RIB24.096 Jaarverslag SDZ 2023 (Bijlage 1)

Jaarverslag Samen Duurzaam Zeist 2023

31 januari 2024 Fons Pennings Margreet van der Pijl

Inhoud

1. Missie & Visie 2023

pagina 3

2. Duurzame Inwonersinitiatieven

pagina 4-7

3. Duurzame Partners

pagina 8

4. SDZ Ondersteuningsteam

pagina 9-11

5. SDZ Verbinders

pagina 12

6. Week van de Duurzaamheid

pagina 13-14

7. Financiën

pagina 15

8. Goede Voornemens

pagina 16

̵

̵

̵ ̵

2

Jaarverslag SDZ 2023

1. Missie en Visie 2023 Wat is Samen Duurzaam Zeist (SDZ)? SDZ is een brede beweging van bewoners en organisaties die samen werken aan een groen, gezond en duurzaam Zeist. Wij worden in onze missie ondersteund door de gemeente Zeist.

Waarom bestaat SDZ? Zeist is een prachtige, groene gemeente, waar mensen met veel plezier wonen, werken en recreëren. De bossen, de landgoederen, het groen in de wijken. Wie houdt er niet van? En dat willen we graag zo houden. Vanzelfsprekend is dat niet, want we verbruiken de grondstoffen van de aarde in een stevig tempo. En op een manier die schadelijk is voor ons klimaat en onze directe leefomgeving. Dit maakt het zo belangrijk dat iedereen meedoet aan de verbeteringen die zo hard nodig zijn. Samen Duurzaam Zeist biedt een platform voor inwoners die actief aan de slag zijn (of willen gaan) met allerlei verschillende activiteiten op het gebied van duurzaamheid.

Waar komt SDZ vandaan? De basis voor Samen Duurzaam Zeist is gelegd in de Brede Milieuvisie (BMV). De Brede Milieuvisie is opgesteld door de gemeente in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers en vertegenwoordigers van milieugroepen en op 4 oktober 2016 door de gemeenteraad vastgesteld. Doel van de Brede Milieuvisie is om Zeist een groene gemeente te laten blijven, waar minder grondstoffen worden verbruikt, waar we de natuur respecteren en waar de inwoners onder gezonde omstandigheden leven. Ook is in de Brede Milieuvisie vastgelegd dat Zeist in 2025 een klimaatneutrale gemeente wil zijn. Dat houdt in dat we met zijn allen in de gemeente in 2025 evenveel duurzame energie moeten opwekken, als we energie verbruiken.

Wie zijn SDZ? Binnen SDZ onderscheiden we de volgende groepen: Duurzame Inwonersinitiatieven: groepjes inwoners die zelf een duurzaam initiatief zijn gestart; Actieve Burgers: mensen die graag iets willen doen en/of de initiatieven (willen) helpen; Duurzame Partners: professionele organisaties in de gemeente Zeist die zich ook op duurzaamheid richten; SDZ ondersteuningsteam: de communitymanager, de communicatiemanager, medewerkers van gemeente Zeist; Verbinders: actieve inwoners die het SDZ ondersteuningsteam helpen door meer inwoners te activeren en te betrekken bij de activiteiten van Samen Duurzaam Zeist.

3

Jaarverslag SDZ 2023

2. Inwonersinitiatieven Op de site van Samen Duurzaam Zeist vind je maar liefst 57 duurzame initiatieven van Zeister inwoners. Deze Duurzame Inwonersinitiatieven zijn constant in beweging. Soms spat de energie van een groep af, soms zit een groep in een wat rustiger vaarwater. Hieronder een aantal inwonersinitiatieven die actief waren in 2023 uitgelicht:

Het Plantenasiel Zeist Het team van Plantenasiel Zeist vierde in 2023 het vijfjarig bestaan. Met een niet aflatende energie recyclen de mensen van het Plantenasiel elke zomer honderden planten, die zo een nieuw leven krijgen in plaats van dat ze in de groen kliko belanden. Er zijn inmiddels vijf Plantenasiel locaties in de gemeente Zeist.

Om de inwonersinitiatieven in de gelegenheid te stellen om meer over zichzelf te vertellen is er vorig jaar door het ondersteuningsteam een Podcast serie ontwikkeld: “Daan Zoekt Duurzaam”. In deze aflevering legt initiatiefnemer Laurence Duquesnoy uit hoe het Plantenasiel werkt en wat haar drijft.

Het SDZ Duurzaam Café Het Duurzaam Café Zeist nodigt maandelijks een spreker uit die vertelt over een duurzaam initiatief in Zeist. Het lukt het team Martine Speekenbrink, Suzanne van der Marel, Marijke Westerhof en Eva Hupkes elke keer weer om een interessante spreker uit te nodigen, maar het is vooral de interactie tijdens het aansluitende vragenrondje dat zorgt voor veel dynamiek. Het Duurzaam Café Zeist werd genomineerd voor de Groene Pluim van GroenLinks Zeist.

4

Jaarverslag SDZ 2023

Buurtinitiatief ‘t Griftbosje

’t Griftbosje, op de hoek van de Griffensteijnselaan en Ridderschapslaan is door buurtbewoners omgetoverd van een rommelig, braakliggend hoekje tot een mooi, duurzaam speelterrein voor kinderen. Dat begon al in 2017, maar de werkgroep blijft actief met onderhoud, verbeteringen en uitbreiding. Zo kwam er een grondwaterpomp en een speelbeek. ’t Griftbosje is een schoolvoorbeeld van een buurtinitiatief en ondersteuning vanuit de gemeente. Joost van Ettekoven, de Groene Makelaar van Zeist had een belangrijke rol in het tot stand komen van ’t Griftbosje. In deze aflevering van Daan Zoekt Duurzaam hoor je Groene Makelaar Joost uitleggen hoe hij zijn rol invult.

De Bermbrigade

Eén keer per maand samen zwerfafval rapen is een voorbeeld van een laagdrempelig initiatief dat veel mensen samenbrengt. De Bermbrigade Zeist houdt het simpel. Elke eerste zaterdag van de maand rapen ze gezamenlijk vuil telkens op een andere locatie. Eind 2023 kreeg de Bermbrigade een bakfiets cadeau uit de inboedel van het gestaakte project elektrische deelbakfiets, die prima dienst doet voor vervoer van materialen en afvoer van het afval. Ook in Vollenhove is een zwerfvuilgroep. Zij zijn elke laatste zaterdag van de maand actief. Beide initiatieven hebben een positief effect op de omgeving. Steeds vaker zie je mensen met een grijper en een zak afval oprapen.

5

Jaarverslag SDZ 2023

Pedagogenbuurt Duurzaam

In de Pedagogenbuurt, ook wel Vollenhove-Laag, wemelt het van de kleine duurzame initiatieven, zoals moestuinbakken, sedumdaken op de garages, zonnepanelenprojecten, Heuvelrugtuinen en bijenlinten. Een groepje actieve buurtbewoners heeft al deze projecten gekoppeld in een Duurzame Wandeling, die iedereen met een routebeschrijving kan doen. Initiatiefnemer Bert Bongaerts treedt ook graag op als gids. Zo raakt ook de rest van de buurt (en omstreken) bekend met de duurzame initiatieven ook onderdeel zijn van Samen Duurzaam Zeist. Het Samen Duurzaam Zeist ondersteuningsteam hielp met dit filmpje.

‘t Vollebos

't Volle Bos (voorheen 'Voedselbosrand Vollenhove') ligt aan de rand van het park tussen de L-flat, Geroflat en de Dreef en is een mooi voorbeeld hoe ‘oernatuur’ kan bestaan in een stedelijke omgeving. ’t Volle bos is een kleine tuin om te proeven wat er groeit en heeft een educatief en verbindend doel. Er zijn inmiddels drie vrijwillige voedselboswachters die, samen met de buurt het voedselbos verder ontwikkelen. Initiatiefnemer Martin Stoop gaf tijdens de opening van ’t Volle Bos wat achtergronden bij de magie van een voedselbos. Bekijk hier het filmpje dat daarover gemaakt is.

6

Jaarverslag SDZ 2023

Buurttuin Lindenhuis Het Lindenhuis aan de Cort van der Lindenlaan heeft de grond naast het buurthuis ingericht als buurttuin om er samen met buurtbewoners een duurzame tuin van te maken. Op de planning staan nu het afkoppelen van de regenpijp, het opvangen van regen in een ton en het bouwen van een bijentoren in de insectentuin.

De Groene Schuur De Groene Schuur Zeist is een initiatief van vrijwilligers waarbij biologische (dynamische) groenten en fruit, zuivel, kaas, eieren, kruiden, vlees en soepen van eigen bodem rechtstreeks bij boeren worden ingekocht. Met een eerlijke prijs voor de boer kan daardoor de prijs toch laag blijven. Het initiatief van De Groene Schuur bestaat al enige tijd, maar aansluiting bij Samen Duurzaam Zeist zorgt voor meer bekendheid.

Repair Cafés Gemeente Zeist kent maar liefst drie repair cafés, in Zeist, Den Dolder en Austerlitz. Liever repareren dan weggooien is het devies. Eén keer per maand brengen mensen kapotte spullen, die met veel liefde en geduld weer werkend worden gemaakt. De belangstelling is groot. Daarom moeten mensen zich bijvoorbeeld in Den Dolder vooraf aanmelden. Repareren is een succesvol verduurzamingstraject geworden.

7

Jaarverslag SDZ 2023

3. Duurzame Partners Duurzame Partner Bijeenkomst In Zeist zijn ook diverse professionele organisaties actief op het vlak van duurzaamheid. Deze organisaties organiseren allerlei activiteiten om inwoners te informeren en om hen te enthousiasmeren om zich in te zetten op het gebied van duurzaamheid.

De ambitie van Samen Duurzaam Zeist in 2023 was om nog meer inwoners van de gemeente Zeist te enthousiasmeren om óf om zelf een duurzaam inwonersinitiatief te starten en/of klussen/activiteiten te doen voor bestaande inwonersnitiatieven.

Het Samen Duurzaam Zeist ondersteuningsteam riep de Duurzame Partners op 28 maart 2023 in De Boswerf bij elkaar om nader kennis te maken, activiteiten in kaart te brengen en te brainstormen over nieuwe doelgroepen en mogelijke Verbinders (inwoners van Zeist die andere inwoners op duurzaamheid willen activeren) om nog meer inwoners van Zeist actief te betrekken bij Duurzame Initiatieven.

De deelnemende organisaties brainstormden samen welke doelgroepen er nog meer konden worden betrokken bij de activiteiten rondom duurzaamheid. Ook werd er in kaart gebracht wie er mogelijk Verbinder zou kunnen worden om deze nieuwe doelgroepen te activeren : wie of via wie? Tot slotte werd er een overzicht gemaakt welke activiteiten er allemaal op de agenda stonden voor 2023. Na afloop werd de conclusie getrokken dat het goed was om een keer als groep op deze manier bij elkaar te komen en elkaar beter te leren kennen en in de volgende jaren ook activiteiten op elkaar af te stemmen zodat samen meer inwoners kunnen worden bereikt met een divers aanbod. Samen staan we sterk! Aanwezig waren: De Boswerf: Nikki Mousset, Bas Duijkers en Judith Stoker ODRU: Annemarieke Holland Bibliotheek/Kunstenhuis IDEA: Afranina Oostendarp-de Wolf De Groene Makelaar: Joost van Ettekhoven Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU): Pauline van Norden Samen voor Zeist: Mariska Kool Vrijwilligerscentrale: Silke Paap Gemeente Zeist: Michiel Beek Stadslab: Merel de Jong, Marloes van Haaren Kinderboerderij: Carla Danhof 8

Jaarverslag SDZ 2023

4. SDZ Ondersteuningsteam Het Samen Duurzaam Zeist ondersteuningsteam bestond in 2023 uit een communitymanager (Margreet van der Pijl) en communicatie manager (Fons Pennings) die vanuit de gemeente Zeist werden ondersteund door Michiel Beek en Desirée Bosse. Het ondersteuningsteam bood in 2023 duurzame inwonersinitiatieven en organisaties ondersteuning op het gebied van communicatie en activatie, door middel van: Zichtbaarheid via de website van Samen Duurzaam Zeist; Zichtbaarheid via de online agenda op de website van Samen Duurzaam Zeist; Zichtbaarheid via de maandelijkse nieuwsbrief van Samen Duurzaam Zeist (met bijna 1000 abonnees); Het organiseren van diverse bijeenkomsten (zie volgende pagina’s) waaronder de jaarlijkse Week van de Duurzaamheid Zeist. Hieronder een kleine greep uit de activiteiten die er in 2023 hebben plaatsgevonden:

Lente Borrel met Inwonersinitiatieven Op 3 juni was er een Lente borrel voor alle Inwonersinitiatieven en Duurzame Partners bij buurtboerderij de Brink. In een World Café setting (aan verschillende tafels verschillende groepen die steeds een ronde doordraaide) brachten de deelnemers in kaart: o Wie doet wat? o Wie zou je willen betrekken? o Hoe wil je met elkaar samenwerken? o Welke klussen heb je te bieden?

De laatste vraag werd beantwoord met behulp van de Klussen Waslijn.

9

Jaarverslag SDZ 2023

Nieuwe Huisstijl Samen Duurzaam Zeist Om de uitstraling van Samen Duurzaam Zeist weer een fris en aantrekkelijk karakter te geven, met als doel om nog meer mensen te betrekken bij de mooie, duurzame initiatieven, gaven we samen met bureau Vrije Stijl een mooie extra kleur aan het geheel.

Op 19 augustus presenteren we ons voor het eerst in de nieuwe stijl, zelfs met Tshirts; en we vragen zo’n 25 mensen of ze een filmpje willen opnemen met de vraag: “Wat Doe Jij”; deze filmpjes willen we dit jaar gaan inzetten in een campagn

Vrijwilligersmarkt De Vrijwilligersmarkt op 16 september in het Gemeentehuis en het aangrenzende Walkartpark was een groot succes met meer dan 550 enthousiaste bezoekers. Zo'n 50 organisaties waren aanwezig om hun missies en projecten te presenteren.

Ook SDZ was vertegenwoordigd en stond er met de Klussen Waslijn.

10

Jaarverslag SDZ 2023

Podcast “Daan doet Duurzaam” In 2023 is de podcast “Daan Zoekt Duurzaam” gelanceerd. Daan Warnas, 25 jaar, gaat in deze podcast op zoek naar wat er allemaal gebeurt op het gebied van duurzaamheid in Zeist. Daarnaast ontdekt hij wat hij zélf kan doen om zijn leven duurzamer in te richten. In elke aflevering spreekt Daan met een andere Zeister initiatiefnemer. Hieronder een overzicht van de tien afleveringen die Daan opgenomen heeft.

S01 / E0 - 23 november 2023 - Daan zoekt Duurzaam - de podcast trailer S01 / E01 - 24 november 2023 - Mijn Groene Huis - Hans Snel S01 / E02 - 01 december 2023 - Groene Makelaar - Joost Ettekoven S01 / E03 - 08 december 2023 - De Kromme Rijncorridor - Siert de Vos S01 / E04 - 15 december 2023 - De Weggeefwinkel Zeist - Jantje Paasman S01 / E05 - 22 december 2023 - Samen Meten Aan Luchtkwaliteit (SMAL) - Egon Kastelijn S01 / E06 - 29 december 2023 - Plantenasiel Zeist - Laurence Duquesnoy S01 / E07 - 05 januari 2024 - Elektrische deelauto's MoBiGo - Arnout van Dijk S01 / E08 - 12 januari 2024 - Voedselbosrand - Martin Stoop S01 / E09 - 19 januari 2024 - Pedagogenbuurt Duurzaam - Bert Bongaerts S01 / E10 - 26 januari 2024 - Zero Waste - Arthur Tutein Nolthenius

Via deze link zijn alle afleveringen te beluisteren. Uiteraard zijn alle afleveringen ook op Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts en YouTube te beluisteren.

11

Jaarverslag SDZ 2023

5. SDZ Verbinders Bij Samen Duurzaam Zeist heeft het ondersteuningsteam de mogelijkheid om Verbinders te installeren. Dit zijn extra actieve Inwoners die graag nieuwe mensen bij de beweging betrekken. Daarbij kunnen zij ook actief geïnteresseerde inwoners koppelen aan bestaande duurzame inwonersinitiatieven die extra hulp kunnen gebruiken.

Verbinders kunnen actief zijn binnen een bepaald deelgebied van gemeente Zeist, op een specifiek thema of voor een bepaalde doelgroep. Door heel Zeist hebben we posters opgehangen met de oproep om Verbinder te worden.

De zoektocht naar SDZ Verbinders wordt geïntensiveerd: we komen bij elkaar met een groep om een sociale kaart te maken van Zeist; welke netwerken zijn er allemaal en wie kunnen daarin Verbinders zijn voor Samen Duurzaam Zeist?

In augustus vonden we de eerste SDZ Verbinders: voor doelgroep Jeugd. Samen met de SDZ Jeugd Verbinders brainstormden we (met pizza!) over de evenementen die op de agenda stonden: Presentatie tijdens een bijeenkomst met de Jongerenraad op 27 september Week van de Duurzaamheid - Vintage Kledingmarkt

12

Jaarverslag SDZ 2023

6. Week van de Duurzaamheid Van 7 tot en met 15 oktober 2023 vierden we voor de 4e keer de Week van de Duurzaamheid. Een week waar talloze groene en duurzame initiatieven uit Zeist inspirerende workshops en activiteiten organiseerden. De Brinker Herfstmarkt van de Dorpsboerderij De Brink was het openingsevenement van de Week. Er waren kramen van verschillende Duurzame Inwonersinitiatieven en van Duurzame Partners. Bij de kraam van de Weggeefwinkel kon je kapot plastic speelgoed ruilen voor heel speelgoed. Klik hier voor een korte video impressie. Op de agenda stonden dertig activiteiten door de hele gemeente Zeist. Mijn Groene Huis pakte groot uit door op vier plaatsen in de gemeente een lezing over warmtepompen te organiseren. Presentatie werd verzorgd door Remco van Zijl van Energie Techniek Zeist. Na de presentatie was er ruim gelegenheid om vragen te stellen.

Verder kon je kiezen uit nog veel meer activiteiten, zoals de Zero Waste Tour, tochtworm maken bij Kringloop Zeist, een uurtje meehelpen bij de Bermbrigade en nog veel meer. Allemaal projecten die door vrijwilligers uit Zeist worden gedragen.

Op dinsdag 10 oktober, tijdens de Frisse Pitch Night in het TorenlaanTheater presenteerden 9 finalisten hun ideeën om Zeist leuker, socialer en duurzamer te maken. Vijf van hen ontving één van de prijzen van € 1000,- om hun idee te helpen realiseren. Deze Inwonersinitiatieven worden door het SDZ ondersteuningsteam in 2024 nog verder op weg geholpen. 13

Jaarverslag SDZ 2023

Dit jaar deed middelbare school De Breul voor het eerst mee aan de Week van de Duurzaamheid. Met hulp van de inzet van de SDZ Jeugd Verbinders Hamta, Peter en Anwar werd er door klas Mavo 4 tweedehands kleding ingezameld die op donderdag 12 oktober werd aangeboden ter verkoop.

Uiteindelijk haalden de 16 leerlingen zo’n 10 rekken met kledingstukken op die aan de Weggeefwinkel werden geschonken. Jantje Paasman, de initiatiefnemenr van de Weggeefwinkel in Vollenhoven ontving de rekken met ontroering; er worden via de Weggeefwinkel per week gemiddeld 3000 kledingstukken uitgedeeld aan gezinnen die het hard kunnen gebruiken.

Op zaterdag 14 oktober werd de Week van de Duurzaamheid afgesloten met een gezellig Eindfeest op de Boswerf. Alle Duurzame Inwonersinitiatieven, de Duurzame Partners en de Verbinders die hadden meegeholpen, werden in het zonnetje gezet met een mooie foto in de Photo Booth, een hapje, drankje en fijne muziek. Ook werden er 3 electrische bakfietsen verdeeld aan 3 actieve groepen.

14

Jaarverslag SDZ 2023

7. Financiën Hieronder een overzicht van de gemaakte kosten in 2023.

15

Kleine projecten SDZ

€ 7.407,92

Week van de Duurzaamheid

€ 10.254,01

Duurzaam Café

€

Communicatie

€ 7.892,49

Algemene kosten

€ 8.085,39

Frisse Pitch.

€ 24.000,00

Totaal

€ 57.810,18

Jaarverslag SDZ 2023

170,37

8. Goede Voornemens Uiteraard hebben we na weer een mooi jaar Samen Duurzaam Zeist weer een heleboel geleerd. Deze leerpunten nemen we in 2024 uiteraard mee in alles wat we dan weer op touw gaan zetten.

De Zoektocht naar Verbinders Het zoeken naar Verbinders bleek moeilijker dan gedacht. Met volle kracht zijn we in 2023 op zoek gegaan maar kregen vaak te horen dat mensen al te druk waren met andere activiteiten om zich ook nog als Verbinder voor Samen Duurzaam Zeist in te zetten. We waren daarom ook extra blij toen de drie Jeugd Verbinders zich meldden en ook nog een hele nieuwe Inzamelings Actie voor de Weggeefwinkel organiseerden!

We blijven door gaan met zoeken in 2024, maar zullen ook nadenken over alternatieven.

De Week van de Duurzaamheid Uiteindelijk viel het aantal mensen dat af kwam op sommige van de activiteiten die georganiseerd werden in de Week van de Duurzaamheid een beetje tegen. We gaan in 2024 nog eerder starten met organiseren en vervolgens communiceren over de activiteiten en misschien het geheel wel in ene nieuw jasje gieten!

Duurzaam bezig zijn is hipper dan ooit Wat we in ieder geval zeker weten is dat je inzetten voor een mooiere, groenere en gezondere omgeving steed belangrijker wordt, maar ook door jongeren steeds meer omarmd wordt. Dat geeft ons goede hoop om door te gaan omdat we dit zelf ook enorm belangrijk vinden en geloven dat als we het Samen Doen, we een heleboel voor elkaar kunnen krijgen!

15

Jaarverslag SDZ 2023

Gegevens

Email info@samenduurzaamzeist.nl

Telefoon 06 21 21 05 45 (Margreet van der Pijl - activatie manager)