RIB22.011 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES

3.8 Expertiseplatform Het is van belang dat er op het juiste moment voldoende kennis en expertise voorhanden is in de regio om invulling te geven aan de RES. Flexibele inzet zorgt voor de specifieke kennisbijdrage op het goede moment zonder continue druk op het budget van de RES U16. Deze organisatievorm biedt het perspectief op hoge specifieke inzetbare kwaliteit tegen beperkte kosten. Daarom nemen we een expertiseplatform op in de regionale uitvoering. Het platform werkt vergelijkbaar met de expertpool van het NP RES waar, indien wenselijk, ook gebruik gemaakt van kan worden. De hoofddoelstellingen van het regionale expertiseplatform zijn: a.

Kennisuitwisseling en -borging faciliteren

b.

Experts/ expertise organiseren

c.

Flexibele kennisschil rond een vast programmateam

De inrichting en kwaliteit van het expertiseplatform valt onder de regie van de programmasecretaris. Het fungeert als kennispunt en inzet van menskracht in een flexibele schil van het programma.

3.9 Overlegfrequentie Onderstaande overzicht geeft een indicatie van de frequentie waarop bovenstaande overleggen samenkomen op basis van de huidige ervaringen. Met de tijd kan de frequentie in overleg worden aangepast indien de voortgang van het programma daar om vraagt.

Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

18

Overleg

Frequentie

Stuurgroep (BT KNR)

6-8 weken, of zoveel meer als nodig

Ambtelijk opdrachtgeversoverleg

Idem

Ambtelijk overleg

Maandelijks

Thematafel Warmte Zoekgebied – vergunning Zon op dak RES 2.0 Themawerkplaats Warmte Zoekgebied – vergunning Zon op dak Integraal U16 event

6 weken 2-4 weken 4 weken 2-4 weken (start later) 2 weken n.t.b. n.t.b. Halfjaarlijks

Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

19

4. Planning 4.1 Continuïteit 2025 Vanwege de grote tijdspanne van de transitie en de potentie van technologische innovatie is in de RES 1.0 van de regio U16 gekozen voor een adaptief ontwikkelpad. Er is een aantal concrete ijkmomenten genoemd die als kader dienen voor de doorontwikkeling van de RES: •

Iedere twee jaar actualiseren we de RES. Over de geactualiseerde versie wordt een besluit genomen in de parlementen, zodat de RES en de uitvoering ervan altijd een democratische basis heeft.

•

In 2021 stellen alle gemeenten de TVW vast, die zij minimaal eens in de vijf jaar herijken.

•

In 2022 zetten de deelnemende overheden de RES 1.0 om in ruimtelijk beleid, voor zover dat nodig is om de bijdrage van 1,8 TWh aan de landelijke doelstelling voor duurzame elektriciteit in 2030 te realiseren.

•

In 2025 worden de ruimtelijke procedures voor zonnevelden en windmolens afgerond, voor zover die nodig zijn om de bijdrage van 1,8 TWh in 2030 te realiseren.

•

In 2030 komt de realisatie van 1,8 TWh duurzame elektriciteitsopwek gereed.

Hieraan zijn bestuurlijk informele ijkmomenten gekoppeld: 1.

Q4 2021, uitkomsten besluitvorming door parlementen over RES 1.0 en een verdiepende netimpactanalyse

2.

Voor zomerreces 2022, gemeenteraadsverkiezingen, mogelijke effecten uit de coalitieakkoorden, check of de uitwerking in ruimtelijk beleid op schema ligt en de tussenbalans van de provincie.

3.

Na zomerreces 2022, startbijeenkomst de nieuwe bestuurscyclus

4.

Q3 2022, inventarisatie en start van de planuitwerking (wind) initiatieven

5.

Vanaf december 2022: de halfjaarlijkse monitoring op voortgang en eventuele planuitval

De ijkmomenten van de RES en bestuurlijke ijkmomenten zijn visueel weergegeven in de onderstaande figuren.

Figuur 5 Een overzicht van de RES tot 2050, RES 1.0 p. 64

Figuur 6 Tijdbalk planning Regionaal Uitvoeringsprogramma

Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

17

5. Financiën Continuïteit van groot belang Om alle initiatieven, plannen en ambities uit het Klimaatakkoord waar te maken, zal de Rijksoverheid snel met een meerjaren financieringsplan moeten komen. De financiering betreft zowel de bijdragen aan gemeenten als de bijdrage voor de regionale inzet van het programmateam RES. Hieronder geven we de inzet op regionaal niveau weer met de kennis van nu. In de begroting 2022 is uitgegaan van dezelfde bijdrage per deelnemende organisatie als de bijdrage die is verstrekt in 2021. Voor 2023 trekken we dezelfde bijdrage per deelnemende organisatie door. Mocht er in de toekomst een grotere bijdrage nodig zijn dan wordt er bijtijds een zorgvuldige onderbouwing aan de ambtelijk opdrachtgevers en de stuurgroep RES U16 voorgelegd.

Korte termijn Voor de uitvoering van de RES, en de daarmee samenhangende activiteiten en personele inzet, zijn (financiële) middelen nodig. In dit hoofdstuk werken we daarom op hoofdlijnen de begroting uit voor 2022 met bijbehorende financiële dekking. Op dit moment is er vanuit NPRES een indicatie gegeven over de rijksbijdrage voor het jaar 2022. In december volgt de bevestiging. Hoe verder na 2022? Het RES-proces is een voortschrijdend proces; eerst wordt ingezet op realisatie van 1,8 TWh in 2030 en de overgang naar duurzame warmtebronnen. Richting 2050 kunnen nieuwe doelen opgesteld en geconcretiseerd worden. Deze werkwijze is nationaal vastgelegd en geldt voor alle RES’en. De financiering voor de periode tot 2030, liefst met een doorkijk naar de periode daarna, ontbreekt tot op heden. Het nieuwe kabinet is aan zet om hier uitsluitsel over te geven.

5.1 Begroting regionale inzet Op dit moment is o.b.v. een aanname een voorlopige inschatting gemaakt van het regionaal budget. Voor 2022 zijn mensen en middelen beschikbaar voor de: •

Personele bezetting programmateam (Zie 3.7)

•

Personele bezetting van ambtelijke teams per thematische opgave

•

Inhuur externe diensten, kennis/expertise en onderzoek/advies -

Tijdelijke aanvulling expertise op regionaal niveau/programmateam

-

Diensten en onderzoekskosten Warmte

-

Diensten en onderzoekskosten Elektriciteit

-

Diensten en onderzoekskosten communicatie

Personele bezetting van ambtelijke teams per thematische opgave Aan iedere thematische opgave is een bestuurlijk thematrekker, een projectcoördinator en een ambtelijk inhoudelijk expertteam verbonden. Het ambtelijke expertteam bestaat uit vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten en betrokken partners/stakeholders. De inzet van projectcoördinatoren vanuit de deelnemende overheden is kwalitatief gezien wenselijk en kwantitatief noodzakelijk om binnen het budget te blijven. Daarom is, gezien de focus op uitvoering en verkleining van het regionale programmateam, een grotere inzet nodig (in uren) vanuit de deelnemende overheden. Tot op heden is dit nog niet georganiseerd.

Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

18

Indicatie personele bezetting lokaal Om een beter beeld te krijgen van de benodigde ambtelijk inzet voor de realisatie van lokale en regionale doelen bij de uitvoering van het Klimaatakkoord is op basis van onderzoek van de Raad van Openbaar Bestuur over de decentrale uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord een model gemaakt en gedeeld als handreiking. Het model is ontwikkeld binnen de gemeente IJsselstein en is zo gemaakt dat het benut kan worden door alle gemeenten. Het model geeft slechts een indicatie van de capaciteit die nodig is voor de deelnemende gemeenten van de RES U16 en is op verzoek beschikbaar. Inhuur externe diensten, kennis/expertise en onderzoek/advies Binnen het uitvoeringsprogramma en rondom de uitvoering van de thematische opgaven voorzien we inzet van externe diensten, kennis/expertise en onderzoek/advies.

5.2 Dekking De RES samenwerking is tot de oplevering van de RES 1.0 gefinancierd uit: ‘om niet’ inzet van ambtelijke uren, een rijksbijdrage (uitgekeerd aan de centrumgemeente) en een deelnemersbijdrage (provincie 1/4, waterschappen 1/8, gemeenten 5/8 verdeeld naar rato inwonertal, ca € 0,27 per inwoner). Dit komt neer op € 65.000 voor de provincie, € 33.000 voor de waterschappen en € 160.000 voor gemeenten. Om de kosten voor het uitvoeringsprogramma in 2022 te dekken, onderscheiden we een drietal posten: -

Overbruggingsbudget vanuit het Rijk voor de RES regio’s voor het jaar 2021

-

Nieuwe RES-gelden vanuit het Rijk

-

o

Voor het jaar 2022 is dit hoogstwaarschijnlijk € 530.000

o

Voor de periode 2023-2025 is dit afhankelijk van de plannen van het nieuwe kabinet

Bijdrage van deelnemende overheden, deze blijft gelijk ten opzichte van 2021 (zie hierboven)

Verwachte inkomsten voor het jaar 2022: •

Voor najaar 2021 (periode vanaf 1/7/2021 tot 1/1/2022) een rijksbijdrage van 180K euro, waarvan we een deel nog kunnen inzetten in 2022

•

Voor heel 2022 een rijksbijdrage van 530K euro

•

Op regionaal niveau is bij veel deelnemers waaronder in ieder geval de grootste financiers, de bijdrage voor 2022 vastgelegd in de begroting.

Hiermee komen de totale inkomsten uit gemeenten, waterschap, provincie en Rijk voor 2022 ongeveer op 1 miljoen euro. Benodigde uitgaven zijn de personeelskosten voor het programmateam, inhuur van experts, out-ofpocket kosten en bedrijfsvoeringskosten. Deze uitgaven zijn nu op maat aangepast aan de verwachte inkomsten en komen ook neer op ongeveer 1 miljoen euro voor 2022.

Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

19

BIJLAGE 1 Uitgangspunten governance in RES 1.0 De governance van de RES U16 kent de volgende uitgangspunten vastgelegd in de RES 1.0: •

Uitgangspunt voor de RES U16 is de samenwerking van zestien gemeenten, vier waterschappen en de provincie. De deelnemende gemeenten, waterschappen en provincie zijn gelijkwaardige partners binnen de RES.

•

Stedin heeft een aparte status binnen de RES U16. Een essentieel onderdeel van de RES is het energie infrastructuurplan. De afstemming van de planning en investeringen in de infrastructuur kent een nauwe samenhang met de planning van de aanpassing van ruimtelijke kaders door overheden. Dit betekent dat de besluitvorming van Stedin op infrastructuur en de besluitvorming van overheden op omgevingsbeleid niet los van elkaar gezien kunnen worden.

•

De besluitvorming over de RES vindt plaats door de deelnemende gemeenten, waterschappen en provincie. In de RES zullen veel belangen en waarden samenkomen en waar het niet lukt om deze te verenigen zal van de besturen van de deelnemende overheden gevraagd worden om de belangen tegen elkaar af te wegen. We kiezen er daarom voor de besluitvormingsrol alleen bij de overheden neer te leggen.

•

De stuurgroep RES U16 bereidt de RES-voorstellen die worden voorgelegd ter besluitvorming. Leden van de stuurgroep zijn: de wethouders verantwoordelijk voor de RES van de deelnemende gemeenten, het hoogheemraad van De Stichtse Rijnlanden (HDSR) namens de vier waterschappen, een gedeputeerde van de provincie en een vertegenwoordiger van Stedin op directieniveau.

•

De centrale ontmoetingsplek voor de stuurgroep is de bestuurstafel Klimaatneutrale regio (KNR) van de U10. De provincie Utrecht, HDSR en Stedin sluiten aan bij het overleg van de bestuurstafel KNR voor het onderwerp RES U16. Indien wenselijk organiseren we aanvullende bestuurdersdagen voor afstemming over de RES door de stuurgroep.

•

We claimen de energietransitie niet als overheden. De energieopgave is van iedereen. Op regionaal niveau betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de strategievorming. We benaderen deze stakeholders proactief. Dit doen we op basis van een analyse van hun belangen. Wij zijn met de stakeholders in gesprek over welke bijdrage zij kunnen en willen leveren in de uitvoering van dit programmaplan en hoe zij daarin hun netwerk betrekken. Samen met de stakeholders geven we vorm aan de wijze waarop zij betrokken worden.

•

Op lokaal niveau informeren en betrekken de lokale overheden inwoners, organisaties en bedrijven zoals dat past in de lokale samenwerking en cultuur. De lokale overheden worden hierin op basis van hun behoeften ondersteund door het programmateam van de RES U16.

Bijlage 2 Regionaal Uitvoeringsprogramma

Activiteiten thematische opgaven en pijlers Zoals besloten in de Stuurgroep van 10 december 2021, ter besluitvorming aan de deelnemende overheden

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

1

Activiteiten thematische opgaven en pijlers De deelnemers zijn primair aan de slag met de energietransitie. Veruit het meeste werk wordt decentraal verzet. De RES U16 is de verbinding tussen de 21 overheden. In deze bijlage ligt de focus op de regionale activiteiten het biedt echter ook houvast voor de inspanningen binnen de deelnemers zelf. Conform het Regionaal Uitvoeringsprogramma zijn de activiteiten uitgewerkt van de drie thematische opgaven, het opstellen van RES 2.0 en de activiteiten die binnen vijf ‘pijlers’ worden uitgevoerd. Deze pijlers vormen de basis voor een succesvolle RES en worden centraal aangestuurd door het programmateam.

Enkele algemene noties vooraf: -

De RES heeft geen wijzigingen gebracht in de formele bevoegdheidsverdeling. Daar waar taken regionaal, of bij een van de deelnemers wordt belegd is dat in alle gevallen in voorbereiding op, of in uitvoering van besluitvorming door het betreffende bevoegd gezag.

-

Netinfrastructuur is een doorsnijdend thema maar wordt in organisatorische zin primair vanuit ‘van zoekgebied naar vergunning’ aangevlogen.

2

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Activiteiten Thematische Opgaven 1. Van zoekgebied naar vergunning Hieronder wordt eerst een overzicht gegeven van regionale doelen, resultaten en acties. Vervolgens wordt op hoofdlijnen een overzicht gegeven van activiteiten en resultaten bij de deelnemers van de RES U16. Regionale doelen en resultaten

Regionaal

1. Monitoring

2. Getrapte aanpak bij planuitval tot stand brengen

3. Netinfrastructuur

4. Provinciale voorwaarden concretiseren

5. IRP afstemming

6. Verkenning 2040

7. Regionale MER / onderbouwing windnormen

8. Organisatie regionaal ambtelijk overleg

Technische, ruimtelijke/landschap pelijke, maatschappelijke en infrastructurele aspecten in beeld voor aanvullende opgave 2030-2040

Vaststellen noodzaak/wenselijkhe id regionale MER en nieuwe windnormen

Inhoudelijke uitwisseling en afstemming, voorbereiden voorstellen voor bestuurlijke besluitvorming.

Besluit wel/geen regionale MER/windnormen

Voortgang op en invulling geven aan op 1 t/m 7.

Doel

Stelselmatig en Onderbouwing gestructureerd in ambitie 1,8 TWh beeld brengen van de voortgang, obstakels en kansen m.b.t. de realisatie van duurzame elektriciteitsopwek.

Haalbaarheid aansluiting 1,8 TWh op het net borgen

Verhelderen/concretis eren welke kaders en afspraken gelden voor gebieden met voorwaarden in de POVI (stilte, weidevogels, NNN, NHWL)

Een gedeelde aanpak om duurzame opwek ruimtelijk te kunnen realiseren.

Resultaten

Monitoringsrapportag es, voor zover mogelijk uitgesplitst per deelnemer.

Afstemming en bijsturing planningen gemeenten en Stedin

Heldere en werkbare provinciale randvoorwaarden

RES afgestemd op het Optimalisatiestudie – IRP en vice versa MCA en/of MER waarbij energie bij integrale ruimtelijke afwegingen volwaardig als opgave en ruimteclaim wordt meegewogen.

Stappenplan met meetbare objectieve treden voor escalatie (de ‘meetlat’ in de Notitie Kenmerken zoekgebieden kan als leidraad dienen)

3

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Hoe gaan we dit doen?

We gebruiken de monitoringssystemati ek die gehanteerd is bij de totstandkoming van de RES 1.0 en ontwikkelen deze door waar nodig.

Mechanisme bij planuitval (subsidiarite it: eerst alternatieven in eigen gemeente, dan opgave voor heel RESU16). Benut daarbij eerst bandbreedte en daarna vastgestelde ruimte uit permanente zoektocht.

Stedin-stations met knelpunten Afstemming en aanpak t.b.v. knelpunten per deelnemer. IJkmomenten netimpact Gevolgen concretisering plannen voor netinfrastructu ur volgen.

De werkwijze bij bestuurlijke impasse is zoveel mogelijk in lijn met de werkwijze bij bestuurlijke impasse en vice versa (activiteit 3 pijler bestuurlijke samenwerking).

Wie zijn aan zet?

Programmateam, inhoudelijk betrokken ambtenaren van de gemeente, provincie, Stedin en andere relevante stakeholders, bestuurders die o.b.v. de bespreking beslissen over bijsturen.

Planning

Iedere halfjaar opleveren monitoringsrapportag es.

Programmateam, besturen overheden

In overleg tussen provincie en gemeenten concretise ren we de provinciale voorwaarden, maken we afspraken over het vervolgproces en inventariseren we de gevolgen voor gemeentelijke beleid en zoekgebieden. Ook inventariseren we de noodzaak voor aanvullend onderzoek. Naast een ambtelijke uitwerking zal dit ook kunnen vragen om een politiek weging van (tegengestelde) belangen.

De uitvoering van de RES loopt in dezelfde periode als de uitvoerende fase van het IRP van de U10. Beide programma’s zijn verantwoordelijk voor de eigen inhoud maar kunnen elkaar versterken. Door een gezamenlijke aanpak en continue afstemming borgen we de samenhang en benutten we kansen.

Door onafhankelijk bureau uit te voeren brede analyse van optimale invulling van een aanvullende opgave 2030-2040. Kernvragen: kan het? Wat is de meest optimale invulling? Ism met maatschappelijke partners? Ook studie draagvlak?

- Peilen bij NPRES/ andere regio’s - Notitie noodzaak, consequenties, aanpak, planning, voor- en nadelen - Afstemmen met GGD/ODRU - Bespreken ABG

Voortgang op en invulling geven aan op 1 t/m 4. De betrokkenen komen geregeld bijeen om besluiten voor te bereiden en kennis uit te wisselen over de voortgang. Dit gebeurt op ambtelijk niveau in de warmtetafel. Het overleg met stakeholders vindt plaats in thematische warmtewerkplaatsen.

Programmateam, Stedin, overheden

Provincie, gemeenten, Linking Pin RE-RES, programmateam programmamanagers REP en RES.

Programmateam, overheden, externe bureau

Programmateam, provincie, gemeenten

Programmateam, U16 overheden, Stedin, stakeholders

vanaf Q3 21, doorlopend

z.s.m.

Gekoppeld aan planning RES 2.0

z.s.m.

idem als huidige frequentie

X per jaar

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

4

Resultaten en activiteiten door deelnemers RES U16: Gemeenten Voorbereidingen vergunningprocedures: zoekgebieden/projectlocaties vertaald in ruimtelijk beleid/instrumentarium (2022) •

Ontwerpend onderzoek

•

Uitwerken uitvoeringsplan/tenders zonnevelden

•

Onderbouwing windnormen (indien besloten wordt hieraan niet regionaal invulling te geven, of vooruitlopend daar op, zie ook kolom 8 Regionaal)

•

Ruimtelijk beleid gereed

•

Participatieplan gereed incl. uitwerking lokaal eigendom

Start vergunningprocedures (vóór juli 2023) •

Ruimtelijk beleid/instrumentarium gereed

•

Tenders gereed

•

Participatieplannen gereed

Verkennend onderzoek zon langs snelwegen gereed (OER) (2023) Vergunningen verleend (vóór 1 januari 2025) Projecten uit RES 1.0 gerealiseerd (2030)

Provincie Afwegingskader/afsprakenkader NHWL met als doel het krijgen van helderheid vooraf over duurzame energie in Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHWL) Expliciete en concrete voorwaarden/procedures voor NNN-, weidevogel-, stilte- en NHWL-gebieden met als doel het krijgen van helderheid vooraf over provinciale voorwaarden NNN, Groene Contour, weidevogelgebieden, stiltegebieden. Ondersteunen, stimuleren en aanjagen door oa. kennisdeling, onderzoeken en, financiële ondersteuning. Bouwblok 4 verkenningen: De provincie neemt het voortouw, in nauwe samenwerking met gemeenten en regio, voor onderzoek naar de mogelijkheden van wind voor bouwblok 4. De Tussenbalans is in juni 2022 opgesteld: In overleg met de gemeenten en netbeheerder wordt de tussenbalans door de provincie opgesteld. Doel is om te beoordelen of het gezamenlijke doel van 1,8 TWh binnen bereik is voor de RES U16. De tussenbalans is een inventarisatie van waar we op dat moment staan: of de plannen voldoende robuust zijn, zoeklocaties voldoende concreet zijn, de aansluitbaarheid op het net geborgd is, de verhouding zon en wind voldoende geoptimaliseerd is, en er in voldoende mate zicht is op een zorgvuldige ruimtelijke inpassing. Daarbij wordt ook geïnventariseerd hoe concreet het realiseren van de RES is vertaald in de lokale coalitieakkoorden.

Uitwerking en visualisaties van plannen middels bemiddelende en coördinerende rol: Plannen zijn soms gemeentegrens, RES- of provinciegrens overschrijdend. De plannen die gemeentelijke-, RES- en provinciegrenzen overschrijden zullen door de provincie met behulp van beeldmateriaal worden gevisualiseerd waardoor de

5

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

samenhang zichtbaar wordt en kan worden getoetst. De provincie kan een bemiddelende en coördinerende rol vervullen bij de uitwerking van plannen met gemeentegrens overstijgende implicaties op natuur- en landschapswaarden of potentiële hinder voor omwonenden.

2. Zon op dak Hieronder wordt eerst een overzicht gegeven van regionale doelen, resultaten en acties. Vervolgens wordt op hoofdlijnen een overzicht gegeven van activiteiten en resultaten bij de deelnemers van de RES U16. Regionale doelen en resultaten

Regionaal

1. Kennisvergaring en kennisdeling zon op dak

2. Kansrijke netinfrastructuur

Doel

Actuele kennis en ervaring toepassen

Zon op dak realiseren waar het beste rendeert

Resultaten

Best in class aanpak voor de Kansrijke locaties voor zon op regio dak

Hoe gaan we dit a. Inventarisatie beleidsmatige en financiële doen instrumenten

b. (universeel) stappenplan aanpak zon op dak voor gemeenten c. Informatiepakket dakeigenaren d. Coördinatie gezamenlijk onderzoek

Verbinden kansrijke gebieden netinfra en potentie zonnedaken o.b.v. uitkomsten MapGear, inclusief fasering.

3. Regionaal afwegingskader omgang schaarste netwerk

4. Monitoringssysteem op orde

5. Organisatie regionaal ambtelijk overleg

Bewuste afweging hoe schaarse Regionale monitoring om netwerk te benutten zodat meer voortgang naar 0,3-0,5 TWh te factoren dan technische kunnen volgen. meegewogen kunnen worden. En het niet is die het eerst komt die het eerst maalt.

Inhoudelijke uitwisseling en afstemming, voorbereiden voorstellen voor bestuurlijke besluitvorming.

Afgewogen keuzes inzet beschikbare netwerk.

Voortgang op en invulling geven aan op 1 t/m 4.

Regionale monitoring

Ontwikkeling afwegingskader in Verbetering van de huidige afstemming met de deelnemers. regionale monitoring. Indien mogelijk in aansluiting op verdiepende monitoring die lokaal al wordt ingezet.

De betrokkenen komen geregeld bijeen om besluiten voor te bereiden en kennis uit te wisselen over de voortgang. Dit gebeurt op ambtelijk niveau op de thematafel Zon op Dak. Het overleg met stakeholders vindt plaats in thematische werkplaatsen Zon op Dak.

6

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Wie zijn aan zet? Programmateam, Stedin,

Planning

overheden

Programmateam, Stedin, overheden

Doorlopend

start Q3

Start Q1 2022

Programmateam, Stedin, overheden

Programmateam, Stedin, U16 overheden, stakeholders

2022

1 x per maand

Resultaten en activiteiten door deelnemers RES U16: Gemeente Gemeentelijke aanpak Z-O-D (2022) met als doel in het volledig werkgebied van de RES U16 stimulering van (grootschalig) zon op dak om 0,3 tot 0,5 TWh in 2030 gerealiseerd te hebben. Onderdelen van deze aanpak kunnen zijn: •

•

•

Beleidskader zon op dak •

Concrete ambitie in TWh

•

Stimuleren multifunctioneel gebruik (ruime definitie dak)

•

Afdwingen zon op dak (na wetgeving)

PvA bedrijventerreinen •

Rol voor energiecoöperaties/-ambassadeurs/ plattelandscoaches in uitvoering en hen daarin faciliteren

•

Slim samenwerken met andere gemeenten, bv. in communicatie

•

Aanbod met financiering o.b.v baatbelasting/ gemeentelijke verduurzamingsregeling

Ondersteuning particulieren •

Collectieve inkoop panelen e.d.

Monitoring op orde (2022) •

Aanvullen en afstemmen regionaal monitoringsysteem met lokale data.

Aangescherpt inzicht in potentie en belemmeringen (2023) •

Zie 1 t/m 3 bij regionale doelen en resultaten. Dit kan ook bovenlokaal plaatsvinden.

Mogelijk: •

Afspraken maken met coöperaties over benutting daken van woningbestand.

•

Het benutten van de huidige uitvoering van RUD en ODRU (bespaar en informatieplicht) om ook ZOD actief onder de aandacht te brengen.

7

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Provincie Aangescherpt inzicht in potentie en belemmeringen van Zon op Dak middels onderzoek en evaluaties Faciliteren en stimuleren • Financiering voor realisatie zon op dak projecten (via Energiefonds Utrecht) • Faciliteren proces van lokale collectieven (via Subsidieverordening Energietransitie) • Ondersteuningsstructuur maatschappelijk vastgoed • Faciliteren proces voor aanpak bedrijventerreinen (via Subsidieverordening Energietransitie) • Ondersteuning pilots met opslag Ondersteunen gemeenten middels diverse subsidies voor onderzoek en aanpakken vanuit Subsidieverordening Energietransitie

3. Warmte Hieronder wordt eerst een overzicht gegeven van regionale doelen, resultaten en acties. Vervolgens wordt op hoofdlijnen een overzicht gegeven van resultaten bij de deelnemers van de RES U16. Regionale doelen en resultaten

Regionaal

Doel

Resultaten

Monitoring & verdelingssystematiek

Afnemer: energiebesparing

Bronnen: aquathermie, geothermie, bio-warmte

Netwerk: ontwikkeling en uitbreiding

Regionale afstemming over de (lokale) voortgang van de warmtetransitie om inzicht te krijgen in de beschikbaarheid van bovengemeentelijke warmtebronnen en de mogelijkheden voor de inzet van deze bronnen.

Samenwerking & kennisdeling op de regionale aanpak voor energiebesparing. Hierbij wordt verkend of de huidige aanpak voor regionale energiebesparing bij particuliere bouw kan worden uitgebreid naar de overige gebouwde omgeving en andere sectoren.

Samenwerking & kennisdeling op de ontwikkeling van de warmtebronnen aquathermie, geothermie en bio-warmte. om hiermee de inzet van deze warmtebronnen in de regio te bevorderen.

Samenwerking & kennisdeling ten aanzien van warmtenetten om de ontwikkeling en uitbreiding van warmteinfrastructuur in de regio te bevorderen.

Overzicht van de voortgang en de Afspraken over de regionale bevindingen vanuit de gemeentelijke samenwerking om de TVW’s via online monitoringstool.

Factsheets over de Inzicht in en voorbereiding toepassing van de van regionale kansen voor de warmtebronnen geothermie, uitbreiding en ontwikkeling

Organisatie regionaal overleg

Inhoudelijke uitwisseling en afstemming, voorbereiden voorstellen voor bestuurlijke besluitvorming.

Voortgang op en invulling geven aan op 1 t/m 4.

8

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Hoe gaan we dit doen?

Inzicht in balans tussen warmtevraag en warmteaanbod in de regio Toepassing in praktijk van de gespreksleidraad over de eventuele verdeling van (boven) lokale en regionale warmtebronnen.

warmtevraag in de regio te reduceren.

aquathermie en bio-warmte in de U16 regio Regionale afspraken over de bovengemeentelijke inzet van warmtebronnen met aandacht voor de impact op het elektriciteitsnet.

van bovengemeentelijke warmtenetten.

Door het monitoren van de voortgang en de bevindingen vanuit de gemeentelijke TVW’s wordt de warmtevraag en het warmteaanbod in de regio in beeld gebracht en gezamenlijk nagegaan hoe de deelnemende overheden elkaar kunnen versterken in het balanceren van warmtevraag en – aanbod.

Uitwerken van afspraken over de regionale samenwerking om de warmtevraag in de regio te reduceren. We benutten de inzet en ervaringen van het regionaal energieloket/U-Thuis.

Samenwerking en kennisdeling op de thema’s Aquathermie, Geothermie en Bio-warmte (vast, vloeibaar en gasvormig). We doen ervaring op over de praktische toepasbaarheid van deze bronnen aan de hand van pilots en we delen deze ervaringen via de monitoringstool.

Samenwerking en kennisuitwisseling over bovengemeentelijke kansen Voor warmtetransport.

Inzicht in rollen en governance.

Daarbij wordt inzichtelijk welke rollen in te vullen zijn en welke governance daarbij past.

De betrokkenen komen geregeld bijeen om besluiten voor te bereiden en kennis uit te wisselen over de voortgang. Dit gebeurt op ambtelijk niveau in de warmtetafel. Het overleg met stakeholders vindt plaats in thematische warmtewerkplaatsen.

Wie zijn aan zet?

U16 overheden en Stedin

U16 overheden en stakeholders

U16 overheden en stakeholders

U16 overheden en stakeholders

U16 overheden, programmateam en stakeholders

Planning

Start Q4 2021

Doorlopend

Doorlopend

Start Q4 2021

Doorlopend

Resultaten en activiteiten door deelnemers RES U16: Welke activiteiten/resultaten voor warmte worden opgeleverd, verschilt per deelnemer van de RES U16. Op hoofdlijnen horen onderstaande activiteiten bij het takenpakket van gemeenten, provincie Utrecht en waterschappen: Gemeenten: Het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen (WUP) met een passend participatieproces in lijn met de richtlijnen van het ECW. Onderzoek naar en proces om te komen tot de rolbepaling van gemeenten in de warmtetransitie. Welke rol wordt aangenomen hangt af van aanwezige (boven)lokale warmtebronnen, bestaande warmte-infrastructuur en gewenste governance/samenwerkingspartners.

9

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Provincie: Onderzoek uitzetten op relevante onderzoeksvragen (vanuit regio) omtrent warmte of besparing en het ondersteunen van gemeenten middels diverse subsidies voor onderzoek en aanpakken vanuit Subsidieverordening Energietransitie. Delen van kennis (o.a. factsheets) en expertise in de regio Link met Regionaal Mobiliteitsprogramma maken. Het volgen van de ontwikkelingen op het gebied wet- en regelgeving (bijv. nieuwe warmtewet en nieuwe mijnbouwwet m.b.t. onderdeel aardwarmte) en het behartigen van de Utrechtse belangen hierin. Waterschappen Inzetten kennis en kunde, met name ten aanzien van aqua- en geothermie beschikt het waterschap over veel kennis om in te zetten in alle opgaven.

RES 2.0 Regionaal

1. Procesontwerp RES 2.0

2. RES 2.0 opleveren

Doel

Duidelijke route voor het bestuurlijk en ambtelijk proces om te komen tot de RES 2.0

Resultaten

Procesontwerp RES 2.0 RES 2.0 Procesontwerp inclusief planning Welke gremia en partijen op welke manier en op welk moment betrokken worden bij het opstellen en in de besluitvorming Overzicht van inhoudelijke thema’s in de RES 2.0

Hoe gaan we dit Een procesontwerp voor de RES 2.0, met afspraken over planning, governance en mee te nemen thema’s. doen? Hiervoor wordt een korte evaluatieronde met bestuurders gedaan. De handreiking 2.0 van NP RES wordt benut voor benodigde afwegingskaders.

RES 2.0 conform de voorwaarden NPRES en procesontwerp en ter besluitvorming door de parlementen.

Opstellen RES 2.0, inclusief sturing op proces en inhoud om tot de RES 2.0 te komen. Het betreft o.a. het initiëren van samenwerking, het uitvragen en laten uitvoeren van innovatieve kansen, het onderzoeken en concreet uitwerken van nieuwe en innovatieve mogelijkheden en marktkansen voor de energietransitie.

3. Besluit RES 2.0 in parlementen

Herijking RES 1.0 en opstellen nieuwe doelen richting 2040 en borging in ambtelijk beleid.

Vastgestelde RES 2.0

Na opleveren RES 2.0 gaat besluitvormingstraject in conform procesontwerp RES 2.0.

10

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Wie zijn aan zet? Programmateam, overheden

Planning

Medio maart 2022

Programmateam, overheden

Deelnemende overheden

Q1 2023

Uiterlijk juli 2023

11

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Activiteiten per pijler Bestuurlijke samenwerking Regionaal

1. faciliteren bestuurlijk overleg

Doel

Omgeving creëren waarin effectief, transparant en inhoudelijke bestuurlijk overleg gevoerd kan worden.

2. (informele) bestuurlijke ijkmomenten Activiteiten die bijdragen aan de continuïteit van de regionale samenwerking en uitvoering. Bestuurlijke momenten faciliteren om te kijken of we op koers liggen en waarop aanvullende ambities en doelen gesteld kunnen worden.

3. ontwikkelen werkwijze bij bestuurlijke impasse

4. RES U16 contactpunt

Voorbereid zijn op de omgang met bestuurlijke complexiteiten die kunnen ontstaan naarmate de RES concreter wordt en we naar uitvoering toe gaan.

Profilering en woordvoering van de energieregio U16 naar buiten toe op orde.

Concrete werkwijze / handelingsperspectief voor omgang met bestuurlijke impasse en hoe die te voorkomen.

U16 als organisatie is goed vindbaar voor buitenwereld

Individuele advisering en ondersteuning bieden. Het inwerken van de nieuwe bestuurders van de stuurgroep na de gemeenteraadsverkiezingen.

Resultaten

Randvoorwaarden voor goed bestuurlijk Grip op de voortgang van de RES wat overleg op orde. betreft het halen van doelstellingen en ambities. En het voorleggen van bestuurlijke keuzes.

Inzet van bestuurdersdagen RES U16 ruim voor formele besluitvormingsmomenten

U16 als organisatie is slagvaardig in verbinding leggen met buitenwereld. U16 als organisatie verwoordt actief de standpunten rondom de energietransitie. U16 organisatie is er voor alle partijen U16 kan invulling geven aan lobby richting andere overheden en partijen.

Hoe gaan we dit doen?

Inhoudelijke en facilitaire voorbereiding via: o

Stuurgroep

In de RES 1.0 zijn de volgende momenten bepaald als ijkmomenten:

Uitwerking van de aanbeveling van de bestuurlijk verkenner om een werkwijze te ontwikkelen bij bestuurlijke impasse.

De communicatie met en het behartigen van regionale belangen bij in ieder geval

12

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

o o

AOG Bestuurlijke trekker

•

Opstellen agenda’s voor alle bestuurlijke overleggen Uitvoeren van voortkomende acties met monitoring op de voortgang

•

Programmamanager is de verbinder bij het tot stand komen van lastige bestuurlijke keuzes.

Q4 2021, uitkomsten besluitvorming door parlementen over RES 1.0 en verdiepende netimpactanalyse Voor zomerreces 2022, gemeenteraadsverkiezingen, mogelijke effecten coalitieakkoorden, check uitwerking in ruimtelijk beleid op schema

•

Na zomerreces 2022, startbijeenkomst nieuwe bestuurscyclus

•

Q3 2022, inventarisatie start planuitwerking (wind) initiatieven

De werkwijze bij bestuurlijke impasse is zoveel mogelijk in lijn met de getrapte aanpak bij planuitval en vice versa (activiteit 2 van zoekgebied naar vergunning).

het Nationaal Programma RES en het Rijk. Heldere procesafspraken over de woordvoering en communicatie over de RES binnen de regio U16. Actieve contentstrategie rond de energietransitie vanuit U16.

Vanaf december 2022: jaarlijkse monitoring op voortgang en eventuele planuitval

Wie zijn aan zet?

Bestuurders van betrokken overheden bij de RES U16 + relevante stakeholders + Programmateam

Bestuurders van betrokken overheden bij de RES U16 + relevante stakeholders + Programmateam

Bestuurders van betrokken overheden bij de RES U16 + relevante stakeholders + Programmateam

Bestuurders van betrokken overheden bij de RES U16 + relevante stakeholders + Programmateam Overige bestuurlijke stakeholders zoals NPRES en ministeries

Planning

Stuurgroep overleg iedere 6-8 weken

Zie onder ‘hoe gaan we dit doen?’

Medio maart

doorlopend

13

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Monitoring voortgang Regionaal Doel

1. Monitoringsrapportages incl. aanbevelingen Stelselmatig en gestructureerd in beeld brengen van de voortgang, obstakels en kansen m.b.t. de opgaven van de RES U16. Het monitoringssysteem wordt leidend bij de bestuurlijke besluitvorming over de voortgang.

Resultaten

Monitoringsrapportages per opgave van de RES U16, voor zover mogelijk uitgesplitst per deelnemer.

Hoe gaan we dit doen?

Bundeling van monitoring op de regionale opgaven (van zoekgebied naar vergunning, zon-op-dak, warmte en ontwikkelen RES 2.0) inclusief aanbevelingen en voorstellen voor (bij)sturing. Hiertoe wordt de monitoringssystematiek die gehanteerd is bij de totstandkoming van de RES 1.0 gebruikt en waar nodig doorontwikkeld.

Wie zijn aan zet?

Programmateam, inhoudelijk betrokken ambtenaren van de gemeente, Stedin en andere relevante stakeholders, bestuurders die o.b.v. de bespreking beslissen over bijsturen.

Planning

Iedere halfjaar opleveren monitoringsrapportages (ritmiek kan per opgave afwijken)

Communicatie & informatie Regionaal Doel

1. Regionale communicatie Transparante en heldere informatie over de urgentie van de energietransitie en het proces dat de RES doorloopt voor de verschillende doelgroepen (overheden, inwoners, maatschappelijke partijen, markt).

2. pers/woordvoering RES U16 Vanuit een centraal contactpunt wordt helder gecommuniceerd over relevante ontwikkelingen. Waar mogelijk worden kansen benut om een helder beeld neer te zetten van de energietransitie.

3. regionale ambtelijke afstemming Het blijven ontwikkelen van een eenduidige regionale boodschap rondom de energietransitie binnen U16, met ruimte voor lokale accenten en kleuring.

14

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Resultaten

Open, actieve en eenduidige communicatie en informatie zodat de verschillende doelgroepen weten waarom aan deze opgave wordt gewerkt en waar U16 mee bezig is. De doelgroepen worden geactiveerd om op een gepaste wijze betrokken te zijn bij de energietransitie.

Een eenduidig beeld en heldere informatievoorziening richting pers en media om zo bij te dragen aan genuanceerde berichtgeving over de energietransitie.

Consistente informatie en berichtgeving op regionaal en lokaal niveau zorgt voor helderheid bij de doelgroepen die te maken krijgen met de energietransitie.

Hoe gaan we dit doen?

Regionale communicatie over de energietransitie in het algemeen en de RES U16 in het bijzonder waaronder:

Ondersteunen bestuurders bij de vele vragen die over de RES worden gesteld. Het verstrekken van advies, voorbereiden van persberichten en Q&A’s. Het begeleiden van de gesprekken met de regionale pers.

Samenwerking en afstemming met ambtenaren rond de ontwikkeling communicatieactiviteiten.

Het Programmateam, ambtenaren van de samenwerkende overheden en bestuurders.

Het Programmateam en de betrokken ambtenaren van de samenwerkende overheden.

-

Procescommunicatie van RES 1.0 naar RES 2.0.

Actieve communicatie over participatie/ elektriciteit / RSW

Wie zijn aan zet?

Het Programmateam, ambtenaren binnen de samenwerkende overheden en bestuurders.

Planning

Naar aanleiding van de aangepaste contentstrategie Perscontact verloopt grotendeels ad hoc. wordt een planning gemaakt van de communicatie Daar waren kansen voordoen worden pers en media en informatievoorziening. als onderdeel van de contentstrategie opgenomen als communicatiekanaal.

Kennis & Expertise Regionaal

1. coördinatie expertiseplatform

Doel

Op flexibele basis de beschikking hebben over kennis en expertise die benodigd is voor de uitvoering van de RES en het behalen van onze doelstellingen alloceren.

Resultaten

Kennis en expertise die nodig is op lokaal, decentraal of regionaal niveau is beschikbaar en kan worden ingezet t.b.v. de uitvoering van de RES.

Hoe gaan we dit doen?

Het expertiseplatform wordt ontwikkeld om op één plaats gekwalificeerde kennis en ervaring te verzamelen voor lokale en regionale inzet. Mogelijke activiteiten: De energietransitie is complex, nieuw en moeilijk in te kaderen. Er is uiteenlopende kennis en expertise nodig om invulling te geven aan deze transitie. De regio is de plek

Uitwisseling over de regionale en lokale communicatieactiviteiten om op de hoogte te zijn van wat er speelt en welke communicatievragen er leven.

Eens per twee weken worden de ambtenaren geïnformeerd middels een e-mail over de regionale communicatie. Met een kleinere vertegenwoordiging wordt eens per 4 weken gewerkt aan diverse communicatieactiviteiten.

15

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

waar deze kennis en expertise beschikbaar moet zijn. Dat kan zowel betekenen dat er samenwerkingen worden opgezet, experts worden ingehuurd, mensen worden opgeleid, (innovatieve) onderzoeken worden gedaan of kennis wordt ontwikkeld. Alles gericht op het halen van onze doelstellingen. De expertpool kan bijvoorbeeld ingezet worden voor: • • •

•

kennisuitwisseling, bijvoorbeeld het organiseren van workshops, opzetten van scholing en bewustwordingstrajecten kennisborging, zoals het inrichten van een databank waar onderzoek, monitoringsgegevens, verslagen etc. terug te vinden zijn expertise organiseren, denk aan de inhuur van aanvullende expertise voor het programmateam, projectcoördinatoren voor de regionale opgaven, denktanks met in het verleden betrokken partijen en mensen (collectieve geheugen) Individuele gemeenten, waterschappen en de provincie. Zij kunnen ook uit het expertiseplatform kennis inhuren bij het oplossen van lokale vraagstukken

De kosten komen, afhankelijk van inhoud en omvang van de vraag, mogelijk voor rekening van de vrager.

Wie zijn aan zet?

Programmateam, externe experts, bestaande programma’s en samenwerkingen

Planning

Doorlopend

Afstemming & samenwerking tussen partijen Regionaal

1. Samenweken met regionale stakeholders

2. Ondersteunen (boven)lokale participatie

3. Parallelle afstemmingstrajecten

4. Samenwerking tussen de overheden

5. RES U16 event

16

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

Doel

Samenwerking tussen Het versterken van de overheden en de samenleving in (boven)lokale participatie. de vorm van georganiseerde stakeholdergroepen op regionaal bestuurlijk en thematisch niveau.

Afstemming met trajecten ten behoeve van verduurzaming.

Zie elektriciteitstafel (3.2.1), zon op dak tafel (3.2.2) en warmtetafel (3.2.3)

Een gezonde samenwerking creëren binnen de samenwerkende overheden.

Belanghouders ontwikkelen naar samenwerkingspartners die een structurele inbreng leveren of reflecteren op de voortgang van de RES en in sommige gevallen actief meewerken/cocreatie van verschillende thema’s of initiatieven uit de RES.

Resultaten

Sterke samenwerking door consistente dialoog.

De opgebouwde participatiestructuur binnen de lokale context verder versterken Belanghouders voelen zich door het delen van kennis en betrokken bij de energietransitie ervaring op het gebied van binnen U16. participatie en lastig te bereiken doelgroepen

Afstemming van ambitie en inzet ten aanzien van de energietransitie. Integraliteit binnen de U10.

Ambtenaren hebben overzicht over wat er binnen de RES U16 gedaan wordt en werken onderling proactief samen in de uitvoering van de opgave

In de U10 lopen er diverse parallelle trajecten waarmee afstemming gezocht wordt:

3 keer per jaar een oploop waarin alle betrokken ambtenaren van de deelnemende overheden in een integraal en inspirerend programma elkaar kunnen ontmoeten.

Leren van elkaar door de beschikbare informatie lokaal te delen via masterclasses, webinars of actief de best practices te delen.

Hoe gaan we Structuur opzetten en dit doen? onderhouden voor de communicatie en het samenwerken met regionale stakeholders op programma- en opgave niveau.

Op basis van eigen ervaringen en die uit andere RES’en nieuwe regionale vormen en initiatieven op het gebied van participatie ontwikkelen die de betrokkenheid verder versterken.

1. Ruimtelijk Economisch Programma (REP): Waar de RES werkt aan een verdere thematische uitwerking, doet het REP dit gebiedsgericht en integraal. Er is een linking pin REP-RES om dit goed te faciliteren. De verantwoordelijkheid voor een goede afstemming tussen beide programma’s ligt bestuurlijk bij de bestuurlijk trekkers REP en RES en ambtelijk bij de programmamanagers REP en RES.

17

Bijlage2 Regionaal Uitvoeringsprogramma RES U16

2. Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP): Alle gemeenten in de provincie Utrecht werken samen met de provincie aan het Regionaal Mobiliteitsprogramma. Het RMP 1.0 bevat een doorkijk hoe de partners kunnen samenwerken aan de reductie van CO2-uitstoot door mobiliteit in de regio Midden-Nederland. Eventuele samenwerkingsmogelijkheden en synergiekansen tussen RES en RMP kunnen in die fase nader verkend worden. 3. U-THUIS: U-THUIS is een samenwerkingsverband tussen de U10-gemeenten gericht op het inspireren en faciliteren van particuliere woningbezitters bij het verduurzamen van hun woning. De procesmanager U10 is verantwoordelijk voor een goede afstemming tussen aan elkaar gelieerde activiteiten tussen UTHUIS en de RES.

Wie zijn aan zet?

Programmateam

Programmateam

Programmateam

Programmateam

Betrokken partijen

Regionale stakeholders

U16 overheden

REP, RMP, regionaal energieloket/U-Thuis

U16 overheden.

Planning

n.t.b.

doorlopend

doorlopend

2x per jaar