RIB24.073 Begrotingen ODRU Collegevoorstel 1e bgw 2024 en de ontwerp begroting 2025

COLLEGEVOORSTEL

Portefeuillehouder Wethouder Catsburg Secretaris

Burgemeester

Datum B&W-vergadering 14-05-2024 Wethouder

Wethouder

Wethouder

Wethouder

Akkoord Bespreken Afd./Team

BOR, FIN, S&B Michiel Beek, Pim Deijns, Arno Klarenbeek, Telefoon 0652405850 Datum 29 april 2024 Stuknummer 364638 Uiterste datum 14 mei 2024 Opsteller

AKKOORD

paraaf

datum

ONDERWERP

1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU)

BESLUIT

Raad Deponeren archief

DATUM

par

Datum Datum

INHOUD (bij beknopte toelichting de volledige tekst, anders publieksgerichte samenvatting) Als deelnemer/eigenaar van de gemeenschappelijke regeling ODRU hebben wij P&C stukken ontvangen. Het betreft de op 22 maart ontvangen 1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp-begroting 2025. We hebben de gelegenheid om daar een zienswijze over in te dienen. Op grond van het delegatiebesluit is de beoordeling van deze P&C stukken een aangelegenheid voor het college van B&W en wordt de raad d.m.v. het verzenden van een raadsinformatiebrief geïnformeerd en in de gelegenheid gesteld wensen en/of bedenkingen kenbaar te maken. Dit collegevoorstel voorziet in de beoordeling en afhandeling van deze ontvangen P&C stukken. VOORGESTELD WORDT 1. In te stemmen met de 1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025. 2. Het financiële effect van de eenmalige bijdrage Zeist voor aanvulling van de algemene reserve c.q. het weerstandsvermogen ODRU ad €47.795 en het structurele effect van de stijging van het uurtarief 2024 ad € €96.151 via de eerste bestuursrapportage 2024 aan de raad ter goedkeuring voor te leggen. 3. Het bestuur van ODRU n.a.v. de ontvangen P&C stukken bijgevoegde brief te zenden. 4. De gemeenteraad over de ontvangen P&C stukken en uw genomen besluiten daarover conform bijgevoegde brief te berichten en gelegenheid te bieden wensen of bedenkingen kenbaar te maken.

ONDERWERP 1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) VOORGESTELD WORDT 1. In te stemmen met de 1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025. 2. Het financiële effect van de eenmalige bijdrage Zeist voor aanvulling van de algemene reserve c.q. het weerstandsvermogen ODRU ad €47.795 en het structurele effect van de stijging van het uurtarief 2024 ad € €96.151 via de eerste bestuursrapportage 2024 aan de raad ter goedkeuring voor te leggen. 3. Het bestuur van ODRU n.a.v. de ontvangen P&C stukken bijgevoegde brief te zenden. 4. De gemeenteraad over de ontvangen P&C stukken en uw genomen besluiten daarover conform bijgevoegde brief te berichten en gelegenheid te bieden wensen of bedenkingen kenbaar te maken. INLEIDING Als deelnemer/eigenaar van de gemeenschappelijke regeling ODRU hebben wij P&C stukken ontvangen. Het betreft de op 22 maart ontvangen 1e begrotingswijziging 2024 en de ontwerp-begroting 2025. Deze stukken zijn onder poststuknummer PR24.042 op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van 23 april jl., met bespreking op 16 april jl., geplaatst. https://zeist.raadsinformatie.nl/document/14002786/1/PR24_042+1e+Bijgestelde+begr_+2024+en+ontwerp+beg r_+2025+ODrU We hebben de gelegenheid om daar een zienswijze over in te dienen.

Op grond van het delegatiebesluit is de beoordeling van deze P&C stukken een aangelegenheid voor het college van B&W en wordt de raad d.m.v. het verzenden van een raadsinformatiebrief geïnformeerd en in de gelegenheid gesteld wensen en/of bedenkingen kenbaar te maken. Dit collegevoorstel voorziet in de beoordeling en afhandeling van deze ontvangen P&C stukken. De zienswijze kan tot 14 juni 2024 worden ingediend. Doel van het voorstel (SMART) Bestuurlijke standpuntbepaling als deelnemer over de P&C stukken van deze verbonden partij.

BIJZONDERHEDEN Eerste begrotingswijziging 2024: De basis begroting van ODRU is opgesteld op basis van de gegarandeerde gecontracteerde uren, die voor onbepaalde tijd per deelnemer zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst (DVO). De basis begroting moet al in het voorjaar van het jaar voorafgaand aan het exploitatiejaar opgesteld zijn. De formatie en de vaste kosten van ODRU zijn op deze basis begroting afgestemd. Dit geeft een stabiele financiële basis van ODRU en de deelnemers. Jaarlijks stellen de deelnemers in samenwerking met ODRU ook een uitvoeringsprogramma (UVP) op. Dat programma komt in het 4e kwartaal tot stand, net voor start van het exploitatiejaar en bevat ook aanvullende tijdelijke uren of projecturen die de deelnemers niet in hun DVO hebben voorzien. De verwerking van de financiële consequenties voor ODRU en de deelnemers vindt vervolgens door middel van begrotingswijziging plaats. Voorbeelden van de aanvullende UVP uren zijn werkzaamheden voor bestemmingsplannen maar ook onze ondersteuningsvraag voor de uitvoering van klimaat-, energie- en duurzaamheidsmaatregelen e.d. Deze begrotingswijziging voorziet o.a. in de verwerking van deze aanvullende uren uit de UVP’s.

We hebben hiervoor overigens in onze eigen begroting naast het DVO budget ODRU (structurele) budgetten/posten voor de financiële dekking. Naast de verwerking van de UVP’s, gaat het in deze begrotingswijziging nog om de volgende wijzigingen: • Verwerking van het bijgestelde integrale uurtarief 2024 van €116,- (oorspronkelijk begrootte tarief 2024 €110,50; prognose bij kadernota 2025 in september 2023 bijstelling naar €120,50); • de voorziening voor bovenwettelijk verlof die de ODRU op voorschrift van het BBV (Besluit begroting en verantwoording) heeft moeten treffen (vanaf 2023); • verwerking van specifieke uitkeringen Energie en IBP/VTH en provinciale “subsidie” (doorzetten van de rijksmiddelen) voor de Omgevingswet taken Bodem. De bijgestelde begroting 2024 geeft hiermee een realistischer beeld van de financiële situatie van de ODRU in 2024. Bij de vastststelling van de kadernota 2025 in december 2024 heeft het algemeen Bestuur van ODRU het uurtarief voor 2024 definitief op €116,- bepaald en voor 2025 op €123,-. In de brief van ODRU van 12 januari van dit jaar over de vaststelling van de kadernota 2025 zijn de gemeentebesturen over de tariefswijziging geinformeerd.

Deze brief heeft in Zeist op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van 27 februari 2024 gestaan, zie : https://zeist.raadsinformatie.nl/document/13722768/1/PR24_019+Kadernota+2025+en+uurtarief+2024+ODrU In de begrotingswijziging zijn de bovenstaande wijzigingen uitgebreid toegelicht. Als gevolg van deze begrotingswijziging komt het geraamde incidentele resultaat over 2024 uit op een negatief resultaat van €282 K. De oorspronkelijke begroting 2024 had een sluitende exploitatie, resultaat €0,-. De noodzaak van het opnemen van een voorziening voor bovenwettelijk verlof was ODRU ten tijde van het opstellen van de oorspronkelijke begroting 2024 nog niet bekend en is daarom dus niet op voorhand verwerkt in de begroting 2024. Daarmee vormt deze voorziening in 2024 een incidentele last waar geen (incidentele) baat tegenover staat. In de begroting 2025 is deze voorziening nu overigens wel structureel geborgd. Dit betekent dat we voor de tweemaal op rij binnen ODRU met een niet sluitende exploitatie moeten werken. Het tekort is nu wel kleiner dan bij de exploitatie 2023 (toen begroot tekort van €495). Neemt niet weg dat ook dit tekort de exploitatie onder druk zet. ODRU en de deelnemers doen er net als in 2023 ook in 2024 alles aan om het tekort terug te dringen.

Mocht een negatief resultaat gerealiseerd worden, dan zal in het najaar van 2024 / voorjaar van 2025 worden gekeken of dit gedekt kan worden vanuit de eigen reserve van ODRU. Als gevolg van deze begrotingswijziging stijgt onze bijdrage aan ODRU t.o.v. de basis begroting 2024 van €1.885.100 naar €2.560.895, een stijging met €675.795. Zoals hiervoor gesteld is dit deels al in onze begroting gedekt door de andere begrotingsposten voor het uitvoeringsprogramma (UVP) ODRU. Voor het effect veroorzaakt door de stijging van het uurtarief zullen wij een melding voor onze bestuursrapportage 2024 doen (gegarandeerde DVO-uren x stijging uurtarief, d.w.z. 17.482 x €5,50 = €96.151). Eind 2023 bedroeg de weerstandscapaciteit €1.091.000. Begin 2024 zijn de risico’s geactualiseerd en herzien en daarbij vastgesteld op een omvang van €867K. Uitgangspunt is een ratio van 1 – 1.4. Omdat het tekort van 2023 ad €644K ten lasten van het weerstandsvermogen wordt gebracht, moet om de ratio weer op 1 te krijgen, een extra bijdrage van €420K van alle deelnemers worden gevraagd. Het aandeel van Zeist hierin op basis van de omvang van de gegarandeerde DVO-uren bedraagt €47.975,-. Wij stellen u voor in te stemmen met deze begrotingswijziging 2024 van ODRU en de financiele effecten van de begrotingswijziging mee te nemen in de bestuursrapportage 2024 en ter vaststelling voor te leggen aan de gemeenteraad.

Ontwerp begroting 2025: De begroting is in lijn opgesteld met de door het Algemeen Bestuur van ODRU vastgestelde Kadernota 2025. Over die kadernota heeft u in uw vergadering van 31 oktober 2023 een besluit genomen en onze gemeenteraad

geïnformeerd via RIB23.118, deze is geplaatst op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van 12 december 2023. https://zeist.raadsinformatie.nl/document/13443889/1#search=%22kadernota%202025%20ODRU%22 T.o.v. de voorgaande jaren is er voor gekozen de ontwerp-begroting 2025 niet slechts op basis van de vaste, structureel gecontracteerde (DVO)-uren op te stellen maar ook de tijdelijke opdrachten mee te nemen, zodat ook bij de basisbegroting een reeler beeld ontstaat voor het exploitatiejaar 2025. De niet-structurele uren die gemeenten jaarlijks afnemen in het Uitvoeringsprogramma (UVP), zijn namelijk van behoorlijke omvang op het totaal, te weten ongeveer 20% van de totale omzet van de ODRU. Door dit incidentele deel nu ook mee te nemen, schetst de begroting 2025 een completer beeld van de financiële vooruitzichten in 2025. Vanuit het principe van voorzichtig begroten is wel een conservatieve inschatting van dit incidentele gedeelte gehanteerd, omdat deze incidentele baten en lasten van te voren niet met volledige zekerheid te voorspellen zijn zoals de structurele baten en lasten. Onderstaand een aantal belangrijke gegevens en uitgangspunten uit de begroting 2025 op een rijtje: • Het uurtarief 2025 bedraagt €123.

(In het algemeen bestuur is afgesproken dat in de vergadering van oktober 2024 dit tarief nog tegen het licht gehouden wordt, onder meer vanwege de effectuering van de aanpassingen in het functiehuis en de macro-economische verkenningen van het CPB in augustus 2024). • De formatie is vastgesteld op 149,45 fte. • De overhead bedraagt 24% en blijft daarmee binnen de norm van maximaal 25%. • 1360 uren per productieve fte. • Arbeidsverzuim/ziekteverzuim maximaal 5%. • Het aantal uren voor Zeist is ingeschat op 21.888 (waarvan 17.482 op basis van de dienstverleningsovereenkomst voor Zeist). De financiele effecten van de ontwerp-begroting 2025 worden meegenomen bij het opstellen van onze eigen begroting 2025.

ARGUMENTEN 1a.

1b. 2a.

Met de vaststelling van de begrotingswijziging 2024 wordt een realistischer beeld van de ODRU exploitatie 2024 gecreëerd. Ook de gekozen insteek voor de basis begroting 2025 draagt bij aan een zo realistisch mogelijke exploitatie van de ODRU. Dit zorgt voor inzicht aan de voorkant en voorkomt onverwachtse rekeningen aan de achterkant. Een financieel stabiele ODRU is in ons belang als mede-eigenaar van ODRU en komt de taakuitvoering ten goede. Een adequaat weerstandsvermogen heeft een ratio van tenminste 1. Met het voorstel voor extra bijdragen van de deelnemers ter verhoging van dat vermogen wordt tenminste aan de ondergrens voldaan.

KANTTEKENINGEN Wij zijn geen voorstander van niet sluitende begrotingen, dat legt niet alleen druk op de exploitatie en de samenwerking maar creëert ook een negatief imago en beeld van niet of minder in control zijn van een regeling. Daarom zullen we goed de vinger aan de pols houden. Het algemeen bestuur van ODRU heeft in december 2023 de ‘routekaart naar één robuuste omgevingsdienst in Utrecht’ vastgesteld. De planning is dat deze fusie vanaf 2026 formeel zijn beslag krijgt. Dit is in tijd een zeer ambitieuze planning. Daarnaast heeft deze fusie grote impact; er moet een nieuwe organisatie gebouwd worden uit de huidige twee omgevingsdiensten. Dat vraagt extra inzet. De provincie Utrecht heeft toegezegd om maximaal twee miljoen euro ter beschikking te stellen om de fusie- en frictiekosten voor dit proces voor haar rekening te nemen. De fusie plannen komen voor een belangrijk deel voort uit de kwaliteitseisen uit het

landelijke Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP-VTH), ODRU heeft daarvoor SPUK geld ontvangen alsmede een nieuwe SPUK aanvraag ingediend. Uit deze SPUK gelden kan de fusie mede worden bekostigd. De verwachting is dat het fusietraject voor het overgrote deel kan worden gefinancierd vanuit deze budgetten. Dat geldt echter (nog) niet voor de ontvlechtings- en opheffingskosten ODRU. Ook voor de financiering hiervan moet tijdig aandacht komen. Ambtelijk brengen wij dit in de 2e fase van het fusieproces in. Ook hier zien we gezien de aanleiding voor de fusie een rol voor provincie en rijk qua (mede) bekostiging. Het is overigens best onzeker of en hoe het lukt om deze ingrijpende organisatieverandering door te voeren terwijl ‘de winkel gewoon open blijft’. Dit brengt risico’s met zich mee, zowel in de continuïteit van de uitvoering als financiële risico’s. Zeker met het besef dat de implementatie van de Omgevingswet de komende jaren ook nog extra aandacht vraagt. Wij geven de ODRU mee hier alert op te zijn en te bewaken dat de reguliere exploitatie, het nieuwe werken onder de Omgevingswet en het fusietraject geen te grote wissel op de organisatie en de deelnemers trekt. Het minimaliseren van risico’s achten wij daarbij van groot belang. Zorgvuldigheid gaat voor ons ook altijd voor snelheid.

Wij verwachten een tijdige, transparante en reële verantwoording hierover en ingrijpen wanneer het onverhoopt op 1 van deze punten fout mocht lopen. Met het oog op de voorgenomen fusie per 1-1-2026 zijn de meerjarenramingen ODRU 2026 en verder overigens minder relevant. SAMENSPEL N.v.t. interne aangelegenheid besturen van de deelnemers/eigenaren met de besturen van ODRU. FINANCIËLE TOELICHTING Zoals hiervoorgesteld wordt voor de wijziging van de begroting 2024 een BERAP melding gedaan in onze BERAP 2024 voor incidenteel €47.975,- voor aanzuivering van het weerstandsvermogen ODRU n.a.v. dekking tekort 2023 als gevolg van voorziening voor bovenwettelijk verlof en verlof sparen en structureel €96.151 vanwege de stijging van het uurtarief 2024 naar €116 per uur. Net als in 20223 zullen we vanwege het geraamde tekort van €282K de ontwikkelingen rond de exploitatie en het tekort 2024 op de voet volgen. Zo nodig zullen wij bij BERAP2 in het najaar een voorstel doen om het aandeel van Zeist in het eventuele tekort op te vangen.

De ontwikkeling van het aandeel van Zeist volgens onze dienstverleningsovereenkomst in de omzet van ODRU is als volgt: Begroting 2021 basis € 1.620.700 werkelijk gerealiseerd € 2.004.291 Begroting 2022 basis € 1.650.555 werkelijk gerealiseerd € 2.021.785 Begroting 2023 basis € 1.680.410 werkelijk gerealiseerd € 2.159.800 Begroting 2024 basis € 1.885.100 1e begrotingswijziging 2024 € 2.560.895 Begroting 2025 € 2.692.224 De stijging van de kosten in de achterliggende jaren kent een aantal oorzaken: • de verhoging van de Cao’s en de effecten van de prijs- en inflatiecrisis; • uitbreiding van de wettelijke taken (OGW) (deels gecompenseerd naar gemeenten door het Rijk); • de ontwikkelingen in de krappe arbeidsmarkt waardoor verbetering functiehuis ODRU voor specialistische taken (concurrentiepositie) en stijging tarieven inhuur; • toenemende BBV, privacy/gegevensbescherming en control-, DIV- en I&A vereisten en capaciteit. JURIDISCHE ASPECTEN Op grond van het delegatiebesluit beoordeelt uw college de P&C stukken van gemeenschappelijke regelingen en biedt u aan de raad de gelegenheid om over uw beoordeling en de uitgaande reactie aan het bestuur van de GR wensen of bedenkingen kenbaar te maken. Hierin wordt voorzien. De gelegenheid hiervoor wordt tot en met vrijdag 31 mei aanstaande geboden.

Een en ander conform de afgesproken en wettelijke termijn voor de gemeentewettelijke voorhangprocedure van 2 weken.

Met de raadsrapporteurs ODRU, Gerard van Vliet en Alexander Pieters worden de P&C stukken, de ontwikkelingen binnen ODRU en de samenwerking besproken met onze portefeuillehouder. DUURZAME ASPECTEN Met de samenwerking en uitvoering van de milieu-, omgevingsrecht- en duurzaamheidstaken via ODRU geven we uitvoering aan ons milieu- en duurzaamheidsbeleid en -programma. UITVOERING PLANNING • • • • •

Collegebesluit 14 mei 2024 Raadsinformatiebrief naar raad donderdag 16 mei met start voorhangprocedure Gemeentewet Plaatsing raadsinformatiebrief op lijst van ingekomen stukken gemeenteraad 28 mei, bespreking 21 mei 2024 Gelegenheid wensen en bedenkingen gemeenteraad van 16 mei tot en met vrijdag 31 mei 2024 Toezending reactie Zeist aan ODRU uiterlijk woensdag 5 juni

COMMUNICATIE N.v.t. BIJLAGEN • • •

PR24.042 brief ODRU en bijgestelde begroting 2024 en ontwerp-begroting 2025-2028 Concept raadsinformatiebrief Concept reactie aan ODRU

EVALUATIE n.v.t.