheid
50% Signaalwaarde: 40% 7%
15% 1%
0%
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
-3%
2023 Jaarrekening
4%
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 - Begroting
Benchmark Gemeente
Jaar
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
Netto gecorrigeerde schuldquote 13,0% 73,0% 70,0% 61,0% 103,0% 69,0% 95,0%
Duiding: Deze ratio geeft het niveau van de schuldenlast (langlopend en kortlopend) aan. Het maakt duidelijk of de gemeente haar lasten (rente en aflossing) in de exploitatie kan dragen. Bij deze netto (gecorrigeerde) schuldquote gelden dezelfde normen als voor de netto schuldquote, maar bij deze quote wordt rekening gehouden met het door de gemeente zelf verstrekken van leningen. Het betreft hier vooral eerder verstrekte hypotheken aan medewerkers. In het kader van de wet FIDO is het verstrekken van leningen sterk ingeperkt, zo is het niet meer toegestaan om nog hypotheken te verstrekken waardoor het saldo verstrekte geldleningen jaarlijks afneemt. Ten opzichte van 2024 zien we een stijging van de schuldquote (15% vs. 4%). Dit is wel lager dan bij de begroting verwacht omdat we nog minder geld hebben hoeven lenen. Bij de begrotingen 2025 en 2026 is benoemd dat dit de komende jaren nog verder zal stijgen als gevolg van een toename in de investeringen (onder andere onderwijshuisvesting, wegen, ed.) waardoor we aanvullende leningen aan moeten trekken om onze liquiditeitspositie op orde te houden. Voor 2026 voorzien we nog wel een (forse) verdere toename.
Renterisiconorm
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Renterisiconorm Renterisico
% Ruimte onder renterisiconorm 100%
Ruimte onder Renterisico
91,94%
91,94%
93,57%
94,71%
94,86%
92,90%
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
€ 60M € 47.686.000
€ 40M
Thema Wendbaarheid
€ 31.661.400
€ 44.732.000
€ 46.131.000
Signaalwaarde: 75,00% € 42.856.000
50%
€ 31.675.200
€ 20M
Grenswaarde: 20,00% € 3.275.000
€ 0M 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
€ 3.275.000 2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 - Begroting
0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
Duiding: Gemeenten hebben veelal vaste schulden. Over deze schulden moet rente betaald worden. Bij renteherzieningen of nieuwe leningen loopt de gemeente een zeker risico (hogere rente leidt tot hogere lasten). Door het inbouwen van een meerjarige spreiding van leningen of renteherzieningen wordt het renterisico ingeperkt. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan een vastgesteld percentage van de totale lasten van de begroting (inclusief toevoegingen aan reserves). Ook in 2025 blijft Zeist ruim onder de vastgestelde norm. Met deze norm wordt voorkomen dat er op eenzelfde moment voor grote bedragen een rente aanpassing of herziening plaatsvindt.
Kasgeldlimiet
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet
Inzet kort geld als % van totale lasten Inzet kort geld
€ 20M
8% Signaalwaarde: 8,50% 6%
€ 21.659.000 € 19.117.000
Thema Wendbaarheid
€ 14.635.000
6,04%
€ 19.606.000
€ 13.932.000
4%
€ 14.641.000
€ 10M 2% € 5.674.000
0%
€ 0M 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 - Begroting
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2026 Begroting
Duiding: Gemeenten kunnen bij een tijdelijk financieringstekort een tijdelijke (kortlopende) geldlening afsluiten. Dit mag niet onbeperkt. Er is een limiet (de zogenaamde kasgeldlimiet) bepaald waarbinnen gemeenten kunnen handelen. Deze is bepaald op 8,5% van het begrotingstotaal. Er is in 2025 wel gebruik gemaakt van kasgeldleningen maar op 31-12-2025 stonden geen leningen open waardoor de inzet kort geld op 0 staat.
Rentemix langlopende leningen
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Rentemix
4%
3,0%
3,0%
3,0% 2,0%
2%
Thema Wendbaarheid
Signaalwaarde: 3,5% 2,5%
0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
Duiding: Om de kosten voor rente beheersbaar te houden is het belangrijk dat goede afwegingen worden gemaakt wanneer geldleningen aangetrokken worden. De rentemix is hier een belangrijke graadmeter, het geeft de gemiddelde rente weer die wordt betaald op de leningenportefeuille. In 2025 ontstond een negatief verwacht financieringssaldo. We hebben twee langlopende geldleningen aangetrokken. Een lening van € 20 mln. is aangetrokken voor tien jaar. Hiernaast is nog een lening aangetrokken van € 10 mln. voor tien jaar met een stortingsdatum in 2026. Mede als gevolg van de nieuwe lening in 2025 stijgt de rentemix naar 2,5%, dat is nog ruim onder de sigaalwaarde van 3,5%.
Vaste lasten
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Kapitaallasten € 7.394.482 (2,96%) Personeelslasten € 43.431.530 (17,37%)
Thema Wendbaarheid
Subsidielasten € 15.828.149 (6,33%)
Overige lasten € 183.397.067 (73,34%)
Duiding: Hier wordt het totaal van de kapitaallasten, personeelslasten en subisidelasten ten opzichte van de totale lasten getoond. In de komende pagina's gaan we hier per onderdeel dieper op in.
Kapitaallasten als % van totale lasten Kapitaallasten
Kapitaallasten
Overige lasten
6%
€ 300M
€ 247.437.331
Thema Wendbaarheid
€ 200M
€ 206.913.456
€ 249.468.344
€ 242.656.746
€ 214.320.527
4%
Signaalwaarde: 4,5% 3,9% 3,5% 2,9%
2,9%
3,0%
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2%
€ 100M
€ 0M
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
€ 7.476.463
€ 8.764.473
€ 7.368.669
€ 7.497.599
€ 7.394.482
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
Duiding: Kapitaallasten vormen het resultaat van eerder gedane (geactiveerde) investeringen. Zodra er een investering gedaan moet worden, wordt hiervoor een krediet aangevraagd bij de gemeenteraad. De lasten van de investering worden uitgesmeerd over de levensduur van het activum. Deze lasten bestaan uit rentelasten en afschrijvingslasten. Deze lasten zijn niet beïnvloedbaar. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Om voldoende robuust te blijven is het daarom goed om het percentage van de kapitaallasten niet te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke kapitaallasten ten opzichte van de signaalwaarde geeft voldoende ruimte om verder te investeren. Het afgelopen jaar is het percentage dat de kapitaallasten uit maakt van de totale lasten licht gestagen naar 3,0 %. Dit is onder de signaalwaarde van 4,5%.
Personeelslasten als % van totale lasten Personeelslasten
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
Personeelslasten
Overige lasten
20%
€ 300M
17,4% € 224.442.165
Thema Wendbaarheid
€ 200M
€ 186.826.067
€ 224.266.213
€ 206.619.698
15% Signaalwaarde: 16,0%
€ 195.048.433
12,9%
12,6%
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
11,9%
12,7%
10%
€ 100M 5%
€ 27.563.852
€ 28.036.567
€ 30.363.835
€ 32.699.730
€ 43.431.530
€ 0M
0% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
Duiding: Personeelslasten zijn minder snel te beïnvloeden, enerzijds doordat deze direct te koppelen zijn aan de taken van de gemeente en anderzijds vanwege het beperkt kunnen ombuigen als gevolg van wet- en regelgeving rondom ontslag. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de personeelslasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke personeelslasten komt uit op 17,4% en is daarmee flink hoger dan 2024. De belangrijkste oorzaak is het in dienstnemen van de consulenten CJG en ST. In de nieuwe nota stabilteitscriteria die binnenkort voorligt bij de gemeenteraad wordt met deze ontwikkeling rekening gehouden. De voorgestelde signaalwaarde is 17,5%. De werkelijke waarde ligt dus nog onder de signaalwaarde.
Subsidielasten als % van totale lasten Subsidielasten
Subsidielasten
Overige lasten
8%
€ 300M
€ 241.323.581
€ 200M
€ 201.948.898
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025
€ 242.915.555
6,3%
€ 234.223.079
€ 210.576.598
6%
Signaalwaarde: 6,5% 5,6%
Thema Wendbaarheid
5,3%
4%
€ 100M
€ 0M
5,5%
€ 12.441.021
€ 12.508.402
€ 13.482.419
€ 14.050.388
€ 15.828.149
2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2% 2021 Jaarrekening
2022 Jaarrekening
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
Duiding: Subsidies zijn voor de gemeente een belangrijk instrument om haar beleid te realiseren samen met maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de subsidielasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke subsidielasten is gestegen naar 6,3% en ligt daarmee nog onder de signaalwaarde. De oorzaak van de stijging komt onder andere door nieuwe subsidies in het kader van duurzaamheid.
Grondexploitatie
Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2025 Signaleringswaarde Toezichthouder
Grondexploitatie
Quote
Oordeel
30%
<20% 20%-35% >35%
Minst risicovol Neutraal Meest risicovol
20%
Benchmark
Grenswaarde: 35,00%
Gemeente
Jaar
Grondexploitatie
Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal
2025 - Jaarrekening 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting 2025 - Begroting
1,0% 1,0% 8,0% 3,0% -1,0% -1,0% 6,0%
Thema Wendbaarheid
10% Signaalwaarde: 4,00% 1,0%
0% 2021 Jaarrekening
0,0% 2022 Jaarrekening
1,0%
1,0%
1,0%
2023 Jaarrekening
2024 Jaarrekening
2025 Jaarrekening
2,0%
2026 - Begroting
Duiding: Gemeenten hebben een opgave voor de bouw van nieuwe woningen. Deze opgave vertaalt zich naar actieve projecten voor woningbouw. Gemeenten lopen financieel risico met deze projecten als zij gronden in bezit hebben die een bepaalde (balans)waarde vertegenwoordigen. Om herhaling van forse afwaardering van gronden te voorkomen heeft het Rijk continue aandacht gevraagd voor de omvang van de grondpositie die gemeenten willen gaan ontwikkelen (ten behoeve van huizenbouw of bedrijfsterreinen). Gemeenten zijn verplicht in een kengetal aan te geven wat de waarde van de te ontwikkelen gronden is. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hoe lager de ratio des te lager het risico dat de gemeente loopt ten aanzien van negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie. Als gemeente hebben wij op dit moment een tweetal lopende grondexploitaties (Huis ter Heide West en de Gemeentewerf). Het risicoprofiel blijft ruimschoots onder de signaalwaarde van 4%.