RV26.019 Bijlage 1 Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050

Er wordt gezocht naar combinaties op snijvlak van regionale afstemming en het bewaken van onze dorpse waarden en stadse allure, zodat Zeist herkenbaar en aantrekkelijk blijft in een veranderende omgeving.

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

34

Mogelijke onderzoeksvragen voor het vervolgproces: ■ Aan welke regionale opgaven (zoals woningbouw, mobiliteit, werklocaties, energie en landschap) wil Zeist actief bijdragen? Welke thema’s wil Zeist daarin nadrukkelijk agenderen? En welke grenzen of randvoorwaarden stelt Zeist om de eigen identiteit en kwaliteiten te beschermen? ■ Welke mate van afhankelijkheid van regionale voorzieningen, infrastructuur en energie oplossingen vindt Zeist wenselijk, en waar wil Zeist meer eigen regie?

Meest relevante beleidsdocumenten die worden meegenomen in de uitwerking in de omgevingsvisie ■ Regionale Energie Strategie (RES U10 / U16) ■ Provinciale Omgevingsvisie Utrecht (POVI) ■ Integraal Ruimtelijk Perspectief 2021-2040 ■ Gebiedsperspectief A-Z 2025 ■ Regionale mobiliteitsstrategie / OV‑knooppuntstrategie U10 Voorbeelden voor inventarisaties en data Mobiliteitsonderzoeken Zeist, aangevuld met regionale knooppuntdata (provincie Utrecht / NDW) ■ Regionale energie- en infrastructuurkaarten (RES‑U16 / Stedin netcapaciteit) ■ Provinciale analyses werklocaties (waaronder de vraag van ca. 11 ha bedrijventerrein tot 2030) ■ Groenblauwe structuren en ecologische verbindingen (NNN / provincie) ■ Regionale prognoses en woningbouwprogrammering (provincie Utrecht / U10) ■

Links met trends en ontwikkelingen en waarden Waarden: Groen, natuurgebieden, buitenplaatsen en parken, Duurzaam en maatschappelijk betrokken en Dorpse waarden en stadse allure ■ Trends en ontwikkelingen: Verschuivende geopolitiek en regionale veerkracht ■

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

35

6. Vervolgproces

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

36

De hoofdopgaven bepalen de koers voor de Omgevingsvisie Zeist 2050. In het vervolgproces wordt dit verder uitgewerkt. Dit proces bestaat uit meerdere stappen, die uiteindelijk leiden tot richtinggevende en uitvoerbare keuzes voor Zeist richting 2050. Het proces is dynamisch: inzichten uit participatie, analyses en regionale afstemming worden steeds opnieuw verbonden met de hoofdopgaven.

6.1. Participatie: met scenario’s als verkenningsinstrument In het vervolgproces speelt participatie een belangrijke rol. Kennis, ervaringen en perspectieven uit de samenleving worden gebruikt bij het formuleren van de keuzes, zodat de omgevingsvisie herkenbaar is en aansluit bij wat er leeft. In dit traject is het participatieniveau raadplegen. Reacties en inzichten worden verzameld via gerichte vragen en gesprekken; Deze input wordt gewogen en de gemeenteraad neemt uiteindelijk de besluiten.

Belangrijke onderdelen in het vervolgproces zijn:

In de eerste fase van de participatie worden behoeften, zorgen en kansen opgehaald. Het gaat daarbij om wat mensen belangrijk vinden en waar spanningen of aandachtspunten worden ervaren. Deze opbrengst is input voor de verdere uitwerking: opvattingen worden in beeld gebracht en maken zichtbaar welke onderwerpen in het vervolg extra aandacht vragen.

Participatie Gebieds- en thema-uitwerkingen ■ Milieueffectrapportage ■ Toepassen landelijke standaard en juridische vertaling visie ■ Conceptvisie en vaststelling ■ ■

Voorafgaande documenten - Propositie van Zeist - Eerste Zeister Omgevingsvisie - PvA Implementatie Omgevingswet

In dit participatietraject worden scenario’s gebruikt als middel om het gesprek te voeren, niet als eindbeeld en nadrukkelijk niet als keuzeopties. De scenario’s helpen om te onderzoeken hoe binnen de drie hoofdopgaven de balans tussen waarden en dilemma’s gevonden

Fase 1 Omgevingsvisie Zeist 2050 - Organisatorische voorbereidingen - Nieuwe ontwikkelingen - Inventarisaties en analyses - Koersnota Omgevingsvisie - Participatieplan

Fase 2 Omgevingsvisie Zeist 2050 - Participatie - Ontwerp Omgevingsvisie - Definitieve Omgevingsvisie

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

37

kan worden. Ze vergroten de hoofdopgaven bewust uit en maken de onderliggende spanningen tastbaar, zodat deelnemers zich kunnen verhouden tot mogelijke toekomstrichtingen zonder dat er al keuzes worden gevraagd. De scenario’s zijn daarom uitgesproken vormgegeven. Juist door die scherpte worden deelnemers uitgedaagd om te verkennen waar kansen worden gezien, waar angsten of grenzen liggen, en welke waarden zwaarder zouden moeten wegen. Niet de uitersten zelf zijn het doel, maar het gesprek over wat Zeist daarin belangrijk vindt en welke richtinggevende afwegingen de omgevingsvisie moet maken. In vervolg op de Eerste Zeister Omgevingsvisie vragen deze scenario’s ook om scherpere keuzes: ze maken zichtbaar dat niet alles tegelijkertijd kan en helpen daarmee het gesprek concreter en bewuster te voeren.

De drie scenario’s die worden ingezet zijn elk gebaseerd op een herkenbare maar sterk uitvergrote invalshoek: Zeist stad in de randstad Verkenning van de ruimte voor groei, wonen, werken en mobiliteit en de grenzen daaraan. Zeist kiest voor natuur Verkenning van wat het betekent wanneer natuur en landschap leidend zijn, inclusief de ruimte die dit vraagt. Zeist zorgzaam en zelfvoorzienend Verkenning van hoe gemeenschapskracht kan worden versterkt wanneer sociale ondersteuning, voorzieningen en lokale productie meer binnen de eigen gemeenschap worden georganiseerd.

Vragen worden breed voorgelegd aan inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers, kennisinstellingen en regionale partners. De gesprekken maken zichtbaar welke waarden voor wie centraal staan, welke dilemma’s mensen ervaren en waar ruimte is voor ontwikkeling of juist voor bescherming. Scenario‑elementen kunnen helpen om dit te verkennen, maar het gesprek kan ook ontstaan vanuit de zorgen, kansen, spanningen of behoeften die deelnemers zelf inbrengen. De inzichten die dit oplevert laten zien welke afwegingen voor Zeist echt van belang zijn en hoe deze zich verhouden tot de hoofdopgaven. Daarmee vormen de opbrengsten uit de participatie een belangrijke basis om in de omgevingsvisie richtinggevende keuzes te kunnen maken.

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

38

6.2. Differentiatie per gebied: regie en maatwerk De druk op de ruimte en maatschappelijke opgaven zijn niet overal in Zeist gelijk. Sommige gebieden zullen in de toekomst meer dynamiek kennen door verdichting, transformatie of toenemend gebruik, terwijl andere gebieden vooral vragen om behoud van rust, landschap en cultuurhistorische kwaliteiten. Daarom wordt in het vervolgproces onderzoek gedaan naar gedifferentieerde keuzes voor verschillende gebieden. Er zijn meerdere manieren waarop deze gebiedstypen onderscheiden kunnen worden. Thema’s die hiervoor een basis kunnen vormen zijn bijvoorbeeld: ruimtelijke dynamiek (hoge, midden of lage mate van verandering) geografische kenmerken (bijv. centrumgebied, dorpskern, randzone, buitengebied) ■ thematische structuren (bijv. zorglandschap, cultuurhistorische linten, mobiliteitsassen) ■ sociaaleconomische kenmerken ■ of een combinatie daarvan ■

voor te nemen besluiten voldoende concreet zijn. De ontwerpkeuzes worden beoordeeld via een milieueffectrapport. Hiermee worden milieueffecten inzichtelijk gemaakt, zoals effecten op natuur, water, gezondheid, mobiliteit, klimaatadaptatie en energie-infrastructuur. Het milieueffectrapport helpt om keuzes te onderbouwen en alternatieven te verkennen. 6.4. STOP/TPOD en juridische vertaling Het is wettelijk verplicht om de omgevingsvisie te publiceren via de Landelijke Voorziening bekendmaken en beschikbaar stellen (LVBB). Hiervoor zijn de Standaard voor officiële publicaties (STOP) en Toepassingsprofielen omgevingsdocumenten (TPOD) ontwikkeld. De omgevingsvisie wordt opgesteld volgens deze landelijke standaarden.

■

Gebieden waarop bepaalde keuzes betrekking hebben hoeven niet voor alle thema’s samen te vallen. De visie kan daarom meerdere gebiedsindelingen bevatten. Welke thema’s het meest relevant zijn, wordt in de ontwerpfase van de omgevingsvisie bepaald op basis van participatie, analyses, beleidskaders en bestuurlijke afwegingen. 6.3. Milieueffectrapportage De omgevingsvisie heeft betrekking op het gehele plangebied van de gemeente. In een milieueffectrapport worden de milieueffecten van de omgevingsvisie onderzocht. Dit kan alleen wanneer de kaders

De Standaard officiële publicaties (STOP) ondersteunt het opstellen en publiceren van alle officiële overheidspublicaties via de LVBB. De standaard omvat de volgende functies: opstellen, vaststellen, bekendmaken, consolideren en het beschikbaar stellen van documenten. De toepassingsprofielen leggen vast hoe de tekst ingedeeld, geannoteerd wordt en aan locaties gekoppeld wordt. Ook geeft het toepassingsprofiel aan welke waardelijsten (gestandaardiseerde lijsten met vaste begrippen) van toepassing zijn en hoe documenten uitgewisseld worden. Dit maakt de juridische versie van de omgevingsvisie toegankelijk, doorzoekbaar en gebruiksklaar voor inwoners, raad, initiatiefnemers en uitvoerende partijen.

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

39

6.5. Ontwerp en vaststelling Omgevingsvisie Zeist 2050 De inzichten uit participatie, gebieds- en themadifferentiatie, milieueffectrapportage en juridische vertaling leiden samen tot de ontwerp‑omgevingsvisie. Deze wordt ter inzage gelegd waarbij het gedurende 6 weken mogelijk is om een zienswijze in te dienen. Eventuele zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van de definitieve omgevingsvisie die ter vaststelling in de raad besproken wordt. Na vaststelling vormt de omgevingsvisie de basis voor verdere uitwerking in programma’s, gebiedsontwikkelingen en het omgevingsplan.

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

40

Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050, 9 maart 2026

41

Colofon Tekst en inhoud Gemeente Zeist Vormgeving en fotografie Gemeente Zeist Datum 3 maart 2026

Gemeentehuis Het Rond 1, Zeist Postbus 513, 3700 AM Zeist Telefoon 14030 www.zeist.nl/contact