RIB22.073 Omgevingswet, Wkb en Legesproject

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Ontvangen griffie 16 mei 2022 RIB72.073

Aan de gemeenteraad

Datum

16 mei 2022

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk Uw kenmerk

1 Omgevingswet, Wkb en Legesproject

Behandeld door

Arno van Waesberghe

Portefeuillehouder

Sander Jansen

Geachte leden van de raad,

In deze brief informeren wij u over het uitstel van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en het effect hiervan op het project voor de ruimtelijke leges. De invoeringsdatum voor de Omgevingswet en de Wkb stond tot voor kort op 1 juli 2022. Deze datum is uitgesteld, de nieuwe datum staat vooralsnog nog op 1 januari 2023. Deze datum is inmiddels door de Tweede kamer geaccordeerd. In deze brief leest u hoe we binnen Zeist omgaan met het uitstel van de beide wetten. Hieronder geven wij eerst een toelichting op het uitstel van beide wetten en de gevolgen hiervan voor Zeist, gevolgd door de aankondiging van de raadsinformatiebijeenkomst van 19 mei a.s. over het uitstel van de Omgevingswet en de gevolgen hiervan op de organisatie. Omgevingswet De Omgevingswet is een volledige herziening van de wetgeving in het fysieke domein. Deze wet voegt de huidige wetgeving, die verspreid is over vele wetten, ministeriële regelingen en instrumenten samen tot 1 wet met 4 algemene maatregelen van bestuur en 4 kerninstrumenten samen. De invoering van de Omgevingswet wordt gezien als de grootste wetgevingsoperatie sinds de invoering van de grondwet. Het doel van de omgevingswet is samengevat in de volgende infographic:

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

In de brief van 24 februari heeft Minister de Jonge de tweede kamer geïnformeerd over het uitstel van de Omgevingswet. De invoering is uitgesteld van 1 juli 2022 naar 1 januari 2023. Voor de gemeente Zeist is de invoeringsdatum een punt in het proces waarin we anders willen gaan werken binnen het ruimtelijk domein. Dit betekent dat we als gemeente doorgaan met de ingezette ontwikkeling met als doel op 1 oktober volledig klaar te zijn om conform de Omgevingswet te kunnen werken. De bestuurlijke besluiten die hiermee samenhangen zijn reeds genomen. De dienstverlening, processen, systemen en werkafspraken worden aangepast. Dit geeft de organisatie de ruimte om in het laatste kwartaal van 2022 te oefenen met de nieuwe processen, systemen en werkafspraken zodat we op 1 januari de dienstverlening kunnen continueren. Eén van de discussiepunten rond de invoering van de wet hangt samen met de invoeringskosten. Door herhaaldelijk uitstel zijn de invoeringskosten voor de gemeenten hoger dan bij de start geraamd. In de brief van 24 februari zegt Minister de Jonge toe dat er 150 miljoen gereserveerd is om de gemeenten (deels) te compenseren voor de extra invoeringskosten. Wat dit voor de gemeente Zeist betekent wordt met het uitkomen van de meicirculaire duidelijk. Veel besproken knelpunt bij de invoering van de omgevingswet is het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet).

Dit stelsel bestaat uitlandelijke en lokale ICT-voorzieningen die het werken met de Omgevingswet mogelijk moet maken. Voor de gemeente Zeist zijn alle benodigde aansluitingen tussen de landelijke en lokale voorzieningen gerealiseerd en met de inrichting van de lokale systemen lopen we volgens planning. Tijdens de Propositieavond op 21 april is verder ingegaan op wat de Omgevingswet inhoudt en wat de gevolgen zijn voor de gemeente Zeist Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Het uitstel van de omgevingswet heeft ook gevolgen voor een andere wet, die gelijktijdig met de omgevingswet wordt ingevoerd: de Wkb. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere. De Wet kwaliteitsborging heeft 3 doelen: • verbeterde (borging van de) bouwkwaliteit; • verbeterde positie van de consument; • stimuleren van kwaliteitsverbetering en faalkostenvermindering. Met de invoering van deze wet wordt, voor de bouwwerken met een laag risico, het toezicht op de technische bouwkwaliteit verschoven van de gemeente naar een private kwaliteitsborger. In plaats van een controle van de technische kwaliteit vooraf bij de aanvraag omgevingsvergunning, wordt er vooral tijdens de bouw toezicht gehouden op de technische kwaliteit. Voor deze bouwwerken wordt de technische kwaliteit dus niet meer voorafgaand aan de bouw bij de behandeling van de vergunningverlening getoetst en beoordeeld, tijdens de bouw door de kwaliteitsborger. De initiatiefnemer meldt de bouw gereed bij de gemeente. Bij deze gereedmelding moet de kwaliteit van de bouw aangetoond worden met een goedkeuring van de kwaliteitsborger (de verklaring van gerechtvaardigd vertrouwen) en een dossier. In dit dossier ligt vast hoe het bouwwerk gerealiseerd is.

Deze werkwijze heeft impact op de dienstverlening, bedrijfsvoering, processen en financiën bij de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving door de gemeente en veroorzaakt een concrete verschuiving van werk. De vergunningverlening en het toezicht op de ruimtelijke aspecten (bestemmings-/ omgevingsplan, welstand, etc.) en de handhavingsbevoegdheid op het totale bouwwerk blijft wel bij de gemeente. De organisatorische gevolgen van deze wet komen samen met de gevolgen van de Omgevingswet. De implementatie van beide wetten is daarom in samenhang opgepakt en loopt volgens planning. Ook op dit onderdeel richten we op 1 oktober om volledig klaar te zijn om te werken conform de nieuwe wetgeving. Ook voor de Wkb is er een financiële compensatie toegezegd die met de meicirculaire naar de gemeente komt. Landelijk is hier € 40 miljoen voor beschikbaar gesteld. Het aandeel van de gemeente Zeist hierin wordt net als de compensatie voor de Omgevingswet met de meicirculaire duidelijk. Project ruimtelijke leges Eind 2021 is er een onderzoek geweest naar de inrichting van de ruimtelijke leges. In december heeft het College de Raad geïnformeerd over de uitkomsten van dit onderzoek en de wijze waarop hier vervolg aan gegeven wordt. (Deze raadsinformatiebrief vindt u in de bijlage.) Belangrijke conclusie uit dit onderzoek is dat de huidige ruimtelijke leges uit balans zijn.

De leges voor grote bouwaanvragen worden zwaarder belast om het lagere tarief voor kleine bouwaanvragen te compenseren. Hierdoor zijn we, om de begroting te realiseren, afhankelijk van de enkele grote bouwaanvragen. Indien deze uitblijven ontstaat er een tekort op de legesinkomsten. Dit is afgelopen jaren ook steeds het geval geweest. Voor 2022 is dit tekort geraamd op € 1.35 miljoen bij ongewijzigd beleid. In de Raadsinformatiebrief van december 2021 is aangekondigd dat we een structurele oplossing voor dit probleem aan u zullen voorleggen en dit gelijktijdig met de ingangsdatum van de Omgevingswet zullen doen. Het begrote tekort (€ 675k voor een half jaar) wordt in de eerste bestuursrapportage verwerkt. Wij verwachten dat er bij ongewijzigd beleid een jaar tekort in de begroting van 1,35 miljoen zal ontstaan. In de raadsinformatiebrief van december 2021 is toegezegd dat we bij u terugkomen op de planning in het geval de Omgevingswet uitgesteld wordt. Het college zal op 24 mei aan de hand van de bovenstaande financiële problematiek een besluit nemen hoe hier mee om te gaan en dit aan u voorleggen. Informatieve raads-bijeenkomst Op 19 mei is er een informatieve raadsbijeenkomst over de ruimtelijke leges. Deze staan voor ca. 4,5 miljoen in de begroting 2022, waarover een verwacht tekort van 1,35 miljoen is berekend.

Tijdens deze bijeenkomst wordt nader toegelicht wat de gevolgen zijn van het uitstel van de Omgevingswet en de Wkb op het legesproject. Daarnaast informeren wij u over de systematiek van de leges, de resultaten van het onderzoek van eind 2021 en de wijze waarop we het voorstel voorbereiden om invulling te geven aan de conclusies uit dit onderzoek. Voor deze bijeenkomst bent u van harte uitgenodigd.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

4

Wij hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Bijlage: Raadsinformatiebrief Bouwleges 10-1-2022 (RIB22.003)

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist