RV25.010 Bijlage 1 Voortgangsrapportage Implementatie Omgevingswet 2024-2032

Voortgangsrapportage Implementatie Omgevingswet 2024 - 2032 Inleiding Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet is bedoeld om meer samenhang te brengen in de wet- en regelgeving in het fysieke domein. Doel van de wet is dat het makkelijker wordt om projecten te realiseren en de leefomgeving te verbeteren. De wet is er om een balans te vinden tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat er o.a. aandacht is voor veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en cultureel erfgoed In de periode voor 1 januari 2024 hebben wij de organisatie voorbereid op deze nieuwe wet. Tijdens de invoering zijn aanpassingen gedaan aan:  werkprocessen;  systemen;  dienstverlening;  verordeningen. De invoering was ondergebracht in het programma “Basis op orde”. Dit programma is medio 2024 afgerond en alle onderdelen zijn overgedragen naar de lijn. Terugkijkend op 2024 constateren we dat het eerste jaar Omgevingswet goed verlopen is. Landelijk worden er wel opmerkingen gemaakt over de duidelijkheid van het Omgevingsloket. Dit heeft in Zeist niet geleidt tot een toename van vragen bij het KCC. De start van de Omgevingswet markeert niet alleen de afronding van de invoering, het markeert ook de start van de Implementatie van de Omgevingswet. We gaan nu echt met de wet aan de slag.

Enerzijds door het uitvoeren van de nieuwe processen en het werken volgens het adagium “Ja mits, in plaats van Nee tenzij”. Anderzijds door de ontwikkeling van de instrumenten van de Omgevingswet: de omgevingsvisie, het omgevingsplan en participatie. Zowel tijdens de invoering als nu tijdens de implementatie loopt het reguliere werk door, de winkel blijft open. De implementatie van de omgevingswet is ondergebracht in het programma “Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032”. Deze voortgangsrapportage geeft inzicht in de stand van zaken in dit programma en geeft een doorkijk naar de komende jaren.

Plannen van aanpak Op 26 maart 2024 heeft de raad de plannen van aanpak vastgesteld om uitvoer te geven aan de implementatie van de Omgevingswet.  (Overkoepelend) Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032 In dit overkoepelende plan van aanpak is de samenhang tussen de instrumenten benoemd en is een aantal algemene uitgangspunten vastgesteld die gelden voor alle projecten die vallen onder het programma Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032.  Plan van aanpak Omgevingsvisie Zeist 2050 Dit plan van aanpak geeft inzicht in de doelstelling, afbakening, samenspel met de samenleving en de stappen die nodig zijn om tot de Omgevingsvisie Zeist 2050 te komen. Deze aanpak geeft invulling aan het raadsbesluit van 23 mei 2023 en de motie “Inventariseren, borgen en evalueren van natuur- en groenblauwe waarden en invoeren gelijkwaardige groencompensatie”.  Plan van aanpak Omgevingsplan Zeist Dit plan van aanpak geeft inzicht in de opgave die de gemeente heeft om voor 2032 te komen tot een integraal omgevingsplan voor de gehele gemeente en de stappen die hiervoor nodig zijn.  Plan van Aanpak Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers Om invulling te geven aan de participatie bij ruimtelijke initiatieven heeft het college het

“Afwegings- en Toetsingskader Participatie Omgevingswet Gemeente Zeist 2024” vastgesteld. In dit plan van aanpak staat beschreven hoe dit toetsingskader doorontwikkeld wordt tot een handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers. Hiermee is uitvoering gegeven aan de motie: ‘Op weg naar een eerste Zeister Omgevingsplan’. Hiermee zijn de amendementen en de moties volledig geïncorporeerd en afgedaan. We werken nu aan de opdrachten uit de plannen van aanpak waar de motie en amendementen een plek in hebben gekregen.

Overkoepelend plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024 – 2032 In het Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024 -2032 zijn 12 overkoepelende uitgangspunten door de raad vastgesteld. Deze uitgangspunten hanteren wij bij het uitvoeren van de plannen van aanpak. In reflectie op deze uitgangspunten en de toepassing hiervan in het afgelopen jaar stellen we twee wijzigingen voor. De overige aandachtspunten blijven ongewijzigd staan. Uitgangspunt 5: Bestaand beleid waarover al is geparticipeerd en bestaande regelgeving vormen ons vertrekpunt. We maken samenhangende, inhoudelijke dilemma’s en keuzes inzichtelijk en bespreekbaar. Onderbouwing aanpassing: Dit uitgangspunt willen we in het kader van “zaken expliciet maken” aanvullen. Thematisch beleid waarover geparticipeerd is en dat vastgesteld is/ wordt gebruiken we als input voor de omgevingsvisie of het omgevingsplan. In de visie brengen we de samenhang aan tussen de verschillende beleidsterreinen. We willen voorkomen dat een opeenstapeling van thematisch beleid ervoor zorgt dat we de opgaves, waar we in gemeente Zeist voor staan, niet kunnen realiseren. Daarom bestaat de kans dat op basis van het inzicht dat ontstaat door het in samenhang brengen van alle beleid een aanpassing van thematisch beleid nodig is.

Deze dilemma’s zullen we in het traject van de visie inzichtelijk maken en expliciet noemen bij de besluitvorming. Voorstel uitgangspunt 5: Bestaand beleid waarover al is geparticipeerd en bestaande regelgeving vormen ons vertrekpunt. We maken samenhangende, inhoudelijke dilemma’s en keuzes inzichtelijk en bespreekbaar. We werken hier volgens het principe thematisch beleid volgt de omgevingsvisie. Uitgangspunt 9: De gemeenteraad ontvangt jaarlijks een raadsvoorstel om over de voortgang van het plan van aanpak en de implementatie van de Omgevingswet in zijn geheel te besluiten en om indien nodig de uitgangspunten bij te stellen. Onderbouwing aanpassing: Uit de vragen die vanuit de gemeenteraad komen blijkt een behoefte om vaker geïnformeerd te worden over de voortgang van het programma. In aanvulling op het raadsvoorstel dat jaarlijks aan de gemeenteraad aangeboden wordt met de voortgangsrapportage, wordt de gemeenteraad 1 maal per jaar geïnformeerd over de voortgang. In totaal ontstaan er 2 momenten waarop de raad geïnformeerd wordt over de voortgang, waarvan er 1 in de vorm van een raadsvoorstel, het andere moment kan bijvoorbeeld een raadsinformatiebrief of informatiebijeenkomst zijn.

Voorstel uitgangspunt 9: De gemeenteraad ontvangt jaarlijks een raadsvoorstel om over de voortgang van het plan van aanpak en de implementatie van de Omgevingswet in zijn geheel te besluiten en om indien nodig de uitgangspunten bij te stellen. Daarnaast wordt de raad jaarlijks een tweede keer geïnformeerd over de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet.

Omgevingsvisie Bij de vaststelling van het plan van aanpak voor de omgevingsvisie is aangegeven dat we op organisatorisch vlak een aantal zaken te regelen hebben om een goede uitvoering te geven aan het plan van aanpak. Belangrijk aspect hierin is de invulling van het personeel fysieke leefomgeving ook ten behoeve van het omgevingsplan en andere ruimtelijk opgaven. Deze invulling is met de begroting van 2025 geaccordeerd de raad. De werving van deze nieuwe adviseurs loopt. Vooruitlopend op deze invulling is met de huidige, beschikbare collega’s gestart met de omgevingsvisie. Hierbij zijn we begonnen met de inventarisaties. Het in kaart brengen van de nieuwe ontwikkelingen ten opzichte van de EZO wordt in deze inventarisaties meegenomen.

Uitgangspunt van de raad is dat we zoveel mogelijk werken met eigen medewerkers zodat de organisatie leert en groeit ten behoeve van de opgaven in de fysieke leefomgeving. Dit uitgangspunt vullen we voor de visie in door deze zelf te schrijven en hier geen bureau voor in te huren tenzij dit op onderdelen (bijvoorbeeld tekenwerk) meerwaarde heeft. Hiermee investeren we in de eigen medewerkers en ontwikkelen we een organisatie die klaar is voor de toekomst. De planning voor de omgevingsvisie hebben we aangepast op het effect dat deze voorbereiding heeft gehad. Daarnaast is de planning ook bijgesteld op basis nieuwe inzichten. In de nieuwe planning is het samenspel met de raad en de samenwerkingspartners nu gelijktijdig met het opstellen van de denkrichtingen gepland. De participatie met de samenleving volgt na de vaststelling van de denkrichtingen. Met deze wijziging zijn de planning en toelichtende tekst in het plan van aanpak weer in overeenstemming. Het opstellen van de conceptvisie en het traject van dit concept naar de definitieve versie is in de nieuwe planning reëler gepland. De aangepaste planning ziet er als volgt uit:

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Besluitvorming plan van aanpak Nieuwe ontwikkelingen Inventarisaties en analyses Denkrichtingen Zeist 2050 incl. participatieplan Samenspel raad en samenwerkingspartners Participatieproces samenleving Concept Omgevingsvisie Zeist 2050 Definitieve Omgevingsvisie Zeist 2050

2024 2025 2026 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 X

2027 Q4

X

X

Omgevingsplan Het project omgevingsplan bestaat uit 3 hoofdstappen: 1. Opstellen transitiestrategie omgevingsplan; de strategie geeft richting op welke wijze het integrale omgevingsplan in de periode tot aan 2032 wordt opgebouwd. 2. Uitwerken hoofdstructuur voor het integrale omgevingsplan 3. Uitvoeren transitiestrategie De transitiestrategie is op 17 december 2024 vastgesteld. Conform die strategie zijn we in januari 2025 gestart met de deelgebieden ‘Austerlitz en deel Zeisterbossen’ en ‘Den Dolder en Soestdijkerweg e.o.’ Daarnaast wordt in 2025 het thema parkeren verwerkt in het integraal omgevingsplan. In de transitiestrategie is besloten dat we jaarlijks bij de voortgangsrapportage een voorstel doen voor de volgende twee deelgebieden en een thema. In deze eerste voortgangsrapportage (Q1-2025) wordt voorgesteld om nu enkel te bepalen welk deelgebied aan het begin van 2026 wordt opgepakt. In de rapportage van 2026 doen we vervolgens een voorstel voor 1) het deelgebied dat halverwege 2026 wordt opgepakt en 2) het deelgebied dat begin 2027 wordt opgepakt. Zodoende kunnen we zoveel mogelijk inspelen op de dynamiek van het moment en ons baseren op actuele kennis van zaken. Voorstel: Het eerste deelgebied waarmee we in 2026 aan de slag gaan, is Lyceumkwartier, Valckenbosch, Hoge Dennen, Kerkebosch en Centrumschil-Zuid.

Voor de begrenzing van dit deelgebied wordt verwezen naar bijlage 1. We kiezen voor dit deelgebied om de volgende redenen: - De eerste twee deelgebieden waarmee we aan de slag gaan, liggen buiten de kern Zeist. Daarom gaan we als vervolg daarop aan de slag met een deelgebied binnen de kern Zeist.

-

Binnen dit deelgebied ligt ook een deel van de Zeisterbossen. Door dit gebied als derde deelgebied op te pakken, sluiten we zo snel als mogelijk aan bij het deelgebied voor Austerlitz (dat als eerste wordt opgepakt) waar het overige deel van de Zeisterbossen is ondergebracht. In dit deelgebied zijn op dit moment geen grootschalige ruimtelijke projecten voorzien, waarmee afgestemd moet worden.

Voor 2025 is in de strategie vastgesteld dat we starten we met het thema “parkeren”. De vastgestelde Parkeerbeleidsnota 2024-2028 vormt hiervoor de basis. Voorgesteld wordt om het op te pakken thema voor 2026 te bepalen bij de rapportage van 2026 (Q1-2026). Zo kunnen we zoveel mogelijk inspelen op de dynamiek van het moment. Met de start van de twee deelgebieden en het thema parkeren in 2025 geven we conform planning uitvoer aan de transitiestrategie. Op basis van de ervaring die we in 2025 opdoen met de transitie van het omgevingsplan zullen we in 2026 beoordelen of versnellen mogelijk en wenselijk is. Naast de deelgebieden wordt in Q3 2025 een voorstel aan de raad gedaan om de hoofdstructuur van het omgevingsplan juridisch vast te stellen. Dit past in de planning van de deelgebieden en het thema parkeren.

Participatiehandvat voor inwoners en initiatiefnemers Voor de zomer van 2024 is gestart met de participatie voor het nieuwe handvat. Als basis voor dit handvat is het Tijdelijke afwegings- en toetsingskader participatie gebruikt, waarbij geïnteresseerden, experts en belanghebbenden betrokken zijn via verschillende bijeenkomsten. De conceptversie van het handvat is in november 2024 afgerond en beschikbaar op de website van de gemeente (Omzeist.nl) Vanaf 20 november 2024 konden inwoners en belanghebbenden hun feedback geven via een online enquête, die tot 10 januari 2025 beschikbaar was. Hier zijn enkele reacties op binnen gekomen. Daarnaast is op 18 december 2024 een bijeenkomst georganiseerd in het gemeentehuis om het handvat te bespreken. Van het Handvat Participatie II wordt ook een website (participatiewijzerzeist.nl) gemaakt waarop inwoners en initiatiefnemers de informatie uit het handvat snel en eenvoudig kunnen raadplegen. Deze website is gekoppeld aan de website van de gemeente Zeist en de daar aanwezige informatie over de Omgevingswet en ruimtelijke dienstverlening. Na vaststelling van het handvat door de gemeenteraad gaat deze website live. Tijdens de raadsvergadering van 17 december is de motie ‘Onderzoek huizenzoekers betrekken bij participatie’ vastgesteld.

Deze resultaten van dit onderzoek worden verwerkt in het handvat participatie voor inwoners en initiatiefnemers. Hierdoor zal dit handvat in het tweede kwartaal van 2025 voor besluitvorming aangeboden worden aan de gemeenteraad. Tot dit besluit blijft het tijdelijke afwegings- en toetsingskader Participatie blijft van kracht.

Financiën Voor het programma Omgevingswet is begin 2024 een begroting opgesteld die er op hoofdlijnen voor de komende jaren als volgt uitziet: Beschikbaar budget Primitieve begroting Egalisatiereserve voorgaand jaar Kadernota 2025Bijdrage rijk Totaal Beschikbaar Begroot Implementatie Omgevingswet

2024 406.311 476.263 217.737 1.100.311

2025 381.897 0 227.000 244.000 625.897

2026 381.652 -23.638 95.000 245.000 333.014

2027 349.528 167.309 50.000

1.129.800

919.535

530.705

352.000

151.837

Resultaat

-29.489

-23.638

167.309

214.837

De werkelijke kosten in 2024 vallen lager uit doordat we later van start zijn gegaan met de Omgevingsvisie. (Inhoudelijke toelichting hierop vindt u in hoofdstuk 5.) De raming die hier voor staat wordt daardoor anders verdeeld over de jaren en komt deels in 2025 en deels in 2026 terug. De claim uit de kadernota is in de begroting vervallen. Op basis van de cijfers die we nu in beeld hebben (December 2024) is het cumulatieve tekort over 2025 en 2026 € 231.310. Hier zullen we bij de eerste Berap van 2025 op terug komen. Beschikbaar budget Primitieve begroting + wijzigingen Egalisatiereserve voorgaand jaar Bijdrage rijk Totaal Beschikbaar

Werkelijk 2024* 373.311 476.263 217.737 1.067.311

Begroot 2025 377.044 319.079 244.000 940.123

2026 376.802 0 245.000 621.802

2027 345.086 0

Begroot Implementatie Omgevingswet

748.232

1.153.450

639.785

328.625

345.086

Resultaat 319.079 -213.327 -17.983 16.461 * Deze kolom bevat de werkelijke kosten zoals die op het moment van schrijven (december 2024) in beeld zijn.