RV25.043 Gemeentelijke visie sociaal domein Zeist

RAADSVOORSTEL Gemeentelijke Visie Sociaal Domein Zeist

Portefeuillehouder

Laura Hoogstraten

Ontvangst griffie

10-07-2025

Opsteller

Wouter de Lange

Ronde Tafel

4 september 2025

Zaak/stuknummer

876018/RV25.043

Debat

-

Besluit college

08-07-2025

Raadsvergadering

16 september 2025

Onderwerp Gemeentelijke Visie Sociaal Domein Zeist

Doel van het voorstel Het vaststellen van een Gemeentelijke Visie Sociaal Domein Zeist. Door urgente maatschappelijke ontwikkelingen is de sociale visie toe aan vernieuwing. De voorliggende gemeentelijke visie sociaal domein is een belangrijke tussenstap op weg naar een sociale visie Zeist. Deze visie schetst het langeretermijnperspectief en dient als inspiratie en richtinggevende uitgangspunten voor het gemeentelijk beleid en de daarop gebaseerde uitvoeringsprogramma’s. Na vaststelling door uw raad zal een participatietraject volgen. Op basis van de opbrengsten van dit traject zal de voorliggende gemeentelijke visie sociaal domein worden doorontwikkeld naar een sociale visie Zeist.

Voorgesteld besluit De gemeentelijke visie sociaal domein Zeist vast te stellen Besluit Raad

Inhoud De gemeente Zeist vernieuwt haar sociale visie vanwege maatschappelijke uitdagingen zoals vergrijzing, toenemende zorgvraag en beperkte middelen. De visie is een tussenstap naar een definitieve sociale visie en dient als kader voor verdere participatie met inwoners, professionals en partners. De nadruk ligt op preventie, samenwerking, buurtgerichte oplossingen en maatwerk. De gemeente wil een beweging op gang brengen “naar de voorkant”: meer inzet op preventie en eigen kracht van inwoners, ondersteund door professionals. Hoewel externe trends lastig te beïnvloeden zijn, kan de gemeente wel sturen op leefomgeving en ondersteuning van de samenleving. Het doel is een samenleving waarin iedereen kan meedoen, bijdragen en zich ontwikkelen. De visie verbindt verschillende beleidsterreinen en nodigt betrokkenen uit om samen te bepalen wat behouden, veranderd of vernieuwd moet worden.

1

VERDIEPING Inleiding 2019 werd de Brede Sociale Visie van Zeist positief geëvalueerd en opnieuw vastgesteld. Nu is het tijd voor vernieuwing vanwege urgente maatschappelijke problemen zoals vergrijzing, toenemende zorgvraag en beperkte middelen. De visie beschrijft hoe Zeist samen met inwoners, vrijwilligers en professionals wil werken aan een toekomstbestendig sociaal domein, zodat het goed leven is in Zeist. De nadruk ligt op samenwerking, integraliteit, preventie en buurtgerichte oplossingen. De visie schetst de huidige situatie, gewenste toekomst en de noodzakelijke beweging, uitgewerkt in bouwstenen en randvoorwaarden. De visie vormt een overkoepelend verhaal dat de verschillende beleidsterreinen van het Sociaal Domein verbindt, richting en inspiratie geeft. We zijn volop in beweging. Hoe pas je dan een visie in? Door voort te bouwen op de vorige sociale visie, door aan te sluiten op actueel uitvoeringsbeleid en door samenspel met beleidskaders en visie die in ontwikkeling zijn. Voor de inhoud is gebruikgemaakt van o.a. eerdere participatieprocessen bij recent vastgestelde beleidskaders en visies zoals het beleidskader de sociale basis, beleidskader gezondheid, sport en bewegen, beleidskader financiële bestaanszekerheid, woonzorgvisie etc. De inhoud staat dus niet los van al deze onderdelen.

Er is zo een overkoepelend, richtinggevend en inspirerend verhaal ontstaan waar we met onze stakeholders over in gesprek willen gaan om tot een volgende stap te komen, namelijk een sociale visie Zeist. De gemeentelijke visie beschrijft de huidige inrichting van het sociaal domein en welke maatschappelijke ontwikkelingen in de komende jaren op ons afkomen. In de visie schetsen we de samenleving die we willen realiseren met inwoners en partners. Gezien de ontwikkelingen die van grote impact zijn, is een beweging nodig die ons helpt voorbereid te zijn op de toekomst. In de visie benoemen we de bouwstenen en randvoorwaarden die nodig zijn om die beweging in gang te zetten en een prettige, gezonde en veilige samenleving te realiseren, waarin iedereen kan deelnemen en bijdragen. zie figuur 1 voor een schematische weergave van de gemeentelijke visie, de onderdelen ervan in de context van de gemeentelijke organisatie.

Figuur 1: Schematische weergave van de Gemeentelijke visie sociaal domein in de bestaande context van de Gemeente Zeist

Van gemeentelijke visie sociaal domein naar sociale visie Zeist De gemeente Zeist is (mede) verantwoordelijk voor het sociaal domein; diverse beleidsterreinen rond het dagelijks leven van mensen (welzijn, sport, onderwijs, gezondheid, werk en inkomen, wonen). Dit doen we in samenwerking met inwoners, vrijwilligers en professionals. De Gemeentelijke visie sociaal domein fungeert als paraplu voor het sociale beleid waaronder het Beleidskader de sociale basis (2023), Beleidskader gezondheid, sport en bewegen (2024), Preventie-

Pagina 2 van 6

en handhavingsplan alcohol (2024), Beleidskader financiële bestaanszekerheid (2024), Strategische Kaders Werk en Inkomen( 2024), Woonvisie (2021), Woonzorgvisie (2025), Langetermijnvisie vluchtelingen, asiel en integratie (2025), Regionale Inkoopkoers Jeugd & WMO (2025) en het Jeugdbeleid (in ontwikkeling).

Figuur 2: Gemeentelijke visie als paraplu voor beleidskaders sociaal domein Deze gemeentelijke visie is een tussenstap op weg naar een sociale visie. Deze tussenstap heeft als doel om een kader vast te stellen waarmee we in gesprek gaan (participatie) met betrokken stakeholders. Bij het opstellen van deze gemeentelijke visie hebben we o.a. afstemming gehad met de adviesraad sociaal domein en nog niet met al onze stakeholders afgestemd, zowel intern als extern. Door in gesprek te gaan doen we nieuwe input of zienswijzen op, kunnen we draagvlak creëren voor de beweging die we moeten maken en komen tot een uiteindelijke visie Sociaal Domein Zeist waarop aan het College en Raad om instemming wordt gevraagd. De verwachting is dat voor deze tussenstap ongeveer 3 kwartalen nodig zijn. Voor het betrekken van alle stakeholders in het vervolgproces maken we gebruik van het Participatie Handvat. Voor een visualisatie van het proces in tijd verwijzen we naar het verdere proces zoals dat verderop in dit raadsvoorstel beschreven is. Visie Zeist is een krachtige samenleving, waar mensen met en voor elkaar zorgen. Inwoners krijgen de ruimte en ondersteuning om zich te ontwikkelen, mee te doen en bij te dragen. Samen verbeteren we gezondheid, welzijn en de leefbaarheid en veerkracht van buurten en wijken.

Deze visie is een uitnodiging aan inwoners, vrijwilligers en professionals om mee te denken en mee te doen. Beweging naar de voorkant Hoewel de gemeente beperkte invloed heeft op maatschappelijke trends zoals vergrijzing, kan zij wel actief sturen op leefomgeving en ondersteuning van de samenleving. De visie richt zich op een beweging “naar de voorkant”. Hiermee bedoelen we dat we meer willen investeren in preventieve en collectieve voorzieningen. En meer willen organiseren voor en met inwoners in de buurt, het dorp of de wijk. Dit vraagt om maatwerk per buurt en een goede balans tussen draagkracht en draaglast. Deze beweging vraagt om een bredere maatschappelijke verandering: inwoners die meer met en voor elkaar willen zorgen. Professionals spelen hierin een ondersteunende rol. Zij stimuleren en faciliteren, zodat inwoners en de buurt zoveel mogelijk zelf in actie kunnen komen. Dit vraagt om inzet van iedereen en om maatwerk per buurt. De balans tussen draagkracht en draaglast moet daarbij centraal staan. Zodat mensen zowel hun eigen fysieke, emotionele en sociale uitdagingen aankunnen, als iets kunnen betekenen voor anderen. Deze visie is een uitnodiging aan inwoners, vrijwilligers en professionals om mee te denken en mee te doen. En in samenspraak te bepalen hoe het sociaal domein er in de praktijk uitziet. De bouwstenen 1. Ruimte voor ontmoeten en verbinden 2.

De leefomgeving is ondersteunend aan de samenleving 3. Een brede en positieve blik op gezondheid 4. Samen sterk in de wijk 5. Gericht investeren voor gelijke kansen

Pagina 3 van 6

De Randvoorwaarden 1. Blijvend investeren in een toegankelijke sociale basis 2. Sterke sociale teams 3. De rol van de gemeente: leiderschap en partnerschap 4. Data-gedreven werken 5. Financieel gezonde gemeente ARGUMENTEN VOOR 1. De gemeente Zeist draagt (mede) verantwoordelijkheid voor het sociaal domein: het waarborgen van leefbaarheid en veiligheid in buurten, én het bieden van zorg en ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Dit gebeurt in samenwerking met inwoners, vrijwilligers en professionals. Het sociaal domein neemt ongeveer 38% van de totale uitgaven van de gemeente Zeist voor zijn rekening Door deze verantwoordelijkheid te benaderen vanuit een duidelijke visie, ontstaat een stevige basis voor gezamenlijke ontwikkeling en effectieve samenwerking. 2.We staan voor urgente maatschappelijke vraagstukken. De zorgvraag groeit, terwijl de vergrijzing stijgt en er structureel tekorten zijn aan mensen en middelen. Deze situatie vraagt om een nieuwe aanpak en een andere kijk op bestaande vraagstukken waarbij we niet zonder de inzet van inwoners en partners kunnen. Tegelijkertijd moeten we als gemeente duidelijke en doordachte keuzes maken. We zien dat inwoners heel vaak betrokken en ervaringsdeskundig zijn en andere inwoners helpen. Dit levert op allerlei manieren oplossingen voor bovengenoemde vraagstukken op.

Daar willen we in de komende jaren meer op investeren 3.Om de visie te kunnen realiseren zullen we een beweging moeten maken en moeten kiezen waar we mensen en middelen op in zetten. Door meer naar de toekomst te kijken en te anticiperen worden we geen speelbal van alle maatschappelijke ontwikkelingen. Door deze beweging te bezien vanuit bouwstenen en randvoorwaarde kunnen we concreet gaan werken aan deze beweging en wordt het mogelijk om dit stuurbaar te gaan maken. KANTTEKENINGEN 1. Deze beweging vraagt om een bredere maatschappelijke verandering: inwoners die meer met en voor elkaar willen zorgen. Professionals spelen hierin een ondersteunende rol. Zij stimuleren en faciliteren, zodat inwoners en de buurt zoveel mogelijk zelf in actie kunnen komen. Dit vraagt om inzet van iedereen en om maatwerk per buurt. De balans tussen draagkracht en draaglast moet daarbij centraal staan. Zodat mensen zowel hun eigen fysieke, emotionele en sociale uitdagingen aankunnen, als iets kunnen betekenen voor anderen. Deze visie is daarom een uitnodiging aan inwoners, vrijwilligers en professionals om mee te denken en mee te doen. En in samenspraak te bepalen hoe het sociaal domein er in de praktijk uitziet.

Wat willen we behouden? Wat moet anders? Wat willen we vernieuwen? Hoe bouwen we samen aan een leefbare, veilige en gezonde samenleving, waarin iedereen mee kan blijven doen? Daarbij is het uitgangspunt steeds wat haalbaar en betaalbaar is. 2. De kernelementen van de visie zijn in afstemming met de gemeentelijke organisatie, wethouders bepaald. Ook hebben we in een aantal bijeenkomsten de Raad en de Adviesraad Sociaal Domein betrokken Tegelijkertijd zijn er nog volop dillema’s in de visie aanwezig en hebben we niet elk perspectief een plek kunnen geven en/of zijn mensen nog niet voldoende gehoord. Ook binnen onze gemeente is er nog veel afstemming en verdere integratie mogelijk zowel over de as van beleid en uitvoering als op fysiek en sociaal. Door de visie met elkaar te bespreken in een vervolgtraject en de onderliggende belangen beter te doorgronden en te wegen kunnen we komen tot een brede sociale visie Zeist. Door in het vervolgproces onze stakeholders te gaan betrekken (participatie handvat) kunnen we deze kanttekeningen een goede plek geven.

Pagina 4 van 6

TOELICHTING Participatie We hebben een zorgvuldige afweging gemaakt wanneer participatie met partners en inwoners zal plaatsvinden. In deze fase heeft de participatie bestaan uit het betrekken van de algemene adviesraad sociaal domein. Participatie krijgt een duidelijke plek in het vervolgproces. Waarbij we het participatiehandvat als leidraad gebruiken. We willen daarbij benadrukken dat bij elk onderliggend beleidsdocument afzonderlijk een afweging over participatie is en zal worden gemaakt. Financiële toelichting Voor het vervolgplan is er een begrotingsaanvraag gedaan voor 50K in 2026 en 30K voor 2027 voor project, communicatiekosten en implementatiekosten. Juridische aspecten Het voorstel sluit aan bij de bestaande wet en regelgeving Duurzame aspecten Bij een brede interpretatie van het begrip duurzaamheid, kan je stellen dat deze visie in het teken staat van duurzaamheid. De visie draait mede om de vraag hoe we samen bouwen aan een leefbare, veilige en gezonde samenleving, waarin iedereen mee kan blijven doen. Daarbij is het uitgangspunt steeds wat haalbaar en betaalbaar is. Samenhang met andere projecten De Visie zijn richtinggevend voor alle beleidskaders en uitvoeringsplannen van de gemeente.

De visie is afgestemd op de bestaande visie’s op de deelgebieden van het sociale domein en de bestaande beleidskaders en vormt daarmee de overkoepelende visie van de gemeente Zeist over het sociale domein. Er is ook samenhang met de omgevingsvisie en met het programma sociaal in balans (en de borging daarvan). Hier is- en zal een zorgvuldige afstemming over blijven in het vervolgproces. VERDERE PROCES Planning en uitvoering Het vervolg zal van medio 2025 tot medio 2026 lopen waarin we van een gemeentelijke visie naar een sociale visie Zeist toewerken en voorleggen aan College en Raad.

Figuur 3: vervolgproces van Gemeentelijke visie sociaal domein naar Sociale visie Zeist *Tijdslijn is indicatief, een definitieve inrichting van het vervolgproces op niveau van tijd en onderdelen moet nog worden gemaakt

Pagina 5 van 6

Communicatie Stakeholders zijn of worden geïnformeerd over het verdere proces Evaluatie In deze fase nog niet van toepassing BIJLAGEN - Gemeentelijke visie sociaal domein Zeist

Pagina 6 van 6

RAADSBESLUIT Gemeentelijke Visie Sociaal Domein Zeist

Behoort bij raadsvoorstel Nr. RV25.043

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 8 juli 2025; BESLUIT: De gemeentelijke visie sociaal domein Zeist vast te stellen

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 16 september 2025. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J. Langenacker, voorzitter

1