RIB23.047 Voetbalexperiencecenter (totaal)

N

N | |

Publiekshal = Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl = www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 = zeist@zeist.nl

Gemeente Zeist

Belandaling

PS 02 Ou}

Aan de gemeenteraad

Datum

9 mei 2023

MA OS ~ 202%

Ons kenmerk

193117

Uw kenmerk

Bijlage(n) Onderwerp

RIB Voetbalexperiencecenter

Behandeld door

Sluiskes, Roeland

_Portefeuillehouder

Wethouder Van Dijk

Geachte leden van de raad, Begin 2022 heeft een groep voetbaljournalisten belangstelling getoond om in Zeist een ‘voetbalmuseum!’ te vestigen. Dit heeft toen ook de media gehaald. In het afgelopen jaar hebben we hierover diverse gesprekken gevoerd. Ook hebben we een onderzoek laten uitvoeren. In deze raadsinformatiebrief informeren we u over de stand van zaken en onze positie. Achtergrond De initiatiefnemers zijn enkele landelijk bekende voetbaljournalisten. Zij hebben in de loop der jaren veel (voetbal)attributen en diverse archieven verzameld. Hiermee hebbenzij eerder een voetbalmuseum ingericht. Deze stond van 2009-2013 in Middelburg en na een doorstart van 2014-2018 in Roosendaal. Beide hebben geen gezonde exploitatie kunnen voeren. Voor een derde poging hebben zij hun oog op Zeist laten vallen. De term ‘voetbalmuseum’ dekt de lading niet goed. Het initiatief is meer dan het tentoonstellen van attributen. De plannen gaan ook uit van ‘doen’ en ‘beleven’. Daarom hanteren we verder de term ‘voetbalexperiencecenter’. Gesprekken over exploitatie en locatie In januari 2022 is een eerste gesprek gevoerd tussen de initiatiefnemers en de gemeente. In de loop van 2022 hebben nog enkele gesprekken plaats gevonden. Zowel met de initiatiefnemers als met enkele lokaal betrokkenen. We zijn deze gesprekken met een positieve insteek ingegaan.

Dit omdat een voetbalexperiencecenter kansen biedt voor Zeist op recreatief, cultureel, economisch en sportief vlak, afhankelijk van de invulling, locatie en positionering. Centrale thema's in de gesprekken waren de vraag naar een locatie en naar een exploitant. Vanaf het begin hebbende initiatiefnemers aangegeven de collectie te kunnen inbrengen, maar niet zelf de exploitatie te kunnen en willen doen. Ook vanuit de gemeente hebben we vanaf het begin aangegeven het initiatief niet te willen exploiteren. Voor de locatie is over verschillende opties gesproken, waaronder Slot Zeist en de KNVB Campus. Nader onderzoek door een ‘kwartiermaker’ Om de zoektocht naar een exploitant en locatie scherperte krijgen, hebben we in het najaar van 2022 opdracht gegeven aan een ‘kwartiermaker’ om nader onderzoek te doen naar de wenselijkheid en mogelijkheden voor een voetbalexperiencecenter in Zeist. Dit kwartiermakerschap werd ingevuld door Johan Wakkie en Lex Donia. Austerlitz „ Bosch en Duin » Den Dolder » Huis ter Heide . Zeist

Beiden hebben een uitgebreid netwerk in de sport- en museumwereld. Zij hebben een groot aantal gesprekken gevoerd met betrokkenen en deskundigen. Over de invulling van het initiatief, de exploitatie, de positionering en de locatie. Hun belangrijkste bevindingen sturen we als bijlage met deze brief mee. Uit de gesprekken bleek dat er veel enthousiasme is voor het plan, mits goed uitgevoerd. Er is echter (nog) geen zicht op een exploitant gekomen. Belangrijkste succes- en faalfactoren Wil een voetbalexperiencecenter in Zeist kans van slagen hebben, dan is een aantal factoren van belang, waaronder: Zorg dat de exploitatie voor minimaal 10 jaar gedektis. -_ ‘Beleving’ is de belangrijkste trekkracht. De attributen en archieven van de initiatiefnemers genereren te weinig trekkracht voor een gezonde exploitatie. Wel kan de collectie van de initiatiefnemers een belangrijke basis voorde te vertellen verhalen zijn. -_Definieer duidelijk je doelgroep, de kwartiermaker adviseert op basis van de gesprekken te kiezen voor de doelgroep ‘gezinnen met jonge kinderen. -_ Kies één locatie. Stand van zaken en positie van de gemeente De bevindingen van de kwartiermaker zijn gedeeld met de betrokkenenen initiatiefnemers. Vanuit de gemeente zien wij momenteel geen trekkende rol voor onszelf weggelegd. Het is aan marktpartijen om de plannen verder uit te werken richting een gezonde exploitatie.

Dergelijke plannen zullen wij verwelkomen en vanuit een positieve grondhouding bekijken. De conclusies en adviezen van de kwartiermaker, zijn hierbij voor ons dan een belangrijke leidraad. We kiezen in dit stadium dus voor een faciliterende rol. Informeren over een vervolg Op dit moment zien wij nog geen signalen dat de plannen concreter worden. Wanneer dit wel gebeurt, zullen wij u hierover informeren. Wij hopen u met deze brief voorlopig voldoende geïnformeerd te hebben.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

dr.JH.S. Grôtens

de burgermeester,

—

Austerlitz « Bosch en Duin » Den Dolder « Huis ter Heide « Zeist

Advies aan Wethouder Van Dijk over de haalbaarheid van een ‘Voetbal Experience Center’ in Zeist

1.

2.

3.

Op 28 november jl. heeft de gemeente Zeist opdracht gegeven aan mij (Johan Wakkie) om als ‘kwartiermaker’ de haalbaarheid van een Voetbal Experience Center in Zeist te onderzoeken. Dit onderzoek moet uitmonden in een advies om al dan niet het businessplan voor zo’n Experience Center uit te werken. Ik heb Lex Donia gevraagd met mij het onderzoek te doen. In de periode van 8 december 2022 tot 7 februari 2023 hebben we 39 gesprekken gevoerd zowel live als online. Een verslag van deze gesprekken is als bijlage bij dit advies reeds toegestuurd. Aanleiding voor deze opdracht was het gesprek met de initiatiefnemers van het eerder opgerichte Voetbalmuseum/ -Experience in Middelburg (2009-2013) met een doorstart in Roosendaal (20142018). Zij stelden voor om een derde poging te wagen in Zeist, de stad waar de KNVB is gevestigd. Belangrijke knelpunten bij de vorige pogingen waren de te optimistische inschatting van het aantal bezoekers (200.000 per jaar versus 50.000 in werkelijkheid) en een groot startkapitaal, maar een beperkt (marketing)jaarbudget. B&W Zeist heeft zich bereid verklaard de haalbaarheid te onderzoeken. Hierna volgen de belangrijkste conclusies en aanbevelingen:

4.

We hebben verscheidene partijen uit de voetbal- en museumwereld gesproken die enthousiast waren over het idee. Een Voetbal Experience Center kan aantrekkelijk zijn als alle partijen in het voetbal samen meedoen: de KNVB, de Eredivisie cv, de KeukenKampioen divisie en de amateurclubs. Maar het Voetbal Experience Center zal meer moeten behelzen dan de sport alleen. Het zal zich vooral ook moeten richten op de maatschappelijke thema’s die het voetbal verbindt en zo een belangrijk voorbeeld in de maatschappij worden, aldus de voetbalorganisaties. 5. De initiatiefnemers hebben veel fysieke erfgoedstukken als: kleding, schoenen, foto’s en een grote bibliotheek. Deze kunnen dienen als onderdeel van het Voetbal Experience Center en, waar mogelijk, verbinding maken met maatschappelijke thema’s. >> Bijvoorbeeld: de linkerschoen van Ron Rensenbrink is in hun bezit (W.K. 1978, Argentinie). Met beeld en geluid kan deze schoen verwijzen naar een groot maatschappelijk thema. Startend met videobeelden van het schot op de paal in de daardoor verloren finale, gaan de beelden met commentaar naar Dictator Videla op de tribune, naar de dwaze moeders op het plein met foto’s van hun vermiste zonen en via ‘Bloed aan de Paal’ met Freek de Jonge’s Nederlands Hoop naar recente beelden waarin dwaze moeders die dankbaar zijn dat het WK voetbal over de hele wereld hen tot steun is geweest in hun strijd.

<< 6. Nederland telt 8 miljoen voetballiefhebbers. Iedere Nederlander woont binnen 1,5 km van een voetbalveld/club zelfs in dorpen waar verder geen sociale voorzieningen zijn. 7. Zorgvuldig onderzoek is nodig om te bezien of er voldoende behoefte is aan een Voetbal Experience. Met een duidelijke blik naar de toekomst van bijvoorbeeld 10 jaar. Gericht op gezinnen met jonge kinderen, en met speciale aandacht voor vrouwen en voetbal. 8. Goede voorbeelden van voetbal/sportmusea zijn in Europa te vinden in: Barcelona, Bilbao, Manchester, Glasgow, Dortmund, Dublin en Lausanne (IOC). 9. Een Nederlands Voetbal Experience Center zou de mogelijkheid moeten hebben om niet alleen een bestemming te worden om te bezoeken, maar om uit te groeien tot een multimediaal communicatie-platform dat: uit en thuis; on line en off line; verleden, heden en toekomst; KNVB en alle clubs; veld-, zaal-, walking-, e-voetbal, gaming, etc.etc. verbindt en toegankelijk maakt. 10. Vanuit de voetbal mediawereld (oa: NOS, Ziggo, Beeld en Geluid) wordt positief meegedacht en indien gewenst, meegewerkt, ook communicatief en marketing-gericht. 11. De musea wijzen op het belang van een aantal kernthema’s waarbij nationaal erfgoed en ‘verhalen’, op welke wijze dan ook, centraal staan. Essentieel is een groot investeringsbudget en een exploitatiezekerheid van 10 jaar.

Uit ervaring blijken initiatieven met voldoende startkapitaal, maar geen zekere exploitatie na 3-5 jaar te sneuvelen. Een succesvolle organisatie heeft een klein, sterk professioneel apparaat en veel vrijwilligers. Belangrijk is verder dat er evenwicht is tussen creatief- en zakelijk management. Als doelgroep adviseert men: gezinnen met kinderen op de basisschool. 12. Ook eerdere initiatieven voor een Sport- of Olympisch museum in Lelystad en Amsterdam hebben het niet gered vanwege gebrek aan exploitatiemiddelen.

2.

13. Nu de KNVB een Campus heeft waar steeds meer teams trainen en zich voorbereiden op kampioenschappen en het ook aandacht heeft voor e-sports en andere innovaties, achten de gesprekspartners Zeist een goede locatie. Te meer omdat de KNVB met haar eigen mensen en expertise mogelijk kan helpen, ook met de ontsluiting van de archieven. 14. ‘Slot Zeist’ wordt niet gezien als een verstandige locatie, ondanks de beschikbaarheid op 1 januari 2024. Te klein voor een complete Experience en qua uitstraling niet passend. En te ver van de KNVB Campus als daar de rest van de Experience zou worden gehuisvest. Niemand is trouwens voorstander van een gesplitst Museum/Experience of van een tijdelijke voorziening die niet kan bieden wat echt nodig zal zijn. Een derde mislukking ligt dan voor de hand. 15. In deze fase hebben zich geen grote geldschieters aan ons voorgedaan, noch een partij die zich opwerpt als eigenaar. Wel is de houding van het Ministerie van VWS en de Nederlandse Loterij welwillend, mits het een breed gedragen initiatief wordt. VWS zal alleen project- en startsubsidie overwegen en de Ned Loterij zal haar partners, die ook partner zijn in het voetbal, erbij betrekken.

16. Conclusie en aanbeveling: gezien de positieve reacties achten wij het de moeite waard om de plannen voor het nieuwe Voetbal Experience Center, samen met de KNVB en de Gemeente Zeist verder uit te werken. Belangrijk zijn daarbij onderzoek naar de behoefte van een dergelijk Center en naar de financiële haalbaarheid ervan.

Johan Wakkie en Lex Donia 17 februari 2023