RIB23.068 Stand van zaken duurzame zorg

ih

N | |

Publiekshal « Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl «= www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 = zeist@zeist.nl

Gemeente Zeist

“Behandeling Gylfie T.a.v de gemeenteraad

Datum

RIB

20 juni 2023

Burgerservicenummer

92. Ob. 2022

PR. Obs

Ons kenmerk

220475

Uw kenmerk

Bijlage(n)

1

Behandeld door

Erwin Mikkers

Onderwerp

Stand van zaken

Portefeuillehouder

Wouter Catsburg

Duurzame Zorg

Geachte leden van de raad,

Graag informeren wij u over het volgende: 1.

Inleiding

Vanaf 2017 zijn we als gemeente Zeist samen met Veenendaal en Utrechtse Heuvelrug gestart met een regionaal project Duurzame Zorg. Hierbij namen we de gemeente Utrecht als voorbeeld die al in 2016 was

begonnen met het maken van afspraken met zorginstellingen over verduurzaming. Doelgroep zijn de grotere zorginstellingen (intramuraal zoals verpleeghuizen, GGZ instellingen en ziekenhuizen).

Vanaf 2019 zijn door de provincie Utrecht beide initiatieven samengevoegd in een provincie-brede aanpak, gefaciliteerd door een projectleider. Dit was een waardevolle toevoeging, omdat veel zorginstellingen gemeentegrens overstijgend zijn georganiseerd.

Met deze informatiebrief informeren wij u over de behaalde resultaten van het project voor de gemeente Zeist. Concrete aanleiding is dat op 29 juni wethouder Catsburg aansluit bij een bijeenkomst waarbij zorginstelling Charim voor al haar 10 grote zorglocaties en kantoren een zilveren certificaat ontvangt van de Milieuthermometer Zorg, waarvan 3 in de gemeente Zeist. Om een zilveren certificaat voor een bepaalde locatie te kunnen ontvangen, moet duurzaamheid in de bedrijfsvoering van de zorgorganisaties geborgd zijn en moet op een 14-tal duurzame thema’s worden voldaan aan de gestelde eisen. De thema's binnen de Milieuthermometer zijn: milieu- en energiemanagement, energie efficiency en duurzame energie, water, bodem, lucht, afval, gevaarlijke stoffen, catering en voeding, reiniging, hinder, schoon en zuinig vervoer, duurzaam inkopen, vastgoed, groenbeheer, papier, textiel en

innovatie. Voor meer informatie: https://milieuplatformzorg.nl/milieuthermometer/

In 2020 zijn de deelnemende Utrechtse zorginstellingen als onderdeel van het project ook gestart met het opstellen van routekaarten om de binnen de zorgsector afgesproken CO, -doelstellingen te gaan behalen.

Hierbij is nadrukkelijk de relatie gelegd metde transitievisie warmte van de gemeente. De routekaarten leiden

Austerlitz « Bosch en Duin « Den Dolder = Huis ter Heide = Zeist

ertoe dat alle zorginstellingen inzicht hebben in de benodigde maatregelen en kosten hiervan, voor het realiseren van CO, neutraal en aardgasvrij vastgoed in 2050.

De projectleider van provincie Utrecht organiseert regelmatig bijeenkomsten, waarin de deelnemende zorginstellingen ervaringen en kennis kunnen wisselen. In deze kenniscommunity wordenzij geïnformeerd

over ontwikkelingen en kansen, zoals bv de landelijke Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA) subsidieregeling of nieuwe wetgeving (zoals de nieuwe mobiliteitswet die per 01-01-2024 van kracht gaat). Ook worden best practices verzameld en verspreid onder deelnemende zorgorganisaties. 2.

Behaalde resultaten en stand van zaken.

Provincie Utrechtis de eerste en tot nu toe enige provincie met een succesvolle aanpak om — samen met

gemeenten - grote zorginstellingen te helpen bij het verduurzamen.

Met Charim meegerekend zijn er op dit moment in provincie Utrecht 74 zorglocaties aantoonbaar methet certificaat brons en zilver verduurzaamd (landelijk 370). Dat is dus 20% van het aantal certificaten in Nederland. Het certificaat zilver is in Utrecht voor 59 locaties behaald (landelijk 191), dat is bijna 30% van het . landelijke totaal. Voor het thema Energie is bij Charim het effect van deelname bekend. Alle locaties van Charim tezamen gebruikten in 2022 3.482.371 kWh aan elektriciteit en 857.200

m3 aan aardgas. In 2018 was dat nog 4.602.124 kWh en 1.219.698 m3.

Deze gegevens zijn helaas niet van alle deelnemende organisaties bekend. In Zeist nemen de volgende organisaties deel: Abrona met2 locaties Accolade met2 locaties Altrecht met 14 locaties

-

Charim met3 locaties

-

Reinaerde met1 locatie

-

Diakonessenhuis met1 locatie Youke met1 locatie

Per organisatie is het aantal deelnemende locaties dat Zeistligt gegeven. Totaal liggen 24 locaties in Zeist. Van het provinciebrede project (74 locaties), liggen de deelnemende locaties voorbijna 1/3 deel in Zeist. In de bijlage is de voortgangsrapportage van de provincie in presentatievorm te vinden.

3.

Vervolgtraject

Als gemeente blijven we betrokken en nemen we deel aan de werkgroep van het provincie brede project

Duurzame Zorg. We zetten ons daar in om meer locaties en zorginstellingen te betrekken en mee te denken bij eventuele knelpunten die partijen tegenkomen.

Het huidige relatienetwerk met grote zorginstellingen /grootverbruikers wordt door de provincie gecontinueerd. Want: het behalen van een certificaat betekent niet dat men op lauweren kan gaan rusten. Door elkaarte inspireren, kennis te delen.en samen te werken kan sneller worden verduurzaamd.

Austerlitz « Bosch en Duin » Den Dolder = Huis ter Heide = Zeist

Met deelnemende zorginstellingen worden gekeken of er nog meer locaties zijn die kunnen aansluiten. Ook

wordt gekeken of nog niet aangesloten zorginstellingen kunnen worden gemotiveerd om toe te gaan treden tot het netwerk. Wij zijn trots op de deelnemende organisaties en blij met de geboekte resultaten. Samen werken we verder aan een duurzaam en energieneutraal Zeist.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Austerlitz « Bosch en Duin = Den Dolder « Huis ter Heide « Zeist

Project verduurzaming zorginstellingen 

Proces provincie brede aanpak



Samenvatting resultaten



Effect op energieverbruik



Conclusies t.a.v. voortgang



Voortgang per zorginstelling

Proces provincie brede aanpak De zorgsector draagt ca. 7% bij aan de CO2 uitstoot in Nederland 

Dit is in lijn met eerdere verwachtingen, maar in 2022 nog beter onderbouwd in de in 2022 verschenen rivm publicatie



Grotere zorginstellingen hebben vaak meerdere locaties, in verschillende gemeenten, daarom is door enkele gemeenten gevraagd om regie van de provincie



Zorginstellingen zijn vaak grootverbruikers van energie

Vanaf 2018 is provincie Utrecht (daarom) gestart met een project gericht op het verduurzamen van de zorg door: ➢

Pilot locaties zoals benoemd in de 26 afgesloten samenwerkingsovereenkomst te verduurzamen als basis voor een brede uitrol

➢

Milieuprestaties zichtbaar maken (m.b.v. certificaten en de ingediende zgn. CO2 routekaarten – zoals afgesproken aan de klimaattafel met de branches

➢

Best practices te verzamelen en breed te verspreiden

➢

Het uitwisselen van kennis en ervaringen te faciliteren in bijeenkomsten

➢

Te attenderen op subsidiemogelijkheden (zoals investeringssubsidieregeling Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed)

Vanaf 2022 zijn er geen nieuwe samenwerkingsovereenkomsten meer afgesloten – met het idee om het project van certificering te kunnen afronden en door te gaan met 1 kenniscommunity ➢

Wel is met Prinses Maxima Centrum voor kinderoncologie de groep deelnemers uitgebreid; Prinses Maxima Centrum heeft certificaat zilver behaald.

Omgevingsdienst ODRU wil leren van het certificeringstraject en borgen dat met certificaat brons inderdaad wordt voldaan aan de wettelijke eisen; gaan daarom aantal energiecontroles uitvoeren onder zorginstellingen die certificaat brons/zilver hebben behaald.

Samenvatting resultaten 





Voortgang: 26 zorginstellingen hebben een samenwerkingsovereenkomst getekend, 1 zorginstelling heeft zich aangesloten na behalen zilver (prinses maxima centrum kinderoncologie) 

74 zorglocaties in provincie Utrecht zijn aantoonbaar verduurzaamd, 15 op niveau brons en 59 op niveau zilver. Tt.o.v. landelijk ca 370, zie certificaathouders). We wachten nog op de uitslag van sommige audits en ook zijn er audits aangevraagd, naar verwachting zijn eind 2023 ca 100 locaties van zorginstellingen aantoonbaar verduurzaamd.



Sommige zorginstellingen willen het (vooralsnog) bij certificaat brons houden of willen eerst de hele portefeuille op brons brengen (Leger des Heils, Reinaerde);



Op 1 na willen alle zorginstellingen voldoen aan de afspraken; St Pieters en Blokland twijfelt of ze door willen gaan met milieuthermometer



Inspirerende voorbeelden zijn gedeeld in het meerdere online magazines, zie ook derde online magazine;



Zorginstellingen behouden i.h.a. de behaalde certificaten in het her-certificeringstraject; alleen certificaat Vecht en IJssel (brons) is ingetrokken



70% Utrechtse deelnemers in de langdurige zorg heeft routekaart. Landelijk ligt dit percentage tot nu toe op 25%. Utrechtse “care” zorginstellingen hebben hier een duidelijke voorsprong.” De ziekenhuizen hebben allemaal een routekaart ingeleverd.

Opschaling 

Aantal gebouwen met certificaten neemt gestaag toe; aantal partijen doet meer dan in de samenwerkingsovereenkomst is afgesproken (Lister, Leger des Heils, Accolade Zorg, Charim).



Afstoten komt soms ook voor: zo heeft Altrecht locaties afgestoten en is van 24 naar 22 certificaten zilver gegaan.



Bij een aantal zorginstellingen ligt nog een potentieel voor verdere opschaling (Abrona, Kwintes, Reinaerde, Lister, Axion Continu); zo heeft Kwintes een strategie voorgesteld aan het Bestuur om al het vastgoed in 2030 van het gas af te halen (ca 80 gebouwen).

Kenniscommunity bijeenkomsten 

Zorginstellingen worden op de hoogte gebracht van ontwikkelingen en waren op de hoogte van kansen Dumava, aantal hebben ingediend en subsidie ontvangen



N.a.v. presentatie Goed op Weg zijn er door goed op weg met verschillende zorginstellingen afspraken gemaakt om te ondersteunen bij het komen tot mobiliteitsbeleid en keuzes daarin.



De nieuwe green deal 3 onder de aandacht gebracht en oproep om opnieuw te tekenen; tekenen van green deal helpt voor commitment, zie hier de lijst ondertekenaars;

Effecten en ontwikkelingen Effecten ➢

Uit de analyse door MPZ van de care routekaarten september 2022 blijkt dat de deelnemende Utrechtse zorginstellingen hun energiegebruik in 2030 substantieel terug kunnen gaan dringen. Adriaan van Engelen: “Het verwachte verbruik in dat jaar ligt met gemiddeld 6,4 kWh per m2 lager dan het landelijke energieverbruik van 7,2 kWh per m2. Ook groeit de duurzame opwek via PV-panelen bij de Utrechtse zorginstellingen harder dan de nationale trend.

➢

De Utrechtse zorginstellingen liggen op koers bij de in het Klimaatakkoord afgesproken 49% CO2-reductie van het vastgoed. Adriaan van Engelen: “Op basis van de analyse van de routekaarten september 2022 denken zij in 2030 uit te komen op 50% reductie, vergeleken met het meetjaar 2018. Landelijk wordt naar verwachting 48% reductie bereikt.”

Ontwikkelingen ➢

Mogelijk dat de –inmiddels- 55% CO2 doelstelling voor 2030 wordt gehaald. De instellingen maken naar verwachting nog een extra slag doordat veel energiemaatregelen nu verplicht worden met de nieuwe EML per 1 juli 2023 en ook de subsidies de komende jaren doorgaan. Aan de andere kant zien we dat nieuwbouw stagneert en mogelijk de aansluiting op warmtenetten minder snel loopt dan gedacht.

➢

Eind van dit jaar moet door zorginstellingen weer voldaan worden aan informatie- en EED-plicht. Het certificaat brons gaat weer gelden als vrijstelling voor de EED-plicht en met de routekaart kan worden voldaan aan de informatieplicht.

➢

In 2024 zullen de eisen t.a.v. brons en zilver weer verder aangescherpt, aansluitend bij het landelijk beleid voor klimaat en circulair, de wetgeving en de ervaringen met innovaties van de afgelopen jaren.

Conclusies t.a.v. behaalde certificaten 

Er zijn op dit moment (24-5-2023) door de 27 zorginstellingen die aangesloten zijn bij onze aanpak 74 locaties gecertificeerd op niveau brons of zilver. De verwachting is dat dit er eind 2023 ca. 100 locaties zijn (t.o.v. landelijk op dit moment ca 370, zie https://milieuplatformzorg.nl/milieuthermometer/gecertificeerde-zorginstellingen/certificaathouders)



Het is niet vanzelfsprekend dat alle zorginstellingen het certificaat behouden; bij de jaarlijkse heraudit moet er aantoonbaar voortgang zijn geboekt en ook de eisen t.a.v. de milieuthermometer worden steeds zwaarder. En ook de Milieuthermometer is geen statisch instrument



Certificering loopt langzamer dan verwacht door diverse oorzaken: personele wisselingen, ziekte van projectleiders en andere prioriteiten in de zorg



Sommige zorginstellingen kiezen ervoor om eerst de vastgoed portefeuille op brons te brengen in plaats van met enkele locaties door te gaan naar zilver (bv Leger des Heils)



De millieuthermometer zorg is geen statisch instrument. De eisen t.a.v. certificaat brons zijn aanzienlijk verzwaard in 2021, waardoor er veel inspanningen gedaan moesten worden om niveau brons/zilver te behouden. Bijna alle zorginstellingen zijn hierin geslaagd.



Er ligt nog potentie bij de huidige groep zorginstellingen om meer locaties te verduurzamen dan in de samenwerkingsovereenkomst is opgenomen.



Verschillende zorginstellingen hebben al meer locaties verduurzaamd dan was afgesproken in de samenwerkingsovereenkomst. Er ligt in principe nog potentie om de bestaande groep zorginstellingen te vergroten;



Op Prinses Maxima Oncologisch Centrum na, hebben zich geen nieuwe zorginstellingen aangemeld om mee te doen met de provinciebrede aanpak.

Koplopersgroep: 11 zorginstellingen met (bijna) zilver Koploper

zilver Opmerking

Altrecht (GGZ)

behaald

Diakonessenhuis (cure) Antonius Ziekenhuis (cure) Hoogstraat Rijnhoven

Voldaan aan samenwerkingsovereenkomst. 22 huidige grotere locaties op zilver. Twee locaties zijn afgestoten en 1 wordt afgestoten, verdere uitrol niet van toepassing Voldaan aan samenwerkingsovereenkomst. Lid koplopersgroep. De 2 grote locaties op zilver. Polikliniek in Zonnehuis Doorn wordt gehuurd/ nieuw behaald gebouw, uitrol naar meer gebouwen niet van toepassing. behaald Alle locaties (5) in Utrecht zijn op zilver gebracht. Uitrol naar meer gebouwen niet van toepassing. Voldaan aan samenwerkingsovereenkomst met huidige locatie. Uitrol meer gebouwen niet van toepassing (niet meer locaties), als grootschalige behaald renovatie aan de orde komt mogelijk endat moment gebruiken om evt. naar goud te gaan. behaald Voldaan aan samenwerkingsovereenkomst, 3 locaties en recent nieuwbouw gerealiseerd. Verdere uitrol niet van toepassing.

Forensische zorgspecialisten behaald Locaties in gemeente Utrecht op zilver, uitrol nog naar locaties in gemeente Amersfoort; DFZS gaat voor goud, mogelijk dit jaar. Careyn Lister Reinaerde

Voldaan aan samenwerkingsovereenkomst, 5 locaties op niveau zilver. Lid koplopersgroep. Nog 2 locaties in eigendom te verduurzamen in provincie Utrecht en hier loopt nu een interne audit. Van 1 locatie is nog niet zeker of nieuwbouw door kan gaan, wordt mogelijk grootschalige renovatie. In samenwerkingsovereenkomst 1 locatie opgenomen; Lister heeft audit uitgevoerd om 5 locaties op zilver te brengen en 10 locaties op brons. Daarna audit volgt uitrol naar nog 15 locaties. Raad van Bestuur heeft investeringsplan goedgekeurd. Reinaerde is geen actief lid van de koplopersgroep vanwege andere prioriteiten. Heeft wel 6 locaties op zilver gebracht. In totaal heeft Reinaerde >100 behaald gebouwen, verspreid over meerdere regio’s. Reinaerde heeft aangegeven prioriteit te stellen bij op niveau brons brengen van hele portefeuille. behaald

Maxima Centrum voor Kinderoncologie

behaald Heeft zilver gehaald en wil aansluiten bij kenniscommunity; geen uitrol aan de orde naar meer locaties, werkt wel nauw samen met UMC

Charim

behaald Heeft voor 10 locaties het certificaat zilver behaald; het niveau brons is door Charim overgeslagen.

En hoe loopt het verder …. Tekendatum

Op weg naar brons zilver

2019-05

Medio 2023

Accolade Zorg

2019-03

Medio 2023 behaald

Axion Continu

2022

Eind 2023

Meander

2019-09

q3 2023

Projectleider was in 2022 ziek, nu nieuwe projectleider. 1 locatie (Amersfoort), locatie Baarn wordt afgestoten.

ASVZ

2020-10

q3v2023

Heeft projectleider ingehuurd, gaat mogelijk in 1 x naar zilver Doet mee aan portefeuilleaanpak RVO.

Abrona

2019-03

Q2 2023

Nu 2 locaties, zegt audit is aangevraagd. Potentie uitrol naar meer locaties.

Vecht en IJssel

2018

Juli 2023

In juli wordt alles aangeleverd voor de audit voor opnieuw behalen brons, wil in principe door naar zilver. (certificaat brons is ingetrokken)

Beweging 3.0

2020-05

Zorgspectrum

Toelichting

ZorgSpectrum: Audit zilver aangevraagd (locatie Houten), brons overgeslagen; keuze om de ervaringen van deze pilotlocatie (green team, Wordt auditresultaten) te benutten voor het verduurzamen van de overige ZorgSpectrum locaties in Houten, Nieuwegein en Vianen naar niveau zilver. Dit overgeslagen gebeurt middels interne audits a.d.h.v. Milieuthermometer zorg. Samenwerkingsovereenkomst betrof 2 locaties, inmiddels alle locaties in provincie Utrecht op brons gebracht. Accolade gaat door naar zilver.

Wordt Wil in 1x naar zilver voor 3 locaties, 1 locatie wordt indirect meegenomen via pilot woonzorg NL, uitrol mogelijk naar meer locaties overgeslagen

Doel: certificering brons van de 6 eigendomslocaties (5 provincie Utrecht, 1 provincie Gelderland) voor eind 2023.

Youke

2019-03

Koperhorst

2019-05

Bartholomeus gasthuis Wulverhorst

2016 2019-09

Blijft vooralsnog Toelichting op brons Grote zorginstellingen, veel locaties door heel provincie Utrecht. In samenwerkingsovereenkomst 2 locaties, maar voor 4 locaties brons behaald (extra behaald zijn 2 locaties in Veenendaal en Amersfoort), daarmee alle grote locaties verduurzaamd. Brons behaald, andere prioriteit dan werken aan zilver. Ook nieuwbouw gepland. Voor de aansluiting op het warmtenet was DUMAVA subsidie voor behaald ontvangen, contract met warmtebedrijf nog niet getekend. behaald Gaat vooralsnog niet door voor zilver, wel heraudit brons. 1 locatie, monumentaal pand. behaald Gaat vooralsnog niet door naar zilver, andere prioriteiten. 1 locatie. Geen eigenaar van locatie.

Leger des Heils

2020-02

behaald

Gaat eerst 10 locaties in regio Midden op niveau brons brengen.

Nog geen concrete planning voor behalen brons… Tekenzilver datum Kwintes

2021-06

Beweging 3.0

2020-05

Vechtstreek

2020-09

St Pieters en Bloklands Gasthuis

2020-06

brons

toelichting Heeft nulmeting uitgevoerd, potentie van uitrol is groot; Kwintes heeft bij Bestuur ambitie neergelegd om alle eigendomspanden energieneutraal te maken. Doel: certificering brons van de 6 eigendomslocaties (5 provincie Utrecht, 1 provincie Gelderland) voor eind 2023. Is goed aan de gang, maar nog geen concrete planning voor behalen brons of direct zilver. Heeft twijfels of men verder wil met Milieuthermometer. Besluit verwacht juni 2023..

Via het ontzorgingsprogramma zijn ondersteund op het thema energie: 

Accolade Zorg, Bartholomeus gasthuis, Beweging 3.0, Charim, De Koperhorst, De Rijnhoven, Forensische Zorgspecialisten, Pieters en Bloklands Gasthuis, Vecht en Ijssel en Zorgspectrum zijn in 2021 ondersteund bij het maken van een routekaart naar duurzaam zorgvastgoed en zijn lid van de kenniscommunity Duurzame Zorg.



Daarna nog vanuit het ontzorgingsprogramma ondersteund: o

Huize Spoorzicht (Rhenen)

o

De Barrage (dagopvang) (Bunnik/Werkhoven)

o

De Eemhorst (woon/zorgcentrum) (Soest)

o

De Haven (woon/zorgcentrum) (Bunschoten)

o

Huize Het Oosten (woon/zorgcentrum) De Bilt

o

Klein Houtdijk (kleinschalig woon/zorgcentrum, Woerden)

We hebben besloten om niet meer actief te werven voor het uitbreiden van de huidige kenniscommunties, zorginstellingen kunnen zich aanmelden.