RV25 058 RV + RB Visie Dierenwelzijn - Zorgzaam samenleven met dieren

RAADSVOORSTEL Zorgzaam samenleven met dieren

Ontvangst griffie

15 oktober 2025

Ronde Tafel

25 november 2025

Zaak/stuknummer

Wouter Catsburg Eveline van der Aa 939974/RV25.058

Besluit college

14 oktober 2025

Raadsvergadering

Portefeuillehouder Opsteller

Debat

Onderwerp Vaststellen visie ‘Zorgzaam samenleven met dieren’

Doel van het voorstel Deze visie biedt een nieuw startpunt voor de gemeentelijke inzet op dierenwelzijn. De visie geeft een stevig fundament om samen met maatschappelijke partners dierenwelzijn te bevorderen en de uitvoering van onze wettelijke taken te actualiseren.

Voorgesteld besluit -

De visie ‘Zorgzaam samenleven met dieren’ vast te stellen De visie uit te laten werken in een uitvoeringsagenda en de financiële vertaling hiervan mee te nemen bij de integrale afweging bij de begroting 2027.

Besluit Raad : unaniem aangenomen met (32 voor / 0 tegen )

Inhoud (korte samenvatting) De visie ‘Zorgzaam samenleven met dieren’ beschrijft onze wettelijke taken, uitgangspunten en ambitie op het gebied van dierenwelzijn in Zeist. De visie beschrijft dieren als waardevolle medebewoners van de gemeente waar wij zorgzaam en verantwoordelijk mee willen samenleven. Dierenwelzijn raakt aan verschillende thema’s binnen de gemeentelijke organisatie en vraagt integrale samenwerking, zowel met interne collega’s als met externe ketenpartners. Pagina 1 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Met het vaststellen van de visie wordt een nieuw startpunt gegeven voor de inzet op dierenwelzijn in onze gemeente en de samenwerking met ketenpartners. De visie is opgesteld met input vanuit deze partners. Een volgende stap is om samen met hen tot een uitvoeringsagenda te komen waarin aangegeven wordt met welke prioriteiten en met welke middelen de komende jaren kan worden gewerkt aan het vormgeven van de visie. Belangrijke partners als het Dierentehuis Zeist en de Dierenambulance hebben aangegeven op dit moment te kampen met tekorten in de exploitatie. De uitkomsten van het gesprek hierover nemen we mee bij het opstellen van de uitvoeringsagenda. Bij de begroting 2027 zal aan de raad een onderbouwd voorstel worden voorgelegd. VERDIEPING Inleiding Voor u ligt de visie ‘Zorgzaam samenleven met dieren’. Met deze visie wordt een nieuw startpunt gegeven voor het samenwerken met inwoners en maatschappelijke partners aan dierenwelzijn in onze gemeente. De visie beschrijft onze wettelijke taken, uitgangspunten en ambitie. Ook geeft het een beeld van de aandachtspunten bij de verschillende categorieën dieren (huisdieren, landbouw- en recreatiedieren en wilde dieren), en welke rol we daarbij voor ons als gemeente zien. De visie vervangt de nota Dierenwelzijn uit 2011. Sinds 2011 is de manier waarop we over dieren denken veranderd en ook zijn er veranderingen in wet- en regelgeving.

In de Wet Dieren (2013) is de intrinsieke waarde van dieren vastgelegd. Dit betekent dat dieren waardevol van zichzelf zijn, los van wat ze voor de mens betekenen of hoe nuttig ze voor ons zijn. Ook in de samenleving is er steeds meer aandacht voor het welzijn van dieren. Welzijn wordt daarbij steeds vaker gezien als niet alleen ‘het ontbreken van pijn en ongemak’, maar juist ook het bevorderen van positieve omstandigheden. Dit alles vraagt van ons als gemeente om, meer dan we tot nu toe deden, dieren als belanghebbende mee te nemen in onze keuzes en plannen. De visie biedt hiervoor het kader en handvatten. In de visie beschrijven we als uitgangspunten voor onze inzet op dierenwelzijn: - Wij zien dieren als waardevolle medebewoners van Zeist - We zijn onderdeel van hetzelfde ecosysteem en delen een wederzijds belang - Wij hebben een verantwoordelijkheid om zorgzaam samen te leven - Dierenwelzijn gaat over respect, begrip en bescherming - Zorgzaam samenleven vraagt integrale samenwerking Diverse wetten bepalen dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor taken op het gebied van dierenwelzijn. Zo bepaalt de wet Dieren een algemene zorgplicht en de plicht om dieren in nood te helpen. Ook in de Omgevingswet staat een algemene zorgplicht en zijn er beschermingsregimes voor bepaalde soorten.

Maar ook in het Burgerlijk Wetboek, de Algemene wet Bestuursrecht, de wet Veiligheidsregio’s en de wet Publieke gezondheid staan concrete taken voor gemeenten om dierenwelzijn te bevorderen of het veilig samenleven van mens en dier te bewaken. Op basis van de wettelijke taken en de visie zien wij de volgende rollen voor de gemeente: - Organiseren van vervoer en opvang van dieren in nood. We maken hierover afspraken met de dierenambulance en dierenopvang organisaties. - Zorgdragen voor een veilige, gezonde en diervriendelijke openbare ruimte. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners. Bij beleid en de inrichting van de openbare ruimte houden we rekening met belangen van mens én dier. - Ondersteunen van goede zorg voor dieren Vanuit onze algemene zorgplicht hebben we oog voor situaties waar goede zorg voor dieren in de knel komt. Bijvoorbeeld door gebrek aan informatie of sociale problemen. - In ons handelen oog hebben voor het belang van dieren In al onze activiteiten willen we rekening houden met het belang van dieren. - Regievoeren in de ketensamenwerking Pagina 2 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Het bevorderen van dierenwelzijn vraagt om actieve, integrale en structurele samenwerking. Wij onderhouden en stimuleren de samenwerking met onze partners. Naast de wettelijke taken rondom dierenwelzijn heeft goede zorg voor dieren ook een directe relatie met andere maatschappelijke opgaves. Voorbeelden hiervan zijn het tegengaan van eenzaamheid, bevorderen van bewegen en het verstevigen van het sociale weefsel in een wijk. De visie biedt een nieuw startpunt voor het bevorderen van dierenwelzijn en de aandacht voor dieren in onze gemeente. Het schept een fundament voor een basisinzet op dierenwelzijn, waar vervolgens samen met partners op kan worden gebouwd. Door in 2026 capaciteit te organiseren voor een medewerker dierenwelzijn ontstaat ruimte voor het opstellen van een uitvoeringsprogramma en het netwerk met onze partners op peil te brengen. De financiële vertaling naar structurele inzet en de uitkomsten van de gesprekken met partners zal aan u worden voorgelegd bij de integrale afweging bij de begroting 2027.

Pagina 3 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

ARGUMENTEN Meer aandacht voor dieren is een maatschappelijke trend Eerder was de aandacht voor dieren vanuit de gemeente vooral gericht op dieren in nood: de opvang en het vervoer van zwerfdieren en gewonde dieren. De nieuwe visie sluit aan bij de maatschappelijke ontwikkeling waarin dieren worden erkend als intrinsiek waardevol, los van het nut voor de mens. Vanuit die visie is er steeds meer aandacht voor de invloed van ons handelen op dieren. Steeds meer gemeenten actualiseren hun dierenwelzijnsbeleid en ook vanuit de samenleving vragen steeds meer mensen aandacht voor het zorgvuldig samenleven met dieren. Er is sprake van achterstallig onderhoud De afgelopen jaren heeft het onderwerp dierenwelzijn weinig prioriteit gehad in onze gemeentelijke organisatie. Er was geen formatie beschikbaar om proactief met het onderwerp aan de slag te gaan en de inzet bleef vaak beperkt tot basaal accountmanagement. Daardoor is er sprake van achterstallig onderhoud, onder andere in de contractafspraken met ketenpartners. Zowel het Dierentehuis Zeist als de dierenambulance hebben aangegeven te kampen met exploitatietekorten/ financiële uitdagingen. Met het vaststellen van de visie wordt een nieuw startpunt gegeven om de samenwerking vorm te geven en de contractafspraken te actualiseren.

De visie helpt om het belang van dieren en mens-dier conflicten beter in beeld te krijgen Met het vaststellen van de visie spreekt de gemeenteraad zich uit voor het serieus meewegen van het belang van dieren in al ons handelen. Dit betekent dat we ons meer zullen verdiepen in wat zorgzaam samenleven van ons vraagt. Dat dit van groot belang is, toont onder andere de maatschappelijke onrust over de komst van wolven op de Utrechtse Heuvelrug. Ook in de toekomst zullen mens-dier conflicten in onze samenleving aan de orde zijn. Het is belangrijk dat we als gemeente hier vanuit deskundigheid en nabijheid met onze inwoners over in gesprek kunnen zijn en waar nodig de juiste inzet kunnen geven. Zorg voor dieren is in ons eigen belang De visie stelt dat dieren en mensen onderdeel zijn van hetzelfde ecosysteem. Een rijk en divers ecosysteem zorgt voor een grotere weerbaarheid en overlevingskracht. Meer kennis en aandacht voor het ecosysteem waar we in leven is daarom in ons eigen belang. De visie geeft een brede invulling aan onze wettelijke taken De visie geeft handvatten voor het vormgeven van onze wettelijke taken. Concreet betekent dat in elk geval het zorgen voor opvang en vervoer van gewonde dieren en zwerfdieren. Maar ook geven we invulling aan de algemene zorgplicht zoals die beschreven staat in de wet Dieren en de Omgevingswet.

Zo nemen we ook de verantwoordelijkheid voor het vervoer van wilde dieren en benoemen we een rol in het bevorderen van goede huisdierenzorg. Wij zijn ons er echter zeer van bewust dat het zorgen voor dierenwelzijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid is met inwoners en partners. Welke activiteiten we oppakken is dan ook nog niet bepaald en wordt concreet gemaakt in de nog op te stellen uitvoeringsagenda. Dit kan bijvoorbeeld zijn ‘doorverwijzen naar maatschappelijke partners’ of zelf een project mee financieren. Er is nog geen vertaling naar financiën voor de langere termijn

Pagina 4 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

De visie zegt nog niet wat we concreet gaan doen en welk aanvullend budget hiervoor nodig is vanaf 2027. Met de beschikbare 80.000,- euro in 2026 organiseren we capaciteit en een beperkt werkbudget zodat de ambitie uit de visie in beginsel kan worden opgepakt. Eén van de prioritaire acties waar we in 2026 mee aan de slag willen gaan is het opstellen van een uitvoeringsagenda en het actualiseren van de contractafspraken met ketenpartners. De uitkomst van de gesprekken hierover en de vertaling naar financiën, zullen we onderbouwd voorleggen bij de begroting 2027.

TOELICHTING Participatie Als eerste stap om te komen tot een nieuwe visie Dierenwelzijn is het samenwerkingsveld in kaart gebracht: wie zijn onze partners? Met de partners waar wij financiële afspraken mee hebben zijn gesprekken gevoerd. De opgehaalde input is verwerkt in de concept visie. Vervolgens is de concept visie voorgelegd aan een breed netwerk van externe partners zoals de dierenambulance, dierentehuis Zeist, Dierenbescherming, Dierenpolitie, Zeister Hengelvereniging, Waterschap, Wildbeheereenheden, De Boswerf, Dorpsboerderij De Brink etc. (zie voor een volledige opsomming de bijlage in de visie). Ook zijn zij uitgenodigd voor een netwerkbijeenkomst waarin ruimte was voor het geven van feedback op de concept visie. De ontvangen feedback is verwerkt. Afgesproken is als netwerk opnieuw bijeen te komen na vaststelling van de visie door de gemeenteraad. Financiële toelichting Om uitvoering te kunnen geven aan de visie is capaciteit nodig en een werkbudget. Voor 2026 is hiervoor dekking gevonden in de middelen voor het Uitvoeringsprogramma: voor 2026 is 80.000,- euro toegekend voor capaciteit en een beperkt werkbudget. Om aan de slag te kunnen met de visie is het nodig om dit budget structureel beschikbaar te hebben. Dit zal voorgelegd wordt bij de integrale afweging van de begroting 2027.

Eén van de prioritaire acties is het actualiseren van de contractafspraken met ketenpartners. We weten dat hier achterstallig onderhoud is én dat organisaties kampen met tekorten in de exploitatie. Voorzien wordt dat dit leidt tot een aanvullende financiële claim bij de begroting van 2027. Ook kan er bij het opstellen van de uitvoeringsagenda voor bepaalde projecten aanvullende middelen nodig zijn. Deze zullen onderbouwd aan de raad worden voorgelegd. Juridische aspecten Met het vaststellen van de visie geven we richting aan het uitvoeren van onze wettelijke taken op het gebied van dierenwelzijn. Duurzame aspecten Het nadrukkelijker meewegen van het belang van dieren draagt bij aan een duurzamere samenleving: een gezond ecosysteem is weerbaarder. Samenhang met andere projecten Dierenwelzijn heeft overlap met onze inzet op biodiversiteit. Er is dan ook nauwe afstemming en samenwerking met de medewerkers die werken aan het uitvoeringsprogramma van het biodiversiteitsplan. Pagina 5 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

VERDERE PROCES Uitvoering De medewerker dierenwelzijn zal in 2026 de onderstaande prioriteiten oppakken: - Actualiseren contractafspraken ketenpartners - Actualiseren hondenbeleid (mede in relatie tot de komst van wolven op de Utrechtse Heuvelrug) - Afspraken beheer en toekomstperspectief dieren waar wij eigenaar van zijn - Opstellen uitvoeringsagenda met ketenpartners Bij de begroting 2027 zal een voorstel worden voorgelegd over met welke activiteiten en met welke aanvullende middelen er vanaf 2027 vorm kan worden gegeven aan de visie. Onderdeel daarvan zal in elk geval ook de uitkomsten zijn van de contractbesprekingen met partners. Communicatie Na vaststelling van de visie informeren wij onze ketenpartners. Ook zullen we de informatie op onze website actualiseren en aanvullen. Ook zullen we een interne sessie organiseren om bekendheid met de visie in de organisatie te vergroten. Het verder vormgeven van een communicatie-aanpak is onderdeel van de nog op te stellen uitvoeringsagenda. Evaluatie Na twee jaar (januari 2028) zullen wij u in een raadsinformatiebrief informeren over de ontwikkelingen en resultaten naar aanleiding van het vaststellen van deze visie. Daarnaast zult u richting kunnen geven aan de uitvoering aan de hand van de besluitvorming over de uitvoeringsagenda.

BIJLAGEN VISIE ‘ZORGZAAM SAMENLEVEN MET DIEREN’

Pagina 6 van 5

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. RV25.058

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 oktober 2025; BESLUIT: -

De visie ‘Zorgzaam samenleven met dieren’ vast te stellen De visie uit te laten werken in een uitvoeringsagenda en de financiële vertaling hiervan mee te nemen bij de integrale afweging bij de begroting 2027.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 16 december 2025 De raad voornoemd, ValidSigned door Eva Lemaier op 17-12-2025

ValidSigned door Joyce Langenacker op 17-12-2025

drs. E.M.H. Lemaier, griffier

drs. J. Langenacker, voorzitter

1

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist