RV26.018 Bijlage 0 Voortgangsrapportage Implementatie Omgevingswet 2024-2032

Voortgangsrapportage Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032, versie januari 2026 1. Inleiding Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet is bedoeld om meer samenhang te brengen in de wet- en regelgeving in het fysieke domein. Doel van de wet is dat het makkelijker wordt om projecten te realiseren en de leefomgeving te verbeteren. De wet is er om een balans te vinden tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat er o.a. aandacht is voor veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en cultureel erfgoed In het Plan van Aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 is uiteengezet hoe en wanneer wij onderwerpen aanpakken. Hierin is ook genoemd dat er jaarlijks een evaluatie plaats vindt over de voortgang. Op 13 mei 2025 heeft de gemeenteraad na de ervaringen van het eerste jaar met de Omgevingswet de eerste Voortgangsrapportage Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032 vastgesteld. Deze rapportage gaf de stand van zaken weer en er zijn een paar wijzigingen doorgevoerd in keuzes. Vervolgens is de raad per raadsinformatiebrief van 17 september 2025 geïnformeerd over de voortgang van de implementatie van Omgevingswet. In bijlage 1 bij deze voortgangsrapportage vindt u de geactualiseerde Tijdlijn Programma Implementatie Omgevingswet.

2. Algemeen We hebben in 2025 gewerkt aan de concrete instrumenten die de Omgevingswet biedt. Dit met een houding van “Ja mits, in plaats van Nee tenzij”. We hebben een start gemaakt met de eerste twee deelgebieden van het omgevingsplan. De startnotities van beide deelgebieden hebben ter inzage gelegen. Daarnaast zijn de werkzaamheden voor de omgevingsvisie op stoom. Het Handvat Participatie voor Initiatiefnemers is voor de zomer van 2025 vastgesteld. Wij zien dat er veel gebruik gemaakt wordt van het vooroverleg voordat een aanvraag wordt ingediend en dat bij veel nieuwe projecten de procedure voor een Buitenplanse OmgevingsPlanActiviteit (Bopa) wordt gebruikt. Het werken met de nieuwe instrumenten van de Omgevingswet is op sommige vlakken een lerend proces. Op basis van keuzes die in het verleden zijn gemaakt ervaren wij nu de realiteit. Er is een start gemaakt met de inhoud en werkenderwijs komen wij erachter dat sommige keuzes bijgesteld kunnen worden. Deze voortgangsrapportage geeft inzicht in de stand van zaken van de implementatie en het geeft een doorkijk naar de komende jaren. Er worden enkele wijzigingen in keuzes voorgesteld.

3. Overkoepelend plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032 In het Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024 -2032 zijn 12 overkoepelende uitgangspunten door de raad vastgesteld. Deze uitgangspunten hanteren wij bij het uitvoeren van de plannen van aanpak. In reflectie op deze uitgangspunten en de toepassing hiervan in het afgelopen jaar stellen we één wijziging voor. De overige aandachtspunten blijven ongewijzigd staan.

1

Uitgangspunt 9 (huidig): De gemeenteraad ontvangt jaarlijks een raadsvoorstel om over de voortgang van het plan van aanpak en de implementatie van de Omgevingswet in zijn geheel te besluiten en om indien nodig de uitgangspunten bij te stellen. Daarnaast wordt de raad jaarlijks een tweede keer geïnformeerd over de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet. Onderbouwing aanpassing: Nu we werken met de instrumenten van de Omgevingswet richten de werkzaamheden zich meer op de concrete uitvoering dan op de kaderstelling. Verschillende (deel)producten worden in het kader van de omgevingsvisie en het omgevingsplan aan de raad voorgelegd ter besluitvorming, dan wel ter informatie. Wijzigingen in hoofdkeuzes of uitgangspunten uit het Plan van Aanpak richten zich nu meer op praktische aangelegenheden die de uitvoering beter werkbaar moeten maken. Daarom stellen wij voor om voortaan de raad tweemaal per jaar te informeren over de voortgang en niet meer te laten besluiten over uitvoeringsgerichte uitgangspunten of keuzes. Alleen in het geval van structurele wijzigingen zullen wij gewijzigde keuzes voorleggen aan de raad. Voorstel uitgangspunt 9 (nieuw): De gemeenteraad wordt tweemaal per jaar geïnformeerd over de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet door middel van een raadsinformatiebrief.

Mocht er sprake zijn van structurele wijzigingen ten aanzien van keuzes in de plannen van aanpak en de implementatie dan worden hiervoor separate voorstellen gedaan. In bijlage 2 vindt u een overzicht van de geactualiseerde uitgangspunten uit het ‘Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032’, na aanpassing van uitgangspunt 9.

4. Omgevingsvisie Zeist 2050 De omgevingsvisie is hét richtinggevende beleidsdocument van uw raad. In de omgevingsvisie staan de strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. In 2025 heeft u actief meegedacht en input geleverd voor de omgevingsvisie. Op 18 februari en 23 september 2025 hebben wij u op uw verzoek geïnformeerd over de aanpak, de positionering en de resultaten van de inventarisaties. Wij gebruiken deze inventarisaties om een goed beeld te krijgen van het vertrekpunt voor de omgevingsvisie. Tijdens de bijeenkomst op 15 juli 2025 hebben wij u verteld wat het werken met scenario’s betekent en hoe we dit in willen zetten. Op deze avond heeft u daarnaast een actieve bijdrage geleverd door ons van input te voorzien voor de scenario’s. Op 17 december 2025 hebben wij de resultaten hiervan aan u teruggekoppeld en heeft u waardevolle input gegeven voor het doorlopen van een succesvol participatieproces. Aanvullend op het oorspronkelijke plan van aanpak en RIB25.103 over de Voortgang Implementatie Omgevingswet hebben wij u tijdens de bijeenkomst op 17 december 2025 ook geïnformeerd over de hoofdopgaven. Het is belangrijk dat u in aanloop naar het participatieproces de hoofdopgaven vaststelt.

Hoe wij tot de hoofdopgaven zijn gekomen, onderbouwen wij in de ‘Koersnota Omgevingsvisie Zeist 2050’ die als bijlage onderdeel uitmaakt van het raadsvoorstel ‘Koers en participatieplan Omgevingsvisie Zeist 2050’. Tijdens de participatie verkennen we aan de hand van de scenario’s antwoorden op hoofdopgaven. Om een goed vervolgproces te kunnen doorlopen is het nodig dat u eerst de hoofdopgaven vaststelt voordat we de participatie starten. Het college biedt het raadsvoorstel ‘Koers en participatieplan Omgevingsvisie Zeist 2050’ gelijktijdig met het raadsvoorstel over de voortgangsrapportage aan u aan. Na een positief besluit starten wij na de zomer 2026 het participatieproces.

2

X zijn besluitvormende collegemomenten Figuur 1. Actuele planning Omgevingsvisie Zeist 2050.

5. Omgevingsplan 5.1 Voortgang Met de Transitiestrategie omgevingsplan Zeist 2024 heeft uw raad bepaald op welke wijze het integrale omgevingsplan in de periode tot aan 2032 wordt opgebouwd. Uw raad stelde de strategie op 17 december 2024 vast. In overeenstemming met de strategie zijn we gestart met de deelgebieden ‘Austerlitz en deel Zeisterbossen’ en ‘Den Dolder en Soestdijkerweg e.o.’ In september 2025 bent u via een raadsinformatiebrief (RIB25-104) geïnformeerd over de eerste fase in het proces, namelijk het opstellen van een startnotitie voor elk deelgebied en een bijbehorende participatieronde. De startnotities worden in het eerste kwartaal van 2026 aangeboden aan uw raad ter vaststelling. In de volgende fase wordt gewerkt aan het opstellen van regels voor de deelgebieden. Daarnaast zijn we in 2025 gestart met het verwerken van het thema ‘parkeren’ in het integraal omgevingsplan. In de eerste voortgangsrapportage (2025) koos uw raad het derde deelgebied van het omgevingsplan waarmee we aan de slag gaan, namelijk het gebied Lyceumkwartier, Valckenbosch, Hoge Dennen, Kerkebosch en Centrumschil-Zuid. Begin 2026 wordt een start gemaakt met de werkzaamheden voor dit deelgebied. Alle onderdelen liggen tot nu toe op koers qua planning.

5.2 Keuze volgende twee deelgebieden en thema In de transitiestrategie is besloten dat we jaarlijks bij de voortgangsrapportage een voorstel doen aan uw raad voor de volgende twee deelgebieden en een thema. Dat betekent dat we nu een voorstel doen voor: 1. het deelgebied dat halverwege 2026 wordt opgepakt; 2. het deelgebied dat begin 2027 wordt opgepakt; 3. het thema dat in 2026 wordt verwerkt in het integraal omgevingsplan. Voorstel deelgebieden  Het deelgebied waarmee we in de tweede helft van 2026 aan de slag gaan, is ‘Huis ter Heide, Beukbergen en Sterrenberg’. Voor de begrenzing van dit deelgebied wordt verwezen naar bijlage 3 van deze rapportage.  Het deelgebied waarmee we begin 2027 aan de slag is Zeist-Noord. Voor de begrenzing van dit deelgebied wordt verwezen naar bijlage 3. We stellen deze deelgebieden voor om de volgende redenen: - Zolang er nog geen strategische hoofdkeuzes zijn gemaakt in de omgevingsvisie, kiezen we voor deelgebieden waar we goed uit de voeten kunnen met het algemene uitgangspunt van een ‘beleidsarme’ opbouw van het omgevingsplan. De bestaande regels in de geldende bestemmingsplannen zijn daarbij het uitgangspunt. - Binnen het deelgebied ‘Huis ter Heide, Beukbergen en Sterrenberg’ gelden onder andere nog twee beheersverordeningen met de daarbij behorende verouderde bestemmingsplannen Oud

3

-

Zandbergen e.o (uit 2005) en Amersfoortseweg e.o. (uit 2008). Beide bestemmingsplannen zijn niet gedigitaliseerd, dat wil zeggen dat de plannen alleen in pdf raadpleegbaar zijn en daardoor lastig te toetsen. Door dit gebied nu op te nemen in het omgevingsplan, kan de raadpleegbaarheid en actualiteit van het planologisch kader sterk verbeterd worden. Om af te wisselen tussen deelgebieden binnen en buiten de kern Zeist, kiezen we na deelgebied ‘Huis ter Heide, Beukbergen en Sterrenberg’ voor een gebied binnen de kern Zeist, namelijk Zeist-Noord. Binnen dit deelgebied zijn wel twee ruimtelijke (grootschalige) projecten actueel, namelijk Vollenhove Vooruit en de herontwikkeling van het Staatsliedenkwartier. Beide projecten doorlopen reeds een eigen traject en kunnen worden afgestemd op het omgevingsplan voor Zeist-Noord.

Voorstel thema  In 2026 gaan we aan de slag met het verwerken van het thema ‘evenementen’ in het omgevingsplan We kiezen voor dit thema om de volgende reden: - Op 8 juli 2025 stelde uw raad het Evenementenbeleid 2025-2029 vast. Dit beleid geeft de kaders en spelregels rondom evenementen in Zeist. Het evenementenbeleid krijgt een verdere uitwerking in locatieprofielen waarin voor een aantal locaties, waar evenementen worden georganiseerd, nadere spelregels worden vastgelegd. Bijvoorbeeld over geluid, aantal en duur van de evenementen en de omgang met de fysieke leefomgeving. Voor een aantal spelregels is het nodig deze juridisch vast te leggen in het omgevingsplan, zodat het voor iedereen duidelijk is wat er op een locatie kan en wat niet. Want als we evenementen toestaan, dan moeten ze in het omgevingsplan ook gereguleerd worden. Het evenementenbeleid en de locatieprofielen vormen daarvoor de basis.

5.3 Bijstellen keuzes uit transitiestrategie In de Transitiestrategie omgevingsplan Zeist 2024 zijn 13 uitgangspunten door uw raad vastgesteld. Deze uitgangspunten hanteren wij bij de opbouw van het integrale omgevingsplan in de periode tot aan 2032. In reflectie op deze uitgangspunten en de toepassing hiervan in het afgelopen jaar stellen we voor om de volgende drie uitgangspunten te herzien. De overige uitgangspunten blijven ongewijzigd staan. Huidig uitgangspunt 5 Bij het bepalen van de volgorde van de deelgebieden kijken we niet vooruit tot aan het einde van de transitieperiode. De raad bepaalt jaarlijks welke twee deelgebieden we oppakken bij de opbouw van het omgevingsplan. Onderbouwing aanpassing: Na vaststelling van deze voortgangsrapportage heeft de raad de volgorde van in totaal vijf deelgebieden bepaald waarmee we in 2026 en 2027 aan de slag zijn/gaan. In totaal zijn er negen deelgebieden waarmee het integrale omgevingsplan wordt opgebouwd. Omdat we inmiddels volop in de uitvoering zitten, stellen we voor om de keuze voor de volgorde van de laatste vier deelgebieden over te laten aan het college en de raad daarover te informeren. Op deze manier kunnen we de komende jaren op efficiënte wijze verder aan de slag met de opbouw van het omgevingsplan, inspelen op de actuele ontwikkelingen en het proces voor het opstarten van een nieuw deelgebied versnellen.

Het bevoegd gezag voor het vaststellen van het omgevingsplan voor de deelgebieden blijft onveranderd, dat is en blijft de raad. De laatste vier deelgebieden zijn: ‘Buitengebied Zuidwest’, ‘Zeist-West en Utrechtseweg-Noord’, ‘Bosch en Duin’ en ‘Centrum en Slot Zeist’. Voorstel nieuw uitgangspunt 5 Bij het bepalen van de volgorde van de deelgebieden kijken we niet vooruit tot aan het einde van de transitieperiode. De raad bepaalt de volgorde van de eerste vijf (van in totaal negen) deelgebieden die we oppakken bij de opbouw van het omgevingsplan. De volgorde van de laatste vier deelgebieden worden bepaald door het college en de raad wordt daarover geïnformeerd. Huidig uitgangspunt 8 - Vastgesteld beleid verwerken we themagericht in het omgevingsplan. Dat wil zeggen dat

4

we de regels direct over de gehele gemeente uitrollen. Vanaf 2025 starten we jaarlijks één themagerichte wijziging van het omgevingsplan als het gaat om vertaling van vastgesteld beleid Onderbouwing aanpassing: Nu geldt dat de raad kiest welk thema jaarlijks wordt verwerkt in een themagerichte wijziging van het omgevingsplan. Net als bij de deelgebieden is ook voor de thema’s het voorstel om de keuze daarvoor bij de verdere uitvoering van de transitiestrategie over te laten aan het college en de raad daarover te informeren. Goed om te weten is dat de uit te werken thema’s tot en met 2028 al door u zijn of met dit voorstel worden vastgesteld. -

Voorstel nieuw uitgangspunt 8 - Vastgesteld beleid verwerken we themagericht in het omgevingsplan. Dat wil zeggen dat we de regels direct over de gehele gemeente uitrollen. - Vanaf 2025 starten we jaarlijks één themagerichte wijziging van het omgevingsplan als het gaat om vertaling van vastgesteld beleid - Het college bepaalt jaarlijks een nieuw thema en de raad wordt daarover geïnformeerd Huidig uitgangspunt 10 De hoofdstructuur met enkele algemene regels leggen we vast via een apart raadsbesluit dat los staat van een gebied of thema (‘de vierkante meter’). Onderbouwing aanpassing: Op dit moment werken we aan de eerste thematische wijziging van het omgevingsplan (voor het thema ‘parkeren’) in het kader van de opbouw van het integrale omgevingsplan. Al werkende is gebleken dat het praktischer is om de hoofdstructuur (= de hoofdstukindeling van het omgevingsplan) juridisch vast te leggen via deze eerste thematische wijziging. Concreet betekent dit dat er maar één wijzigingsbesluit nodig is om twee onderwerpen vast te leggen in het omgevingsplan. In het kader van het beheersbaar houden van het aantal wijzigingsbesluiten en daarmee samenhangend de regie op het omgevingsplan is dit een voordeel. We stellen daarom voor om de keuze over de hoofdstructuur op deze wijze te herzien.

Voorstel nieuw uitgangspunt 10 De hoofdstructuur wordt juridisch vastgelegd via de eerste thematische wijziging van het Omgevingsplan gemeente Zeist in het kader van de opbouw van het integrale omgevingsplan. In bijlage 2 vindt u een overzicht van de geactualiseerde uitgangspunten uit de ‘Transitiestrategie omgevingsplan Zeist 2024’, na aanpassing van de uitgangspunten 5, 8 en 10.

6. Participatiehandvat voor inwoners en initiatiefnemers Het Handvat Participatie voor Inwoners en Initiatiefnemers is op 8 juli 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. De inhoud is vertaald naar een toegankelijke website: www.participatiewijzerzeist.nl. Ter juridische borging heeft het college op 15 juli 2025 een bijbehorende beleidsregel vastgesteld. Met de vaststelling van het handvat en de beleidsregel is dit project afgerond. Wij doen dit jaar de ervaringen op en zullen na de zomer 2026 de werking van dit handvat, de beleidsregel en de website evalueren.

7. Vergunningverlening en vooroverleg Voor het mogelijk maken van ruimtelijke initiatieven die niet passen binnen het geldende omgevingsplan kan gebruik worden gemaakt van een wijziging van het omgevingsplan of van een Bopa (Buitenplanse OmgevingsPlanActiviteit). Deze instrumenten hebben uitsluitend betrekking op de ruimtelijke activiteit.

5

In totaal zijn in 2025 465 beschikkingen verleend onder de Omgevingswet. Hiervan hadden circa 70 betrekking op een Bopa. Daarmee vormt de Bopa-procedure ongeveer 15% van het totale aantal verleende beschikkingen. Het merendeel van deze Bopa’s betrof kleinere initiatieven, zoals uitbreidingen bij woningen. Ongeveer 15 gevallen betroffen grotere initiatieven, zoals de realisatie van één of meerdere woningen of functiewijzigingen van gebouwen. De overige beschikkingen hadden betrekking op activiteiten die passen binnen het omgevingsplan of op andere activiteiten binnen de Omgevingswet. In die gevallen was geen Bopa-procedure noodzakelijk. Geen van de Bopa’s is aan de raad voorgelegd, omdat zij niet vallen binnen de categorieën die voor advies aan de raad zijn aangewezen. Dit verschilt nauwelijks van de oude situatie met de Verklaring van Geen Bedenkingen (VVGB). Veel plannen konden destijds via de zogenoemde kruimelregeling worden gerealiseerd, waarvoor geen VVGB vereist was. Met het vaststellen van categorieën voor advies aan de raad is beoogd het aantal gevallen dat aan de raad moet worden voorgelegd niet te laten toenemen. Hiermee vindt het overgrote deel van de vergunningverlening plaats binnen bestaande planologische kaders. De BOPA-procedure is een gerichte inzet voor initiatieven die daarbuiten vallen.

Vooroverleg Voorafgaand aan een vergunningaanvraag bestaat de mogelijkheid tot vooroverleg. Dit geeft initiatiefnemers inzicht in gemeentelijke belangen, aandachtspunten en voorwaarden en biedt een goed beeld van de haalbaarheid van hun initiatief. Binnen het vooroverleg zijn verschillende instrumenten beschikbaar: de ruimtelijke verkenning, de conceptaanvraag en sinds 2025 het principeverzoek. Het Omgevingsloket ondersteunt zowel de Bopa-procedures als het vooroverleg door inzage te bieden in documenten en processtappen. Initiatiefnemers dienen hun aanvragen via het loket in en kunnen daar de voortgang van hun aanvraag volgen. Dit draagt bij aan een transparante en gestructureerde vergunningverlening en beoordeling In 2025 is bovendien een evaluatie van het vooroverleg uitgevoerd. Er hebben interne gesprekken plaatsgevonden, maar ook gesprekken met (vertegenwoordigers van) initiatiefnemers, zoals architecten en bedrijven. Hieruit kwamen verbeterpunten naar voren, zoals het wenselijk zijn van meer communicatiemomenten en korte, informele afstemmingen aan het begin van een initiatief. Momenteel bekijken wij hoe we dit goed vorm kunnen geven en zullen verbeteringen in de loop van 2026 integreren in de reguliere vooroverlegprocessen.

8. Financiën Voor het programma Omgevingswet is wordt jaarlijks structureel een budget beschikbaar gesteld door de raad. Dit budget is in 2025 aangevuld met een bijdrage van het rijk. De werkzaamheden van 2025 zijn binnen dit budget uitgevoerd. De keuzes in deze voortgangsrapportage hebben geen financiële gevolgen. De financiële stand van zaken voor 2026 wordt bij de eerste bestuursrapportage 2026 meegenomen.

6

Bijlagen 1. Tijdlijn Programma Implementatie Omgevingswet; 2. Overzicht geactualiseerde uitgangspunten 3. Begrenzing deelgebieden ‘Huis ter Heide, Beukbergen en Sterrenberg’ en ‘Zeist-Noord’.

7