RV25.054# Bijlage 7. Dashboard Stabiliteitscriteria Begroting 2026

Dashboard Stabiliteitsmonitor Begroting 2026

Dit dashboard is gebaseerd op de nota stabiliteitscriteria.​ De criteria zijn onderverdeeld in 3 thema’s: Weerbaarheid: sheet 2 tot en met 5 Bestendigheid: sheet 6 tot en met 8 Wendbaarheid: sheet 9 tot en met 15 Bij diverse criteria zijn benchmarkgegevens van andere gemeenten opgenomen om de uitkomsten van onze gemeente te vergelijken.​ Bevolkingsaantallen op basis van het CBS 01-01-2025

Versie September 2025

Weerstandsratio

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Benchmark

Weerstandsratio

Gemeente

2

2,70

Thema Weerbaarheid

1

Signaalwaarde: 1,00

2,63

2,20

1,04

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

Ratio

Betekenis

>= 2,0 1,4 < 2,0 1,0 < 1,4 0,8 < 1,0 0,6 < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende



0,81

0 2020 Jaarrekening

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

Weerstands Weerstands Benodigde Algemene ratio capaciteit weerstandscapac reserve (in € mln) iteit (in € mln) (in € mln) 2,6 1,4 3,6 3,4 1,7 5,2 3,0

10,6 29,1 55,5 31,3 16,6 41,1 38,7

3,8 20,2 15,4 9,1 9,8 7,9 12,9

43,5 9,1 55,5 23,3 16,6 40,9 39,3

Kwalificatie weerstandsratio volgens de Universiteit Twente

Grenswaarde: 0,60 0,79

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

Jaar

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

Duiding: De weerstandsratio wordt als volgt berekend: beschikbare weerstandscapaciteit (actuele hoogte van de reserve weerstandsvermogen) / de benodigde weerstandscapaciteit (omvang geïnventariseerde risico’s). ​ Periodiek monitoren we onze risico's en beoordelen we de effectiviteit van de beheersmaatregelen. In de beoordeling van de risico's voor deze begroting zijn conform de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2025-2028 risico’s met een netto risico lager dan € 25.000 niet meer op de lijst opgenomen. Als een risico onder deze grens valt dan gaan we ervan uit dat eventuele gevolgen binnen de exploitatie worden opgevangen. Het totaal aantal geïnventariseerde risico's daalde daardoor van 217 naar 174. Het totaal bedrag van de geïnventariseerde risico's is licht gedaald, van 21,8 naar 21,4 miljoen. Mede hierdoor is het risicoprofiel ten opzichte van de jaarrekening 2024 lager. De hoogte van de ratio wordt beoordeeld als uitstekend. Als we het weerstandsvermogen van de benchmarkgemeenten beoordelen zien we dat Zeist een weerstandsratio heeft die vergelijkbaar is met de andere gemeenten. Daarbij moet aangetekend worden dat het weerstandsvermogen bij de benchmarkgemeenten veelal bestaat uit de gehele algemene reserve terwijl wij slechts een deel hiervan meenemen als weerstandsvermogen.

Stelpost onvoorzien

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Stelpost onvoorzien Benut

Onbenut

€ 400.000

Benchmark

€ 211.000

€ 300.000

Thema Weerbaarheid

€ 200.000

€ 198.000 € 175.000

€ 28.500 € 157.500

€ 127.648

€ 148.163

€ 198.000

€ 205.379

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

€ 100.000 € 60.000

Gemeente

Jaar

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

Inwoners Onvoorzien totaal Per inwoner 66.671 43.718 65.971 47.682 65.878 50.550 69.440

€ 205.379 € 105.000 € 35.000 € 60.000 € 90.000 € 126.000 € 105.000

€ 3,1 € 2,4 € 0,5 € 1,3 € 1,4 € 2,5 € 1,5

€ 47.837

€0 2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

Duiding: In de begroting hebben we een stelpost voor onvoorziene uitgaven opgenomen. De hoogte is per 2021 bepaald op € 3 per inwoner. De afgelopen jaren is dit bedrag voldoende geweest om onvoorziene uitgaven op te vangen. Alleen in 2024 is de post volledig benut geweest. Bij iedere extra 1.000 inwoners wordt het bedrag aangepast. Het bedrag van de laatste jaarrekening is als signaalwaarde ingesteld. In de begroting 2026 is deze post opnieuw bijgesteld. In vergelijking met andere gemeenten hanteren we een grotere marge voor onvoorzien. Dit komt de robuustheid van onze begroting ten goede. Het eventueel niet benutte deel van de stelpost komt aan het eind van het jaar ten gunste van de reserve weerstandsvermogen.

Algemene reserve per inwoner

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Algemene reserve totaal Algemene reserve

Algemene reserve per inwoner

Weerstandsvermogen

Signaalwaarde

€ 60M

€ 40M

€ 600 € 5.827.000 € 41.293.000

€ 38.717.312

€ 5.003.046 € 39.129.755

€ 10.112.627

€ 40.405.116

€ 42.018.014

€ 43.451.608

€ 200

€ 0M

€0 2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 - Begroting

Benchmark Gemeente

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

€ 600 € 636

€ 600

€ 600

€ 600

€ 595

€ 587

€ 606

2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

€ 600 € 630

€ 600

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

€ 400

€ 20M

2020 Jaarrekening

Thema Weerbaarheid

€ 5.926.095

€ 10.462.627

€ 10.112.627

Algemeene reserve per inwoner

Aantal inwoners Zeist per 31-12 Jaar

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

Inwoners

66.671 43.718 65.971 47.682 65.878 50.550 69.440

Algemene reserve Algemene reserve incl resultaat (in € per inwoner mln) € 53,6 € 14,3 € 65,2 € 35,2 € 19,6 € 51,1 € 44,5

€ 803,3 € 326,4 € 988,0 € 738,4 € 297,7 € 1.010,7 € 640,1

Jaar

Inwoners

2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026

64.905 65.043 65.987 66.629 66.641 66.641 66.671

Duiding: De algemene reserve per inwoner voor de begroting 2026 is berekend op de verwachte stand reserve per 1-1-2026. De berekening die hieraan ten grondslag ligt is: (Stand algemene reserve -/- weerstandsvermogen) / aantal inwoners gemeente Zeist. ​ Bij de jaarrekening 2024 bedroeg de algemene reserve per inwoner € 630. Hiermee zaten we boven de signaalwaarde van € 600. Bij de begroting 2026 komt de algemene reserve per inwoner met € 652 opnieuw boven de signaalwaarde. Dit komt door een toename van de algemene reserve vanwege een dotatie in 2025. In de benchmark kiezen wij ervoor om de reserve weerstandsvermogen mee te rekenen en komt het kengetal op een waarde van € 803,- per inwoner. Hiermee wordt de algemene reserve beter vergelijkbaar met andere gemeenten. De andere gemeenten maken geen gebruik van een afgebakend deel voor het weerstandsvermogen en kennen één algemene reserve. Duidelijk wordt dat Zeist in vergelijking met andere gemeenten een goede reserve per inwoner heeft.​

Solvabiliteitsratio

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Solvabiliteitsratio

Signaleringswaarde gemeente Zeist

100%

Ratio

Betekenis

>60% 50%-60% <50%

Boven de waarde Aandacht vereist Onder de waarde

65%

65%

66%

66%



68%

Benchmark

Thema Weerbaarheid

50%

Signaalwaarde: 60% 44%

Grenswaarde: 20% 0% 2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

Gemeente

Jaar

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

Solvabiliteit

Totaal eigen vermogen incl. bestemmingsreserves (in € mln)

Totaal vermogen (in € mln)

44% 20% 32% 47% 19% 26% 36%

156,0 27,9 123,8 72,6 49,4 52,6 116,5

353,7 137,5 390,9 155,6 260,5 202,9 345,1

Duiding: Berekening: totaal van het eigen vermogen / de totale passiva (Totaal vermogen = eigen vermogen + voorzieningen + verplichtingen). ​ Het geeft weer welk deel van het bezit van de balans niet met schuld is belast, hoe hoger het percentage, hoe beter. ​ Onze solvabiliteit zal de komende jaren dalen, onder andere door grote investeringen in onderwijsgebouwen en in de openbare ruimte. We moeten langlopende geldleningen aantrekken om al deze uitgaven te financieren. Ondanks de onlangs aangetrokken lening is het de verwachting dat we in de komende begrotingsperiode t/m 2029 nog voor ruim € 100 mln. aan kapitaal aanvullend nodig hebben. Hierdoor loopt de solvabiliteit sterk terug, waardoor we de grenswaarde van 20% gaan naderen. Vanuit treasury sturen we op de juiste timing om nieuwe leningen aan te trekken. Zodra we de grenswaarde verder naderen kan het zijn dat de financieringsmogelijkheden invloed gaan hebben op de besluitvorming rondom onze plannen en kan leiden tot beperkingen. In de nota stabiliteitscriteria, die op dit moment geactualiseerd wordt, zullen we ook aandacht aan dit onderwerp besteden.

Meerjarenbegroting structureel en reëel evenwicht

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Voorwaarden toezichthouder • Structureel en reëel in evenwicht • Geen opschuivend perspectief

Meerjarenbegroting Structureel & reëel in evenwicht

Thema Bestendigheid

Begrotingsjaar 2024 2025 2026 2027 2028 2029

Situatie ten tijde van begroting 2026 (huidig)

Eisen bij begroting 2026 (wettelijke eisen)

Benchmark Gemeente 

2024 2025

2026

2027

2028 2029

Zeist Veenendaal Utrechtse Heuvelrug Stichtse Vecht Soest Nieuwegein De Bilt

Duiding: Het doel is om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Dat wil zeggen: ​ - Alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten.​ - De geraamde baten en lasten in de begroting zijn volledig en realistisch.​ De primitieve begroting 2026 liet nog een sluitend perspectief voor alle jaren. Na verwerking van alle meldingen laat de meerjarenbegroting 2026 echter geen sluitend perspectief meer zien voor de jaren 2028 en 2029. Voor alle jaren zijn aanvullende maatregelen nodig om het financieel perspectief te verbeteren. Voor 2026 en 2027 zijn die gevonden en verwerkt. Voor de jaren 2028 en 2029 moet nog aanvullende maatregelen genomen worden om een sluitend perspectief te kunnen presenteren. De benchmark is aangepast op basis van de begrotingen 2025 van de andere gemeenten. Hierin zien we dat bij veel van onze omliggende gemeenten de meerjarenbegroting niet in evenwicht is.

Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen

Thema Bestendigheid

Onderhoudsplannen

Jaar van vaststelling

Looptijd

2024 2021 2024 2016 2021 2021 2024 2024 2021 2021 2024 2018 2017 2024

2029 2026 2029 2041 2026 2026 2029 2029 2026 2026 2029 2025 2025 2029

Begraafplaats - Bosrustpark Begraafplaats - gebouwen Begraafplaats - graven Bomen Gebouwen Gemalen Groen Landschappelijke beplanting Parkeergarages Riolering Speelvoorzieningen Verkeersregelinstallaties Waterlopen Wegen

Opnieuw vaststellen in jaar (wettelijke norm = 5 jaar)

Opnieuw vaststellen in jaar (Zeisternorm = 3 jaar)

= Onderhoudsplan is actueel = Onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = Termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken

Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen Onderhoudsplannen

Jaar van vaststelling

Kunstwerken Straatmeubilair Openbare verlichting

Beheerplan verwacht in 2026 Beheerplan verwacht in 2027 Beheerplan verwacht in 2028



Duiding: In 2024 zijn de beheerplannen wegen, groen, landschappelijke beplanting en speelvoorzieningen door de raad vastgesteld. Bosrustpark is opgenomen in het beheerplan groen, het beheerplan graven maakt onderdeel uit van de beheersverordening van Bosrust welke eveneens in 2024 is vastgesteld. Voor bomen zal conform afspraak een evaluatie plaatsvinden in 2026 en 2030. Het verbreed gemeentelijk rioleringsplan en plan voor gemalen loopt tot 2026, de herziening wordt in 2026/2027 verwacht. Momenteel is een inventarisatie van alle beschoeiingen in uitvoering, waarna in 2026 een waterlopenbeheerplan wordt opgesteld en aangeboden aan de raad. Het huidige beheerplan verkeersregelinstallaties loopt tot 2025. Op dit moment wordt aan een nieuw beheerplan gewerkt en de intentie is dit in 2026 af te ronden. Hierin worden ook de intelligente installaties en (internet) verbindingen opgenomen. Medio 2023 is de evaluatie besproken over het lange termijn bomenbeheerplan (vastgesteld 2016). De evaluatie gaf geen aanleiding voor het opstellen van een nieuw onderhoudsbeheerplan. In 2026 en 2030 wordt opnieuw een tussentijdse evaluatie aangeboden aan de raad. De komende jaren zullen de beheerplannen voor kunstwerken, straatmeubilair en openbare verlichting worden geactualiseerd. Dit in volgorde van noodzaak op de diverse onderdelen.

Voor alle kapitaalgoederen geldt dat deze zijn opgenomen in beheerssystemen waaruit de staat van het onderhoud blijkt. Met inspecties wordt de kwaliteit vastgelegd. De uitvoering van het onderhoud wordt daarbij planmatig en waar mogelijk integraal aangepakt.​

Taakstelling in de begroting Taakstelling 

Thema Bestendigheid

Taakstelling Organisatie Taakstelling kunst en cultuur Totaal

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

2025 - Begroting

2026 - Begroting

2027 - Begroting

€ 312.991 € 30.000 € 342.991

€ 212.911 € 100.000 € 312.911

€ 212.911 € 100.000 € 312.911

2028 - Begroting 2029 - Begroting € 212.911 € 100.000 € 312.911

€ 212.991 € 100.000 € 312.991

Duiding: In de Begroting 2026 staan momenteel nog een tweetal openstaande taakstellingen. In de 2e Bestuursrapportage 2025 worden de taakstellingen verder geduid. Organisatie Voor de taakstellingen op de organisatie zijn bij de 2e Bestuursrapportage van 2022 diverse voorstellen aan uw raad ter goedkeuring aangeboden. Het restant van het saldo is zichtbaar in bovenstaande tabel. Waar dit bedrag eerst nog kon worden opgevangen doordat vacatures niet werden ingevuld, is bij de jaarrekening 2024 een overschrijding gemeld. Vanaf 2026 bestaat er een reële kans dat we de taakstellingen niet (geheel) kunnen realiseren. Mede vanuit het project “Grip op Personeelslasten” (Grip op P) wordt gewerkt aan een betere verwerking van de loonkosten in onze begroting en het beter kunnen monitoren van het verloop hiervan. Omdat er sprake is van een dreigende structurele overschrijding is een melding gemaakt als onderdeel van het raadsvoorstel van de Begroting 2026. Wanneer dit voorstel wordt aangenomen komt deze taakstelling te vervallen. Kunst & Cultuur Bij de Begroting 2024 is als beleidskeuze een meer algemene taakstelling opgenomen in de begroting voor kunst & cultuur van € 100.000 per jaar. Bij de behandeling van de Begroting 2025 is een amendement aangenomen om de taakstelling voor 2025 te verlagen naar € 30.000. Vanaf 2026 geldt het volledige bedrag van € 100.000 weer.

Momenteel wordt het voorstel uitgewerkt hoe dit invulling te geven.

Kostendekkendheid leges

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Kostendekkendheid leges Type leges

Thema Wendbaarheid

Leges algemene dienstverlening Leges Eur. dienstenrichtlijn Leges omgevingsvergunningen Leges afvalstoffenheffing Leges rioolheffing Leges marktgelden Leges begraafplaats

2022 Begroting

2022 Jaarrekening

2023 Begroting

2023 Jaarrekening

2024 Begroting

2024 Jaarrekening

2025 Begroting

2026 Begroting

46%

39%

57%

59%

53%

53%

76%

131%

25%

68%

11%

27%

11%

11%

6%

16%

99%

121%

97%

83%

98%

98%

100%

92%

100%

111%

100%

100%

100%

95%

100%

100%

100%

103%

100%

102%

100%

103%

100%

100%

72%

45%

74%

53%

74%

56%

100%

81%

80%

106%

81%

88%

76%

85%

73%

86%

= Leges is 100% kostendekkend. = Leges is (nog) niet kostendekkend. Er is nog ruimte om extra inkomsten te genereren. = Leges is boven 100% kostendekkend.

Duiding: Leges worden geheven over producten of diensten die we als gemeente aan inwoners of bedrijven leveren. De kosten die de gemeente voor deze producten of diensten maakt mogen doorberekend worden. De gemeente mag echter niet meer kosten doorberekenen dan zij maakt. Het streven van Zeist is dat de doorberekende tarieven 100% kostendekkend zijn, behalve voor marktgelden.​ Niet alle leges voldoen aan de signaalwaarde van 100% kostendekkendheid. De leges voor de begraafplaats zijn op basis van de primitieve begroting niet 100% kostendekkend. Dit komt onder meer doordat we niet alle overhead doorrekenen (conform raadsbesluit). In de ‘Verordening op de heffing en de invordering van Begraaf- en Crematierechten 2024’ is als onderdeel van de besluitvorming op diverse onderdelen een marktconforme bijstelling gedaan per 2024. Dit draagt bij aan de kostendekkendheid. De leges voor algemene dienstverlening, Europese dienstenrichtlijn en omgevings vergunningen worden gezamenlijk beoordeeld op kostendekkendheid. Op basis van de onderliggende verwachte kosten en baten is de kostendekkendheid voor deze drie gezamenlijk in orde.

Onbenutte belastingcapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit

Signaleringswaarde gemeente Zeist

8% 7,20%

7,50% 7,00%

6%

Thema Wendbaarheid

4%

2%

2020

Onbenutte belastingcapaciteit

Oordeel

>4% Tussen 1,5% en 4% <1,5%

Boven de waarde Dichtbij landelijk gemiddelde Onder de waarde

4,80%

Signaalwaarde: 4,00%

0%

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

2021

2022

2023

Gemeente

Jaar

Onbenutte belastingcapaciteit

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Landelijk

2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023

7,5% 6,5% 1,5% 6,2% 6,6% 4,7% 3,5% 2,0%

Duiding: De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen, ongeacht of zij dit realiseert of niet. Het heeft een directe relatie met de hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Deze informatie komt van waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers hebben betrekking op de jaarrekening 2023 en zijn niet geactualiseerd doordat de cijfers op deze website (nog) niet zijn geactualiseerd. ​

Belastingdruk t.o.v. landelijk gemiddelde

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Belastingdruk Signaleringswaarde gemeente Zeist 120%

Signaalwaarde: 105%

Thema Wendbaarheid

100%

104%

108%

Belastingdruk

Oordeel

Tot aan 100% Tussen 100% en 105% Boven 105%

Onder de waarde Aandacht vereist Boven de waarde



104%

110% 101%

Gemeente

50%



0% 2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

Jaar

Belastingdruk

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

110% 112% 86% 95% 110% 124% 85%

Duiding: De uitkomst hiervan betreft de som van: woonlasten van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar daarvoor (uitgedrukt in een percentage). Hieruit blijkt of de inwoner van Zeist meer of minder betaalt voor ongeveer dezelfde dienstverlening dan de gemiddelde inwoner van Nederland. De woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente.​ Volgens de verwachting zullen de Zeister woonlasten gemiddeld 10% boven het landelijke gemiddelde uitkomen. Of dat daadwerkelijk zo uitkomt, kunnen we de komende jaren volgen op Waarstaatjegemeente.nl. De provincie hanteert een waarde van meer dan 105% als het meest risicovol. De kanttekening bij de huidige cijfers is dat onze woonlasten 2026 afgezet worden tegen het landelijk gemiddelde van 2024. Pas bij de jaarrekening 2025 worden onze cijfers van 2025 afgezet tegen het landelijk gemiddelde 2025 en kan een realistisch beeld geschetst worden. De realisatie van het laatste jaar (2024) was 101%, onder de signaalwaarde.

Financiering - Netto (gecorrigeerde) schuldquote

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Netto (gecorrigerde) schuldquote

Signaleringswaarde gemeente Zeist

150%

Quote

Oordeel

Tot aan 20% Tussen 20% en 40% Boven 40%

Zeer goed Aandacht vereist Boven de signaalwaarde



Grenswaarde: 130% 100%

61%

Thema Wendbaarheid

50% Signaalwaarde: 40% 8%

7%

1%

0%

2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

-3%

2023 Jaarrekening

4%

2024 Jaarrekening

2026 - Begroting

Benchmark Gemeente

Jaar

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

Netto (gecorrigeerde) schuldquote 61,0% 57,0% 60,0% 16,0% 76,0% 57,0% 46,0%

Duiding: Deze ratio geeft het niveau van de schuldenlast (lang- en kortlopend) aan. Het maakt duidelijk of de gemeente haar lasten (rente en aflossing) kan dragen. ​ Bij deze netto (gecorrigeerde) schuldquote gelden dezelfde normen als voor de netto schuldquote, maar bij deze quote wordt rekening gehouden met het door de gemeente zelf verstrekken van leningen. In het kader van de wet FIDO is het verstrekken van leningen sterk ingeperkt, zo is het niet meer toegestaan om nog hypotheken te verstrekken waardoor het saldo verstrekte geldleningen jaarlijks afneemt. De netto (gecorrigeerde) schuldquote zal de komende jaren stijgen door de toename aan investeringen. We trekken in 2025 meer externe financiering aan waardoor de schuldquote verslechtert. Dit zet door in 2026 en 2027 en we zullen in 2026 boven de signaalwaarde uitkomen en daar boven blijven. Wij stellen op dit moment nog geen maatregelen voor. Bij het actualiseren van de nota stabiliteitscriteria die voor dit jaar gepland staat zullen we hier aandacht aan besteden.Ten opzichte van de omliggende gemeenten komt onze schuldquote dan op een vergelijkbaar niveau.

Renterisiconorm

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Renterisiconorm Renterisico

% Ruimte onder renterisiconorm 100%

Ruimte onder Renterisico

91,38%

91,94%

91,94%

93,57%

94,71%

92,90%

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

€ 60M € 47.686.000

€ 40M

Thema Wendbaarheid

€ 29.413.400

€ 31.661.400

€ 44.732.000

Signaalwaarde: 75,00% € 42.856.000

50%

€ 31.675.200

€ 20M

€ 0M

Grenswaarde: 20,00%

€ 2.775.000

€ 2.775.000

€ 2.775.000

€ 3.275.000

€ 2.500.000

€ 3.275.000

2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 - Begroting

0% 2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

Duiding: Gemeenten hebben veelal vaste schulden. Over deze schulden moet rente betaald worden. Bij renteherzieningen of nieuwe leningen loopt de gemeente een zeker risico (hogere rente leidt tot hogere lasten). Door het inbouwen van een meerjarige spreiding van leningen of renteherzieningen wordt het renterisico ingeperkt. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan een vastgesteld percentage van de totale lasten van de begroting (inclusief toevoegingen aan reserves).​ Ook in 2026 blijft Zeist ruim onder de vastgestelde norm. De ruimte onder de renterisiconorm neemt in 2026 iets af, doordat de norm een percentage is van de totale lasten in de begroting. In de begroting 2026 nemen de totale lasten ten opzichte van de jaarrekening 2024 iets af waardoor de renterisiconorm ook lager is. Het effect van nieuwe leningen in 2025 en 2026 wordt pas later zichtbaar in het renterisico. Deze berekening is gebaseerd op de realisatie en wordt daardoor vooral achteraf vastgesteld. We verwachten voor de komende jaren wel een toename van dit risico, maar kunnen de mate daarvan op dit moment nog niet bepalen.

Kasgeldlimiet

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026

Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet

Inzet kort geld als % van totale lasten Inzet kort geld

8% Signaalwaarde: 8,50% € 21.659.000 € 19.117.000

€ 20M

Thema Wendbaarheid

€ 15M

€ 13.680.000

€ 14.635.000

€ 19.606.000

6,04%

6%

€ 13.932.000

€ 14.641.000

4%

€ 10M 2%

€ 5M 0%

€ 0M 2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 - Begroting

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

2022 Jaarrekening

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2026 Begroting

Duiding: Gemeenten kunnen bij een tijdelijk financieringstekort een tijdelijke (kortlopende) geldlening afsluiten. Dit mag niet onbeperkt. Er is een limiet (de zogenaamde kasgeldlimiet) bepaald waarbinnen gemeenten kunnen handelen. Deze is bepaald op 8,5% van het begrotingstotaal.​ De komende jaren neemt het investeringsniveau significant toe. Door onder andere de geplande investeringen in het strategisch huisvestingsplan onderwijs en de investeringen in de openbare ruimte zal er een financieringstekort ontstaan. We kunnen een tijdelijk tekort opvangen door het aantrekken van kortlopende financiering. Het is dan ook de verwachting dat we hier gebruik van gaan maken. Voor 2026 hebben we hier een inschatting van gemaakt en hiervoor dit bedrag begroot.

Grondexploitatie

Dashboard gemeente Zeist Begroting 2026 Signaleringswaarde Toezichthouder

Grondexploitatie

Quote

Oordeel

30%

<20% 20%-35% >35%

Minst risicovol Neutraal Meest risicovol

20%

Benchmark

Grenswaarde: 35,00%

Gemeente

Jaar

Grondexploitatie

Zeist De Bilt Nieuwegein Soest Stichtse Vecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal

2026 - Begroting 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening 2024 - Jaarrekening

2,0% 1,0% 7,0% 5,0% 1,0% 1,0% 2,0%

Thema Wendbaarheid



10% Signaalwaarde: 4,00% 1,00%

1,00%

2020 Jaarrekening

2021 Jaarrekening

0%

0,00% 2022 Jaarrekening

1,00%

1,00%

2023 Jaarrekening

2024 Jaarrekening

2,00%

2026 - Begroting



Duiding: Gemeenten hebben een opgave voor de bouw van nieuwe woningen. Deze opgave vertaalt zich naar actieve projecten voor woningbouw. Gemeenten lopen financieel risico met deze projecten als zij gronden in bezit hebben die een bepaalde (balans)waarde vertegenwoordigen. Om herhaling van forse afwaardering van gronden te voorkomen heeft het Rijk continue aandacht gevraagd voor de omvang van de grondpositie die gemeenten willen gaan ontwikkelen (ten behoeve van huizenbouw of bedrijfsterreinen). Gemeenten zijn verplicht in een kengetal aan te geven wat de waarde van de te ontwikkelen gronden is. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hoe lager de ratio des te lager het risico dat de gemeente loopt ten aanzien van negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie.​ Als gemeente hebben wij op dit moment een tweetal lopende grondexploitaties (Huis ter Heide West en de Gemeentewerf). Het risicoprofiel blijft ruimschoots onder de signaalwaarde van 4%. ​De verwachting is dat het percentage de komende jaren zal stijgen. Dit allereerst vanwege de geplande kosten voor het bouwrijp maken van de locaties. Het Meerjaren Perspectief Stedelijke Ontwikkeling (MPSO) vormt hiervoor de grondslag.