RIB23.059 Energie en armoede aanpak
Tekst van het document
N
| N
Publiekshal = Het Rond 1, Zeist
www.zeist.nl = www.twitter.com/gemeentezeist
Postbus 513, 3700 AM, Zeist
www.facebook.com/gemeentezeist
Telefoon 14 030 = zeist@zeist.nl
Gemeente Zeist
“Behande lin 9 ir | fhe 0b- ob 2022 TR Q 93, OSQ)
Aan de gemeenteraad
Datum
01-06-2023
Ons kenmerk
149958
Uw kenmerk Bijlage(n)
1
Behandeld door
Gool, Bente van
Onderwerp
Collegevoorstel energie en armoede aanpak
Portefeuillehouder
Wethouder Catsburg
Geachte leden van de raad,
Op 8 september 2022 hebbenwij u via RIB 22.106 geinformeerd over de wijze waaropZeist aan de slag gaat met het verminderen van de effecten van de toegenomen energieprijzen op de huishoudens met een laag inkomen. Volgens TNO (nov, 2022) hebben in Zeist 7,8% inwoners te kampen met energiearmoede. Het tegengaan van energiearmoede is een integrale opgave waar in gezamenlijkheid door het sociaal domein, duurzaamheid en partners aan gewerkt wordt. Dit is de afgelopen periode gedaan doormiddel van een doe- en een denkspoor. In deze raadsinformatiebrief geven wij u hierover een terugkoppeling én informeren wij u over onze aanpak voor de komende 1,5 jaar, waarin de SPUK (eenmalige uitkering) energiearmoede nog van kracht
is.
Doespoor Inzet op casusniveau Van oktober tot en metfebruari heeft Mijn Groene Huis (MGH) een pilot met energiemaatjes gedraaid in samenwerking met het Breed Netwerk Minimabeleid. Hierbij zijn 8 huishoudens aangedragen door het Breed Netwerk Minimabeleid. De aanpak met meerdere bezoeken bleek zeer succesvol, om verschillende redenen: 1. Ten eerste kwam er duidelijk naar voren dat door deze aanpak het mogelijk is om vertrouwen op te bouwen, waardoor huishoudens meer van het energiemaatje aannemen; 2. Ten tweede blijkt iedere situatie uniek en complex. Met een snelle standaard aanpak kan wel wat besparing gerealiseerd worden, maar door alle aspecten onder te loep te nemen, kan veel meer bereikt worden, zoals bijvoorbeeld tot 50% reductie in gasverbruik. Op basis van deze resultaten en in afstemming met het Breed Netwerk Minimabeleid is er besloten om deze aanpak op te schalen. Dit betekent concreet dat Mijn Groene Huis dit jaar minimaal 250 huishoudens gaat ondersteunen bij het verminderen van hun energieverbruik. Dit doen we weer in samenwerking met het netwerk en daarnaast zetten we in op gefaseerde (Zeister) communicatie. Sinds de start begin 2023 lopen er 63 trajecten met huishoudens, waarvan er 30 zijn afgerond. Ook zijn er tot nu toe al 15 energiemaatjes, 5 energieklussers en 2 tolken geworven.
Austerlitz „ Bosch en Duin „ Den Dolder .« Huis ter Heide . Zeist
Versterken, uitbreiden en starten van projecten Energiebesparende workshop Eind 2022 is de Kringloop Zeis in samenwerking met de Krakeling Communicatie gestart met het ontwikkelen van energiebesparende workshops. Hiervoorzijn voor een 6-tal onderwerpen informatiekaarten ontwikkeld en praktische oefeningen. Deze trainingen zijn door de Kringloop Zeist in Q1 2023 gegeven. In totaal hebben al 133 deelnemers deelgenomen en zijn de informatiekaarten met instructie al verspreid aan o.a. de Koppeling, Wijk inloophuis Kerckebosch, bibliotheek Idea en Wijkservice punt Noord en ’t Volle Hof. Op dit moment is de tweede workshopronde bij de Kringloop Zeist in afronding en deze zal na de zomer nog tweemaal plaatsvinden. Ook worden netwerkpartners de komende periode geïnformeerd over deze workshop, met de doelstelling dat andere partijen deze workshop ook kunnen geven. Kierendicht actie Op initiatief van Woongoed Zeist en een samenwerking van Austerlitz Duurzaam, Austerlitz Zorgt, Austerlitz Belang en Stichting Austerlitz Samen is er op 24 en 25 februari een kierendicht actie georganiseerd. Op 24 februari vond deze plaats in Austerlitz en op 25 februari in Centrumschil-Noord en Staatsliedenkwartier. De dag in Austerlitz werd georganiseerd door Buurkracht en Austerlitz Duurzaam, Austerlitz Zorgt, Austerlitz Belang en Stichting Austerlitz Samen.
Alle energiebesparende materialen werden vergoed door de gemeente. De organisatie van 25 februari was een samenwerking van Buurkracht, Woongoed Zeist, Mijn Groene Huis en de gemeente. De energiebesparende materialen werden gefinancierd door Woongoed Zeist en de gemeente. In totaal was de gemiddelde opkomst van het weekend 7,4% (Austerlitz 12,2%, Staatsliedenkwartier 11,4% en Centrumschil-Noord 3,5%). Isolatievouchers provincie In samenwerking met de provincie zijn we gestart met een isolatievoucheractie voor huiseigenaren die de energietoeslag hebben ontvangen (huishouden met inkomen tot 120% van het sociaal minimum). De provincie subsidieert 150 isolatievouchers en wij betalen de uitvoeringskosten van het Duurzaam Bouwloket (de uitvoeringsorganisatie in deze actie). In januari zijn hiervoor 88 huishoudens aangeschreven waarvan 52% heeft gereageerd. Voor de komende zomer staat de tweede brievenronde gepland waarin 148 huishoudens worden aangeschreven. Vanafde start vindt de volledige coördinatie methetisolatiebedrijf buiten het huishoudens om plaats en dient alleen de offerte getekend te worden voor officieel akkoord. Ook de betaling vindt direct tussen de gemeente en hetisolatiebedrijf plaats. Zo wordt het huishouden zo volledig mogelijk ontzorgd. Onderzoek witgoedactie Mijn Groene Huis heeft onderzoek gedaan naar de haalbaarheid en insteek van een witgoedactie.
Uit dit onderzoek kwam naar voren dat een witgoedactie haalbaar is in de gemeente Zeist indien daar voldoende budget voor vrijgemaakt wordt. Er dient duidelijk bepaald te worden hoeveel vouchers er beschikbaar zijn, waarbij de regeling op-is-op gehanteerd wordt. De ervaringen van andere gemeenten leert dat er vaak een voucher van €500,- euro wordt uitgegeven waarmee huishoudens een nieuw apparaat kunnen kopen. Dit tegen inruil van het oude apparaat. Wel vraagt zo'n actie veel coördinatie en goede afspraken met witgoedleveranciers. De prijzen van bijvoorbeeld koelkasten, vriezers en koelvriescombinaties laten zien dat voor de meestzuinige labels vaak bijbetaling van het huishoudens nodig is. Daarnaastis de terugverdientijd van witgoed gemiddeld 13 jaar. Op basis van deze bevindingen is ervoor gekozen om, voor nu, niet te starten met een witgoedactie. Denkspoor Het adviesbureau GoedGeschud heeft onderzoek gedaan naar de energiearmoede problematiek binnen Zeist. De vragen die webij aanvang beantwoord wilden hebben waren: waar bevindt zich energiearmoede binnen Zeist, welke doelgroepen hebben hier het meeste mee te maken, én watzijn kansen op korte en langer termijn? Het rapport is in februari opgeleverd en uit het rapport komen een aantal aanbevelingen: 1. Het bereiken van de doelgroep en hethierbij inzetten van data; 2.
Adequate hulp en de inzet vanuit de gemeente gebaseerd opde cirkel van invloed; 3. Kennis voor zowel de inwoners als betrokken partijen in het veld; Austerlitz . Bosch en Duin . Den Dolder . Huis ter Heide . Zeist
4.
Een structurele aanpak dichtbij de inwoner; !
Evaluatie met Breednetwerk Minimabeleid We organiseren op 14 juni bijeenkomst voor het Breednetwerk Minimabeleid waarin we hen informeren over de afgelopen periode en de vervolgaanpak. Daarnaast evalueren en reflecteren we met hen de samenwerking, zodat wij hier als organisatie bij toekomstige projecten en beleidsontwikkelingen deze conclusies weer mee kunnen nemen. Voor het eerste (informatie)gedeelte bent u als raad ook uitgenodigd als toehoorder. U ontvangt hiervoor separaat een uitnodiging vanuit de griffie.
Vooruitblik komende 1,5 jaar Op basis van het onderzoeksrapport van GoedGeschud, de ervaringen van de afgelopen driekwart jaar en de nieuwecijfers vanuit TNO (nov, 2022) is er gewerkt aan een doorontwikkeling. Hierbij is er ook rekening gehouden met de cirkel van invloed die de gemeente bij het verminderen van energiearmoede heeft. Daarom zullen we onze inzet komende 1,5 jaar verder richten op het beperken van financiële problemen als gevolg van de stijgende energieprijzen door onze aanpak meer toe te spitsen op het verduurzamen van woningen, waarbij we gelet op de mate van invloed de mogelijkheden een stuk beperkter zijn in het geval van huurwoningen (waar we voornamelijk kunnen inzetten op kleine energiebesparende maatregelen en gedragsverandering) dan in het geval van koopwoningen (waar er ruimte is om over te gaan tot het volledig ontzorgen bij de verduurzaming). Het bovenstaande heeft geleid tot de volgende aanpak en bijhorende maatregelen: Maatregelen voor huishoudens met een huurwoning Huurders hebben geen mogelijkheden grote ingrepen te doen in de huizen die zij huren. En ook de gemeente mag dat niet oppakken. De inzet richting deze huishoudens zal gericht zijn op: -_ Voortzetten energiemaatjes aanpak in samenwerking met Mijn Groene Huis. Maatwerk gericht op verminderen van energieverbruik.
Doel is in 2023 minimaal 250 huishoudens te bereiken; -_ Aansporing particuliere verhuurders tot versnelling verduurzamingsplannen. Met woningbouwverenigingen zijn hier al afspraken over gemaakt en besteden we hier ook weer aandacht aan bij de nieuwe prestatieafspraken. Met particuliere verhuurders proberen we hier ook afspraken over te maken. Onderzoek naar mogelijkheden van een soort van klusbus van een leer-/werkbedrijf die tijdens buurtgerichte actiedagen energiebesparende maatregelen uitvoert. Dit in samenwerking met de wijkmanagers, MeanderOmium en mogelijk in samenspel met woningbouwcorporaties. -___Een voortzetting van de kierendicht actie voor alle huurders van Woongoed Zeist en mogelijk RK. Waarin huurders in het 2de halfjaar van 2023 kleine energiebesparende materialen kunnen ontvangen. Bij deze uitgifte wordt uitleg gegeven hoe deze materialen te gebruiken én indien nodig wordt er een afspraak gemaakt met een energieklusser van Mijn Groene Huis. Kortom; met deze maatregelen zetten we in op huishoudens met een slechte energetische kwaliteit van de woning, die niet de keuze hebben om te verduurzamen en daardoor deel te nemen aan de energietransitie. Maatregel voor huishoudens met een koopwoning Voorhuishoudens in een koopwoning is er vanuit de gemeente meer ruimte tot ondersteunen en zelfs ontzorgen in het structureel verduurzamen van een woning door o.a. isolatie.
Aansluitend bij de al lopende isolatievoucheractie met de provincie willen we vanaf Q3 2023 deze vouchers uitbreiden met 140 extra vouchers voor huishoudens met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum. Deze worden bekostigd met de vooruitgeschoven NIP gelden. Tevens sluiten we met deze isolatievouchers aan bij nog aankomende NIP middelen, ad € 435.080,- in de jaren 2023 en 2024. Deze middelen zijn ook voor een groot deel ook bedoeld voor deze doelgroep. Door nu al in te zetten op monitoring van uitgevoerde isolatiemaatregelen kunnen we toekomstig aansluiten bij andere NIP-regelingen.
1 Het volledige rapport wordt als bijlage van de RIB meegestuurd.
Austerlitz « Bosch en Duin . Den Dolder . Huis ter Heide „ Zeist
Bij de toekenning van de vouchers aan huishouden met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum zetten we in op vertrouwen. Dit sluit aan bij het nieuwe uitgangspunt voor de strategische kaders Participatiewet en is in lijn met waar de minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen in haar aanpak “samen in Balans” voor de Participatiewet in het belang van deze doelgroep toe oproept. Wij zullen daarom enkel steekproefsgewijs controleren. Het nemen van een risico bij de toekenning van de isolatievouchers is daarbij weloverwogen. We blijven wel alert op mogelijke misstanden. Door middel van deze tweesporen-aanpak in de vorm van het ondersteunen van huishoudens met een huurwoning en het ontzorgen van huishoudens met een inkomen tot 150% met een koopwoning, proberen we zo veel mogelijk mensen te helpen bij de verduurzaming van hun woning en het verminderen van de financiële impact van de stijgende energieprijzen. We zetten in op maatwerk en samenwerking met andere partijen om zo effectief mogelijk te zijn. Op deze manier hopen we de energietransitie voor iedereen toegankelijk te maken en de financiële ongelijkheid te verminderen.
Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,
\
yy UU i
\,
r+ vv
1
PU
|
CN
+—
de burgermeester,
‘
À
|
dr, ab Grotens
=
‘
{
Austerlitz . Bosch en Duin « Den Dolder .« Huis ter Heide . Zeist
drs/J.J.L.M Janssen
Een warme toekomst voor iedereen
Energiearmoede
Gemeente Zeist
Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................................................... 3 1. Aanleiding ........................................................................................................................................................................................................ 4 Leeswijzer ....................................................................................................................................................................................................... 5 2. Bevindingen: wat is de opgave? ............................................................................................................................................................. 6 2.1 Definitie .................................................................................................................................................................................................... 6 2.2 Doelgroep ................................................................................................................................................................................................
6 2.3 Betrokken in Zeist ................................................................................................................................................................................ 8 2.4 Landelijke context............................................................................................................................................................................. 11 3. Data-analyse ................................................................................................................................................................................................ 13 3.1 Kwantitatieve indicatoren ............................................................................................................................................................ 13 3.2 Bruikbaarheid data ......................................................................................................................................................................... 14 3.3 Cijfers in beeld .................................................................................................................................................................................... 15 4.
Goede voorbeelden................................................................................................................................................................................... 16 4.1 Succesfactoren interventies ......................................................................................................................................................... 18 5. Effectieve hulp ............................................................................................................................................................................................ 19 5.1 Doelgroep in beeld............................................................................................................................................................................ 19 5.2 Moeilijk te bereiken inwoners .................................................................................................................................................... 21 5.3 Adequate hulpverlening ................................................................................................................................................................. 22 5.4 Kennis bij betrokkenen ..................................................................................................................................................................
23 5.5 Gedeelde verantwoordelijkheid ................................................................................................................................................. 24 6. Toetsen in de praktijk ............................................................................................................................................................................. 25 7. Conclusie en aanbevelingen ................................................................................................................................................................. 28 Conclusie ...................................................................................................................................................................................................... 28 Aanbevelingen ........................................................................................................................................................................................... 29 7.1 Bereiken van de doelgroep ........................................................................................................................................................... 29 7.2 Adequate hulp ....................................................................................................................................................................................
31 7.3 Kennis..................................................................................................................................................................................................... 31 7.4 Een structurele aanpak ................................................................................................................................................................. 32 8. Bijlagen .......................................................................................................................................................................................................... 34 8.1 Bijlage 1: Literatuuronderzoek energiearmoede in Zeist .................................................................................................... 34 8.2 Bijlage 2: Kaarten ................................................................................................................................................................................... 43 8.3 Bijlage 3: Uitwerking sessies betrokkenen ................................................................................................................................. 45 Literatuurlijst................................................................................................................................................................................................... 65
• • •
1 Deze percentages en diagrammen geven de landelijke verhoudingen weer.
• • • • • • • •
o
• •
•
•
2 Deze afbeeldingen geven een algemeen en globaal beeld van buurten waar een grote kans is op energiearmoede op basis van de weergegeven indicatoren. Ook in andere buurten kan energiearmoede bestaan.
• • • • •
•
•
• •
•
o o o o o o •
•
• • • •
•
•
•
• • •
•
•
•
o
o
o
o
o o
o
o
o
• • • •
• • • •
•
→
• • • • • •
• • • • • • •
• •
• •
→
• • • •
• • • • • • • • • •
• • • •
→
• • • • •
• • • • • • • • • •
• • • • • •
→
• • • • • •
• • • • • •
• • • • •
•
•
• • •
• • • • •
• • • • • • •
• • • • • •
• •
•
→
•
• •
• •
• • •
• • •
• • • • •
• • • • •
• • • • •
54
55
• •
• • • •
• •
• • •
•
56
•
• •
• • • • •
•
57
• • • • • • • • • • 58
• • • • •
• • • •
• •
59
• • • • • •
• • • • •
• • 60
• • •
• • •
• • •
• • • • • •
• • 61
•
62
• • •
• • •
• •
• •
• • •
• •
• • • 63
• •
→
• • •
• • •
→
•
• o • • o o o • • o •
64
65
66